Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp tổ chức hiệu quả các trò chơi dân gian cho trẻ 5 tuổi trong trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp tổ chức hiệu quả các trò chơi dân gian cho trẻ 5 tuổi trong trường Mầm non

1. 3 / 25 dao đã làm tốt chức năng biểu đạt ý, giáo dục nhận thức, bồi dưỡng tình cảm cho trẻ. Các trò chơi dân gian thường giản tiện, không cầu kỳ, tốn kém nên có thể dễ dàng chơi mọi nơi, mọi lúc, dụng cụ dễ kiếm, dễ làm, chủ yếu lấy từ trong tự nhiên, thậm chí chỉ là cái gậy, hòn đá, hòn bi chúng có thể nhặt trong vườn, dưới ruộng là có thể lập được một hội chơi. Có thể nói trò chơi dân gian là một hoạt động rất hữu hiệu nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi của trẻ. Trò chơi dân gian là một trong những loại trò chơi yêu thích của trẻ. Khi chơi, trẻ được thoả mãn nhu cầu chơi, nhu cầu khám phá thế giới xung quanh, nhu cầu được hoạt động trí tuệ. Sử dụng trò chơi dân gian nhằm giúp trẻ mầm non làm quen môi trường xung quanh chính là thực hiện việc thoả mãn nhu cầu chơi của trẻ đồng thời cung cấp, củng cố kiến thức, tạo cơ hội cho trẻ vận dụng kiến thức, kinh nghiệm trong các hoạt động, rèn luyện, phát triển các kĩ năng nhận thức, các kĩ năng xã hội và tạo cơ hội cho trẻ phát triển các ý tưởng sáng tạo và đặc biệt là khám phá thế giới rộng lớn xung quanh.Trò chơi dân gian không những nâng cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển khả tư duy, sáng tạo, khéo léo mà còn giúp trẻ hiểu tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Những trò chơi đơn giản, âm điệu vui tươi, sống động nhí nhảnh gần gũi với cuộc sống giúp trẻ thêm hào hứng học tập và sống hồn nhiên hơn. Trò chơi dân gian chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu sắc của một nền văn hóa truyền thống lâu đời của dân tộc Việt Nam. Những trò chơi dân gian có tác dụng rất bổ ích đối với mỗi đứa trẻ, không chỉ rèn luyện cho trẻ khỏe mạnh về thể chất, về sự phán đoán, óc tư duy sáng tạo và đặc biệt là rèn cho trẻ sớm có tính tự lập, chủ động, biết yêu thương thiên nhiên và cuộc sống xung quanh mình. Trò chơi dân gian làm phong phú tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, sáng tạo, sự khéo léo mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Việc tổ chức trò chơi dân gian trong các trường học nói chung và trong các trường mầm non nói riêng là rất cần thiết và quan trọng trong quá trình chăm sóc và giáo dục trẻ. Sẽ rất thiếu sót nếu chúng ta nói đến việc chăm lo cho trẻ em chỉ là ăn, là mặc, là học hành mà không nói đến trò chơi cho trẻ. vì vậy theo tôi cần quan tâm cụ thể hơn nữa tới việc khôi phục và đưa các trò chơi dân gian vào trường học, kết hợp với tính hiện đại để thu hút trẻ em vào những cuộc chơi thật sự vui, khoẻ và bổ ích. để mỗi ngày đến trường của trẻ là một ngày vui. Thực hiện Chương trình số 06-Ctr/TU ngày 17-3-2021 của Thành ủy Hà Nội về “Phát triển văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh” giai đoạn 2021-2025, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội yêu cầu các cơ sở giáo dục, nhà trường tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn về các trò chơi dân gian đến học sinh. Kế hoạch nhằm tiếp tục duy trì, đẩy mạnh cuộc vận động toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại, góp phần nâng cao sức khỏe,
2. 4 / 25 đời sống văn hóa tinh thần, tạo không khí vui tươi phấn khởi trong các nhà trường. Đồng thời, tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích cho học sinh, tạo cơ hội cho học sinh biết, tham gia các trò chơi, rèn luyện kỹ năng sống; bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Thực hiện Kế hoạch số 1128/KH-PGDĐT-MN ngày 05/9/2023 của Phòng GDĐT về tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học 2023-2024 cấp học mầm non huyện Ba Vì; Kế hoạch số 1367/KH-PGDĐT, ngày 04/10/2023 của Phòng GDĐT Ba Vì về tổ chức “Trò chơi dân gian” trong các cơ sở giáo dục trên địa bàn huyện Ba Vì đến năm 2025. Đối với trường chúng tôi, thời gian qua vẫn luôn duy trì việc tổ chức cho trẻ chơi một số trò chơi dân gian.Tuy nhiên, vẫn chưa đạt hiệu quả cao. Năm học 2023 - 2024, tôi được phân công phụ trách lớp mẫu giáo 5 tuổi.Tổng số cháu: 16 cháu đều là con em dân tộc. Bước đầu khi nghiên cứu và thực hiện biện pháp tôi thấy được những mặt thuận lợi và khó khăn sau: 1.Thuận lợi: Hoạt động của lớp luôn được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của ban giám hiệu, chuyên môn nhà trường và các tổ chức đoàn thể trong nhà trường. Bản thân tôi có sức khỏe tốt, nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, có trình độ chuyên môn Đại học, có khá nhiều kinh nghiệm và vững vàng về chuyên môn. Tập thể giáo viên luôn đoàn kết cùng nhau quyết tâm xây dựng trường học tiên tiến, lớp học hạnh phúc. Về phía trẻ đa số trẻ thích tham gia vào các hoạt động vui chơi, đặc biệt là các trò chơi dân gian. Và một thuận lợi nữa là phụ huynh lớp tôi dù làm rất bận rộn những vẫn nhiệt tình hỗ trợ nguyên vật liệu để giáo viên làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ. 2. Hạn chế và khó khăn Đa số trẻ sinh ra trong gia đình làm làng nghề truyền thống, và một số thì do điều kiện kinh tế gia đình khó khăn bố mẹ mải làm việc nên ít có thời gian cho trẻ hoạt động giao tiếp với các trò chơi dân gian ở nhà. Bên cạnh đó nhận thức của phụ huynh chưa đồng đều, một số phụ huynh chưa quan tâm đến sự phát triển toàn diện của trẻ; chưa phối kết hợp tốt với cô giáo và nhà trường trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ. Về phía nhà trường chưa thực sự đầu tư về trang thiết bị, chưa có các thiết bị hiện đại để phục vụ cho các giờ học nên cũng có phần ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học của giáo viên và học sinh. Cơ sở vật chất của nhà trường xuống cấp, trang thiết bị đồ chơi ngoài trời, đặc biệt đồ dùng phục vụ trò chơi dân gian còn ít. Sân chơi cho trẻ hoạt động còn chật hẹp. 3. Biện pháp sử dụng trước đó chưa có hiệu quả, nguyên nhân hạn chế của biện pháp Giáo viên chỉ chọn những trò chơi đơn giản, chưa tích cực đưa trò chơi dân gian vào các hoạt động của trẻ, giáo viên còn nặng về tuyên truyền,
3. 5 / 25 ngại tổ chức, chưa tạo được môi trường thu hút trẻ vào trò chơi, thực hiện nhưng còn mang tính hình thức, thiếu tính sáng tạo, chưa mang lại hiệu quả cao, trẻ chưa thực sự được chơi và trải nghiệm. Một số giáo viên chưa nhận thức được tầm quan trọng của trò chơi dân gian, mức độ hiểu biết về các trò chơi dân gian còn hạn chế, nhiều giáo viên còn chưa hiểu hết cách chơi các trò chơi dân gian, chưa thuộc lời đồng dao gắn với trò chơi. Giáo viên còn ngại tổ chức cho trẻ chơi vì có nhiều trò chơi, đồ dùng đồ chơi khó kiếm, đòi hỏi môi trường chơi phải rộng ....Tuy nhiên, các cô giáo vẫn chưa nhận thức được đúng vai trò chủ thể của trẻ trong quá trình chơi, chưa có ý thức cải thiện những khó khăn, chưa biết tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có để làm đồ chơi cho trẻ chơi. Các giáo viên chưa chủ động trong việc tìm kiếm nguồn trò chơi, vẫn chỉ hạn chế ở những trò chơi có sẵn trong chương trình nên khi tổ chức các trò chơi dân gian bị lặp đi lặp lại, thiếu sự đổi mới khiến trẻ không tập trung, thấy nhàm chán. Bên cạnh đó công tác phối kết hợp với các bậc phụ huynh trong việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ chưa thực sự được giáo viên quan tâm, giáo viên chưa biết khai thác nguồn trò chơi sẵn có từ cha mẹ trẻ; chưa vận động các bậc phụ huynh dành thời gian để chơi cùng trẻ và tạo cơ hội cho trẻ chơi. *Khảo sát trẻ trước khi thực hiện biện pháp Trước khi thực hiện biện pháp Tôi đã tiến hành khảo sát khả năng thực tế của trẻ lớp mình: Qua kết quả khảo sát thấy rằng nhiều trẻ còn nhút nhát, chưa thực sự hòa mình tham gia vào các trò chơi mà lớp tổ chức, chưa tích cực, chưa cố gắng để hoàn thành nhiệm vụ của mình, trẻ còn phụ thuộc nhiều vào cô giáo. Mức độ nhận thức của trẻ khác nhau, nhiều trẻ còn lạ lẫm với loại hình trò chơi dân gian, trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi. Nhiều trẻ chưa thuộc cách chơi luật chơi của trò chơi, khi chơi chưa biết đoàn kết...Điều đó thể hiện rõ qua bảng sau: Bảng 1: Khảo sát 16 trẻ trước khi thực hiện biện pháp Nội dung Tổng Số Đạt tỷ Số trẻ Đạt tỷ số trẻ lệ % không lệ % trẻ đạt đạt Trẻ yêu thích trò chơi dân gian 16 8 50 8 50 Trẻ thuộc lời đồng dao, chơi đúng luật 16 6 37,5 10 62,5 Trẻ mạnh dạn tự tin khi tham gia các trò 16 7 43,75 9 56,25 chơi Trẻ thể hiện tinh thần đoàn kết và biết giúp 16 8 50 8 50 đỡ bạn khi chơi Trẻ biết tự tổ chức trò chơi 16 7 43,75 9 56,25
4. 6 / 25 I. Giải pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề (Nêu rõ cách làm mới, có tính sáng tạo, hiệu quả, cách thức cụ thể triển khai thực hiện) 1. Những giải pháp chính để giải quyết vấn đề: - Giải pháp 1. Sưu tầm và xây dựng ngân hàng trò chơi dân gian phù hợp với trẻ. - Giải pháp 2. Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi, lời đồng dao, môi trường trước khi cho trẻ chơi. - Giải pháp 3: Tổ chức lồng ghép trò chơi dân gian trong các hoạt động. - Giải pháp 4. Động viên tất cả các trẻ tham gia chơi - Giải pháp 5 : Cho trẻ tự tổ chức trò chơi dân gian quen thuộc 2. Các giải pháp thực hiện từng phần 2.1. Giải pháp 1. Lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với trẻ. Kho tàng các trò chơi dân gian vô cùng phong phú và đa dạng nhưng không phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ. Vì thế giáo viên nên lựa chọn cho trẻ chơi các trò chơi có cách chơi và luật chơi đơn giản, dễ nhớ, dễ hiểu sao cho phù hợp với từng độ tuổi. Như chúng ta biết, với trẻ nhỏ ở mỗi độ tuổi lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau cho nên các trò chơi cũng cần phải được lựa chọn phù hợp với từng độ tuổi. Khi sưu tầm và lựa chọn được trò chơi phù hợp sẽ cuốn hút trẻ tích cực, hứng thú tham gia chơi, kích thích trẻ hoàn thành nhiệm vụ chơi. Với trẻ 5 tuổi khả năng nhận thức và tư duy tốt hơn thì việc lựa chọn trò chơi dân gian sẽ khác hơn với các lứa tuổi khác. Cụ thể khi lựa chọn trò chơi dân gian cho trẻ tôi thực hiện như sau: + Trò chơi không quá khó, phù hợp với khả năng của trẻ + Đồ dùng, đồ chơi đơn giản dễ kiếm, dễ làm + Trò chơi phải phù hợp với không gian trường lớp, điều kiện địa phương + Trò chơi phải thu hút được cả lớp hoặc 1 nhóm trẻ.... Để lựa chọn được những trò chơi phù hợp với trẻ của lớp mình thì việc đầu tiên đòi hỏi giáo viên cần phải tích cực trong việc tìm hiểu, sưu tầm các trò chơi dân gian nhằm giúp giáo viên xây dựng một ngân hàng trò chơi phong phú, đa dạng, dễ lựa chọn để đưa vào sử dụng trong các hoạt động cho trẻ. Với những tiêu chí trên tôi đã chọn các trò chơi như sau: Trò chơi: Bịt mắt bắt dê. + Chuẩn bị: Khăn để bịt mắt. Chơi theo cả lớp, đứng thành vòng tròn. + Cách chơi: Tổ chức cho trẻ đứng thành vòng tròn, mời 2 trẻ đóng làm người đi bắt dê, phải bịt mắt; 5-6 bạn làm đóng làm những chú dê. Những chú dê đi kiếm
5. 7 / 25 ăn ở trong vòng tròn vừa đi vừa kêu “be be be”, người đi bắt dê nghe tiếng kêu để định hướng để đuổi bắt dê. Những chú dê nào bị bắt thì phải ra ngoài một lần chơi, còn người bắt dê được đóng làm những chú dê. + Luật chơi: Những chú dê không được chạy ra khỏi vòng tròn. Trò chơi: “Mèo đuổi Chuột” + Chuẩn bị: Sân bãi bằng phẳng, rộng rãi. + Luật chơi: khi Mèo bắt được Chuột ở hang nào thì hai trẻ làm hang đó đổi vai thành Mèo và Chuột, còn hai trẻ làm Mèo, Chuột sẽ nắm tay nhau làm hang. + Thời gian chơi: cho trẻ chơi liên tục trong khoảng 10 – 15 phút không hạn chế số lần chơi của trẻ. + Cách chơi: Cho trẻ đứng thành hai vòng tròn, vòng tròn nhỏ bên trong, vòng tròn lớn bên ngoài. Một trẻ làm mèo và một trẻ làm chuột đứng quay lưng vào nhau trong vòng tròn nhỏ. Một trẻ vòng tròn trong, một trẻ vòng tròn ngoài đứng đối diện nắm hai tay nhau giơ lên cao làm thành hang. Khi có hiệu lệnh của cô, trẻ làm chuột chạy trước và trẻ làm mèo đuổi theo. Chuột chạy vào hang thì mèo phải chạy vào hang đó. Trong khi đó, các trẻ làm hang đồng thanh đọc: Đã là mèo Đã là chuột Phải bắt chuột Trông thấy mèo Bắt được chuột Phải chạy ngay. Là chén liền Khi mèo bắt được chuột ở hang nào thì hai trẻ làm hang đó đổi vai thành mèo và chuột, còn hai trẻ làm mèo, chuột sẽ nắm tay nhau làm hang. Kết thúc: cô hỏi lại trẻ về trò chơi, nhận xét của trẻ về trò chơi và khen trẻ. Trò chơi “Gieo xúc xắc” + Chuẩn bị: 5 xúc xắc (6 mặt) mỗi mặt là một hình lô tô, mỗi khối gỗ là một chủ đề (giao thông, nghề nghiệp, thiên nhiên, nước, gia đình )1 hộp giấy to; đĩa nhạc. + Tiến hành: Cho trẻ đứng thành vòng tròn. Cô cho 5 xúc xắc vào hộp giấy, vừa lắc hộp vừa hát hoặc nói câu gì đó rồi đổ ra. Trẻ đọc to tất cả các hình mà trẻ nhìn thấy trên bề mặt xúc xắc. (có thể gọi lần lượt trẻ đọc hoặc cho cả lớp cùng đọc). Sưu tầm trò chơi dân gian cho trẻ em từ các nguồn tư liệu khác nhau, như: + Các tuyển tập trò chơi dân gian + Các phương tiện truyền thông khác: internet, báo, tạp chí, + Các trò chơi từ người dân địa phương. Sau khi đã sưu tầm được kho tàng trò chơi dân gian thì giáo viên sẽ lựa chọn, thống kê, phân loại trò chơi theo từng mức độ từ dễ đến khó để thuận lợi cho việc áp dụng vào từng thời điểm khác nhau trong năm học.
6. 8 / 25 * Ví dụ: Vào đầu năm học, trẻ lớp còn rụt rè, e sợ, khả năng chú ý có chủ định còn kém, thao tác còn vụng, giáo viên nên lựa chọn và tổ chức cho trẻ chơi những trò chơi đơn giản như: Lộn cầu vồng, kéo co, mèo đuổi chuột, nu na nu nống cuối năm lựạ chọn trò chơi khó hơn:Trồng nụ trồng hoa, Rồng rắn lên mây đua thuyền trên cạn, nhảy bao bố, gánh lúa qua cầu... (Hình ảnh 1. Trẻ đang chơi trò chơi “Nu na, nu nống”) Kết quả đạt được của giải pháp này là giáo viên sẽ xây dựng được một ngân hàng trò chơi vô cùng phong phú, đa dạng về thể loại, đảm bảo tính khoa học và tính vừa sức đối với trẻ, góp phần nâng cao hiệu quả khi tiến hành tổ chức trò chơi. 2.2. Giải pháp 2. Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi, lời đồng dao, môi trường trước khi cho trẻ chơi. *Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi Ở trường mầm non đồ chơi giữ vai trò rất quan trọng, nó là phương tiện cho trẻ vui chơi. Đồ chơi chính là phương tiện hoạt động chính của trẻ trong trò chơi. Nếu không có đồ chơi trẻ không có phương tiện để hoạt động. Đồ chơi giúp cho trẻ mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh, đồ chơi còn có tác dụng thúc đẩy, hình thành, phát triển các chức năng tâm lý góp phần hình thành nhân cách ở trẻ. Với trò chơi dân gian cũng vậy, mỗi một trò chơi dân gian đều có đồ dùng đồ chơi tương ứng mà thiếu nó thì không thể tiến hành chơi được. Đơn giản như trò chơi “Bịt mắt bắt dê” nếu thiếu khăn vải bịt mắt thì không thể chơi được hay trò chơi “Kéo co” thì không thể thiếu dây để kéo, trò chơi: gánh lúa qua cầu thì không thể chơi nếu không có(cầu tre, bó lúa, quang gánh ) Chính vì vậy ngay từ đầu năm học tôi đã lên kế hoạch cho việc làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ trò chơi dân gian, vạch ra kế hoạch rõ ràng cho việc làm đồ dùng, đồ chơi cụ thể như sau: + Rà soát lại các đồ dùng, đồ chơi trong lớp, những đồ dùng nào có thể cô và trẻ cùng tạo, đồ dùng nào cần làm trước, bổ sung từ từ theo từng chủ đề. + Tận dụng các nguyên vật liệu để làm đồ chơi cho trẻ: Ngoài những đồ dùng, đồ chơi có sẵn tôi tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương như: gốc rơm rạ, cây tre, dây chuối, ống nhựa tất cả những nguyên vật liệu cần đảm bảo an toàn, không gây độc hại, không sắc nhọn, không gây nguy hiểm đối với trẻ. Từ những nguyên vật liệu trên tôi cùng trẻ làm ra rất nhiều đồ chơi để phục vụ cho trẻ chơi. Ví dụ: Từ những nguyên liệu như gốc rơm rạ, tôi bó thành từng bó nhỏ cho trẻ chơi Gánh lúa hay tận dụng những nguyên liệu có sẵn tại địa phương như Cây tre để làm cầu tre, quang gánh cho trẻ chơi. Và để có thể tạo ra những đồ dùng đồ chơi khó hơn thì tôi vận động sự giúp đỡ của phụ huynh trong lớp. (Hình ảnh 2: Đồ dùng trò chơi Gánh lúa qua cầu) *Chuẩn bị Lời đồng dao cho trò chơi
7. 9 / 25 Đa số trò chơi dân gian đều đi kèm lời đồng dao, nó làm không khí chơi trở nên vui vẻ, nhộn nhịp hơn.Và khi trẻ thuộc lời đồng dao thì trẻ chơi mới hứng thú, sôi nổi và tích cực.Trò chơi chỉ được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao. Vì vậy bản thân tôi rất chú trọng việc dạy trẻ thuộc lời bài đồng dao trước khi chơi và cách thực hiện như sau: Để dạy trẻ đọc thuộc lời đồng dao trước khi chơi trò chơi thì tôi dạy lồng ghép vào các hoạt động như trò chuyện sáng, Hoạt động học, hoạt động chiều như vậy trẻ sẽ nhanh thuộc và nhớ lâu. ( Hình ảnh 3. Cô và trẻ đang đọc đồng dao: Rồng rắn lên mây ) Khi trẻ đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi tương ứng với lời đồng dao đó. Vì thế trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham gia vào trò chơi. Ví dụ trò chơi “Rồng rắn lên mây” Một trẻ đóng vai ông chủ Những trẻ còn lại nối đuôi nhau thành hàng dài, đi vòng vèo trong sân, vừa đi vừa đọc: ‘Rồng rắn lên mây Có cái cây lúc lắc Có cái nhà điểm binh Có ông chủ ở nhà không? Cho xin khúc đầu? Những xương cùng xẩu Cho xin khúc giữa? Chả có gì ngon Cho xin khúc đuôi? Tha hồ mà đuổi. Khi đọc đến câu "Có ông chủ ở nhà không?" trẻ d ừng lại trước mặt "ông chủ" có thể trả lời "có hoặc không". Nếu "ông chủ" trả lời "không" trẻ sẽ di tiếp, vừa đi vừa đọc những câu trên. Nếu "ông chủ" trả lời "có" cả nhóm trả lời những câu hỏi xin của "ông chủ". Ông chủ: Cho xin khúc đầu? Cả nhóm: Những xương cùng xẩu Ông chủ: Cho xin khúc giữa? Cả nhóm: Chả có gì ngon Ông chủ: Cho xin khúc đuôi? Cả nhóm: Tha hồ mà đuổi. Sau câu "Tha hồ mà đuổi", "ông chủ" chạy đuổi bắt cho được "khúc đuôi" (người cuối cùng) còn cả nhóm sẽ chạy tránh, người đứng đầu nhóm dang hai tay che chở cho cả nhóm không bị bắt. Nếu trẻ làm "ông chủ" bắt được "khúc đuôi" thỉ trẻ đổi vai và chơi lại từ đầu. (Cho trẻ chơi liên tục trong khoảng thời gian 10 – 15 phút, không hạn chế số trẻ chơi) Trên bãi cỏ Chú thỏ con Tìm rau ăn
8. 10 / 25 Rất vui vẻ Thỏ nhớ nhé Có cáo gian Đang rình đấy Thỏ nhớ nhé Chạy cho nhanh Kẻo cáo gian Tha đi mất. Khi đọc hết bài thì cáo xuất hiện, cáo "gừm, gừm" đuổi bắt thỏ. Khi nghe tiếng cáo, các chú thỏ chạy nhanh về chuồng của mình. Những chú thỏ bị cáo bắt đều phải ra ngoài một lần chơi. Sau đó, đổi vai chơi cho nhau. *Chuẩn bị môi trường chơi Để tiến hành tổ chức được một hoạt động vui chơi cho trẻ thì điều quan trọng hơn cả đó chính là môi trường chơi, nơi để trẻ vui chơi và thể hiện hết khả năng chơi của mình. Vì vậy, cần lựa chọn không gian phù hợp với tính chất của trò chơi, số lượng người chơi. Đặc biệt phải đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ. Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “Bịt mắt, bắt dê” hay “mèo đuổi chuột”, “Đi cà kheo” giáo viên phải xác định không gian chơi phải rộng, thoáng mát, sạch sẽ, vì trò chơi này đòi hỏi số lượng trẻ tham gia chơi đông, nếu sân chơi chật, không bằng phẳng sẽ ảnh hưởng đến sự an toàn của trẻ. (Hình ảnh 4.Trẻ đang chơi trò chơi “Đi cà kheo”) Ví dụ: trò chơi Cáo và thỏ (Rèn luyện phản xạ nhanh, khéo léo. Phát triển ngôn ngữ). Chuẩn bị: Khoảng sân hoặc lớp trống. Luật chơi: Mỗi chú thỏ (1 bạn chơi) có một cái hang (1 bạn chơi khác đóng). Thỏ phải nấp vào đúng hang của mình. Chú thỏ nào chậm chân sẽ bị cáo bắt hoặc chạy về nhầm hang của mình sẽ bị ra ngoài một lần chơi. Cách chơi: Chọn một cháu làm cáo ngồi rình ở góc lớp. Số trẻ còn lại làm thỏ và chuồng thỏ. Cứ mỗi trẻ làm thỏ thì có một trẻ làm chuồng. Trẻ làm chuồng chọn chỗ đứng của mình và vòng tay ra phía trước đón bạn khi bị cáo đuổi. Trước khi chơi, cô yêu cầu các chú thỏ phải nhớ đúng chuồng của mình. Bắt đầu trò chơi, các chú thỏ nhảy đi kiếm ăn, vừa nhảy vừa giơ bàn tay lên đầu vẫy vẫy (giống tai thỏ) vừa đọc bài thơ: Đối với trò chơi như “Ô ăn quan”, “Chi chi chành chành” .thì chỉ cần địa điểm, không gian nhỏ, có thể tổ chức cho trẻ chơi trong lớp. Chính vì vậy đòi hỏi giáo viên phải lựa chọn trò chơi trong ngân hàng trò chơi dân gian của mình sau đó nghiên cứu và nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm, môi trường cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi để buổi chơi đạt hiệu quả cao.
9. 11 / 25 Kết quả đạt được ở giải pháp này là tạo được môi trường chơi an toàn tuyệt đối cho trẻ, trò chơi phù hợp với khả năng của trẻ, trẻ yêu thích các trò chơi dân gian, thu hút được sự quan tâm của phụ huynh 2.3. Giải pháp 3: Tổ chức lồng ghép trò chơi dân gian trong các hoạt động giáo dục. Đối với trẻ mẫu giáo, mỗi hoạt động đều đem có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự phát triển toàn diện cả thể chất lẫn tinh thần của trẻ. Vì vậy, việc lồng ghép trò chơi dân gian vào các hoạt động một cách hợp lý, khoa học sẽ giúp cho trẻ lĩnh hội tốt những kiến thức một cách tốt nhất, giúp trẻ thêm mạnh dạn tự tin, có tinh thần đoàn kết, thân ái với bạn bè và có tinh thần tập thể cao. Tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ mầm non đặc thù là dụng cụ có thể tự làm, vật dụng dễ kiếm, không tốn kém, chơi được ở mọi lúc, mọi nơi. Các trò chơi dân gian cho trẻ mầm non như: Đánh chuyền, ô ăn quan, trốn tìm, bịt mắt bắt dê Cho đến các trò chơi kết hợp với hát đồng dao như thả đỉa ba ba, nu na nu nống, dung dăng dung dẻ Được các cô giáo thường xuyên tổ chức cho trẻ chơi trong hoạt động phù hợp trong ngày.Trò chơi dân gian rất đa dạng, phong phú nên giáo viên đã linh hoạt, sáng tạo kết hợp được rất nhiều trò chơi dân gian vào các hoạt động hằng ngày của trẻ ở trường như hoạt động học, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều Trong thời đại công nghệ phát triển như hiện nay, để văn hóa truyền thống thấm dần vào tâm hồn trẻ thơ, việc giữ gìn và tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ mầm non. Trong trường mầm non mang hiệu quả giáo dục tích cực. Các giáo viên sẽ tiếp tục tổ chức các hoạt động và phổ biến rộng hơn các hoạt động vui chơi, trò chơi dân gian để trẻ có thể tiếp cận được mọi lúc, mọi nơi, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn cũng như phát triển toàn diện cho trẻ * Trong hoạt động học Tôi lựa chọn những trò chơi dân gian phù hợp để lồng ghép vào hoạt động học làm sao cho tiết học diễn ra một cách nhẹ nhàng, tự nhiên mà vẫn đảm bảo được nội dung và tính chất đặc trưng của hoạt động đó, giúp trẻ tham gia hoạt động sôi nổi, hứng thú khi học và chơi. Và lựa chọn trò chơi cũng phải phù hợp với từng môn học: Ví dụ : Hoạt động phát triển thể chất: Đưa trò chơi dân gian vào để rèn luyện thân thể cho trẻ, giúp trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát, tự tin và mạnh dạn hơn, trẻ có thể tinh mắt hơn và có sức bền, dẻo dai hơn khi vận động như chạy, nhảy qua các trò chơi “ Mèo đuổi chuột, đua thuyền trên cạn, gánh lúa qua cầu, Rồng rắn lên mây, Kéo co, Cướp cờ” .. (Hình ảnh 5. Trẻ đang chơi trò chơi“ Đua thuyền trên cạn”) Ngoài ra tôi cũng lựa chọn một số trò chơi dân gian đơn giản nhẹ nhàng nhằm gây hứng thú cho trẻ trong các hoạt động học khác như trò chơi (Chi chi chành chành, tập tầm vông ) (Hình ảnh 6. Trẻ đang chơi trò chơi Xúc xắc, xúc xẻ ) * Hoạt động ngoài trời - Giao lưu
10. 12 / 25 Có thể sử dụng trò chơi dân gian trong nhiều thời điểm khác nhau khi tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ: khơi gợi hứng thú của trẻ, quan sát có chủ đích, chơi tự do, (Hình ảnh 7 . Giao lưu trò chơi dân gian giữa các khối lớp) Ngoài ra còn có thể tổ chức trò chơi dân gian lồng ghép trong các hoạt động Giao lưu các trò chơi giữa các khối lớp. Việc tổ chức giao lưu các trò chơi nhằm giúp trẻ thêm tự tin, mạnh dạn, trẻ biết chơi đoàn kết với bạn, tạo cho trẻ không khí vui vẻ thoải mái từ đó giúp trẻ thêm yêu thích các trò chơi dân gian hơn. Cách thực hiện như sau: Giáo viên xây dựng kế hoạch giao lưu các trò chơi vận động, trò chơi dân gian phù hợp với trẻ của mình và mỗi một tháng sẽ tổ chức giao lưu 1-2 lần, hình thức giao lưu gồm có 3 phần chính: Phần : Chào hỏi, phần 2 thì tài ( chơi các trò chơi), phần 3 Nhanh khéo. Qua việc tổ chức cho trẻ giao lưu các trò chơi dân gian, tôi nhận thấy rằng trẻ biết nhiều trò chơi, thuộc nhiều bài đồng dao, ngôn ngữ của trẻ tiến bộ hơn,mạnh dạn, tự tin, giáo viên có kinh nghiệm tổ chức hơn Và khi lồng ghép các trò chơi dân gian trong bất kỳ hoạt động nào đều cần phải đảm bảo: + Phù hợp với nội dung của hoạt động + Không chiếm nhiều thời gian hay làm rối loạn nội dung của hoạt động trọng tâm. + Đảm bảo tính vừa sức đối với trẻ + Tổ chức trò chơi dựa trên hứng thú của trẻ theo định hướng lấy trẻ làm trung tâm. *Tổ chức trò chơi thông qua hội thi Căn cứ theo kế hoạch của Phòng và cũng như của nhà trường, giáo viên tổ chức cho trẻ chơi và tìm hiểu về các trò chơi dân gian qua cuộc thi Bé với trò chơi dân gian nhằm mục đích giúp trẻ hiểu rõ hơn về trò chơi dân gian Việt Nam. Trẻ có cơ hội để nói lên ý kiến và những hiểu biết của mình về các trò chơi đó. Ví dụ: Cuộc thi “Bé với trò chơi dân gian” cấp trường tổ chức với 3 phần thi: + Chào hỏi được diễn ra trong năm phút: cô và trẻ sáng tác những bài vè theo chủ điểm của tháng, áp dụng vào một trò chơi dân gian nào đó biểu diễn dưới nhiều hình thức: đọc, hát, phân vai hay đóng kịch nói về cuộc thi này. + Bé thi tài: được diễn ra trong mười phút: Trẻ được xem tranh ảnh, băng đĩa, hoặc nghe những bài đồng dao của các trò chơi dân gian và trả lời nhanh. + Đua tài (Bé với các trò chơi dân gian): tổ chức cho các đội thi các trò chơi: Kéo co, đua thuyền, gánh lúa qua cầu Ở độ tuổi mẫu giáo 5 tuổi, trẻ đã có một số kỹ năng hoạt động, vì vậy có thể cho trẻ tham gia vào nhiều việc hơn, nhằm khuyến khích tính độc
11. 13 / 25 lập của trẻ. Để tổ chức hội thi thành công và đạt hiệu quả trước hết cần lên kế hoạch cụ thể, phân công nhiệm vụ cho từng giáo viên trong lớp và cho từng trẻ cùng thực hiện.Tổ chức tốt các hội thi là cơ hội tuyên truyền tích cực đến các bậc cha mẹ và nhân dân có nhận thức đầy đủ, tham gia tích cực trong phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực. (Hình ảnh 8. Trẻ tham gia hội thi Bé với trò chơi dân gian cấp Tiểu khu) Qua việc tiến hành cho trẻ được tham gia cuộc thi Bé với trò chơi dân gian cấp trường, tôi nhận thấy rằng trẻ lớp tôi tự tin giao tiếp hơn, biết cách chơi các trò chơi và đặc biệt là rất mạnh dạn khi chơi, biết hỗ trợ nhau. Kết quả đạt được là lớp tôi đạt giải nhất cuộc thi Cấp trường và đạt giải nhì cấp Tiểu khu ( Hình ảnh 9:Trẻ đạt giải Nhì cuộc thi Bé với trò chơi dân gian Tiểu khu) 2.4. Giải pháp 4. Động viên tất cả các trẻ tham gia chơi Một ưu thế của trò chơi dân gian chính là ở chỗ nó có thể dung nạp tất cả những ai muốn chơi, không quy định số người chơi, càng đông càng tốt. Vì vậy tôi luôn khuyến khích, động viên trẻ cùng chơi bằng cách trao đổi, bàn bạc và thăm dò ý kiến trẻ trước, cần để trẻ thấy, mỗi trò chơi đều là một trải nghiệm thú vị cùng cô và bạn bè. Không nên ép trẻ nếu trẻ không muốn, tất cả phải dựa trên tinh thần tự nguyện của trẻ., để tạo tính tích cực chủ động của trẻ trong quá trình chơi, làm cho trò chơi mang tính tập thể cao. Trong khi chơi, mọi em đều bình đẳng như nhau. Nếu bạn nào ích kỷ, chơi không đúng luật chơi, chen lấn các bạn khác sẽ bị tập thể phê bình, loại trừ bằng cách không cho chơi chung, từ đó giáo dục trẻ tính kỷ luật, kỷ cương, tự trọng và trung thực, qua đó tinh thần tập thể của các trẻ được nâng lên. Trẻ em thường thích được khen, nếu ta khen đúng lúc và kịp thời sẽ động viên trẻ tham gia chơi tốt và trẻ sẽ hứng thú, tích cực trong khi chơi. Để các cháu mạnh dạn, tự tin, tôi luôn khuyến khích động viên trẻ tham gia chơi. Tôi thường xuyên quan tâm và luôn động viên khích lệ các cháu cháu nhút nhát, ít tham gia vào các hoạt động học, chơi với các bạn. Điều quan trọng là muốn tất cả các cháu đều tham gia tốt cô phải luôn gần gũi với trẻ, là người bạn cùng chơi với trẻ và thường xuyên theo dõi, quan sát giúp đỡ trẻ khi cần thiết, phát hiện kịp thời những cháu có tiến bộ trong khi chơi để động viên trẻ, tạo cho trẻ tâm thế thoải mái khi tham gia vào trò chơi từ đó trẻ sẽ mạnh dạn tư tin hơn trong khi chơi, có như vậy việc tổ chức trò chơi mới đạt hiệu quả cao. Cách thực hiện như sau: Ưu tiên chọn những trò chơi cần số lượng trẻ tham gia đông: Kéo co, Bịt mắt bắt dê, trồng nụ trồng hoa, Rồng rắn lên mây, Đua thuyền trên cạn, Nu na nu nống, Đi cà kheo Ví dụ: Chơi trò chơi “Mèo đuổi chuột” mỗi một trẻ thêm vào thì vòng tròn chỉ rộng ra một chút chứ trò chơi không hề thay đổi. Hay trò chơi “Rồng rắn lên mây” thêm một người, thì “cái đuôi” sẽ dài ra một chút và