Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ 5 – 6 tuổi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ 5 – 6 tuổi

1. A/ ĐẶT VẤN ĐỀ Trẻ em hôm nay, thế giới ngay mai! Trẻ em sinh ra là niềm vui và hạnh phúc của gia đình, là những công dân tương lai của đất nước. Cha mẹ sẽ hạnh phúc biết bao khi con của họ là những đứa trẻ khỏe mạnh, thông minh và ngoan ngoãn. Việc chăm sóc giáo dục cho trẻ đạo đức ngay từ khi còn nhỏ là vô cùng quan trọng nhằm hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ sau này. Giáo dục đạo đức có ảnh hưởng trực tiếp đến các mặt giáo dục khác. Trong mục tiêu giáo dục mầm non phần nói về giáo dục đạo đức có viết: “ Hình thành ở trẻ những cơ sở đầu tiên của nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam giàu lòng thương yêu, biết quan tâm, nhường nhịn giúp đỡ những người gần gũi: bố mẹ, bạn bè, cô giáo, thật thà, lễ phép, mạnh dạn, hồn nhiên”. Trong những năm gần đây, giáo dục luôn không ngừng đổi mới về hình thức, nội dung và phương pháp tổ chức dạy học cho trẻ. Giáo dục đạo và đặc biệt là giáo dục hành vi văn minh cho trẻ là nội dung được rất nhiều người quan tâm. Theo nghiên cứu của các nhà tâm lý học, giáo dục học cho thấy những năm đầu của cuộc đời rất dễ hình thành nét cơ bản của cá tính và những thói quen nhất định, hình thành những phẩm chất tâm lý, nhân cách của con người. Xã hội hiện nay đã và đang làm thay đổi cuộc sống của con người, nhiều vấn đề phức tạp liên tục nảy sinh. Bên cạnh những tác động tích cực, còn có những tác động tiêu cực, gây nguy hại cho con người, đặc biệt là trẻ em. Nếu trẻ em không có những kiến thức cần thiết để biết lựa chọn những giá trị sống tích cực, không có những năng lực để ứng phó, để vượt qua những thách thức mà hành động theo cảm tính thì rất dễ gặp trở ngại, rủi ro trong cuộc sống và sẽ bị lệch lạc sau này. Do đó, việc giáo dục hành vi văn minh cho trẻ ở lứa tuổi 5 - 6 tuổi giúp các em biết được những điều nên làm và không nên làm, biến những kiến thức về kỹ năng sống được cung cấp thành hành động cụ thể trong quá trình hoạt động thực tiễn vớí bản thân, với người khác, với xã hội học cách giao tiếp, ứng xử với mọi người, giải quyết mâu thuẫn trong mối quan hệ và thể hiện bản thân một cách tích cực. Bản thân tôi là giáo viên nhiều năm liền phụ trách lớp mẫu giáo lớn, nhận thức được tầm quan trọng của đối với sự phát triển toàn diện nhân cách của trẻ, tôi đã luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào để việc giáo dục các hành vi giao tiếp ứng xử có văn hóa có hiệu quả nhất. Xuất phát từ những lí do trên tôi đã quyết định lựa chọn đề tài “ Một số biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ 5 – 6 tuổi” làm đề tài cho bản sáng kiến kinh nghiệm của mình. 1 | 1 7
2. II/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CƯU Tìm ra những biện pháp hữu hiệu để việc giáo dục hành vi văn minh cho trẻ mang lại hiệu quả cao. III/ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU Từ tháng 9 năm 2020 đến tháng 3 năm 2021 IV/ ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU Trẻ lớp MGL A1 Trường Mầm non Dương Hà 2 | 1 7
3. B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I/ CƠ SỞ LÝ LUẬN Trong tâm lý học trẻ em tuổi mầm non khi giao tiếp với trẻ em cần đặc biệt chú ý đến nền tảng phát triển cơ thể trẻ mà dạy trẻ cách ứng xử theo chuẩn mực quy định hành vi đối với con người trong quan hệ xã hội khác nhau. Lứa tuổi mầm non từ 0 – 6 tuổi trước hết muốn dạy trẻ trở thành con người xã hội trước hết là học cách phản ứng, hành động trả lời những kích thíchtừ phía con người như cha mẹ, cô giáo, bạn bè, người thân trong gia đình. ..Ứng xử bao giờ cũng được đặt trong mối quan hệ nhất định, chịu sự chế định và chuẩn mực của một khuôn mẫu. Ứng xử là sự giao thoa có tính nghệ thuật giữa cái tự nhiên và cái xã hội trong bản chất con người. Cái tự nhiên xuất phát từ rung cảm tự nhiên hơn là ý chí và lý lẽ. Đối với trẻ nhỏ thường là tính tự nhiên, ngây thơ, vô tư. Người lớn sẽ đáp lại cử chỉ hành vi hồn nhiên của trẻ bằng những rung cảm đầy thiện ý của mình nhưng ẩn dấu trong đó là sắc thái xã hội. Đây chính là nguồn gốc để giáo dục bằng tình cảm của trẻ. Hành vi ứng xử bao gồm cử chỉ, phản ứng hành động của trẻ với ông bà, cha mẹ, anh chị và những người gần gũi xung quanh là hành vi ứng xử ban đầu phỏng theo mọi hành vi của cha mẹ, ông bà để đáp lại cho phù hợp. Trẻ mầm non được ví như tờ giấy trắng và cô giáo mầm non chính là người đặt bút vẽ những nét đầu tiên nên tờ giấy trắng đó. Mỗi cử chỉ, mỗi hành vi, mỗi việc làm, lời nói đều bộc lộ phần nào phẩm chất, đạo đức, nhân cách của con người. Chính vì thế ngay từ nhỏ trẻ cần được uốn nắn, giáo dục từ cử chỉ lời nói, hành động văn minh lịch sự. Cô giáo mầm non phải là người tạo ra cho trẻ môi trường sống tốt rèn luyện trẻ phải biết tu dưỡng bản thân từng ngày, từng giờ theo hướng tốt, nói lời hay, ý đẹp, đi đứng nhẹ nhàng, khoan thai, cư xử với niềm nở đúng mực với mọi người. Bản thân tôi là một giáo viên mầm non nhiều năm được phân công dạy lớp mẫu giáo lớn tôi cũng suy nghĩ nhiều về vấn đề đó, tôi nghĩ mình cần phải tìm hiểu các biện pháp hữu hiệu để giáo dục hành vi văn minh để khi lớn lên trẻ trở thành người có ích cho gia đình và xã hội. Mỗi giai đoạn lịch sử phát triển xã hội và trong từng xã hội cụ thể có mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp, hình thức giáo dục riêng nhằm xây dựng nhân cách toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp ứng được những đòi hỏi phát triển của xã hội. Tuy nhiên, giáo dục hành vi văn minh là một nội dung không thể thiếu trong quá trình hình thành và phát triển toàn diện nhân cách con người. Hành vi văn minh mang đậm bản sắc địa phương, dân tộc, quốc gia, tạo nên lối sống tốt đẹp của mỗi người, mỗi xã hội, được biểu hiện hàng ngày, hàng giờ, rất 3 | 1 7
4. phong phú, đa dạng, diễn ra trong mối quan hệ giao tiếp giữa con người với con người và con người với thế giới tự nhiên. Giáo dục hành vi văn minh cho trẻ mầm non là một cách nhìn tổng quan về hành vi văn hóa, bản chất sự phát triển hành vi của trẻ em và các quá trình giáo dục cũng như cách thức tổ chức và đánh giá giáo dục hành vi cho trẻ tuổi mầm non. Giáo viên cần đồng hành giúp trẻ rèn luyện bản thân từng ngày, từng giờ theo hướng tốt, nói lời hay ý đẹp, đi đứng nhẹ nhàng, khoan thai, cư xử với mọi người niềm nở, lịch sự. Giáo dục hành vi văn minh cho trẻ không chỉ có ý nghĩa to lớn đối với các nhà giáo dục mầm non mà còn góp phần tích cực vào việc nâng cao nhận thức của những người quan tâm tới vấn đề này nhằm chăm sóc, nuôi dạy trẻ tốt hơn. II/ THỰC TRẠNG 1/ Thuận lợi - Được sự quan tâm giúp đỡ của các cấp lãnh đạo đầu tư xây trường mới khang trang, sạch đẹp có đầy đủ các phòng chức năng: phòng nghệ thuật, phòng tin học ngoại ngữ góp phần cho việc thực hiện có hiệu quả chương trình chăm sóc, giáo dục trẻ trong trường mầm non - Ban giám hiệu có nhiều kinh nghiệm và quản lý tốt, luôn ủng hộ và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho giáo viên làm việc, học tập lẫn nhau qua các buổi sinh hoạt chuyên môn. - Bản thân tôi có trình độ chuyên môn trên chuẩn, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc, tích cực chủ động tìm tòi thiết kế các hoạt động sáng tạo, quan tâm phát huy tính tích cực của trẻ, có nhiều sáng tạo trong công tác chuyên môn. - Bản thân giáo viên luôn trau dồi học hỏi kinh nghiệm thông qua các bạn đồng nghiệp, sách báo, phương tiện thông tin đại chúng. - Lớp có 36 học sinh, trẻ trong lớp có cùng độ tuổi và đều học qua mẫu giáo nhỡ. - Đa số phụ huynh đều nhiệt tình chia sẻ với giáo viên ở lớp về tình hình của trẻ ở nhà và luôn quan tâm đến trẻ thường xuyên dành thời gian trao đổi với cô giáo để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ. 2/ Khó khăn - Trẻ tuy cùng độ tuổi nhưng khả năng tiếp thu không đồng đều. Một số trẻ nhút nhát và đi học không đều, một số trẻ lại quá hiếu động nên làm ảnh hưởng đến các hoạt động chung. 4 | 1 7
5. - Trẻ lứa tuổi mẫu giáo lớn tâm lý trẻ đã ổn định hơn nhưng đang trải qua thời kì khẳng định bản thân, muốn làm theo ý mình và đôi khi không phối hợp cùng bạn. - Một số trẻ được gia đình bao bọc, cưng chiều, còn hay nói trống không. - Còn một số phụ huynh chưa được tiếp cận nên nhận thức về vai trò của việc giáo dục hành vi văn minh cho trẻ còn hạn chế nên việc phối hợp giữa giáo viên oạt động giáo dục trẻ. 3/ Điều tra thực trạng. Tổng số trẻ được khảo sát: 36 cháu STT Nội dung điều tra Số trẻ Đạt CĐ Hành vi văn minh trong giao tiếp, ứng 36 16 20 1 xử Tỷ lệ % 100 44 56 Hành vi văn minh trong ăn uống 36 13 23 2 Tỷ lệ % 100 36 64 Hành vi văn minh nơi công cộng 36 15 21 3 Tỷ lệ % 100 42 58 III/ CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH 1/ Biện pháp 1: Giáo viên không ngừng tự học, tự bồi dưỡng để tích lũy kinh nghiệm. Để việc giáo dục hành vi văn minh cho trẻ đạt kết quả cao nhất bản thân tôi nhận thức được rằng cần phải trang bị cho mình kiến thức về đặc điểm tâm sinh lý trẻ, các phương pháp, biện pháp, hình thức hữu hiệu để giáo dục trẻ hành vi văn minh cho trẻ. Tôi đã tích cực nghiên cứu các công văn hướng dẫn của Bộ, Sở, Ngành triển khai giáo dục hành vi văn minh cho trẻ trong nhà trường. Bên cạnh đó tôi còn tham khảo các bài viết trên tạp chí giáo dục như: Giáo dục mầm non, giáo dục thủ đô; đọc các thông tin trên mạng Internet, học tập qua các lớp tập huấn bồi dưỡng, học hỏi các chị em đồng nghiệp qua thăm quan, kiến tập.... Qua học tập, nghiên cứu bản thân tôi đã hiểu rõ và nắm chắc: Hành vi văn minh là gì? Vì sao lại phải giáo dục hành vi văn minh cho trẻ? Giáo dục hành vi văn bao gồm các nội dung gì? Các tác động của hành vi văn minh đối với đời sống con người, môi trường; đã trang bị cho mình hành trang kiến thức tương đối đầy đủ về giáo dục hành vi văn minh cho trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ 5 – 6 tuổi nói riêng. 5 | 1 7
6. Để việc giáo dục hành vi văn minh cho trẻ trong nhóm lớp đạt hiệu quả tôi đã căn cứ vào khung chương trình giáo dục mầm non, các mục tiêu phát triển của trẻ 5 tuổi, đặc điểm phát triển của trẻ để xác định các tiêu chí đánh và các nội dung cần giáo dục trẻ để đạt được các tiêu chí đánh giá. Cụ thể như sau: Tiêu chí 1: Các hành vi văn minh trong giao tiếp. - Có thói quen chào hỏi, cám ơn, xin lỗi và xưng hô lễ phép với người lớn, phù hợp với tình huống. - Không nói tục chửi bậy. - Chăm chú lắng nghe người khác, đáp lại bằng cử chỉ, nét mặt, ánh măt phù hợp và chờ đến lượt trong trò chuyện. - Không nói leo, không ngắt lời người khác. - Biết hỏi han quan tâm, giúp đỡ người khác. Tiêu chí 2: Các hành vi văn minh trong ăn uống. - Không nói chuyện khi ăn. - Biết nhặt cơm rơi vãi bỏ vào đĩa. - Khi ăn không nhai nhồm nhoàm, không nuốt vội, phải nhai từ tốn. - Không xúc quá đầy hoặc giành hết thức ăn cho riêng mình, không bỏ dở suất ăn. - Biết và không ăn những thứ có hại cho sức khỏe. - Biết dùng tay, khăn che miệng khi ho, ngáp, hắt hơi, hỉ mũi Tiêu chí 3: Các hành vi văn minh nơi công cộng. - Biết giữ vệ sinh nơi công cộng, có thói quen chăm sóc giữ gìn cảnh đẹp thiên nhiên môi trường sạch sẽ. - Có hành vi bảo vệ môi trường trong sinh hoạt hàng ngày như vứt rác đúng nơi qui định, không ngắt lá bẻ cành, dẵm lên cỏ. - Thói quen thực hiện các qui định giao thông: đi bộ trên vỉa hè, đi sang đường đúng nơi qui định, ngồi trên các phương tiện giao thông đảm bảo an toàn. 2/ Biện pháp 2: Xây dựng môi trường lớp học thân thiện, cởi mở. Để giúp trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động góp phần hình thành và rèn cho trẻ các hành vi văn minh thì việc xây dựng môi trường lớp học thân thiện, cởi mở là rất cần thiết. Nhận thức được điều đó, tôi đã trao đổi và thống nhất với đồng chí giáo viên trong lớp trang trí sắp xếp xây dựng môi trường, các góc hoạt động trong lớp phù hợp với diện tích lớp phù hợp có tính thẩm mỹ và thuận tiện giúp trẻ hoạt động tích cực. Bên cạnh đó, tôi cùng với trẻ thảo luận xây dựng nội quy lớp học treo ngay ở phòng đón trẻ và động viên, khuyến khích trẻ thi đua thực hiện theo bảng nội quy đã xây dựng. Tôi quy ước với trẻ cách lấy đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định, hay quy định với trẻ và cách giao tiếp ứng xử đúng mực trong khi chơi, 6 | 1 7
7. không la hét quá to, không chạy nhảy xô đẩy nhau, có sự giao tiếp thân thiện giữa các vai chơi, các bạn trai nhường nhịn các bạn gái, cùng tham gia vào các vai chơi vui vẻ, không tranh giành đồ chơi của nhau.Việc rèn nền nếp theo bảng nội quy được thực hiện ngay khi đón trẻ vào năm học mới. Với quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, tôi tận dụng tối đa các sản phẩm của trẻ để trang trí lớp, trẻ được vẽ, xé nặn các sản phẩm để trang trí các góc, trẻ sẽ được hoạt động với chính sản phẩm của mình đã làm nên trẻ rất thích thú. Những hành vi văn minh được trẻ thực hành thường xuyên khi trẻ tham gia vào các hoạt động trong chế độ sinh hoạt một ngày ở trường mầm non. Không chỉ tạo môi trường thân thiện cho trẻ hoạt động, giao tiếp, tôi còn luôn cố gắng mang đến cho trẻ một không khí lớp học thật ấm áp tràn ngập yêu thương giúp trẻ có cảm giác gần gũi như đang sống trong chính ngôi nhà của mình. 3/ Biện pháp 3: Hình thành ý thức về hành vi văn minh ở trẻ. Từ việc trang bị và bồi dưỡng tri thức về các chuẩn mực hành vi đến việc tổ chức cho trẻ luyện tập để hình thành kỹ năng, kỹ xảo thói quen giao tiếp có văn hoá là rất quan trọng. Nhưng để những hành vi văn minh của trẻ thành thói quen tôi thấy rằng cần giúp trẻ thực hiện các hành vi một cách chủ quan có ý thức bởi vì trên cơ sở hình thành được ý thức trẻ mới làm chủ được hành động, hành vi của mình khi giao tiếp với mọi người xung quanh và sẽ tích cực tham gia vào các hoạt động khác. Thông qua việc đánh giá, nhận xét hành vi của trẻ những hành động tốt sẽ được biểu dương, những hành động tốt này sẽ tạo được những cảm xúc tốt ở trẻ, hình thành những ý thức về hành vi giao tiếp có văn hoá và chuẩn bị cho trẻ những hành vi tốt sau này. Việc động viên trẻ đánh giá hành vi của mình một cách khách quan, kịp thời có ý nghĩa lớn trong việc hình thành ý thức về hành vi văn minh trong giao tiếp ở trẻ. Tôi luôn tạo mọi tình huống, điều kiện thuận lợi để trẻ cớ cơ hội giao tiếp: giao tiếp giữa trẻ với trẻ, trẻ với giáo viên, trẻ với cô bác trong trường để trẻ thể hện các hành vi văn minh trong khi giao tiếp. . Chính trong các tình huống giao tiếp đó các hành vi phù hợp với các chuẩn mực được bộc lộ và củng cố. Trẻ sẽ ý thức làm chủ hành vi của mình khi giao tiếp phù hợp đúng với các chuẩn mực. Trong các hoạt động vệ sinh ăn trưa, ngủ trưa hay trong các hoạt động như đi thăm quan, giao lưu sẽ nảy sinh rất nhiều các tình huống : Cách chào hỏi nhau, cách nhường chỗ, nhường đường, cảm ơn Gặp những tình huống làm trẻ suy nghĩ để lựa chọn hành vi của mình làm sao cho phù hợp với chuẩn mực hành vi giao tiếp văn minh. Trẻ ý thức và làm chủ được hành vi của mình. Nếu trong các tình huống đó trẻ ứng xử không đúng thì cô giáo cần nhắc nhở uốn nắn 7 | 1 7
8. sửa sai cho trẻ để bản thân trẻ tự xây dựng ý thức, điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp. Cùng với việc tạo ra các tình huống, các điều kiện để trẻ thực hiện các chuẩn mực hành vi trong cuộc sống cô giáo phải kịp thời nắm bắt, tận dụng và khai thác những tình huống xảy ra một cách ngẫu nhiên trong cuộc sống tập thể của lớp học để hình thành ý thức cho trẻ. Ví dụ: Trong một tiết học có một trẻ đi muộn tự ý ra ngoài mà không xin phép., tôi nhẹ nhàng nhắc trẻ: Đang trong giờ học con tự ý đi ra ngoài là đúng hay sai? Con đã ngoan chưa? Con sẽ làm gì và nói như thế nào ? Qua việc trả lời các câu hỏi giúp trẻ nhận ra hành vi của mình là chưa đúng từ đó đã giúp cho trẻ có những hành vi đúng đắn, phù hợp hơn trong mọi tình huống, hoàn cảnh giao tiếp, hình thành ý thức về hành vi giao tiếp có văn hoá. 4/ Biện pháp 4: Giáo dục hành vi văn minh cho trẻ mọi lúc mọi nơi. Hằng ngày trẻ đến lớp tham gia vào rất nhiều hoạt động: giờ ăn, giờ ngủ, vệ sinh, học tập, vui chơi, giờ đón, giờ trả... mọi sinh hoạt của trẻ trong chế độ sinh hoạt một ngày đều là cơ hội đê trẻ được học và rèn luyện các hành vi. Muốn tạo cho trẻ có được thói quen thường xuyên phải luôn nhẹ nhàng gần gũi và tình cảm với trẻ để uốn nắn trẻ hoặc thông qua bài hát, bài thơ, câu chuyện... trò chơi có nội dung nói về các hành vi văn minh. Việc giáo dục thói quen hành vi văn minh cần được luyện tập thường xuyên trong các sinh hoạt hàng ngày chính vì vậy mà tôi luôn tạo cơ hội để trẻ thực hiện các hành vi giao tiếp nhằm hình thành kỹ năng, kỹ xảo thói quen giao tiếp văn minh mang lại hiệu quả cao hơn.. Đối với trẻ mầm non việc luyện tập cần nâng cao dần mức độ: Từ dễ đến khó; từ yêu cầu chỉ diễn tả bằng lời cách ứng xử của bản thân đến bằng hành động cụ thể; từ hình thức đơn giản đến phức tạp. Mặt khác giáo viên cần luyện tập từng thao tác, từng chuẩn mực riêng lẻ đến luyện tập kết hợp các thao tác, nhiều chuẩn mực cùng một lúc; từ tình huống giả định đến tình huống có thực trong cuộc sống hàng ngày Việc tổ chức chế độ sinh hoạt hàng ngày cho trẻ và việc luyện tập đó phải được tiến hành thường xuyên để trở thành kỹ năng, kỹ xảo thói quen giao tiếp văn minh. 4. 1/ Thông qua hoạt động đón trả trẻ. Hoạt động đón trả trẻ là khoảng thời gian tôi tận dụng để trò chuyện và cung cấp kiến thức, rèn luyện cho trẻ một số thói quen, hành vi giao tiếp văn minh như biết chào hỏi lễ phép, biết cảm ơn, xin lỗi phù hợp với tình huống. Ngay từ những ngày đầu đón trẻ vào lớp, có những trẻ còn bẽn lẽn khi gặp cô giáo mới mà quên mất thói quen chào bố mẹ, tôi ân cần và chuẩn mực trong xưng hô với bố mẹ trẻ, đón trẻ vào lớp và không quên nhắc trẻ chào tạm biệt bố mẹ sau đó hướng dẫn trẻ cất đồ dùng cá nhân vào tủ có kí hiệu riêng để từ các 8 | 1 7
9. buổi sau trẻ nhớ và tự cất vào ngăn tủ của mình. Trước khi đến giờ trả trẻ, tôi cho trẻ ngồi trên ghế nhắc trẻ chỉnh lại trang phục gọn gàng chờ khi được gọi tên sẽ đứng dạy chào cô, chào các bạn cất xếp ghế gọn gàng và chào ông bà bố mẹ đến đón. Thực hiện nghiêm túc giờ đón trả trẻ, quan tâm rèn cho trẻ các kỹ năng đã trò chuyện và cung cấp ở mọi lúc, mọi nơi nên trẻ lớp tôi luôn có thói quen chào hỏi lễ phép, tự cất dép và đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định. 4. 2/ Thông qua hoạt động góc Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo. Tạo điều kiện tốt nhất cho trẻ vui chơi. Giáo viên cần tạo các tình huống chơi trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ vì đối với trẻ chơi trò chơi có một vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ. Trẻ lớn lên, học hành và khám phá và học các kỹ năng sống thông qua hoạt động vui chơi đặc biệt là trò chơi đóng vai theo chủ đề. Chúng ta biết rằng trò chơi đóng vai theo chủ đề có ý nghĩa đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo, trong khi chơi trẻ học làm người. Chính trong khi chơi trẻ làm quen với xã hội của người lớn, học hỏi cách ứng xử và giao tiếp trong xã hội người lớn. Trẻ lớn lên cùng bạn bè, có tình cảm cùng bạn bè, có tinh thần trách nhiệm trước nhóm chơi, đôi khi biết hi sinh ý muốn cá nhân vì lợi ích chung của cả nhóm chơi và cũng ở nhóm chơi của mình trẻ biết nhận xét đánh giá bạn bè và ngay cả bản thân mình. Trong hoạt động góc, nội dung chơi rất đa dạng phong phú và có nhiều nhóm đồ chơi, có nhiều nội dung chơi riêng. Trong quá trình dạy trẻ thực hiện các hành vi văn minh trong giao tiếp ứng xử: Biết giúp đỡ bạn lấy đồ chơi khi bạn gặp khó khăn, biết nhường đồ chơi cho bạn, biết xin lỗi cảm ơn khi bạn giúp đỡ mình hoặc khi mình mắc lỗi với bạn, biết cùng bạn thu dọn cất đồ chơi gọn gàng ngăn nắp vào đúng nơi quy định của lớp. Nhận thức được tầm quan trọng của trò chơi đóng vai theo chủ đề đối với trẻ tôi đã lồng ghép nội dung dạy trẻ các hành vi văn minh trong giao tiếp trong giờ hoạt động góc. Ví dụ: Qua trò chơi " Khám bệnh" có thể rèn kỹ năng giao tiếp cho trẻ bằng cách đưa ra những câu hỏi: - Khi con đóng vai bác sĩ thì thái độ của bác sĩ khi khám bệnh cho bệnh nhân như thế nào? ( niềm nở, ân cần, quan tâm đến người bệnh...) - Thái độ của bệnh nhân đối với bác sĩ như thế nào? ( Nhận đơn thuốc bằng hai tay và cảm ơn bác sĩ...) Ví dụ: Qua trò chơi " Bán hàng" dạy trẻ một số kỹ năng như: + Người bán hàng: niềm nở, ân cần chào mời khách, giới thiệu mặt hàng, trả lại tiền thừa và cảm ơn khách hàng, hẹn khách hàng lần sau lại đến mua... 9 | 1 7
10. + Khách hàng: Biết xếp hàng chờ đến lượt mình, không chen lấn xô đẩy, khi mua phải trả tiền. Trong quá trình trẻ chơi tôi cũng đóng một vai phụ nhẹ nhàng nhắc trẻ cùng thực hiện theo nội quy và các quy định ở góc chơi mà tôi cùng trẻ đã cùng thảo luận đưa ra trước đó: chơi đoàn kết, thực hiện đúng nội quy góc chơi, không nói to, lấy và đồ dùng đúng nơi quy định. Tôi theo dõi quan sát lắng nghe để kịp thời uốn nắn trẻ khi có biểu hiện chưa chuẩn mực. Qua đó giúp trẻ hình thành thói quen hành vi văn minh trong giao tiếp. Thực tế cho thấy càng ngày trẻ lớp tôi càng mạnh dạn, thành thạo dần trong giao tiếp ứng xử, chào hỏi đối với cô giáo, các bạn và mọi người gần gũi xung quanh mình và tình trạng nói trống không của trẻ cũng đã được khắc phục. Trẻ biết nói và trả lời đầy đủ câu, biết xưng hô lễ phép. 4. 3/ Thông qua hoạt động ngoài trời Thực tế cho thấy rằng thường xuyên tổ chức cho trẻ đi dạo quanh sân trường, đi thăm quan 1 số nơi hay trò chuyện với trẻ về một đề tài nào đó giúp trẻ học được hành vi văn minh như : Chào hỏi, cám ơn, xin lỗi và xưng hô lễ phép với người lớn, phù hợp với tình huống; chăm chú lắng nghe người khác, đáp lại bằng cử chỉ, nét mặt, ánh măt phù hợp và chờ đến lượt trong trò chuyện, biết hỏi han quan tâm, giúp đỡ người khác; giữ vệ sinh nơi công cộng, có thói quen chăm sóc giữ gìn cảnh đẹp thiên nhiên môi trường sạch sẽ; hành vi bảo vệ môi trường, chấp hành một số quy định khi tham gia giao thông. .. Ví dụ: Cho trẻ đi thăm quan Trạm y tế giúp trẻ hiểu được một số công việc của các cô chú làm việc tại trạm qua đó giúp trẻ thể hiện tình cảm, lòng biết ơn của mình với các cô chú bác sĩ, y tá làm việc tại đó. Trước khi tổ chức cho trẻ đi dạo, đi thăm quan tôi thường trò chuyện với trẻ: + Các con đoán xem trong buổi thăm quan ngày mai cô sẽ cho các con đi đâu? + Nếu đi thăm quan Trạm y tế từ thì đi từ lớp mình sang đó mất bao lâu? + Các con cần chuẩn bị những gì cho buổi tham quan Trạm y tế? + Trên đường đi các con cần làm gì? (đi theo hàng, đi sát lề đường bên phải, chào hỏi mọi người, ). Vì sao phải làm như vậy? + Đến trạm y tế các con định làm gì và nói gì với những người con gặp ở đó? Chính nhờ sự chuẩn bị sẵn sàng về tâm lý và cung cấp cho trẻ một số kiến thức cho trẻ làm cho tất cả trẻ trong lớp đều háo hức về chuyến đi ngày mai. Không chỉ dừng lại ở đó 1 số trẻ còn biết trao đổi với nhau, biết chia sẻ kinh nghiệm, biết phải làm những gì để chuẩn bị cho chuyến đi và biết những hành vi mà mình cần thực hiện cho phù hợp với chuyến đi đó. Sau nhiều lần được cô tổ 10 | 1 7
11. chức cho đi dạo, đi tham quan dã ngoại trẻ lớp tôi rất tự tin với đầy đủ những kỹ năng mà cô đã cung cấp trong các buổi đi tham quan trước và qua tất cả các hoạt động trong ngày của trẻ. Hay khi cho trẻ chơi tự do trong hoạt động ngoài trời, tôi vừa quan sát trẻ chơi, vừa hướng dẫn trẻ cách chơi an toàn như: Cách leo lên xuống thang, cách nắm thành cầu trượt để trượt cho an toàn, cách cầm chắc xích đu khi chơi, khi có bạn đang chơi xích đu thì không được đứng gần phía trước vì sẽ rất nguy hiểm, động viên trẻ kiên trì xếp hàng chờ đến lượt mình chơi, tuyệt đối không xô đẩy, tranh giành đồ chơi, chỗ chơi với bạn. Ở trường mầm non thì cô giáo là người mẹ thứ hai đối với trẻ. Trẻ rất thích được cô yêu thương, gần gũi chính vì vậy mà mọi hành động cử chỉ của cô trẻ rất lưu tâm và bắt chước theo. Nhận thức được điều này tôi luôn luôn cố gắng hoàn thiện mình trong mọi lĩnh vực để là tấm gương sáng để trẻ noi theo: như cách giao tiếp với phụ huynh, với trẻ; tác phong, hành động, cử chỉ, lời nói của cô Ví dụ: Khi cho trẻ đi dạo trên sân trường, nhìn thấy trên sân trường có lá cây nếu tôi bảo trẻ: Con hãy nhặt bỏ vào thùng rác đi. Khi ấy trẻ sẽ nhặt vì bị nhắc nhở nhưng chắc chắn trẻ sẽ cảm thấy gượng ép, không thoải mái nhưng ngược lại tôi nhặt lá cây bỏ vào thùng rác và hỏi trẻ: Con biết tại sao cô bỏ lá cây vào thùng rác không? Trẻ sẽ trả lời theo suy nghĩ riêng của mình và tôi cũng sẽ giải thích cho trẻ hiểu làm như vậy sẽ giữ sân trường luôn sạch đẹp để các con học tập và vui chơi. Những lần sau thấy rác, lá cây trẻ lớp tôi sẽ tự động nhặt vì trẻ hiểu rằng nhặt rác làm sạch sân trường chứ không chờ cô phải nhắc nhở. Qua việc áp dụng biện pháp này trong thực tế trẻ lớp tôi có nhiều tiến bộ rõ rệt về nhận thức cũng như việc thực hiện hành vi văn minh nơi công cộng. 4. 4/ Thông qua hoạt động ăn ngủ, vệ sinh Hành vi văn minh trong ăn uống là một nét văn hoá trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa ít được quan tâm chú ý tới và ít người biết được rằng văn hóa trong ăn uống là một trong những tiêu chí đánh giá nhân cách của con người. Chính vì vậy mà việc rèn cho trẻ thói quen hành vi văn minh trong ăn uống ngay từ lứa tuổi mẫu giáo là rất cần thiết. Thực tế cho thấy rằng việc rèn cho trẻ thói quen, hành vi trong ăn uống trong khi tổ chức cho trẻ ăn mang lại hiệu quả cao nhất. Thông qua giờ ăn giáo viên có thể dạy trẻ một số hành vi văn minh như: - Xếp hàng chờ đến lượt rửa tay sạch sẽ, biết mời cô, mời các bạn. 11 | 1 7