Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi

1. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi II. THỜI GIAN, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU: 1. Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 8/2022 đến tháng 4 năm 2023 2. Đối tượng nghiên cứu: “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi” 3. Phạm vi nghiên cứu: Lớp mẫu giáo lớn 1 III. KHẢO SÁT THỰC TẾ: Đứng trước những thuận lợi và khó khăn như vậy, để thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục trẻ nói chung và yêu cầu của hoạt động khám phá khoa học nói riêng, ngay vào đầu năm học khi học sinh đã ổn định, tôi tiến hành khảo sát học sinh để nắm bắt tình hình của trẻ trong lớp. * Kết quả khảo sát đầu năm về kiến thức, kỹ năng, sự hứng thú của 31 trẻ trong lớp: Chưa Nội dung đánh giá Trẻ đạt Tỷ lệ % Tỷ lệ % đạt Trẻ có kiến thức, kỹ năng hoạt 20 65 13 35 động Trẻ có khả năng tư duy, so sánh, 18 58 13 42 phán đoán, phân tích, suy luận Trẻ kỹ năng tự giải quyết vấn đề 18 58 13 42 Kỹ năng làm việc nhóm. 24 77 7 23 Trẻ hứng thú, tích cực, mạnh dạn, 25 81 6 19 tự tin tham gia hoạt động. Trẻ có kĩ năng thuyết trình 15 48 16 52 2
2. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi PHẦN B: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. NỘI DUNG LÝ LUẬN: Trải nghiệm khám phá khoa học đối với trẻ em có thể bắt đầu ngay từ khoảng 3 tuổi cho đến hết chương trình học phổ thông. Danh sách các hoạt động liên quan đến khám phá khoa học thì dường như không có giới hạn, có thể diễn ra tại trường học, tại gia đình, hay ngay bên ngoài xã hội. Có thể kể ra như những hoạt động liên quan đến về môi trường, nước, lửa, không khí, nắng, gió, các vật chất quen thuộc xung quanh, về vũ trụ, địa chất Từ những trò chơi đơn giản, như làm dùng kính lúp để tạo ra lửa, hay những chuyến đi dã ngoại làm bộ sưu tập các loại lá cây và côn trùng, tất cả đều tạo nên cho trẻ những trải nghiệm khám phá khoa học bổ ích. Khám phá khoa học đối với trẻ mầm non bao gồm tất cả các yếu tố của tự nhiên và xã hội bao quanh đứa trẻ, các yếu tố này có mối quan hệ mật thiết với nhau và có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sự tồn tại và phát triển của đứa trẻ. Vì vậy việc cho trẻ khám phá khoa học là vô cùng cần thiết và quan trọng, là nội dung cơ bản của chương trình mầm non mới, nó chiếm vị trí quan trọng cho việc tổ chức cho trẻ tính tích cực khám phá, hình thành củng cố và phát triển những tri thức cơ bản về tính chất, nguyên liệu của đối tượng mà mình muốn tìm hiểu nhằm thoả mãn nhu cầu nhận thức và mở rộng cho trẻ về: cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng, sáng tạo... Các năng lực hoạt động trí tuệ như: quan sát, phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hoá, suy luận . Trong thực tế, nhiều giáo viên thường chú trọng cho trẻ tìm hiểu bề ngoài của các đối tượng, đa số trẻ chỉ được hỏi và trả lời, ít khi cho trẻ sờ, mó, nếm, trải nghiệm, thí nghiệm với các đồ vật mà trẻ nhận thức đó. Giáo viên ít đưa ra câu hỏi mở khích thích sự tìm tòi, khám phá của trẻ, hay đưa ra những trải nghiệm, thử thách cho trẻ tự hiểu ra vấn đề, chính vì vậy trẻ có ít trải nghiệm, ít có điều kiện để giải quyết vấn đề mà trẻ dự đoán. Khám phá khoa học ở trường mầm non chính là việc giáo viên tạo ra các điều kiện, cơ hội và tổ chức các hoạt động trải nghiệm để cho trẻ tích cực tìm tòi phát hiện ra những điều thú vị về các sự vật hiện tượng xung quanh. Tất cả những lý luận trên cho thấy việc thực hiện đổi mới phương pháp, hình thức giáo dục trẻ sẽ ngày càng giúp phát huy tính sáng tạo của giáo viên và khuyến khích sự ham thích học hỏi của trẻ, giúp trẻ thành nên tình yêu về thế giới xung quanh dựa trên nhận thức về tri thức, hun đúc cho những hành vi và thái độ tốt trong cuộc sống, đồng thời góp phần nuôi dưỡng đam mê, sở thích của trẻ ngày một phát triển hơn trong tương lai. 3
3. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ: 1. Đặc điểm tình hình: Trường tôi mới được xây dựng khang trang, rộng rãi, sạch đẹp, có 17 nhóm lớp với số trẻ là gần 500 cháu, trường có 53 cán bộ giáo viên, nhân viên. Giáo viên trẻ, nhiệt tình, ham học hỏi, cùng với sự chỉ đạo của Ban Giám Hiệu nhà trường là điều kiện thuận lợi để tôi có thể học hỏi cũng như thực hành một số biện pháp của đề tài. Trong đó nhóm lớp tôi đang thực hiện có 31 trẻ, các cháu đều cùng một độ tuổi nên có khả năng tiếp thu tương đối đồng đều. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi cũng không tránh khỏi những điều kiện khó khăn cũng như thuận lợi cụ thể như sau: 2. Thuận lợi và khó khăn. 2.1 Thuận lợi : - Trường có đầy đủ các trang thiết bị hiện đại như: máy tính, ti vi màn hình lớn, máy in, máy chiếu, đàn, loa, đài, đồ dùng theo thông tư 01, tranh ảnh, lô tô, phần mềm kismast Trường còn được kết nối Internet nên việc cập nhật thông tin, tìm kiếm tài liệu qua mạng rất dễ dàng thuận tiện, nhanh chóng - Ban giám hiệu luôn động viên, khuyến khích và tạo điều kiện cho chị em tham gia học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, tạo điều kiện cho chị em tham dự các buổi kiến tập chuyên môn, các buổi kiến tập chuyên đề do Phòng GD, cụm, trường tổ chức, khuyến khích chị em sáng tạo trong các hoạt động dạy và học. - Trường có đội ngũ giáo viên trẻ trung, đoàn kết, tâm huyết với nghề, ham học hỏi, tích cực, chủ động cập nhật phương pháp, hình thức mới qua tập huấn, Internet để áp dụng có chọn lọc vào công việc giảng dạy. Hơn nữa mỗi tháng tổ chuyên môn của chúng tôi duy trì thường xuyên họp 3 lần cũng góp phần tích cực thúc đẩy chuyên môn của chị em đi lên. - Bản thân được đào tạo chính quy, thường xuyên được tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn đặc biệt tôi được nhận bằng khen của học viện thông qua lớp tập huấn chuyên đề Steam, có tinh thần học hỏi và yêu nghề mến trẻ, nắm vững phương pháp chuyên môn, có khả năng thiết kế giáo án điện tử và khai thác tài nguyên mạng. - Học sinh cùng một độ tuổi, có nếp, được tiếp xúc với hình thức, phương pháp học mới lạ, hấp dẫn, rất thích thú hoạt động. - Trường tôi nằm trong một địa phương có kinh tế phát triển nên phụ huynh rất nhiệt tình ủng hộ về cơ sở vật chất, nguyên vật liệu cho các hoạt động hay việc học tập của cô và cháu. 2.2 Khó khăn: 4
4. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi Bên cạnh những thuận lợi đã có, tôi cũng gặp một số khó khăn: - Kiến thức của trẻ không đồng đều. - Kỹ năng phát hiện vấn đề, đưa ra phương hướng giải quyết và kỹ năng tự giải quyết vấn đề của trẻ còn hạn chế. -Trẻ còn chưa mạnh dạn tự tin nêu ý tưởng, quan điểm của mình. - Kỹ năng tự đánh giá kết quả của trẻ còn hạn chế, thiếu sự kiên trì nhẫn lại khi làm không thành công. - Trong các hoạt động khám phá khoa học, trẻ còn thụ động và lệ thuộc nhiều vào giáo viên. - Đề tài chưa phong phú đa dạng. Một số đề tài, tiết dạy khám phá khoa học còn chưa sáng tạo, chưa sát với thực tế nhận thức cụ thể của trẻ. - Cách gợi mở các đề tài còn chưa thu hút nhiều được trẻ, hình thức tổ chức chưa linh hoạt. Trẻ chưa thực sự được trải nghiệm nhiều. - Cách giáo dục con của PHHS và cô chưa đồng bộ Đứng trước những thuận lợi và khó khăn trên tôi đã tìm hiểu và áp dụng các biện pháp sau. III. NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN: 1. Biện pháp 1: Xây dựng ngân hàng đề tài khám phá phong phú, phù hợp với trẻ. Để chương trình chăm sóc giáo dục trẻ được hệ thống khoa học, các môn học và kiến thức đồng đều thì việc xây dựng hệ thống các đề tài rất quan trọng với bộ môn khám phá cũng vậy. Ngay từ đầu năm tôi đã đi sâu tìm hiểu và nghiên cứu bằng nhiều cách để lập nên bảng các đề tài khám phá theo từng tuần, tháng trong suốt năm học như: - Sưu tầm các tiết dậy khám phá trên mạng thông qua các trang yotube, goole, trang web của các trường học....Hay lựa chọn những đề tài phù hợp từ các chương trình khoa học vui, bé tập làm nhà khoa học của các kênh truyền hình... - Tích lũy từ các tiết kiến tập huấn chuyên đề do phòng giáo dục tổ chức thông qua chuyên đề khám phá trên địa bàn huyện. - Chọn lọc và khai thác thông qua các lớp học tập huấn về phương pháp mới do phòng giáo dục tổ chức như Steam, Montessori... - Tham khảo ngân hàng đề tài của đồng nghiệp trong trường cũng như các đồng nghiệp trên địa bàn huyện. - Lưu trữ thông qua các kì hội giảng của bản thân và đồng nghiệp qua các năm học. 5
5. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi Việc xây dựng ngân hàng đề tài thường được xây dựng vào đầu hè của năm học, vì vậy vào năm học thông qua những cách làm trên tôi đã lập được bảng ngân hàng đề tài khám phá như sau: STT Tháng Nội dung đề tài khám phá Ghi chú Sự kiện, chủ đề 1 9 Tuần 1 Đồ dùng cá nhân của bé- Ống cắm bút từ lõi giấy Tuần 2 Chiếc cầu bập bênh- Con quay Tuần 3 Chong chóng kì diệu- Đèn trung thu Tuần 4 Bạn nam, bạn nữ- Các bộ phận trên cơ thể 2 10 Tuần 1 Đồ bảo hộ chống nắng cho bé Tuần 2 Một số bưu thiếp, hộp quà- Kính tiềm vọng SK 20/10 Tuần 3 Đôi bàn chân Tuần 4 Bàn tay robot- Bàn tay ma thuật 3 11 Tuần 1 Các thành viên trong gia đình- Trà sữa Tuần 2 Dụng cụ đấm lưng cho gia đình Tuần 3 Ngày nhà giáo Việt Nam 20/11 SK 20/11 Tuần 4 Một số đồ dùng có sử dụng điện trong gia đình Tuần 5 Chất liệu của một số đồ dùng để ăn trong gia đình 4 12 Tuần 1 Các con vật gần gũi xung quanh trẻ Tuần 2 Thế giới của khủng long Tuần 3 Một số con vật sống dưới nước Tuần 4 Sự di chuyển của các con vật- Con công từ vỏ sữa chua 5 1 Tuần 1 Sự đổi mầu của bắp cải tím Tuần 2 Cây xanh và môi trường sống Tuần 3 Chất tạo mầu thực phẩm từ rau, củ Tuần 4 Tết Nguyên Đán- Đầu Lân 6 2 Tuần 1 Một số nghề phổ biến Tuần 2 Công an cứu hỏa Tuần 3 Bình cứu hỏa Tuần 4 Thuốc nam, thuốc bắc 7 3 Tuần 1 Phân loại phương tiện giao thông- Ô tô tải Tuần 2 Một số luật giao thông đơn giản- Không khí- Hoa SK 8/3 nở trong nước Tuần 3 Một số biển báo giao thông- Chiếc thuyền giấy 6
6. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi Tuần 4 PTGT đường thủy, đường hàng không- Máy bay 8 4 Tuần 1 Sự chuyển động của bánh răng cưa Tuần 2 Ánh sáng- Đồng hồ mặt trời Tuần 3 Quạt giấy Tuần 4 Bong bóng xà phòng 9 5 Tuần 1 Con sâu sắc mầu Tuần 2 Chuông gió Tuần 3 Thùng rác di động Tuần 4 Vườn treo babylon Nhờ có ngân hàng đề tài này giúp tôi chủ động trong bộ môn khám phá và dễ dàng điều chỉnh, bổ xung trong kế hoạch giáo dục năm học. 2. Biện pháp 2: Lựa chọn các hình thức mới lạ, hấp dẫn, sáng tạo. Việc thu hút trẻ trong mỗi tiết học vô cùng quan trọng nó giúp trẻ có trạng thái tốt nhất tiếp thu bài học. Để làm được điều này tôi đã áp dụng một số cách như sau: - Tổ chức cho trẻ thực hành thí nghiệm khoa học trong hoạt động học ví dụ: + Đề tài khám phá không khí: Thí nghiệm cây nến cháy, thí nghiệm quả trứng chui qua cổ chai thủy tinh. + Khám phá Baking soda: Thí nghiệm núi lửa phun trào + Bóng bay: Thí nghiệm với cocacola + Khám phá muối: Thí nghiệm trứng chìm, trứng nổi. + Khám phá bút sáp mầu: Thí nghiệm tờ giấy ma thuật - Tổ chức các trò chơi ảo thuật: + Ảo thuật cùng ly và bóng: làm chiếc khăn tay biến mất và xuất hiện trở lại, biểu diễn những động tác ấn tượng với ly và bóng. + Bình đựng nước ma thuật: Cầm chiếc bình có nước lên và đổ toàn bộ vào một cái ly. Sau đó đặt bình trở lại và biểu diễn các động tác biến hóa. Tiếp tục nâng bình lên lần nữa và điều kỳ diệu sẽ xuất hiện - bình lại đầy nước. + Túi đựng trứng ma thuật: Thả một quả trứng vào chiếc túi đựng trứng, sau đó lộn ngược túi từ trong ra ngoài. Quả trứng sẽ biến mất trong tích tắc. - Lồng ghép thơ, ca, hò, vè vào hoạt động học: + Ví dụ: Tìm hiểu những con côn trùng. Đầu tiên trò chuyện về con muỗi, tiếp theo là trò chuyện về con kiến, nhưng nếu để trẻ ngồi một chỗ trò chuyện từ con vật này sang con vật khác thì trẻ rất dễ nhàm chán, không hứng thú vào hoạt động nữa nên tôi cho trẻ đứng lên làm đàn kiến và cùng đọc bài đồng dao về con kiến để di chuyển giống như đàn kiến trẻ rất thích: 7
7. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi - Lồng ghép các trò chơi: Trò chơi có thể chơi trong cả hoạt động từ đầu hoạt động, giữa hoạt động hay cuối hoạt động đều có thể tổ chức trò chơi. + Ví dụ: Với đề tài “Bé với mưa” tôi đã tổ chức cho trẻ chơi “Trời nắng trời mưa” Trẻ sẽ tập trung chơi trò chơi và trò chuyện cùng cô, tiếp theo là trò chơi “Kể nhanh, nói đúng” kích thích sự nhanh nhẹn, mạnh dạn, tự tin, suy luận phát triển ngôn ngữ của trẻ, hoặc trò chơi “Bật ô dán đúng tranh” để trẻ được trải nghiệm thực hành về đặc điểm cũng như lợi ích, tác hại của mưa. + Hay với tiết học khám phá ánh sáng trẻ sẽ được tham gia trò chơi tạo bóng các con vật bằng đôi bàn tay. Thông qua các hình thức mới lạ tôi đã thu hút và tạo sự hứng khởi trong mỗi tiết dậy. Từ đó trẻ sẽ lĩnh hội được nhiều kiến thức và tương tác tốt hơn với giáo viên 3. Biện pháp 3: Tạo điều kiện, môi trường cho trẻ khám phá ở mọi lúc, mọi nơi. Môi trường giáo dục có ảnh hưởng rất lớn đến sự thành công trong học tập của trẻ. Môi trường học tập lấy trẻ làm trung tâm là môi trường hoạt động mà trẻ tham gia xây dựng cùng giáo viên và là môi trường giáo dục dựa vào nhu cầu, hứng thú và khả năng của trẻ như: - Cách 1: Tạo tâm thế cho trẻ: Trước mỗi tiết học tôi nghiên cứu trước nội dung bài dậy và chuẩn bị cho trẻ các kĩ năng cần thiết để trẻ tham gia tiết học một cách hiệu quả nhất: VD: Với tiết học khám phá quả trứng cút tôi trang bị cho trẻ kĩ năng đong đo để trẻ hực hành pha nước muối. - Cách 2: Tạo môi trường trang trí mở: + Chuẩn bị nguyên liệu, đồ dùng: Học liệu đa dạng, hấp dẫn, khuyến khích trẻ có thể sử dụng theo nhiều cách sáng tạo khác nhau: VD: Từ các nguyên liệu thiên nhiên cành cây, lá cây tôi đã tạo nên các bộ đồ dùng trong mỗi góc chơi. Hoặc bìa carton cũng được khai thác để trang trí trên các mảng tường bắt mắt và thu hút trẻ khi tham gia hoạt động góc. (Hình 1) + Sắp xếp đồ dùng thuận tiện khi sử dụng: Với mỗi một nội dung khám phá tôi sắp xếp vào một khay theo như giáo cụ Mon điều này giúp trẻ dễ dàng lấy và cất sau mỗi tiết học. + Tận dụng nguyên vật liệu sẵn có của địa phương với quê hương Ninh Hiệp thì vải là nguyên liệu được tận dụng nhiều trong mỗi tiết dậy. + Trong lớp học mỗi góc chơi đều được trang trí theo hướng mở để trẻ có thể tham gia chơi với tất cả các nội dung. + Không những chú trọng trang trí bên trong lớp mà trang trí ngoài lớp học cũng được tôi quan tâm như: Khu vực chơi tôi gắn những mô hình dòng nước 8
8. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi chảy, sự phát triển của con gà, sự chuyển màu của quả, góc thiên nhiên dành riêng cho trẻ khám phá khoa học. - Cách 3: Xây dựng các hoạt động lôi cuốn cho trẻ được trải nghiệm trên dồ dùng thông qua các bộ dồ thí nghiệm hay thiết kế các bài giảng qua các phần mềm trẻ có thể tham gia chơi trực tuyến.. Thông qua hình thức trên trẻ được trực tiếp chơi, trực tiếp khám phá về đồ chơi theo gợi ý từ đó sẽ phát huy sự sáng tạo và tính tích cực cao cho trẻ. 4. Biện pháp 4: Nâng cao kỹ năng tự giải quyết vấn đề cho trẻ - Trẻ càng lớn thì càng có nhiều vấn đề phải tự giải quyết. Chẳng hạn như: + Làm thế nào để buộc dây giày, cài cúc áo... + Làm thế nào để lấy món đồ chơi trên cao? + Hay làm thế nào để tạo ra nguồn nước sạch giúp các bạn nhỏ vùng lũ + Làm thế nào để giúp các bạn vùng cao có điện học bài vv... -> Người lớn không phải lúc nào cũng bên cạnh trẻ để giúp trẻ giải quyết vẫn đề con gặp phải. Chính vì vậy con cần học kỹ năng tự giải quyết vấn đề để không phụ thuộc vào cha, mẹ hay những người xung quanh. - Những đứa trẻ có kỹ năng tự giải quyết vấn đề tốt dần dần hình thành nên những phẩm chất: + Tự tin, bản lĩnh, tự lập, thông minh, sáng tạo, + Biết yêu thương, chia sẻ. Có tinh thần trách nhiệm. + Kiên trì vượt qua khó khăn và dễ thành công trong cuộc sống. Vậy nâng cao kỹ năng tự giải quyết vấn đề cho trẻ là một biện pháp hữu ích và vô cùng quan trọng. * Để dạy trẻ kỹ năng tự giải quyết vấn đề tôi thực hiện 4 bước sau: Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết. - Đưa trẻ vào tình huống có vấn đề khi tổ chức các hoạt động cho trẻ thông qua hình thức: xem video, lồng ghép vào câu chuyện, bài thơ... - Sử dụng hệ thống câu hỏi mở giúp trẻ phát hiện vấn đề như: + Chuyện gì đã xảy ra? Vấn đề đó là gì? + Con sẽ làm gì để giúp họ? Nếu là con thì con sẽ làm gì? + Chúng ta sẽ làm gì bây giờ?... VD: Với đề tài “Làm đồ bảo hộ chống nắng” cô cho trẻ dạo chơi trong vườn trường vào buổi sáng sớm và hỏi trẻ cảm nhận khi đi ngoài trời nắng. Cho trẻ giải quyết vấn đề là làm thế nào khỏi bị nắng nóng và bảo vệ sức khỏe cô hướng trẻ cần phải trang bị đồ bảo hộ tránh nắng. Bước 2: Đưa ra các biện pháp và chọn phương án phù hợp? 9
9. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi - Cho trẻ thảo luận nhóm, đưa ra biện pháp để giải quyết vấn đề + Con nghĩ con nên làm gì Làm sao để giải quyết vấn đề này? + Còn cách nào khác không? - Chọn ra 1 phương án phù hợp nhất Tôi đặt một số câu hỏi mở để khuyến khích trẻ đưa ra các giải pháp như + Con thấy ý tưởng của bạn như thế nào? + Ý tưởng đó có khả thi không? + Khi thực hiện có vấn đề gì xảy ra không? + Trong các phương án đó con thấy phương án nào phù hợp nhất?... VD: Với đề tài: “Làm chiếc bình cứu hỏa”. Cô cho trẻ đóng làm các chú lính cứu hỏa hỏi trẻ khi tham gia nhiệm vụ dập tắt đám cháy con sẽ dùng dụng cụ gì? Để giải quyết vấn đề dập tắt đám cháy trẻ đưa ra nhiều phương án và cô hướng trẻ chọn phương án dùng chiếc bình cứu hỏa là nhanh và hiệu quả từ đó dẫn dắt vào bài học. Bước 3: Hướng dẫn trẻ thực hiện phương án đã chọn * Cô hướng dẫn trẻ thực hiện phương án đã chọn một cách cụ thể: - Công việc thứ 1: Cho trẻ xây dựng bản kế hoạch cá nhân bằng cách: + Hoàn thành sơ đồ tư duy ( vẽ, cắt, dán hình ảnh liên quan đến vấn đề cần giải quyết) (Hình 2) VD: Khi làm đồ bảo hộ cần chọn nguyên liệu dầy để cản sáng và chọn mầu tối trẻ sẽ dựa trên sơ đồ tư duy cô đã làm để lựa chọn bằng cách điền, tích, nối, sắp xếp các bước thực hiện phương án một cách cụ thể - Công việc thứ 2: Cô đưa ra các tiêu chí để trẻ lựa chọn và chuẩn bị các nguyên vật liệu, đồ dùng cần thiết để trẻ bắt tay vào thực hiện. - Công việc thứ 3: Cho trẻ thực hiện theo bản kế hoạch cá nhân đã xây dựng Bước 4: Đánh giá kết quả: Tôi tổ chức các trò chơi như đọc rap, vè, thơ ca, câu đố hay trò chơi nhanh tay nhanh mắt để giúp trẻ đánh giá kết quả một cách sát thực và hứng thú hơn VD: Để kiểm tra trẻ đã đưa phương án giải quyết khi đi ngoài trời nắng là lựa chọn đồ bảo hộ đúng chưa thì tôi thiết kế bài rap như sau: Ánh sáng diệu kì Xuyên qua vật mỏng Vậy đi trời nắng Không bị hại da Bạn chớ bỏ qua Áo dầy mầu sẫm. -> Thông qua các trò chơi vui nhộm, đơn giản nhưng trẻ lại vô cùng thích thú, vừa thay đổi không khí, trạng thái học tập của trẻ, vừa giúp trẻ tự đánh giá sản phẩm của mình 10
10. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi 5. Biện pháp 5: Ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến cho trẻ Việc tổ chức dạy trẻ lồng ghép phương pháp giáo dục tiên tiến trong các hoạt động là một việc làm rất cần thiết. Đây chính là cơ hội để giáo viên cung cấp kiến thức, kỹ năng cho trẻ một cách tốt nhất. Nhưng lồng ghép như thế nào cho phù hợp, điều đó phụ thuộc vào giáo viên, muốn thực hiện tốt giáo viên phải linh hoạt, sáng tạo, lựa chọn hình thức phù hợp. Những phương pháp như: Montessori, Steam... đã mang lại sự đổi mới đáng kể cho nền giáo dục nước ta đặc biệt là giáo dục mầm non. - Phương pháp Montessori: + Với những đề tài cần làm thí nghiệm tôi cho trẻ thao tác từng bước theo quy trình chặt chẽ của phương pháp Mon giúp cho kết quả của thí nghiệm được chính xác. + Hay cho trẻ đặt đồ dùng trên từng khay giúp trẻ di chuyển đồ dùng gọn gàng, khoa học, linh hoạt trong suốt thời gian tiết học diễn ra. + Rèn trẻ tính cẩn thận kiên trì - Phương pháp Steam: Thường được tổ chức bằng các dự án, thí nghiệm hoặc trình diễn để học sinh tìm ra hoặc chứng minh những kiến thức liên quan đến khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán và cả nghệ thuật. Chính nhờ sự kết hợp liên môn này mà STEAM giúp người học rèn luyện được các kỹ năng cần thiết: + Chuẩn bị đồ dùng trong bộ môn khám phá theo hướng STEAM đó là các đồ dùng, vật liệu rời như blocks, đất nặn, bút chì, thân cây, giấy, lá cây, dụng cụ đo lường hoặc cũng có thể là các đồ hiện đại Robotics, robodash + Kỹ năng đặt vấn đề: Để bắt đầu một tiết học tôi áp dụng theo phương pháp Steam là tạo tình huống có vấn đề để trẻ tìm ra và giải quyết vấn đề đó rồi dẫn dắt trẻ vào bài học: VD: Với đề tài: “Màu thực phẩm từ rau củ”. Tôi đưa cho trẻ quan sát một đĩa bánh rất nhiều mầu sắc và hỏi trẻ làm thế nào để tạo mầu cho những chiếc bánh. Cho trẻ suy nghĩ đưa ra các hướng giải quyết và cô hướng vào bài học hôm nay + Sử dụng câu hỏi truy vấn: Để tìm ra lời giải cho bài toán được đặt ra, học sinh sẽ phải dùng đến phương pháp học qua truy vấn để vừa đặt câu hỏi, vừa tìm đáp án. Việc này sẽ giúp các em học sinh rèn luyện được kỹ năng truy vấn, tư duy phản biện cho mọi vấn đề, mọi tình huống. + Cho trẻ hợp tác nhóm: Giáo dục STEAM luôn yêu cầu người học làm việc nhóm để các vấn đề và nội dung bài học. Đây là kỹ năng rất quan trọng mà một cá nhân cần có. (Hình 3) 11
11. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi 6. Biện pháp 6: Tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động khám phá. Việc sử dụng CNTT đặc biệt hấp dẫn, cuốn hút trẻ trong các hoạt động học bằng các nguồn tài nguyên phong phú trên mạng Internet. Với mỗi đề tài khác nhau tôi nghiên cứu và ứng dụng CNTT sao cho phù hợp mang lại hiệu quả cao: + Thiết kế powerpoint, elearning.. + Thiết kế các trò chơi trực tuyến thông qua các phần mềm kahoot, quizi + Tạo các slide tranh ảnh: ví dụ với đề tài tìm hiểu thế giới khủng long tôi cắt ghép các video có sẵn trên mạng cho trẻ quan sát thông qua các phần mềm capcut, window movie maker, Photoshop + Cắt ghép nhạc, thu âm các bài hát, lồng tiếng cho các video + Trẻ có thể xem hình vẽ, đoạn phim mô tả hiện tượng, hay có thể xem các website nói về chủ đề đang học...(Điều này một giáo án thông thường không thể có được). + Tìm và khai thác các thông tin, hình ảnh, phim trên mạng Internet liên quan tới bài dạy sao cho phù hợp + Nghiên cứu các tài liệu, các phần mềm hỗ trợ trong việc xây dựng các giáo án điện tử. + Ứng dụng các phần mềm Power Point, phần mềm để xây dựng giáo án điện tử, sử dụng phầm mềm Photoshop, phần mềm Micorosoft Office Powerpoint - Khi thiết kế bài dạy tôi khai thác các hình ảnh trên trang web: + + + + + + + + Nhờ có công nghệ thông tin nên việc truyền đạt kiến thức với những đề tài không có sẵn cho trẻ trực tiếp tri giác, nhất là với hoạt động khám phá khoa học như: tìm hiểu động vật sống dưới biển, quan sát máy bay, các hiện tượng tự 12