Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học văn tả cảnh theo hình thức trực tuyến

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học văn tả cảnh theo hình thức trực tuyến

1. PHẦN 3: NỘI DUNG 3. Nội dung cách thức, thực hiện biện pháp 3.1 Lựa chọn sử dụng các phần mềm phù hợp trong khi dạy văn Miêu tả qua các hình thức. 3.1.1 Cung cấp, mở rộng, hệ thống hóa vốn từ về đối tượng đó. a. Cung cấp, mở rộng, hệ thống hóa vốn từ qua phân môn Tập đọc Trong các tiết học tập đọc các em được học về nhiều loại văn bản có nội dung khác nhau nhờ đó các em được tiếp cận với nhiều cách viết văn của nhiều tác giả. Tôi đặc biệt chú trọng phần tìm hiểu bài, bởi nội dung này giúp các em cảm nhận rõ nét hơn về cái hay cái đẹp trong từng câu, từng đoạn văn. Mặt khác, thông qua tìm hiểu nội dung bài đọc, học sinh nắm được cách sử dụng từ ngữ hình ảnh gợi tả, các nhóm từ cùng nghĩa, trái nghĩa, dùng từ thay thế Ở lớp tôi, mỗi học sinh đều có cuốn sổ có tên : SỔ TAY VĂN HỌC. Ở sổ tay, các em ghi lại những từ hay, từ đặc sắc, từ có cùng nhóm nghĩa, từ cho từng đối tượng.bên cạnh đó trong mỗi giờ học để tăng thêm sự hào hứng và chủ động của học sinh tôi cho các em chia sẻ các từ ngữ phong phú đúng nội dung bài học qua tin nhắn trên zoom. *Cung cấp và định hướng cách dùng từ láy để tăng tính gợi cảm Giúp học sinh hiểu được từ láy trong Tiếng Việt thường có giá trị gợi tả, biểu cảm rất lớn. Chính vì vậy, khi sử dụng từ láy trong viết văn tả cảnh sẽ làm cho người đọc, người nghe hình dung được một cách cụ thể, tinh tế, sống động về sự vật hiện tượng được miêu tả. *Sử dụng câu văn giàu hình ảnh b. Cung cấp, mở rộng, hệ thống hóa vốn từ qua phân môn Luyện từ và câu. Đây là phân môn giúp học sinh hiểu đúng nghĩa từ và viết câu đúng, giúp học sinh lựa chọn từ đúng với nội dung cần diễn đạt ngắn gọn, chính xác. Ví dụ như khi dạy các em bài từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa, từ nhiều nghĩa cần cho HS lấy thật nhiều ví dụ về các loại từ này... Giáo viên cần cho học sinh biết nếu lựa chọn từ phù hợp thì sẽ tránh được việc lặp từ ngữ trong khi viết bài văn nói chung và văn tả cảnh nói riêng Thông qua những tiết học này, giáo viên lưu ý học sinh cần ghi nhớ những từ ngữ đã học và vận dụng những từ ngữ đó vào viết bài văn miêu tả thì bài văn sẽ có hình ảnh và hay hơn. c. Cung cấp, mở rộng, hệ thống hóa vốn từ qua phân môn Chính tả: Trong dạy học khi dạy học sinh viết câu văn không chỉ trong tiết Tập làm văn mới hướng dẫn học sinh sử dụng biện pháp so sánh, nhân hóa mà khi dạy phân môn Chính tả, Kể chuyện, thường có những hình ảnh so sánh, nhân hóa để học sinh phát hiện được điều đó, thì tôi thường yêu cầu học sinh đọc lại câu văn, đoạn 3
2. văn mà người ta đã sử dụng biện pháp so sánh ví von như thế nào? Từ đó học sinh nhớ và mượn từ để viết thành câu văn có ý sáng tạo. d. Cung cấp, mở rộng, hệ thống hóa vốn từ qua chia sẻ lẫn nhau trong các hoạt động học tập Vào đầu giờ học, tôi thường đưa ra chủ điểm, sử dụng palet để học sinh trả lời. Sau đó, các em chia sẻ những từ mà mình tìm được. Việc chia sẻ này, các em sẽ có cơ hội học hỏi từ bạn bè của mình rất nhiều.Trong các hoạt động chia sẻ giáo viên có thể yêu cầu học sinh tìm những từ ngữ miêu tả về ánh nắng: Học sinh sẽ thực hành và chia sẻ sản phẩm trên phần mềm palet. Khi học sinh có hệ thống vốn từ phong phú, giáo viên hướng dẫn học sinh sắp xếp để tạo thành câu hoàn chỉnh, trọn ý. 3.1.2. Hướng dẫn học sinh cách dùng từ, sắp xếp để diễn đạt trọn ý. Thông thường, các tính từ chỉ đặc điểm, tính chất, trạng thái sẽ đứng sau động từ chỉ hoạt động nhằm làm tăng ý nghĩa, giá trị biểu cảm, giàu hình ảnh cho câu văn. Khi viết câu, học sinh phải trả lời được các câu hỏi: Sự vật đó là gì? Sự vật đó đang làm gì? Sự vật đó như thế nào? Trả lời được những câu hỏi này, học sinh sẽ đảm bảo được câu văn của mình đủ ý. Không xảy ra hiện tượng câu văn thiếu bộ phận chính, câu văn cụt hay lủng củng. 3.1.3. Khai thác và sử dụng biện pháp nghệ thuật hợp lý. Các biện pháp nghệ thuật giúp câu văn trở nên sinh động, giàu hình ảnh, gợi tả, gợi cảm. Nhờ biện pháp nghệ thuật mà dường như “ Sự vật cũng trở nên người hơn”. 3.1.4. Thêm các bộ phận khác: trạng ngữ chỉ thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện, quan hệ từ . để cụ thể hóa nội dung miêu tả hay tăng tính liên kết trong câu. Để nội dung miêu tả trong câu thể hiện rõ hơn, giáo viên hướng dẫn thêm cho học sinh cách thêm các bộ phận trạng ngữ, quan hệ từ .vào câu. Tuy nhiên, cũng cần chú ý cách dùng cụm từ đa dạng để nhấn mạnh hơn mục đích nói. 3.1.5. Sử dụng đa dạng kiểu câu để bài văn giàu cảm xúc. Trong bài văn miêu tả, không nhất thiết chỉ sử dụng câu kể. Việc sử dụng tất cả các kiểu câu có từ cảm xúc, có câu theo mục đích nói: câu kể, câu cảm,câu hỏi tu từ, câu khiến, câu đặc biệt trong câu sẽ thể hiện rõ cảm xúc, tình cảm của tác giả đối với sự vật được nói đến trong bài. Học sinh học trực tuyến viết câu qua phần mềm padlet chia sẻ được kết quả. Khi thực hiện các bước trên, học sinh đã có những câu văn hay, giàu cảm xúc, giàu hình ảnh, tính biểu cảm cao. Từ đây, giáo viên sẽ tiếp tục thực hiện các bước còn lại của bài văn miêu tả. Đó là hướng dẫn học sinh liên kết câu để thành đoạn. 4
3. Từ các đoạn văn, liên kết đoạn để thành bài văn hoàn chỉnh. Tôi tin rằng, những câu văn hay, sáng tạo sẽ tạo ra những bài văn đặc sắc. 3.2 Tổ chức các hoạt động học tập phong phú - Giáo viên cần lựa chọn các hoạt động học tập phù hợp với mỗi tiết dạy tập làm văn miêu tả để vận dụng vào bài học:Tổ chức các trò chơi nhằm tạo sự hứng thú và thay đổi hình thức dạy học đa dạng phong phú hơn 3.3 Tích cực ứng dụng và đổi mới công nghệ thông tin trong dạy học Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học đã giúp giáo viên tạo ra một không khí dạy học khác hẳn với phương pháp truyền thống nhất là đối với phân môn tập làm văn miêu tả lớp 5. Vì vậy bản thân tôi đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ thông tin trong các tiết học. Chọn lọc và sử dụng nguồn tài nguyên trên mạng in-tơ-nét phục vụ cho tiết dạy, xây dựng kho tài nguyên phục vụ cho việc dạy học của mình, chia sẻ, trao đổi thông tin với bạn bè đồng nghiệp.Tuy nhiên việc ứng dụng công nghệ thông tin cũng cần phải có mục đích rõ ràng đó là nâng cao một bước cơ bản chất lượng học tập cho học sinh, tạo ra một môi trường giáo dục mang tính tương tác cao, tạo điều kiện để học sinh chủ động tìm kiếm tri thức, sắp xếp hợp lý quá trình tự học tập, tự rèn luyện của bản thân mình. Giáo viên cần mạnh dạn, không ngại khó, tự thiết kế và sử dụng bài giảng điện tử của mình sẽ giúp cho giáo viên rèn luyện được nhiều kỹ năng và phối hợp tốt các phương pháp dạy học tích cực khác. 5
4. PHẦN VI:KẾT LUẬN 4.1 Kết quả Sau quá trình áp dụng giải pháp trên vào giảng dạy ở lớp 5B ,Trường Tiểu học tôi đang công tác, vào giữa học kì II năm học 2020-2021, tôi đã cho các em làm một bài khảo sát với đề bài: Em hãy viết đoạn văn tả một cảnh đẹp ở địa phương em. Chất lượng bài viết của các em trong lớp đã được nâng cao. Kết quả đánh giá đã đem lại hiệu quả thiết thực. Một số bài viết thể hiện được cảm xúc của các em về cảnh vật mình chọn tả một cách chân thành. Quan trọng là bài viết của các em không bị lệ thuộc vào văn mẫu. Các em viết theo tình cảm của mình đối với quê hương. Cảnh chọn tả có thể là một dòng sông, một cánh đồng... nhưng để lại trong lòng các em những ấn tượng sâu sắc. HS đã chia sẻ bài viết hoàn chỉnh của mình qua trang Azota học tập của lớp. Qua kết quả kiểm tra thực tế tôi thấy các em viết văn ngày một hay. Bài sau hay hơn bài trước. Cứ thực hiện như vậy tôi thấy con đường mình lựa chọn để giúp các em viết văn hay và thêm yêu thích môn học là đúng và có hiệu quả. Bản thân tôi cũng đã chia sẻ kinh nghiệm này cho các đồng nghiệp trong khối 5 trường Tiểu học tôi đang công tác và một số đồng chí ở trường Tiểu học bạn, tôi đã nhận được những phản hồi rất tích cực. 4.2 Bài học kinh nghiệm Để dạy tốt phân môn Tập làm văn ngoài những phương pháp đặc trưng của bộ môn, Giáo viên nên phối kết hợp các hoạt động ngoài giờ lên lớp để tích lũy vốn hiểu biết và bồi dưỡng tâm hồn giàu cảm xúc cho các em.Tăng cường các giải pháp rèn năng lực viết văn có sử dụng kĩ năng dùng từ cho học sinh. Coi trọng tiết tập làm văn ở nhiều phương diện, không chỉ kĩ năng làm văn mà còn sử dụng từ ngữ và giá trị của nó trong viết văn. Với phân môn Tập làm văn, điều quan trọng là giáo viên phải tạo cho học sinh hứng thú trong giờ học, trong việc học văn, làm cho các em phải tự suy nghĩ tạo ra ngôn ngữ nói, ngôn ngữ viết, biết cách tự trau dồi, tích lũy vốn từ cho bản thân và sắp xếp chúng để tạo nên câu văn, đoạn văn hay. Việc tích hợp phân môn Tập làm văn trong các phân môn khác của Tiếng Việt là thật sự cần thiết. Tuy nhiên, giáo viên phải linh động, tích hợp như thế nào là hợp lí để tiết Tập đọc cũng như các phân môn khác không trở thành tiết giảng văn. Làm được như vậy thì chất lượng dạy Tập làm văn nói riêng và môn Tiếng Việt nói chung sẽ ngày một cao hơn. Vinh, ngày 22 tháng 12 năm 2021 6