Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 5 - 6 tuổi tham gia hoạt động khám phá khoa học

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 5 - 6 tuổi tham gia hoạt động khám phá khoa học

1. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: - Hội đồng khoa học Trường mầm non Hoà Thạch. - Hội đồng khoa học huyện Quốc Oai. Tôi là tác giả: Nguyễn Thị Thắm Tỷ lệ (%) đóng Bộ phận, đơn vị góp vào việc Trình độ công tác, (hoặc) số tạo ra sáng STT Họ và tên Chức danh chuyên CCCD/Hộ chiếu và kiến (ghi rõ đối môn địa chỉ liên hệ với từng đồng tác giả, nếu có) Trường mầm non Giáo viên Hoà Thạch – Hoà 1 Nguyễn Thị Thắm Đại học mầm non 100% Thạch – Quốc Oai hạng II – Hà Nội. Đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 5 - 6 tuổi tham gia hoạt động khám phá khoa học" Đã áp dụng/áp dụng thử từ ngày 14/09/2024 Tại lớp 5 - 6 tuổi Khu A – Trường Mầm non Hoà Thạch Hiệu quả chính: 100% trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động khám phá khoa học. Trẻ có kỹ năng phối hợp với bạn tốt hơn, luôn tập trung chú ý vào các hoạt động khám phá khoa học. Trẻ tò mò, thích đặt các câu hỏi về các sự vật, hiện tượng xung quanh, thích thú tham gia các thử nghiệm, thí nghiệm, Trẻ có thể thu thập thông tin, phân loại được các đối tượng theo những dấu hiệu khác nhau, thích nói lên hiểu biết của mình về các đối tượng qua hoạt động khám phá. Về phía phụ huynh rất nhiệt tình hưởng ứng và phối hợp chặt chẽ với giáo viên và nhà trường để cùng hướng dẫn con khám phá khoa học để nâng cao hiệu quả Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Nguyễn Thị Thắm. Những người tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có)
2. Bộ phận, đơn vị công Số Nội dung công Họ và tên tác, (hoặc) CCCN/Hội TT việc hỗ trợ chiếu và địa chỉ liên hệ Giáo viên chủ nhiệm Tham gia áp dụng 1 Hoàng Thị Hương Thuỳ lớp 5-6 tuổi khu B- sáng kiến Trường MN Hoà Thạch Giáo viên chủ nhiệm Tham gia áp dụng 2 Nguyễn Thị Hồng Lợi lớp 5-6 tuổi khu B- sáng kiến Trường MN Hoà Thạch Giáo viên chủ nhiệm Tham gia áp dụng lớp 5-6 tuổi khu Trúc sáng kiến 3 Tạ Thị Thanh Thảo Nội Trường MN Hoà Thạch Giáo viên chủ nhiệm Tham gia áp dụng lớp 5-6 tuổi khu Trúc sáng kiến 4 Lê Thị Tuyến Nội- Trường MN Hoà Thạch Tôi (chúng tôi) xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. Hoà Thạch, ngày 10 tháng 04 năm 2025 Hiệu Trưởng Người yêu cầu công nhận Nguyễn Thị Hạnh Nguyễn Thị Thắm
3. PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ I. TÊN ĐỀ TÀI “Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 5 - 6 tuổi tham gia hoạt động khám phá khoa học" II. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Như chúng ta đã biết, Khám phá khoa học là quá trình mà trẻ em trực tiếp tham gia vào việc tìm hiểu, khám phá về thế giới xung quanh thông qua các hoạt động như quan sát, phân loại, thử nghiệm, dự đoán, so sánh, suy luận, thảo luận và giải quyết các vấn đề. Đây là cách trẻ phát triển kỹ năng và khả năng, đưa ra quyết định. Khám phá khoa học dành cho trẻ mầm non, nhất là các bé 5-6 tuổi, nhằm mục đích nuôi dưỡng sự tò mò tự nhiên của trẻ về mọi vật xung quanh. Qua đó, trẻ sẽ dần phát triển những kỹ năng quan trọng như quan sát, so sánh, phân loại, suy luận, dự đoán, trao đổi thông tin và giải quyết vấn đề, giúp các bé hiểu thêm về thế giới tự nhiên một cách sinh động và gần gũi. Khi được tham gia vào các hoạt động khám phá khoa học, trẻ có dịp bộc lộ những điều mình muốn biết và khả năng hiểu biết của bản thân. Việc quan sát, so sánh và thực hành thường xuyên cũng giúp trẻ tích lũy được nhiều kiến thức hữu ích ngay từ sớm. Ở độ tuổi mầm non, khám phá khoa học không phải là việc học những lý thuyết khoa học cụ thể mà là cách trẻ phát triển khả năng suy nghĩ và khám phá thế giới xung quanh. Trong giai đoạn này, nhiệm vụ của giáo viên không phải là truyền đạt kiến thức khoa học mà là tạo cơ hội để trẻ quan sát, suy luận và phỏng đoán về những gì trẻ thấy và trải nghiệm. Thông qua các hoạt động khám phá, trẻ sẽ phát triển các giác quan, khả năng nhận thức và khả năng giao tiếp. Đồng thời, quá trình này cũng giúp trẻ nuôi dưỡng các giá trị về tình cảm, thẩm mỹ và đạo đức, góp phần xây dựng một nhân cách hoàn thiện, phát triển toàn diện. Qua quá trình dạy và học của cô và trẻ tôi nhận thấy thế giới xung quanh muôn màu, muôn vẻ, luôn có những sự vật hiện tượng hấp dẫn trẻ và trẻ rất thích tìm tòi khám phá những sự vật hiện tượng đó để có thể giải quyết câu hỏi vì sao? Như thế nàoVới vai trò là giáo viên lớp 5-6 tuổi, tôi luôn trăn trở làm sao để khiến các em thích thú hơn trong các hoạt động khám phá khoa học. Tôi tìm ra những phương pháp giảng dạy hiệu quả, giúp các em hiểu một cách rõ ràng và logic về đặc tính của các sự vật, hiện tượng xung quanh. Những hoạt động này không chỉ thỏa mãn sự tò mò của trẻ mà còn kích thích sự phát triển tư duy
4. tiềm ẩn trong mỗi em, từ đó thúc đẩy sự phát triển toàn diện của các em. Về phía trẻ tại lớp tôi, khả năng tập trung chú ý hứng thú với hoạt động khám phá còn chưa cao, các kỹ năng quan sát, nhận biết phân loại, phân nhóm đồ dùng còn nhiều trẻ chưa đạt. Các kỹ năng phán đoán, so sánh, tổng hợp, phân nhóm, hợp tác làm việc nhóm với bạn bè còn nhiều hạn chế. Từ những thực tế trên tôi lựa chọn để tài: “Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 5-6 tuổi tham gia hoạt động khám phá khoa học" làm đề tài nghiên cứu và thực hiện nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ trong năm học 2024-2025. III. PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG CỦA SÁNG KIẾN 1. Phạm vi áp dụng Đề tài được thực hiện từ tháng 9/2024 đến tháng 4/2025, tại lớp 5-6 tuổi khu A trường mầm non Hòa Thạch. 2. Đối tượng nghiên cứu Trẻ 5-6 tuổi khu A- Trường mầm non Hoà Thạch IV. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Giúp trẻ yêu thích, hào hứng, tự tin, tích cực hơn khi tham gia vào hoạt động khám phá khoa học, có trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo phong phú. Giúp giáo viên mầm non tìm ra các biện pháp để kích thích được trí tò mò, sự hứng thú của trẻ với thế giới xung quanh, đặc biệt là hoạt động khám phá khoa học. Giúp phụ huynh phát hiện được khả năng, sở thích của con, từ đó có sự quan tâm, phối hợp cùng giáo viên để giúp trẻ thỏa mãn trí tò mò khám phá thế giới xung quanh, đặc biệt là các thử nghiệm, thí nghiệm.
5. PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU: Việc cho trẻ mầm non khám phá khoa học là một công việc có ý nghĩa thiết thực và vô cùng quan trọng, cần được triển khai một cách có hệ thống ngay từ khi trẻ bước vào độ tuổi mầm non. Với những đặc điểm về tâm lý và nhận thức của trẻ, đặc biệt là trẻ mẫu giáo lớn, các nhà tâm lý học và giáo dục học đã nhấn mạnh rằng, quá trình khám phá và trải nghiệm của trẻ nên được tổ chức theo phương thức "học mà chơi, chơi mà học". Khi nào trẻ thực sự cảm thấy hứng thú và có nhu cầu tìm hiểu, khám phá về các hiện tượng xung quanh, thì lúc đó trẻ mới có thể tiếp nhận kiến thức một cách tốt nhất. 1. Một số vấn đề lý luận liên quan đến đề tài Trẻ ở độ tuổi 5-6 đã có sự nhận thức ngày càng phong phú và đa dạng. Trong giai đoạn này, trẻ phát triển mạnh về khả năng tư duy và sáng tạo, có thể tự xây dựng những tư duy từ đơn giản đến phức tạp bằng cách kết nối các sự kiện và thông tin. Đây là đặc điểm nhận thức đặc trưng của trẻ trong lứa tuổi này. Cảm xúc và sự phát triển xã hội của trẻ cũng rất quan trọng. Trẻ cần một môi trường tâm lý an toàn, được tôn trọng và động viên để phát huy tối đa khả năng. Đặc biệt, trẻ mầm non học tốt nhất khi chúng thật sự cảm thấy hứng thú và say mê với việc học. 2. Thuận lợi Nhà trường đã đầu tư mua sắm đồ dùng phục vụ cho các hoạt động đã tương đối đầy đủ. Đặc biệt các lớp 5-6 tuổi được tạo điều kiện mua sắm, bổ sung nhiều đồ dùng dạy học, đồ chơi cho trẻ đáp ứng nhu cầu học và chơi của trẻ. Việc sử dụng phần mềm giáo dục trong việc xây dựng ngân hàng nội dung, kế hoạch giáo dục của nhóm lớp và tổ chuyên môn tạo sự thuận lợi trong việc chia sẻ kinh nghiệm giữa các giáo viên trong trường và ngoài trường. Tất cả số trẻ trong lớp đã qua lớp 4-5 tuổi, trẻ đều khỏe mạnh. Bản thân nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, có trình độ chuẩn, có kinh nghiệm, được các bậc phụ huynh yêu quý và tin tưởng, sử dụng và ứng dụng công nghệ thông tin tốt, biết lắng nghe ý kiến của mọi người, tích cực học hỏi từ các đồng nghiệp. Trong năm học 2024-2025, bản thân được đi tiếp thu các chuyên đề liên quan đến học thông qua trải nghiệm và khám phá khoa học. 3. Khó khăn Khuôn viên của khu, của lớp chưa có nhiều không gian cho trẻ tham gia trải nghiệm, khám phá.
6. Khả năng thiết kế cũng như đổi mới hình thức tổ chức cho trẻ trải nghiệm còn chưa đa dạng và phong phú. Trẻ trong lớp học: Có những trẻ chưa bắt kịp với tiến độ và khả năng chú ý còn chưa ổn định. Bên cạnh đó, một số trẻ còn thiếu sự tự tin trong các hoạt động, đặc biệt là khi tham gia vào các hoạt động khám phá khoa học. Một số phụ huynh do cũng chưa nhiệt tình để phối kết hợp với giáo viên và nhà trường, chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của hoạt động khám phá khoa học. 4. Khảo sát trước khi thực hiện đề tài Để thực hiện đề tài, vào đầu tháng 9 của năm học tôi đã khảo sát 32/32 trẻ lớp tôi với các dung sau: Kết quả khảo sát đầu năm Nội dung khảo sát Tỷ lệ Chưa Tỷ lệ Đạt % đạt % Khả năng tập trung chú ý vào các hoạt 18/32 44% 46% động khám phá khoa học 14/32 Trẻ tò mò, thích đặt các câu hỏi về các 22/32 10/32 31% 69% sự vật, hiện tượng xung quanh Trẻ thích thú tham gia các thử nghiệm, 21/32 11/32 34% 66% thí nghiệm do giáo viên tổ chức Trẻ thu thập thông tin về đối tượng bằng nhiều cách khác nhau như: xem 21/32 11/32 34% 66% sách, tranh ảnh, video, trò chuyện và thảo luận Trẻ phân loại được các đối tượng theo những dấu hiệu khác nhau theo khả 12/32 37,5% 20/32 62,5% năng của trẻ Trẻ thích nói lên hiểu biết của mình về các đối tượng qua hoạt động do cô tổ 10/32 31% 22/32 69% chức Khi đã có kết quả khảo sát, tôi đã cố gắng để tìm ra một số biện pháp để tạo được hứng thú cho trẻ 5-6 tuổi tham gia vào hoạt đông khám phá khoa học.
7. Để làm sao giúp trẻ “Học mà chơi- chơi mà học” mang lại hiệu quả tích cực trong mỗi hoạt động học khám phá khoa học. II. CÁC BIỆN BIỆN PHÁP THỰC HIỆN. 1. Biện pháp 1: Tự bồi dưỡng nâng cao chuyên môn nghiệp vụ. Xã hội ngày càng phát triển đòi hỏi người giáo viên phải luôn năng động, sáng tạo, tìm tòi và đổi mới các hình thức dạy và học sao cho phong phú, tạo được sự hứng thú cho trẻ khi vào giờ học, chính vì vậy là một giáo viên trẻ, có tâm huyết với nghề tôi không ngừng học hỏi đồng nghiệp, tự bồi dưỡng chuyên môn cho mình thông qua học tập chuyên đề, nghiên cứu tài liệu, sách báo, mạng internet Qua đó bản thân tôi có kiến thức rộng về các lĩnh vực dạy trẻ, củng cố và nâng cao được kỹ năng sư phạm, dạy trẻ tốt trong các hoạt động, đặc biệt là hoạt động khám phá khoa học. Ngay từ đầu năm học 2024 - 2025 tôi xây dựng cho mình một kế hoạch về cách tự bồi dưỡng: nghiên cứu công văn cấp trên chỉ đạo, nghiên cứu tài liệu về các lĩnh vực dạy trẻ, nghiên cứu trên mạng internet về những bài dạy hay và xây dựng kế hoạch tự bồi dưỡng thường xuyên của mình trong năm. Một số các trang web tôi đã tham khảo: trong-hoc-tap/mam-non Báo VNEXPRESS: Những cách khơi dậy sự tò mò của trẻ – VnExpress Đời sống Báo điện tử VTV News: Giáo trình cá nhân hóa nuôi dưỡng trí tò mò của trẻ | VTV.VN Không chỉ có vậy tôi còn nghiên cứu những video hướng dẫn cách thực hiện các hoạt động khám phá khoa học mới lạ, hấp dẫn. Một số video tôi đã tham khảo: khoa-hoc-bong-bong-tho-5-6-tuoi-.html
8. Qua đó tôi có thêm kinh nghiệm dạy trẻ, bên cạnh việc xem video tôi kết hợp luôn việc thực hành để củng cố thêm kiến thức cho bản thân, bản thân nhớ lâu hơn và áp dụng dạy trẻ đạt kết quả. Ngoài bồi dưỡng chuyên môn cho bản thân qua mạng, sách báo, tài liệu bản thân tôi luôn chủ động tích cực trong việc tham gia học tập các chuyên đề do nhà trường và Phòng giáo dục và đào tạo huyện Quốc Oai tổ chức, tham gia nhóm Khối mầm non Quốc Oai- nhóm 2: học tập và tìm hiểu, ứng dụng công nghệ AI. Trong năm học vừa qua Phòng giáo dục và đào tạo huyện Quốc Oai nói chung và trường mầm non Hòa Thạch nói riêng đã tổ chức rất nhiều chuyên đề cho giáo viên được học tập, bản thân tôi nhận thấy khi tiếp thu chuyên đề, giáo viên về áp dụng những phương pháp, hình thức đổi mới đó vào bài dạy của mình có hiệu quả và đạt kết quả cao trên trẻ, bản thân luôn cố gắng phát huy những mặt tích cực đưa vào giảng dạy một cách tốt nhất. Khi được tham dự các chuyên đề giúp tôi nắm vững chuyên môn, hình thức tổ chức sáng tạo,... Qua chuyên đề tôi học hỏi được rất nhiều kinh nghiệm từ đồng nghiệp như kỹ năng giảng dạy, tác phong sư phạm...Qua đó tôi về áp dụng vào lớp tôi sao cho phù hợp với trẻ và điều kiện thực tế lớp học. Hình ảnh: Tham gia học tập chuyên đề tại trường Tôi nhận thấy rằng việc bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên qua các chuyên đề thực sự quan trọng và cần thiết, bởi qua các chuyên đề mẫu giáo viên được trực tiếp xem, nghe và về thực hành áp dụng với lớp mình, chuyên đề
9. không chỉ giúp giáo viên có kinh nghiệm mà qua đó được giáo viên tổ chức lại tại lớp học trẻ được nâng cao kỹ năng khi cô dạy. 2. Biện pháp 2: Tạo môi trường cho trẻ được thí nghiệm, trải nghiệm Môi trường học tập có vai trò quan trọng đối với sự phát triển nhận thức của trẻ, đặc biệt là với các bé mầm non từ 5 đến 6 tuổi. Đây là không gian mà trẻ tiếp xúc hàng ngày, nơi cung cấp các nguồn thông tin đa dạng, khuyến khích trẻ phát triển khả năng độc lập và tham gia vào các hoạt động tích cực. Ngoài ra, khi tổ chức các trò chơi hay thí nghiệm, cần phải đảm bảo có đầy đủ dụng cụ để trẻ có thể thực hành một cách hiệu quả. * Tạo môi trường trong lớp học: Với điều kiện thực tế của lớp học, tôi đã cố gắng tạo môi trường lớp học gây hứng thú, kích thích sự tò mò cho trẻ tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh. Hình ảnh: Môi trường lớp học Việc tạo dựng một môi trường học tập phù hợp với chủ đề trẻ đang nghiên cứu luôn là ưu tiên của tôi. Tôi sắp xếp đồ dùng, đồ chơi sao cho luôn dễ dàng tiếp cận và tạo cảm hứng cho trẻ tham gia hoạt động. Các góc khám phá được trang trí đẹp mắt, đầy đủ và đảm bảo tính thẩm mỹ, chính xác. Khi trẻ tham gia các góc khám phá khoa học, giáo viên cần hướng dẫn trẻ hiểu về các đặc điểm và công dụng của các đồ dùng, đồ chơi đó.
10. Hình ảnh: Môi trường lớp học * Tạo môi trường ngoài lớp học Chúng ta đều hiểu rằng môi trường bên ngoài lớp học có tác động mạnh mẽ đến quá trình học tập của trẻ, đặc biệt là khi trẻ tham gia các hoạt động khám phá khoa học. Vì lý do đó, tôi đã chủ động tạo ra một khu vực ngoài lớp học vừa an toàn lại vừa sinh động, hấp dẫn, giúp trẻ có thể vừa vui chơi vừa khám phá những điều mới mẻ, từ đó phát triển toàn diện hơn. Các khu vực cho trẻ hoạt động vui chơi, sinh hoạt, học tập vừa mang tính khoa học và phù hợp, kích thích sự tò mò, ham hiểu biết của trẻ về các sự vật hiện tượng của thế giới xung quanh. Góc thiên nhiên ngoài hiên lớp học là một không gian giúp trẻ kết nối với môi trường tự nhiên một cách trực quan và hiệu quả. Tại đây, trẻ có thể khám phá sự sống của động vật, thực vật, hay thậm chí là các yếu tố như cát và nước. Qua những trải nghiệm này, trẻ không chỉ học hỏi mà còn mở rộng vốn tri thức về thế giới xung quanh. Để tạo cơ hội cho trẻ khám phá, tôi chuẩn bị những dụng cụ đơn giản như chai lọ, bột màu, đá sỏi, hay vỏ sò, giúp trẻ dễ dàng tiếp cận và sáng tạo với các yếu tố thiên nhiên.Tôi sắp xếp gọn gàng, vừa tầm với của trẻ các dụng cụ gieo hạt, chăm sóc cây, khay, đồ dùng để trẻ đong, đo nước, làm thí nghiệm . Góc chơi này không chỉ mang đến niềm vui mà còn giúp trẻ thực hiện các thí nghiệm thú vị, từ đó kích thích sự tò mò và ham học hỏi. Tôi nhận ra rằng việc xây dựng một không gian hoạt động phù hợp không chỉ nâng cao khả năng thực hành mà còn là yếu tố quan trọng hỗ trợ quá trình trải nghiệm và khám phá môi trường tự nhiên.
11. Hình ảnh: Môi trường ngoài lớp học Khu vực vườn rau của bé, tôi và trẻ cùng giáo viên trong khu trồng nhiều loại rau, cây, hoa. Tôi tổ chức các hoạt động chăm sóc cây, quan sát vườn rau, cây xanh, nhổ cỏ, bắt sâu, tưới nước, ngoài ra trẻ có thể trải nghiệm qua các trò chơi như: Ươm cây, quan sát sự nảy mầm của cây, khám phá các loại cây, hoa, trẻ được chơi các trò chơi với cát và nước. Hình ảnh: Vườn rau của bé Môi trường trải nghiệm là yếu tố thiết yếu đối với sự phát triển toàn diện của trẻ mầm non. Ngoài việc là không gian để trẻ vui chơi và học hỏi, đây còn là nơi trẻ có thể khám phá thế giới, phát triển kỹ năng và hình thành những đặc điểm tính cách. Một môi trường trải nghiệm phong phú, an toàn sẽ khơi dậy trí tò mò, phát triển tư duy và nuôi dưỡng tâm hồn trẻ, tạo nền tảng vững chắc cho hành trình trưởng thành sau này.