Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc đúng cho học sinh Lớp 1

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc đúng cho học sinh Lớp 1

1. A. ĐẶT VẤN ĐỀ I. Lí do chọn đề tài Văn học là nghệ thuật của ngôn từ, là sự nhận thức về thế giới cuộc sống con người và xã hội. Tác phẩm văn học dùng phương tiện ngôn từ để sáng tạo nên những hình tượng về cuộc sống con người, quê hương, xứ sở và đem lại cho người đọc những rung cảm thực sự trong sáng. Trong nhà trường tiểu học ở Việt Nam đã coi Tiếng Việt là một môn học trung tâm, làm nền móng cho các môn học khác. Môn Tiếng Việt ở trường tiểu học có nhiệm vụ vô vùng quan trọng đó là hình thành 4 kỹ năng: Nghe – nói - đọc – viết cho học sinh. Tập đọc là một phân môn của chương trình Tiếng Việt bậc tiểu học. Đây là phân môn có vị trí đặc biệt trong chương trình vì nó đảm nhiệm việc hình thành và phát triển kỹ năng đọc, một kỹ năng quan trọng hàng đầu của học sinh ở bậc tiểu học. Đối với học sinh lớp 1 lại quan trọng hơn rất nhiều.Kỹ năng đọc có nhiều mức độ: đọc đúng, đọc nhanh (lưu loát, trôi chảy), đọc có ý thức (thông hiểu được nội dung những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu) và đọc diễn cảm. Khi học sinh đọc tốt thì các em mới có thể tiếp thu các môn học khác một cách chắc chắn. Từ đó học sinh mới hoàn thành được năng lực giao tiếp của mình. Những kỹ năng này không phải tự nhiên mà có. Nhà trường phải từng bước hình thành và trường tiểu học nhận nhiệm vụ đặt viên gạch đầu tiên, nên việc dạy học phải có định hướng, có kế hoạch từ lớp 1 đến lớp 5. Đặc biệt đối với học sinh lớp 1 - lớp đầu cấp - việc dạy đọc cho các em thật vô cùng quan trọng bởi các em có đọc tốt được ở lớp 1 thì khi học các lớp tiếp theo các em mới nắm bắt được những yêu cầu cao hơn của môn Tiếng Việt. Việc dạy đọc ở lớp 1 cũng quan trọng , bởi từ chỗ các em còn phải đọc đánh vần từng tiếng đến việc đọc thông thạo được một văn bản là việc tương đối khó với các em mà mục tiêu của giờ dạy Tiếng Việt là phải hướng đến giáo dục học sinh yêu tiếng Việt bằng cách nêu bật sức mạnh biểu đạt của Tiếng Việt, sự giàu đẹp của âm thanh, sự phong phú của ngữ điệu trong việc biểu đạt nội dung. Thế nhưng hiện nay, ở trường tiểu học, mặt âm thanh của ngôn ngữ, đặc biệt ngữ điệu chưa được chú ý đúng mức. Đó là một trong những lý do cho học sinh của chúng ta đọc và nói chưa tốt. Đó cũng là ý do khiến cho trong nhiều trường hợp, học sinh không hiểu đúng văn bản được đọc. Cũng như nhiều giáo viên lớp 1 khác, tôi suy nghĩ rất nhiều về cách dạy tập đọc ở lớp 1. Đặc biệt là rèn cho học sinh không những chỉ đọc thông được văn bản mà còn phải đọc đúng văn bản được đọc. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để giúp các em đọc đúng tiếng, đọc liền tiếng trong từ, trong câu, đọc đúng ngữ
2. 2 điệu, biết cách ngắt nghỉ hơi trong văn bản thơ, cũng như văn bản văn xuôi. Những băn khoăn này chính là lý do tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc đúng cho học sinh lớp 1 ”. II.Mục đích nghiên cứu Đặc điểm của dạy tập đọc lớp Một chính là ở chỗ: đây là bước chuyển tiếp từ dạy “Học vần” sang dạy “Tập đọc” (ở lớp Hai). Giờ Tập đọc ở lớp Một vận dụng cả phương pháp Học vần, cả phương pháp Tập đọc. Yêu cầu của giờ Tập đọc lớp Một là củng cố hệ thống âm vần đã đọc (nhất là các vần khó) đọc đúng tiếng, liền tiếng trong từ, trong câu, đoạn, bài. Bước đầu biết cách ngắt hơi ở các dấu câu, biết lên giọng và hạ giọng. Để làm tốt được những nhiệm vụ nêu trên, đề tài của tôi mục đích đưa ra một số biện pháp để giúp học sinh đọc thông được văn bản và đọc đúng ngữ điệu nói chung, ngắt giọng đúng nói riêng nhằm rèn kĩ năng đọc đúng cho học sinh lớp 1. III. Đối tượng nghiên cứu: Vận dụng và phối hợp một số biện pháp sư phạm trong dạy học nhằm rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 1 theo chương trình GDPT 2018. IV. Phạm vi nghiên cứu: - Áp dụng các phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng giờ Tập đọc cho 34 học sinh lớp 1A4, Trường Tiểu học Tàm Xá, Đông Anh, Hà Nội. V. Phương pháp nghiên cứu: Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng những phương pháp sau : - Trao đổi, toạ đàm với đồng nghiệp. - Nghiên cứu tài liệu. - Dạy thực nghiệm. - Khảo sát thực tế.Thống kê kết quả khảo sát. - Đọc giáo trình, tài liệu, tìm hiểu nội dung về các phương pháp giảng dạy. VI. Thời gian nghiên cứu Thời gian thực hiện đề tài: Từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 4 năm 2023. VII. Năng lực nghiên cứu của tác giả * Điểm mới trong kết quả nghiên cứu Giáo viên không áp đặt, tăng cường gợi hứng thú cho học sinh trong học tập. Thường xuyên tích cực sử dụng đồ dùng trực quan dạy học. Gợi sự liên tưởng thẩm mĩ cho học sinh từ những bài tập đọc được học. * Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến Giúp học sinh tránh được: - Những căng thẳng, mệt mỏi trong khi học.
3. 3 - Có ý thức tự giác tích cực chủ động sáng tạo trong học tập đáp ứng được yêu cầu: coi học sinh là nhân vật trung tâm của quá trình dạy học. - Nắm được kiến thức vững vàng có kỹ năng đọc đúng, đảm bảo tốc độ đọc theo đúng yêu cầu cần đạt. Giáo viên cũng được tự rèn luyện, để hoàn thiện bản thân về: đọc, viết, nói.
4. 4 B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. CƠ SỞ LÍ LUẬN: 1. Vị trí của dạy đọc ở tiểu học 1.1. Khái niệm đọc: Môn Tiếng Việt ở trường phổ thông có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh. Năng lực hoạt động ngôn ngữ được thể hiện bốn dạng hoạt động, tương ứng với chúng là bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Đọc là một dạng hoạt động ngôn ngữ, là quá trình chuyển dạng thức chữ viết sang lời nói có âm thanh và thông hiểu nó (ứng với hình thức đọc thành tiếng), là quá trình chuyển trực tiếp từ hình thức chữ viết thành các đơn vị nghĩa không có âm thanh (ứng với đọc thầm). Đọc không chỉ là công việc giải một bộ mã gồm 2 phần chữ viết và phát âm, nghĩa là nó không phải chỉ là sự “đánh vần” lên thành tiếng theo đúng như các ký hiệu chữ viết mà còn là một quá trình nhận thức để có khả năng thông hiểu những gì được đọc. Trên thực tế, nhiều khi người ta đã không hiểu khái niệm “đọc” một cách đầy đủ. Nhiều chỗ người ta chỉ nói đến đọc như nói đến việc sử dụng bộ mã chữ âm còn việc chuyển từ âm sang nghĩa đã không được chú ý đúng mức. 1.2. Ý nghĩa của việc đọc Những kinh nghiệm của đời sống, những thành tựu văn hoá, khoa học, tư tưởng, tình cảm của các thế hệ trước và của cả những người đương thời phần lớn đã được ghi lại bằng chữ viết. Nếu không biết đọc thì con người không thể tiếp thu nền văn minh của loài người, không thể sống một cuộc sống bình thường, có hạnh phúc với đúng nghĩa của từ này trong xã hội hiện đại. Biết đọc, con người đã nhân khả năng tiếp nhận lên nhiều lần, từ đây ta biết tìm hiểu, đánh giá cuộc sống nhận thức các mối quan hệ tự nhiên, xã hội, tư duy. Biết đọc, con người sẽ có khả năng chế ngự một phương tiện văn hoá cơ bản giúp họ giao tiếp được với thế giới bên trong của người khác, thông hiểu tư tưởng tình cảm của người khác, đặc biệt khi đọc các tác phẩm văn chương, con người không chỉ được thức tỉnh về nhận thức mà còn rung động tình cảm, nảy nở những ước mơ tốt đẹp, được khơi dậy năng lực hành động sức mạnh sáng tạo cũng như được bồi dưỡng tâm hồn. Không biết đọc, con người sẽ không có điều kiện hưởng thụ sự giáo dục mà xã hội dành cho họ, không thể hình thành được một nhân cách toàn diện. Đặc biệt trong thời đại bùng nổ thông tin thì biết đọc ngày càng quan trọng vì nó sẽ giúp người ta sử dụng các nguồn thông tin, đọc chính là học, học nữa học mãi, đọc để tự học, học cả đời. Vì những lý lẽ trên , dạy đọc có ý nghĩa to lớn ở tiểu học. Đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi người đi học. Đầu
5. 5 tiên trẻ phải học đọc, sau đó trẻ phải đọc để học. Đọc giúp trẻ em chiếm lĩnh được một ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập. Nó là công cụ để học tập các môn học khác. Nó tạo ra hứng thú và động cơ học tập. Nó tạo điều kiện để học sinh có khả năng tự học và tinh thần học tập cả đời. Nó là một khả năng không thể thiếu được của con người văn minh. Đọc một cách có ý thức cũng sẽ tác động tích cực tới trình độ ngôn ngữ cũng như tư duy của người đọc, việc dạy đọc sẽ giúp học sinh hiểu biết hơn, bồi dưỡng ở các em lòng yêu cái thiện và cái đẹp, dạy cho các em biết suy nghĩ một cách logic cũng như biết tư duy có hình ảnh. Đọc còn là công cụ để từ đó trẻ có thể học tốt các môn học khác như Toán, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội, Âm nhạc.... Như vậy đọc có một ý nghĩa to lớn còn vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển. 2. Nhiệm vụ của dạy đọc ở tiểu học Những điều vừa nêu trên khẳng định sự cần thiết của việc hình thành và phát triển một cách có hệ thống và có kế hoạch năng lực đọc cho học sinh. Tập đọc với tư cách là một phân môn của Tiếng Việt ở tiểu học có nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu này – hình thành và phát triển năng lực đọc cho học sinh. Phân môn học vần cũng thực hiện nhiệm vụ dạy đọc nhưng mới dạy đọc ở mức độ sơ bộ nhằm giúp học sinh sử dụng bộ mã chữ âm. Việc thông hiểu văn bản chỉ đặt ra ở mức độ thấp. Như vậy, tập đọc với tư cách là một phân môn tiếng Việt tiếp tục những thành tựu dạy học mà học sinh cần đạt được, nâng lên một mức đầy đủ hoàn chỉnh hơn. Tập đọc là một phân môn thực hành nhiệm vụ quan trọng nhất của nó là hình thành năng lực đọc cho học sinh. Năng lực đọc được tạo nên từ bốn kỹ năng cũng là bốn yêu cầu về chất lượng của “đọc”: đọc đúng, đọc nhanh (đọc lưu loát, trôi chảy), đọc có ý thức (thông hiểu được nội dung những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu) và đọc diễn cảm. Bốn kỹ năng này được hình thành trong 2 hình thức đọc: đọc thành tiếng và đọc thầm. Chúng được rèn luyện đồng thời và hỗ trợ lẫn nhau. Sự hoàn thiện một trong những kỹ năng này sẽ có tác động tích cực đến những kỹ năng khác. Ví dụ, đọc đúng là tiền đề của đọc nhanh cũng như cho phép thông hiểu nội dung văn bản. Ngược lại, nếu không hiểu điều mình đang đọc thì không thể đọc nhanh và diễn cảm được. Nhiều khi khó mà nói được rạch ròi kỹ năng nào làm cơ sở cho kỹ năng nào, nhờ đọc đúng mà hiểu đúng hay chính nhờ hiểu đúng mà đọc được đúng. Vì vậy, trong dạy đọc không thể xem nhẹ yếu tố nào. Nhiệm vụ thứ hai của dạy đọc là giáo dục lòng ham đọc sách, hình thành thói quen làm việc với văn bản, với sách cho học sinh. Nói cách khác thông qua
6. 6 việc dạy đọc phải giúp học sinh thích đọc và thấy được rằng khả năng đọc là có lợi ích cho các em trong cả cuộc đời, phải làm cho học sinh thấy đó là một trong những con đường đặc biệt để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ đầy đủ và phát triển. Ngoài ra việc đọc còn có những nhiệm vụ khác đó là làm giàu kiến thức về ngôn ngữ, đời sống và kiến thức văn hoá cho học sinh, phát triển ngôn ngữ và tư duy, giáo dục tư tưởng đạo đức, tình cảm, thị hiếu thẩm mỹ cho các em. Đồng thời rèn cho học sinh thói quen đọc sách, bước đầu hình thành văn hoá đọc cho học sinh. 3.Thế nào là đọc đúng? Đọc đúng là sự tái hiện mặt âm thanh của bài đọc một cách chính xác, không có lỗi. Đọc đúng là đọc là không đọc thừa, không sót từng âm, vần, tiếng. Đọc đúng phải thể hiện đúng hệ thống ngữ âm chuẩn, tức là đọc đúng chính âm. Nói cách khác là không đọc theo cách phát âm địa phương lệch chuẩn. Đọc đúng bao gồm việc đọc đúng các âm, thanh ( đúng các âm vị ); nghỉ, ngắt hơi đúng chỗ ( đọc đúng ngữ điệu ). Luyện đọc đúng phải rèn cho học sinh thể hiện chính xác các âm vị Tiếng Việt. - Đọc đúng các âm đầu - Đọc đúng các âm chính. - Đọc đúng các âm cuối - Đọc đúng các thanh: Về thanh có các lỗi phát âm địa phương như sau: lẫn thanh hỏi ( ? ) và thanh ngã ( ~ ). - Đọc đúng bao gồm cả đúng tiết tấu, ngắt hơi, nghỉ hơi, ngữ điệu câu. Ngoài ra, khi đọc phải đảm bảo tốc độ đọc theo yêu cầu. Theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018, bộ sách Cánh Diều quy định tốc độ đọc cần đạt của lớp 1 ở từng giai đoạn như sau: - Tốc độ đọc giữa học kì 1 khoảng 20 tiếng/phút. - Tốc độ đọc cuối học kì 1 khoảng 30 - 40 tiếng/phút. - Tốc độ đọc giữa học kì 2 khoảng 50 tiếng/phút. - Tốc độ đọc cuối học kì 2 khoảng 60 tiếng/phút. Như vậy đọc đúng bao gồm một số tiêu chuẩn của đọc diễn cảm. Đọc đúng là tiền đề của việc đọc nhanh cũng như cho phép thông hiểu nội dung văn bản. Ngược lại, nếu không hiểu điều mình đang đọc thì không thể đọc nhanh và diễn cảm được, nhờ đọc đúng mà hiểu đúng hay chính nhờ hiểu đúng mà đọc được đúng. II. Thực trạng của vấn đề 1. Cấu trúc, chương trình của phân môn Tập đọc lớp Một.
7. 7 Theo mục tiêu của chương trình GDPT 2018, môn tiếng Việt lớp 1 có sự thay đổi nhiều về cấu trúc bài học và chương trình. Đối với bộ sách Cánh Diều cụ thể như sau: - Tổng thời lượng Tiếng Việt 1 được học trong 35 tuần, mỗi tuần 12 tiết, tổng thời lượng học là 420 tiết. - Cấu trúc chương trình gồm 2 phần: + Học vần: học từ tuần 1 đến tuần 26. + Luyện tập tổng hợp: Từ tuần 27 đến tuần 35. Trong đó có các phân môn: Tập đọc, kể chuyện, tập viết, góc sáng tạo, tự đọc sách báo. - Phân phối chương trình cụ thể như sau: + Học vần: 9 tiết/ tuần +Tập đọc: 5 tiết/ tuần. Các bài tập đọc xoay quanh 3 chủ đề: Gia đình; Trường học; Thiên nhiên. Trong đó, cấu trúc dạy một tiết Học vần có nhiều thay đổi so với chương trình cũ. Nội dung một tiết Học vần gồm: 1. Làm quen 2. Mở rộng vốn từ 3. Tập đọc 4. Tập viết. Vậy mục tiêu chủ yếu là tập trung vào cung cấp vốn từ và rèn đọc cho học sinh. Trên thực tế sau 2 năm thay sách, mỗi giáo viên đã có sự thay đổi gì trong việc rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 1. Chúng ta cùng tìm hiểu qua: 2. Thực trạng phần rèn kĩ năng đọc ở lớp 1 Thực tế dạy học và tìm hiểu thực trạng việc rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 1 ở trường Tiểu học Tàm Xá, tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn như sau: a. Về phía giáo viên Thực tế dạy học cho thấy, hầu hết GV dạy đúng chương trình và sách giáo khoa, học sinh nắm được nội dung bài đọc. Tuy nhiên, tôi nhận thấy GV còn gặp nhiều lúng túng về: - Giảng giải quá nhiều. - Phần đọc của HS, GV chưa chú ý đến sửa phát âm, sửa ngọng, tốc độ đọc và hướng dẫn ngắt ở các câu dài ... - Thời gian dành cho phần luyện đọc còn ít dẫn đến hiệu quả giờ học không cao. - Giáo viên ít chú ý đến đối tượng HS yếu, giáo viên còn áp đặt mà coi nhẹ sự phát triển tư duy, chưa dẫn dắt để học sinh thâm nhập, tự khám phá về
8. 8 cái hay, cái đẹp trong bài văn, bài thơ đặc biệt là các em gặp khó khăn khi đọc câu văn dài và giọng đọc phân vai. - GV đều biết các phương pháp dạy học nhưng còn có một số giáo viên ít đi sâu tìm tòi các phương pháp dạy học hay hoặc thay đổi linh hoạt các phương pháp dạy học, phù hợp với nội dung bài dạy, phù hợp với đối tượng học sinh, Từ đó ít tạo hứng thú cho học sinh đối với môn học. Trong thời gian nghiên cứu đề tài này, tôi đã tiến hành dự giờ của một số đồng nghiệp khác dạy phân môn Tập đọc. Nói chung các giờ học đều thực hiện đầy đủ theo các bước lên lớp nhưng phần luyện đọc chưa thích đáng, chưa đưa ra được cách đọc cho học sinh. Chủ yếu là quan tâm đến đọc đúng câu, đúng tiếng, từ, đọc trôi chảy. Khi nhận xét GV chỉ đánh giá chung chung, ít chú ý đến việc hướng dẫn học sinh tìm hiểu và thể hiện cách đọc bài văn, bài thơ này cần đọc như thế nào? Tại sao phải đọc như vậy? Hoặc giáo viên chưa hướng dẫn HS phân tích kĩ các tiếng, từ khó trong bài. Chính vì những thiếu sót trên mà giờ học chưa đạt kết quả cao, học sinh chưa có kĩ năng đọc. Chính vì những thiếu sót trên mà giờ học chưa đạt kết quả cao, học sinh đọc chưa tốt. Muốn đạt hiệu quả cao cho kĩ năng đọc thì khả năng rèn luyện kĩ năng đọc cho học sinh là cốt lõi của vấn đề. b. Về phía học sinh Qua nhiều năm dạy học, tôi nhận thấy ở Tiểu học các em thường coi nhẹ môn Tập đọc vì các em cho rằng môn Tập đọc là môn dễ không phải suy nghĩ như môn Toán mà chỉ cần đọc trôi chảy, lưu loát là được. Các em cũng chưa để ý đến việc đọc của mình như thế nào. Một số ít học sinh phát âm sai do thói quen đã có từ trước hoặc do tiếng địa phương. Khi đọc các em còn hay mắc lỗi ngắt giọng, các em còn ngắt giọng để lấy hơi một cách tuỳ tiện (còn gọi là ngắt giọng sinh lý). Học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp Một nói riêng phần lớn các em chỉ biết bắt chước cô một cách tự nhiên. Ngoài ra, đối tượng học sinh năm học 2022 – 2023 có nhiều hạn chế về mặt ngôn ngữ và kĩ năng giao tiếp. Chính vì vậy, trong quá trình học phân môn Học vần và Tập đọc, các em còn gặp một số vướng mắc sau: - Nhiều em không nhớ vần, không thuộc chữ cái. - Nhiều em còn phát âm chưa đúng âm s, x, l, n, tr, ch; ngọng thanh hỏi, thanh ngã, thanh nặng; ngọng vần anh, ăn, uôm, uông, ăt, ăc, - Nhiều em vẫn không biết ghép tiếng, từ. - Nhiều em còn đọc ngắc ngứ, chưa lưu loát. Kết quả đó bắt nguồn từ những nguyên nhân sau: - Việc học ở nhà chưa có sự kèm cặp của gia đình
9. 9 - Nhiều em chưa có ý thức học tập, chưa tập trung trong quá trình học, còn mải chơi, còn ỉ nại, dựa vào những bạn học tốt hơn. - Nhiều em do ảnh hưởng của phương ngữ, đọc ngọng l / n ( la / na), thanh hỏi thành thanh nặng ( ngủ / ngụ), thanh ngã thành thanh sắc ( đã / đá), vần anh thành vần ăn, vần uôm thành vần uông, uôn, - Một số em có thể trạng yếu dẫn đến việc các em tiếp thu chậm, đọc trước quên sau. - Một số em phát triển chậm nên bộ phận cấu âm chưa hoàn chỉnh, đọc chưa tròn vành, rõ tiếng. - Do đại dịch Covid 19, các con nghỉ học mầm non không được đến trường. - Do Cách ly xã hội, các con ở nhà hạn chế tiếp xúc giao tiếp nên vốn ngôn ngữ không được phát triển. Mối quan hệ giao tiếp chỉ có người thân, cùng chiếc điện thoại, Ipad, ti vi... Từ thực tế trên, tôi đã tiến hành điều tra, khảo sát để nắm cụ thể kĩ năng đọc của học sinh trong lớp như sau: * Thời gian khảo sát: Tuần 4 năm học 2022 - 2023 * Nội dung khảo sát: Khảo sát về kĩ năng đọc, kĩ năng phát âm của học sinh. * Đối tượng khảo sát: Học sinh lớp 1A4 trường Tiểu học Tàm Xá (sĩ số: 34 em) * Cách thức khảo sát: GV đánh máy nội dung bài đọc, gọi lần lượt cá nhân học sinh trong lớp đọc bài. Bấm giờ để ghi tốc độ đọc của HS. GV ghi lại nhận xét phần đọc của từng học sinh để nắm bắt và lên kế hoạch rèn đọc cho học sinh. Kết quả điểu tra, khảo sát như sau: TSHS Đọc Đọc Đọc ngọng ngọng ngọng Đọc chậm Đọc đúng dấu thanh vần phụ âm TS % TS % TS % TS % TS % 34 7 20,5 6 17,6 5 14,7 7 20,5 9 26,7 Tốc độ đọc: Năm học: Đọc trên Đọc Đọc dưới Sĩ 2022-2023 15 tiếng/phút 15 tiếng/phút 15 tiếng/phút số SL % SL % SL % Tháng 34 12 35,2 9 26,4 13 38,4 09/2022
10. 10 Thông qua tìm hiểu về thực trạng việc dạy đọc của giáo viên, kĩ năng đọc của học sinh, tôi đã nghiên cứu, tìm tòi những biện pháp nhằm nâng cao kĩ năng đọc cho học sinh và đã thành công. Sau đây, tôi xin giới thiệu đề tài “Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc đúng cho học sinh lớp 1 ”. III. CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH Từ việc nghiên cứu cơ sở thực tiễn và cơ sở lý luận của việc dạy đọc tôi nhận thấy nếu dạy như đại trà hiện nay thì chưa đáp ứng được đầy đủ yêu cầu dạy đọc ở Tiểu học. Do vậy, để khắc phục những hạn chế, phát huy những ưu điểm hiện có ở thực tế. Tôi xin mạnh dạn đưa ra một số biện pháp rèn kĩ năng đọc đúng để nâng cao hiệu quả của giờ Tập đọc ở lớp Một nói riêng và ở Tiểu học nói chung. 1. Biện pháp 1: Công tác chuẩn bị 1.1. Công tác chuẩn bị của giáo viên. a.Thiết kế bài giảng trên Power Point Bộ sách Tiếng việt của Cánh Diều có thiết kế kênh hình, kênh chữ phù hợp với nhận thức của trẻ 6 tuổi. Tuy nhiên đặc điểm tâm lí lứa tuổi học sinh tiểu học là nhận thức từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng. Chính vì vậy, khi dạy phân môn học vần và tập đọc mà có hình ảnh hấp dẫn, gần gũi với cuộc sống của các em thì giờ học sẽ đạt hiệu quả cao. Các hình ảnh trong Sách giáo khoa là những hình ảnh tĩnh, nhiều khi HS nhìn vào mà chưa tưởng tượng và hiểu chính xác nghĩa của từ. Chính vì vậy, ở các phần làm quen khám phá kiến thức ở tiết học vần hoặc giải nghĩa từ khó trong các bài tập đọc tôi sưu tầm video, hình ảnh thực tế phù hợp cho HS hiểu hơn. Chính vì vậy, tôi luôn dành thời gian để tìm hiểu sưu tầm tranh ảnh, cắt ghép các đoạn video phù hợp cho bài học. Hiện nay, tất cả các tiết của môn Tiếng việt tôi đã xây dựng và thiết kế trên Power Point. Ngoài ra, tôi còn thiết kế các trò chơi, hoạt động tương tác, đố vui lồng ghép vào các bài tập đọc. Do đó, giờ học thêm sôi nổi, phát huy được năng lực của học sinh, giúp học sinh hiểu rõ hơn nghĩa của từ. Ví dụ: Tiết học vần Bài 53 – uôm ( Tiếng việt – Tập 1) Để giúp HS hiểu rõ buồm là một bộ phận của con thuyền và giúp thuyền đi trên mặt biển. Tôi đã cắt một đoạn video ngắn rõ hình ảnh gió thổi làm căng cánh buồm làm thuyền chuyển động. Từ đó, giúp các em hiểu tiếng buồm nghĩa là gì, có ý thức đọc đúng, viết đúng từ. Hoặc Tiết học vần bài 66 – yên, yêt. ( Tiếng việt – Tập 1)
11. 11 Sau khi đọc xong bài tập đọc Nam Yết của em, tôi đã cho các em xem một video ngắn về hòn đảo Nam Yết. Qua đó các em hiểu được cuộc sống và sinh hoạt của các chiến sĩ cũng như người dân trên đảo. Góp phần giáo dục các em tình yêu biển đảo và chia sẻ những khó khăn, vất vả, sự thiếu thốn của các chiến sĩ nơi đây. Tóm lại: Việc được tận mắt chứng kiến các hình ảnh chân thực, gần gũi, sống động qua các bức tranh, đoạn phim tư liệu, các đoạn vi deo cắt ghép ... các kiến thức tưởng chừng xa xôi, khó hiểu hoá gần gũi, cụ thể với học sinh. Kiến thức đến với các em thật nhẹ nhàng, hiệu quả. Qua đó các kĩ năng đọc đúng từ, hiểu nghĩa từ và nội dung văn bản được rèn luyện. b. Chuẩn bị chu đáo cho bài dạy Qua thực tế giảng dạy, dưới sự chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường, tôi nhận thấy rằng để dạy thành công một tiết tập đọc, truyền thụ được kiến thức một cách khoa học, sâu sắc giáo viên cần chuẩn bị kỹ những việc sau: + Soạn bài cụ thể, chi tiết thể hiện rõ hoạt động của thầy, của trò. Xây dựng được các phương pháp dạy học truyền thống kết hợp với các phương pháp, phương tiện dạy học hiện đại một cách linh hoạt để giờ dạy nhẹ nhàng và đạt hiệu quả. + Nắm chắc yêu cầu rèn đọc ở từng bài. Đọc kĩ bài tập đọc sắp dạy, trao đổi học tập cách dạy của đồng nghiệp, dự kiến các tình huống học sinh sẽ mắc phải và cách sửa các tình huống đó. + Tìm hiểu kĩ nội dung bài để hiểu được các biện pháp nghệ thuật tác giả đã dùng, từ đó xác định cách đọc đối với từng đoạn, từng bài để thể hiện đúng tình cảm của từng bài. + Nắm vững hệ thống câu hỏi trong bài tập đọc, đưa ra thêm những câu hỏi dẫn dắt để giúp học sinh phân tích, khai thác nội dung. + Soạn bài trên giáo án PowerPoint trình chiếu các slide phù hợp với nội dung bài học. Tự quay hoặc tham khảo một số tư liệu phục vụ cho bài học. Mỗi tiết Tập đọc muốn đạt hiệu quả cao thì yêu cầu đối với người giáo viên là phải có sự chuẩn bị bài chu đáo, lập kế hoạch dạy học chi tiết, chuẩn bị những đồ dùng cần thiết. Khi dạy bất kì một bài Tập đọc nào, bao giờ tôi cũng dành một khoảng thời gian nhất định để tìm hiểu về tác giả, hoàn cảnh sáng tác, tìm hiểu nội dung, ý nghĩa của bài mà tác giả muốn gửi gắm trong tác phẩm. Đọc bài một vài lần để tìm hiểu cách đọc, dự đoán trước các tình huống có thể xảy ra để lập kế hoạch dạy học phù hợp. Để để từ đó xây dựng kế hoạch, lựa chọn hình thức tổ chức sao cho đạt hiệu quả cao nhất. Giáo viên có nghiên cứu kĩ bài trước thì mới cảm nhận được cái hay, cái đẹp, cái hồn của tác phẩm mà