Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5-6 tuổi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5-6 tuổi

1. Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi . IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 22 V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM 24 C. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 27 I. KẾT LUẬN 27 II. KHUYẾN NGHỊ 27 1. Đối với ngành giáo dục 27 2. Đối với nhà trường 27 3. Đối với giáo viên 28 D D. PHỤ LỤC 29 - 37 3/37
2. Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi . A. ĐẶT VẤN ĐỀ: I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: “ Tổ quốc Việt Nam xanh ngát Cĩ sạch đẹp mãi được khơng Điều đĩ tùy thuộc hành động của bạn Chỉ thuộc vào bạn mà thơi” Là một con người Việt Nam chắc hẳn trong chúng ta ai cũng nhận thức được tầm quan trọng của mơi trường tự nhiên và luơn mong muốn cho quê hương, đất nước của mình ngày một sạch đẹp hơn, trong lành hơn. Nhưng trong những năm gần đây với tốc độ phát triển của các khu cơng nghiệp, cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế tồn cầu, nền kinh tế nước ta phát triển nhanh chĩng, khoa học kỹ thuật, cơng nghệ cũng từ đĩ mà phát triển theo, sự phát triển này đã giúp người lao động bớt đi mệt nhọc đang từ làm việc thủ cơng nay đã thay thế bằng những máy mĩc. Năng suất lao động thì tăng đột biến nâng mức sống con người ngày càng cao, đời sống của nhân dân ngày càng được cải thiện rõ rệt. Bên cạnh những kết quả thu được thì ngày nay con người cũng gặp khơng ít những tác hại khơng mong muốn, đĩ là những chất thải cơng nghiệp gây ảnh hưởng mơi trường ngày một cao và đã trở thành nạn ơ nhiễm mơi trường nghiêm trọng. Kinh tế tăng trưởng, xã hội phát triển cộng thêm dân số tăng nhanh, sinh hoạt của con người thì đa dạng phong phú dẫn đến ngày càng cĩ nhiều các chất thải sinh hoạt, chất thải cơng nghiệp khĩ xử lý. Tất cả những điều kiện trên gây ơ nhiễm mơi trường dẫn tới thiên nhiên bị ảnh hưởng và đặc biệt là ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe con người gây ra nhiều bệnh lạ, bệnh khĩ chữa xuất hiện. Đứng trước tình trạng này, con người phải cĩ những biện pháp làm trong sạch mơi trường sống, bởi vì mục tiêu đào tạo con người trong giai đoạn mới ở nước ta là phát triển con người tồn diện: “Cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức”. Chính vì thế các nhà trường nĩi chung và trường mầm non nĩi riêng cần làm tốt việc giáo dục bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng cho trẻ, việc giáo dục cĩ vai trị quan trọng bởi vì lực lượng thanh, thiếu niên nhi đồng là lực lượng nịng cốt, là tương lai của đất nước chiếm lực lượng khá đơng trong xã hội vào khoảng 1/3 nhân loại. Ngày 10/01/1994 Chủ tịch Nước Cộng hịa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký lệnh cơng bố luật bảo vệ mơi trường, nhà trường là cơ quan giáo dục cĩ vai trị quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe, phát triển tốt thể lực cho học sinh nhằm gĩp tiếng nĩi chung trong quá trình đào tạo thế hệ trẻ, đồng thời thực hiện tốt chính sách của Nhà nước. Giáo dục bảo vệ mơi trường phải được bắt đầu từ tuổi mầm non vì cơng tác này hàm chứa ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp trẻ phát triển tư duy, hình thành nhân cách, hiểu về mình, về bạn bè và mơi trường sống, biết sống thân thiện với 4/37
3. Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi . mơi trường ngay từ tấm bé nhằm đảm bảo phát triển lành mạnh về cơ thể và trí tuệ. Tình trạng mơi trường sống của chúng ta bị ơ nhiễm nghiêm trọng như hiện nay một phần lớn là do nhận thức và hành vi của con người. Với nhận thức lệch lạc cùng với lối sống vị kỷ, bất cơng với thiên nhiên nên con người đã cĩ những hành vi gây tổn hại cho mơi trường. Chính vì vậy, cần đầu tư giáo dục nâng cao nhận thức về mơi trường và hình thành lối sống thân thiện với thiên nhiên ngay từ khi cịn thơ bé. Khi được giáo dục các kỹ năng sống thân thiện với mơi trường ngay từ nhỏ, trẻ em xẽ hình thành nếp sống thân thiện, biết bảo vệ mơi trường. Các nhà nghiên cứu đã nhấn mạnh vai trị của việc giáo dục đúng ngay từ tuổi ấu thơ là vơ cùng to lớn bởi việc giáo dục ở giai đoạn này sẽ được trẻ tiếp thu nhanh và thực hiện dễ dàng hơn và cũng ít mệt mỏi tốn kém hơn quá trình “giáo dục lại”. Giáo dục bảo vệ mơi trường cho trẻ mầm non là cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về mơi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ nhằm tạo ra thái độ, hành vi đúng của trẻ đối với mơi trường xung quanh. Việc khám phá quy luật của tự nhiên nhằm mục đích bảo vệ mơi trường cĩ thể bắt đầu từ lứa tuổi mầm non. Mơi trường sống bao gồm các yếu tố tự nhiên, xã hội và vật chất nhân tạo bao quanh con người. Mơi trường cĩ tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con người và sự phát triển kinh tế văn hố của đất nước và của cá nhân. Để đảm bảo cho con người được sống trong một mơi trường lành mạnh thì việc giáo dục ý thức bảo vệ mơi trường được hình thành và rèn luyện từ rất sớm, từ lứa tuổi mầm non, giúp con trẻ cĩ những khái niệm ban đầu về mơi trường sống của bản thân mình nĩi riêng và con người nĩi chung là cần thiết. Từ đĩ biết cách sống tích cực với mơi trường nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh của cơ thể và trí tuệ. Mỗi chúng ta ai cũng nhận thức được tầm quan trọng của sức khỏe đối với bản thân, khơng cĩ sức khỏe con người sống đâu cịn ý nghĩa. “Người khỏe mạnh thì cĩ trăm điều ước, người đau ốm thì chỉ ước một điều”, chắc hẳn ai cũng đốn được điều ước đĩ là cĩ sức khoẻ. Nhưng vấn đề đặt ra là làm thế nào để mỗi người đều cĩ một sức khỏe tốt, ngồi những yếu tố về dinh dưỡng, thể dục thể thao tinh thần thoải mái thì mơi trường sống trong sạch đĩng một vai trị vơ cùng quan trọng. Vậy mơi trường sống trong sạch là gì? Làm thế nào để cĩ mơi trường trong sạch? Mỗi chúng ta đã đĩng gĩp được gì để cho mơi trường ngày càng trong sạch hơn? Điều đĩ hồn tồn phụ thuộc vào ý thức của mỗi cá nhân chúng ta. Cịn sử dụng tiết kiệm năng lượng là như thế nào? Năng lượng ngày nay bị con người khai thác và sử dụng một cách cạn kiệt, kéo theo đĩ là hệ quả làm kinh tế xã hội chậm phát triển. Sử dụng tiết kiệm năng lượng là một cơng việc khĩ khăn, nhưng nĩ thực sự cần thiết. 5/37
4. Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi . Là một giáo viên hàng ngày đang trực tiếp giáo dục những thế hệ tương lai của đất nước, tơi nhận ra một điều thật quan trọng trong cơng việc của mình là cần phải giáo dục cho trẻ ngay từ bậc học mầm non ý thức bảo vệ mơi trường và sử dụng năng lượng tiết kiệm. Điều này là vơ cùng quan trọng trong đời sống của trẻ sau này, vì khi trẻ cĩ ý thức bảo vệ mơi trường và sử dụng nhiên liệu tiết kiệm thì ý thức đĩ sẽ khắc sâu vào cuộc sống của trẻ, tạo nền tảng hình thành nhân cách cho trẻ vững chắc sau này. Nhận thức rõ trách nhiệm của mỗi cơ giáo mầm non ngay từ đầu năm học tơi đã lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5-6 tuổi”. II. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI: - Giúp trẻ cĩ những hiểu biết ban đầu về mơi trường sống của con người. - Giúp trẻ cĩ kiến thức về mối quan hệ của động vật, thực vật và con người với mơi trường sống để trẻ biết giao tiếp, ứng xử đúng mực, biết cách giữ gìn và bảo vệ mơi trường. - Giáo dục trẻ thĩi quen sống tiết kiệm, gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh cá nhân, vệ sinh mơi trường sạch sẽ. - Giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động giữ gìn bảo vệ mơi trường, tiết kiệm năng lượng, cĩ ý thức ở những nơi cơng cộng với những cơng việc vừa sức với trẻ. - Giáo dục trẻ biết tiết kiệm, chia sẻ và hợp tác với bạn bè và những người xung quanh. - Giúp trẻ cĩ phản ứng trước những hành vi của con người làm bẩn mơi trường và phá hoại mơi trường như: vứt rác bừa bãi, chặt cây, hái hoa, giẫm lên cỏ, làm ồn, sử dụng điện, nước bừa bãi ... - Giúp trẻ yêu thích và gần gũi với thiên nhiên. Tự hào và cĩ ý thức giữ gìn bảo vệ những phong cảnh, địa danh nổi tiếng của quê hương. III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: - Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi. 6/37
5. Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi . B: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. Cơ sở lý luận: Mơi trường đang bị hủy hoại nghiêm trọng, gây nên sự mất cân bằng sinh thái ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của chúng ta. Mơi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người. Mơi trường cĩ tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con người và sự phát triển kinh tế văn hố của đất nước, của nhân loại. Bảo vệ mơi trường là những hoạt động giữ cho mơi trường trong lành, sạch đẹp, đảm bảo cân bằng sinh thái, ngăn chặn và khắc phục hậu quả mà con người hay thiên nhiên gây cho mơi trường. Giáo dục bảo vệ mơi trường nĩi chung và giáo dục bảo vệ mơi trường cho trẻ mầm non nĩi riêng là quá trình giáo dục cĩ mục đích nhằm phát triển ở trẻ những hiểu biết sơ đẳng về mơi trường, cĩ sự quan tâm đến vấn đề mơi trường phù hợp với lứa tuổi. Vấn đề ơ nhiễm mơi trường đang diễn ra liên tục ở tất cả các nước trên thế giới, ơ nhiễm mơi trường ảnh hưởng tới tồn cầu như tình trạng ơ nhiễm khơng khí, nguồn nước, hạn hán, lũ lụt.... xảy ra liên tục, thường xuyên. Đặc biệt hơn hiện nay sự bùng nổ dân số cùng với quá trình đơ thị hĩa các nhà máy, xí nghiệp đã tạo ra nhiều khí thải... đang xâm nhập và làm ảnh hưởng đến sức khỏe, cuộc sống của con người. Để bảo vệ mơi trường chúng ta phải thực hiện nhiều biện pháp khác nhau, trong đĩ biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường được xem là cĩ hiệu quả nhất đặc biệt là ở lứa tuổi mầm non bởi trẻ con ở lứa tuổi này dễ hình thành những nề nếp, thĩi quen tạo cơ sở cho việc hình thành nhân cách tốt. Trẻ biết mơi trường xung quanh trẻ bao gồm những gì? Trẻ biết phân biệt được mơi trường xung quanh trẻ, những việc làm tốt - xấu đối với mơi trường và làm gì để bảo vệ mơi trường? II. Cơ sở thực tiễn: Mơi trường trên thế giới và ở Việt Nam ngày nay đang bị ơ nhiễm nặng nề. Nơi tơi đang sống và làm việc hiện nay, ý thức bảo vệ mơi trường của mọi người nĩi chung và đặc biệt là của trẻ chưa cao, mơi trường sống chưa được đảm bảo, số lượng trẻ trong một lớp cịn đơng hơn so với quy định. Tơi được phân cơng phụ trách dạy trẻ ở độ tuổi 5 - 6 tuổi, ở độ tuổi này trẻ tuy đã lớn hơn nhưng việc tự ý thức về hành động của mình cịn chưa cao. Đặc biệt khi tổ chức các hoạt động mang nội dung giáo dục bảo vệ mơi trường, tiết kiệm năng lượng thì chưa thực tế, tranh ảnh tuyên truyền chưa hấp dẫn, cuốn hút trẻ, phương pháp lồng ghép chưa linh hoạt sáng tạo vì thế kết quả trên trẻ chưa cao. Nắm bắt được tình hình thực tế của lớp, tơi quyết định tìm ra một số biện pháp: “Giáo dục trẻ cĩ ý thức giữ gìn, bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng”. 7/37
6. Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi . * Đặc điểm tình hình: Trong năm học 2016 - 2017 nhà trường giao cho tơi cùng với cơ Nguyễn Thị Phương Hoa và cơ Phùng Thị Thủy phụ trách lớp mẫu giáo lớn A1 với sĩ số lớp là 60 cháu. Trong đĩ Nam: 33 cháu, Nữ: 27 cháu. Trong quá trình thực hiện tơi đã gặp rất nhiều thuận lợi, bên cạnh đĩ cũng cĩ khơng ít những khĩ khăn: 1. Thuận lợi: * Cơ sở vật chất: - Trong những năm gần đây, trường được sự quan tâm đặc biệt của ủy ban nhân dân huyện, phịng giáo dục và đào tạo huyện Gia Lâm đã xây dựng một mái trường khang trang với 12 lớp học đẹp, rộng rãi. - Ban giám hiệu luơn quan tâm giúp đỡ khuyến khích sự tìm tịi sáng tạo của giáo viên, luơn tạo điều kiện về cơ sở vật chất và phương tiện thực hiện các hoạt động cho trẻ. Nhà trường đã trang bị cho lớp màn hình LCD 40inh– đĩ là một thiết bị để hỗ trợ cho cơng tác dạy và học bằng bài giảng điện tử. Hiện nay nhà trường cịn nối thêm mạng Internet nên việc nghiên cứu tài liệu soạn giảng về giáo dục bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng cho trẻ tương đối thuận lợi. - Nhà trường đầu tư cho riêng mỗi lớp một thùng rác to cĩ nắp đậy, sân trường cĩ nhiều thùng rác chung để thuận tiện cho các cháu và phụ huynh bỏ rác. - Mơi trường lớp học sạch sẽ, thống mát, trang thiết bị của trường khá đầy đủ giúp cho trẻ cĩ một mơi trường học tập tốt. - Nhà trường quan tâm đến việc vệ sinh mơi trường, vệ sinh cơ thể trẻ tạo điều kiện cho trẻ tham gia hoạt động. * Giáo viên: - Ba giáo viên đứng lớp đều cĩ trình độ Đại học, Cao đẳng, nhiệt tình, yêu trẻ. Cĩ một số kiến thức về vấn đề bảo vệ mơi trường. Biết sử dụng máy vi tính trong việc soạn bài và thiết kế những trị chơi trên máy để giáo dục trẻ bảo vệ mơi trường. - Bản thân nắm chắc phương pháp dạy học, luơn trau dồi kiến thức học hỏi kinh nghiệm của chị em trong trường để nâng cao trình độ chuyên mơn. - Tơi luơn tìm tịi học hỏi các cách tận dụng những nguồn nguyên vật liệu phế thải để cĩ thể biến chúng thành những dụng cụ học tập và đồ chơi đơn giản giúp trẻ được học, được khám phá và khắc sâu kiến thức. - Luơn tham gia dự giờ kiến tập do phịng giáo dục huyện, trường tổ chức. - Luơn cĩ sự chỉ đạo sát sao của ban giám hiệu trong kế hoạch, lịch trình khi thực hiện chuyên đề. * Phụ huynh: Luơn quan tâm ủng hộ nhiệt tình trong các hoạt động, phong trào của trường, lớp. Luơn nhiệt tình kết hợp với giáo viên để chăm sĩc giáo dục trẻ hàng ngày đạt kết quả tốt. * Học sinh: Đa số trẻ trong lớp đều mạnh dạn, ham học hỏi và thích khám phá tìm hiểu về thế giới xung quanh. 8/37
7. Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi . 2. Khĩ khăn: Bên cạnh những thuận lợi nêu trên trong quá trình giáo dục trẻ ở lớp do tơi phụ trách vẫn cịn gặp một số khĩ khăn sau: - Nội dung giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng chưa phong phú. - Cơng tác thi đua phối hợp giữa các lớp trong trường chưa nhiều. - Một số trẻ cịn chưa cĩ ý thức về việc bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng. - Một số phụ huynh nhận thức về việc bảo vệ mơi trường cịn hạn chế chưa kết hợp cùng giáo viên trong việc giáo dục trẻ bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng tại gia đình. III. CÁC BIỆN PHÁP: 1. Biện pháp 1: Khảo sát, phân loại trẻ Đầu năm tơi tiến hành khảo sát 60 trẻ trong lớp để từ đĩ tơi xây dựng kế hoạch cụ thể cho việc giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng của trẻ. Kết quả khảo sát trẻ đầu năm như sau: Bảng khảo sát trẻ đầu năm học: §ầu năm trước khi áp dụng S TS Nội dung khảo sát các biện pháp của SKKN. T trỴ T § C§ Sè TØ Sè TØ trỴ lƯ% trỴ lƯ% 1 Biết tiết kiệm năng lượng. 60 29 48 31 52 Nhắc nhở người lớn tiết kiệm 2 60 19 32 41 68 điện, nước. 3 Biết chăm sĩc và bảo vệ cây 60 28 47 32 53 Biết giữ gìn trật tự vệ sinh cơng 4 60 25 41 35 59 cộng, vệ sinh trường lớp. 5 Biết cất dọn đồ dùng, đồ chơi 60 27 45 33 55 đúng nơi quy định. Khơng vứt rác ra đường, biết gom 60 30 50 30 50 6 rác vào thùng rác. 77 7 Nhắc nhở người lớn khơng được 60 29 48 31 52 xả rác bừa bãi Phân biệt được những hành động 60 28 47 32 53 8 đúng, hành động sai đối với mơi trường và tiết kiệm năng lượng. 9/37
8. Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi . Qua cuộc khảo sát tơi nhận thấy rằng trẻ cĩ kiến thức trong việc bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng cịn chưa đồng đều, cịn nhiều hạn chế. Chính vì vậy việc giáo dục trẻ bảo vệ mơi trường được xác định là một trong các nhiệm vụ quan trọng, được tiến hành trong quá trình hình thành và phát triển tồn diện nhân cách trẻ. Từ thực tế trên tơi đã bàn bạc với các giáo viên trên nhĩm lớp thống nhất về phương pháp và đưa ra nhiều biện pháp thực hiện rèn trẻ để cĩ hiệu quả nhất. Và việc giáo dục bảo vệ mơi trường cho trẻ trong trường mầm non là nhiệm vụ vơ cùng quan trọng. 2. Biện pháp 2: Phát động cuộc thi bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng ngay tại lớp học. Đối với trẻ mầm non xây dựng mơi trường giáo dục cho trẻ là rất quan trọng vì mơi trường giáo dục cĩ tốt thì mới kích thích sự khám phá tìm tịi của trẻ. Cũng chính vì vậy ngay từ đầu năm học chúng tơi đã tạo cho trẻ mơi trường lớp học sạch, đẹp, thân thiện. Trang trí các nội dung giáo dục theo tháng. Làm nhiều gĩc mở để lơi cuốn trẻ vào các hoạt động. Đặc biệt là ở mỗi gĩc chơi tơi thường gắn những nội quy nho nhỏ giúp trẻ cĩ thể thực hiện đúng theo nội quy của từng gĩc chơi. Hàng tuần, tơi phân cơng cho từng nhĩm trẻ giúp cơ lao động trực nhật, lau dọn gĩc chơi, lau lá cây từ đĩ trẻ cĩ ý thức giữ gìn đồ dùng đồ chơi của lớp gọn gàng, biết cất và lấy đồ chơi đúng nơi quy định. Khơng những thế chúng tơi cịn tạo ra những biển báo “Cấm” hay biển báo đơn giản nhưng gần gũi với trẻ để trẻ cĩ thể nhìn vào và cĩ thể biết đĩ là biển báo gì. Từ những biển báo đĩ giúp trẻ đến lớp cĩ thể thực hiện đúng nội quy, quy định của từng gĩc chơi. Hàng ngày những trẻ nào làm được một việc tốt thì sẽ được cắm cờ vào bảng bé chăm ngoan. Thơng qua các hoạt động hàng ngày trẻ được: “Học bằng chơi, chơi mà học”, được củng cố lại kiến thức giúp hình thành những nề nếp, thĩi quen tạo cơ sở cho việc hình thành nhân cách tốt đẹp sau này của trẻ. Một số hoạt động từng tuần trong tháng của trẻ Tuần Tuần 1 Tuần 2 Tuần 3 Tuần 4 Thu gom Thu gom giấy Lau dọn đồ Nhặt rác, lá những phế vụn, bìa cát dùng đồ chơi cây xung Nội dung liệu bỏ từ gia tơng cịn sử trong lớp. quanh sân đình mang dụng được. trường. đến lớp cho cơ. ( Hoạt động của trẻ trong tháng 11) 10/37
9. Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi . 3. Biện pháp 3: Tích hợp lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng trong hoạt động học: Theo chương trình chăm sĩc giáo dục trẻ ở trường mầm non trẻ được phát triển tồn diện về các lĩnh vực thơng qua các hoạt động học cụ thể như: Giáo dục thể chất, khám phá khoa học, âm nhạc, làm quen tác phẩm văn học, tạo hình.. Mỗi hoạt động đều cĩ những đặc trưng riêng và cĩ ưu thế khác nhau như: trẻ quan sát, đàm thoại, thực hành trải nghiệm, thí nghiệm, chơi các trị chơi... để trẻ nhận ra được những việc làm tốt, khơng tốt, những hành động đúng, hành động khơng đúng kích thích trẻ suy nghĩ, bộc lộ tình cảm, cĩ thái độ phù hợp với mơi trường trong và ngồi lớp học. Mỗi mơn học đều cĩ mục đích - yêu cầu riêng, song tơi luơn chú ý lồng ghép nội dung giáo dục trẻ bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng một cách linh hoạt. Mỗi chủ đề, sự kiện cĩ một nội dung giáo dục khác nhau song nhìn chung lại đều giúp cho trẻ cĩ ý thức bảo vệ mơi trường và biết tiết kiệm năng lượng. Ví dụ: + Lĩnh vực thẩm mỹ: Hàng ngày chúng tơi thống nhất cùng phụ huynh mang đến lớp cho trẻ các loại phế liệu (vỏ hộp, bìa cát tơng, len, vải ) để làm đồ dùng tự tạo phục vụ cho hoạt động của trẻ. Trẻ rất thích thú khi được cùng cơ tạo ra những con rối, các loại đồ dùng khác phù hợp với chủ đề, sự kiện mà trẻ được học. Từ đĩ, chúng tơi giáo dục trẻ làm đâu gọn đấy, biết vứt rác vào đúng nơi quy định, biết rửa tay, lau tay khi làm bài xong và cũng từ đĩ trẻ cĩ ý thức tự dọn dẹp gọn gàng ngăn nắp đồ dùng của lớp, của cá nhân mình. + Đối với lĩnh vực khám phá khoa học và xã hội như: “Tìm hiểu cơng việc của cơ lao cơng”, chúng tơi thường cho trẻ xem một đoạn vi deo về cơng việc của cơ lao cơng ngày đêm quét rác trên đường phố làm cho đường phố thêm sạch đẹp, từ đĩ trẻ sẽ cĩ ý thức giữ gìn vệ sinh mơi trường lớp học sạch sẽ. + Với bài học khám phá khoa học dạy trẻ: “Sử dụng và tiết kiệm điện” chúng tơi cho trẻ biết điện là nguồn năng lượng quan trọng phục vụ cho sinh hoạt hàng ngày của con người, đồng thời cũng giúp trẻ hiểu tầm quan trọng của điện cũng như tác hại của nĩ. Điện rất quan trọng nhờ cĩ điện con người cĩ thể làm được rất nhiều thứ nhưng nếu khơng cẩn thận điện cĩ thể gây chết người, thiệt hại tài sản. Qua đĩ giáo dục trẻ khi sử dụng điện cũng cần phải biết tiết kiệm, mọi người phải biết tắt điện, tắt át khi rời khỏi phịng hay giáo dục trẻ khơng tự ý sờ vào ổ điện khi khơng cĩ sự cho phép và giám sát của người lớn. + Hay khi dạy trẻ bài: “Một số con vật sống dưới nước” tơi đã cho trẻ quan sát bể cá, sau đĩ tơi đặt câu hỏi để trẻ biết về một số đặc điểm và lợi ích của cá. Tơi thường đặt câu hỏi: Điều gì xảy ra khi vớt cá lên khỏi nước? Vì sao? Để kích thích trẻ đưa ra cách giải quyết một vấn đề. Qua đĩ giáo dục trẻ bảo vệ nguồn nước, giữ nguồn nước sạch để lồi vật luơn sống được trong nước. + Tơi nhận thấy rằng giáo dục bảo vệ mơi trường cĩ mối liên hệ khăng khít với 11/37
10. Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi . bộ mơn âm nhạc. Kết hợp giáo dục âm nhạc vào bảo vệ mơi trường giúp trẻ cĩ hứng thú học tập đồng thời kích thích khả năng ghi nhớ cũng như củng cố rất nhiều kiến thức về giáo dục bảo vệ mơi trường. Trẻ biết thể hiện các bài hát nhẹ nhàng, tình cảm, đúng giai điệu lời ca, khơng hát quá to. + Ở lĩnh vực phát triển ngơn ngữ cũng gĩp phần quan trong trong việc giúp trẻ làm quen với việc giữ gìn và bảo vệ mơi trường. chúng ta biết rằng văn học là người bạn khơng thể thiếu đối với trẻ mầm non, giúp trẻ phát triển tồn diện về trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ, đặc biệt phát triển ngơn ngữ mạch lạc, khả năng nhận thức và hình thành nhân cách cho trẻ. Thơng qua các bài thơ, câu chuyện tơi đã dạy cho trẻ đọc diễn cảm, nhẹ nhàng, khơng la hét to. Từ đĩ, trẻ cảm nhận được về nội dung, về thiên nhiên tươi đẹp, những việc làm cĩ ích, cĩ hại cho mơi trường. Trẻ sẽ nhận ra đâu là việc tốt đối với mơi trường và từ đĩ trẻ sẽ cĩ hành động cho phù hợp. Bên cạnh việc dạy ngơn ngữ, tơi cịn thường xuyên sưu tầm, sáng tác thơ ca, câu thơ, hị vè cĩ nội dung bảo vệ mơi trường để dạy trẻ. Một số bài thơ mà tơi đã sưu tầm về vấn đề bảo vệ mơi trường để dạy trẻ: Khơng vứt rác ra đường Cái bánh cĩ lá gĩi Quả chuối vỏ rất trơn Dẫm phải là ngã luơn Nhớ bỏ vào thùng rác. * * * * * Bé giữ vệ sinh mơi trường Sân trường bé chơi Các nơi đều sạch Thấy lá vàng rơi Khơng khí trong lành Vung vãi khắp nơi Giúp bé học hành Cùng đi nhặt lá Chăm ngoan khỏe mạnh. Bỏ vào thùng rác * * * * * Đừng nhé bé ơi! Bé khơng làm những gì nào? Ngắt hoa, bẻ cành, giẫm vào cỏ xanh Khi vui học, lúc dạo quanh Khơng chơi đất cát, đu cành cây cao Khơng nên đứng sát bờ rào Khơng chơi nhảy nhĩt cạnh ao, cạnh hồ Bé nhớ lời cơ dặn dị Điều nào xấu, tốt, gắng cho nên người * * * * * 12/37
11. Một số biện pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ mơi trường và tiết kiệm năng lượng hiệu quả cho trẻ 5 - 6 tuổi . Sân trường em Sân trường mát sạch Giữ sân trường sạch Nhờ bác lao cơng Này các bạn ơi Ngày ngày quét rọn Cùng ra sân chơi Em cũng gĩp phần Ta cùng lượm lá. 4. Biện pháp 4: Giáo dục trẻ bảo vệ mơi trường thơng qua các hoạt động khác: * Thơng qua hoạt động vui chơi: Hoạt động chơi mang tính tích hợp cao trong giáo dục trẻ, thơng qua các trị chơi phân vai, trẻ đĩng vai và thể hiện các cơng việc của người làm cơng tác bảo vệ mơi trường như: Trồng cây, chăm sĩc cây, nhặt rác xung quanh khu vực của lớp mình, hướng cho trẻ đĩng vai bác sĩ trong phịng khám đa khoa (khám chữa bệnh cho mọi người, chú ý giữ gìn vệ sinh phịng khám, xử lý rác thải y tế...) Rồi cho trẻ đĩng vai cơ chú cảnh sát giao thơng xử lý những người cĩ hành vi vi phạm lấn chiếm vỉa hè, gây mất trật tự cơng cộng, đi sai làn đường, bán hàng rong... qua các hoạt động trên giáo dục trẻ về luật lệ an tồn giao thơng và bảo vệ mơi trường. - Trị chơi gia đình: Trẻ học cách dọn dẹp nhà cửa, lau chùi nền nhà sạch sẽ, quét mạng nhện trong nhà; quần áo gấp gọn gàng, ngăn nắp; đi mua đồ dùng gia đình giữ gìn khơng rơi vỡ, nhắc nhở mọi người phải sống tiết kiệm; trước khi ăn phải rửa tay. - Trị chơi xây dựng: Xây dựng cơng viên cây xanh, sắp xếp đồ dùng ngăn lắp hợp lý. - Chơi với gĩc thiên nhiên: Trẻ được đĩng vai Bác làm vườn chăm sĩc vườn cây, lau lá, nhổ cỏ, tưới cây, nhặt lá khơ, trồng cây, gieo hạt, chơi với cát nước. Qua chơi giáo dục trẻ chơi xong phải rửa tay, chân bằng xà phịng. Tơi nhận thấy rằng hoạt động vui trong các gĩc chính là phương tiện giúp trẻ phát triển tồn diện, đặc biệt là hình thành nhân cách cho trẻ sau này. Thơng qua hoạt động trẻ phản ánh lại cuộc sống mơi trường xung quanh trẻ, mơ phỏng lại những hành động quen thuộc của người lớn mà trẻ đã thấy, đã biết. Chính vì vậy, khi cho trẻ hoạt động gĩc tơi hướng dẫn, gợi mở cho trẻ rõ ràng, chi tiết để trẻ hoạt động tích cực và luơn chuẩn bị đồ dùng đồ chơi phong phú, đa dạng nhằm thu hút trẻ chơi. Đặc biệt tơi luơn lưu ý kết hợp giáo dục bảo vệ mơi trường trong các hoạt động một cách phù hợp để qua đĩ trẻ cĩ được hiểu biết và cĩ được ý thức tốt khi tham gia bảo vệ mơi trường. Tơi cho trẻ được cùng nhau làm đồ dùng, đồ chơi mầm non từ các nguyên vật liệu thiên nhiên, các phế liệu ở gĩc nghệ thuật từ đĩ trẻ rất hứng thú hoạt động và biết quý trọng các sản phẩm do mình và bạn làm ra. Cịn trong trị chơi: “Bé tập làm nội trợ” tơi chú ý dạy trẻ cĩ ý thức tiết kiệm nước, chế biến mĩn ăn, thu dọn đồ dùng sạch sẽ sau khi chế biến. 13/37