Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích

1. Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích. tiếp nhận các kiến thức của tuổi mình một cách nhẹ nhàng, gần gũi hơn. Nó đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc sống xung quanh. Truyện cổ tích nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng, sáng tạo nghệ thuật. Vì vậy việc đem truyện cổ tích đến cho trẻ là một việc rất quan trọng và cần thiết. Đối với trẻ mẫu giáo, quá trình được tiếp xúc với truyện cổ tích phải từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, để từ đó trẻ bộc lộ khả năng cảm thụ tác phẩm của mình. Khả năng cảm thụ đó là sự phát triển trực tiếp của trẻ về các lĩnh vực: Nhận thức – ngôn ngữ - tình cảm xã hội. Tuy nhiên khi đưa tác phẩm đến cho trẻ đòi hỏi người giáo viên phải có những suy nghĩ sáng tạo và lựa chọn những tác phẩm hay phù hợp với lứa tuổi, có ý nghĩa giáo dục trẻ để từ đó đưa ra những phương pháp, biện pháp thích hợp nhằm giáo dục lòng nhân ái, tình yêu thương, sự quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ của trẻ với những người xung quanh... Những tác phẩm hay phù hợp với lứa tuổi, có ý nghĩa giáo dục trẻ từ đó đưa ra những phương pháp, biện pháp thích hợp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ. Phải giáo dục ở mọi lúc mọi nơi và trong các hoạt động, thông qua đó những tính cách của trẻ được bộc lộ rõ, nhiều phẩm chất đạo đức được hình thành và phát triển. Ở trường mầm non giáo viên đã chú trọng nhiều đến việc đọc truyện cổ tích, kể diễn cảm và dạy trẻ kể lại chuyện cổ tích dưới nhiều hình thức đa dạng và phong phú để lồng ghép và giáo dục lòng nhân ái cho trẻ. Bên cạnh đó vẫn còn nhiều giáo viên chưa biết lựa chọn các tác phẩm văn học có tính giáo dục cao, khả năng cảm nhận các câu truyện cổ tích còn hạn chế,giáo viên chưa hiểu hết giá trị nội dung tác phẩm, giọng đọc và cách phối hợp ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ, minh họa chưa bộc lộ cảm xúc hấp dẫn cuốn hút trẻ, phương pháp lồng ghép tích hợp chưa linh hoạt sáng tạo, các câu truyện được đưa vào giảng dạy chủ yếu là các tác phẩm văn học hiện đại. Trước thực trạng đó là một giáo viên trực tiếp chăm sóc - giáo dục trẻ, tôi không thể không suy nghĩ và nhận thấy rằng giáo dục lòng nhân ái cho trẻ mẫu giáo hiện nay là việc làm cần thiết có vai trò to lớn trong quá trình phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ mẫu giáo. II. Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu của đề tài này nhằm giáo dục lòng nhân ái cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi. - Tình yêu giữa con người với con người - Tình yêu thiên nhiên đất nước - Tình yêu với thế giới xung quanh bé - Tình yêu với con vật. 3 / 30
2. Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích. Giáo dục trẻ có lòng yêu thương cha mẹ, ông bà, thầy cô và bạn bè thể hiện ở những hành động như đồng cảm, giúp đỡ, chia sẻ với những người thân trong gia đình, những người xung quanh, tích cực làm các việc tốt.. 4. Bản chất cần được làm rõ của việc nghiên cứu. - Lòng nhân ái chính là cơ sở, là cái gốc đạo đức của con người.Hình thành lòng nhân ái chính là hình thành lòng yêu thương con người,yêu quê hương đất nước, yêu cảnh vật xung quanh. -Hình thành ở trẻ những tình cảm đạo đức tốt đẹp. -Hình thành ở trẻ cảm xúc thẫm mỹ, phát triển trí tưởng tượng -Giáo dục lòng kính trọng yêu thương gần gũi và giúp đỡ mọi người. - Phát triển vốn từ, ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ - Dạy trẻ biết chia sẻ, quan tâm mọi người xung quanh. - Giáo dục các hành vi và cách ứng xử đúng mực . III. Đối tượng nghiên cứu: - Khách thể nghên cứu: Hình thành lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi IV. Đối tượng khảo sát và thực nghiệm. - Đối tượng khảo sát: 20 học sinh lớp 5 tuổi trong Trường mầm non khu Trung tâm - Đối tượng thực nghiệm: 20 học sinh lớp 5 tuổi trong trường mầm non khu lẻ V. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp thực nghiệm: thực nghiệm các biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ mẫu giáo thông qua truyện cổ tích. - Phương pháp quan sát: Quan sát khả năng cảm thụ, hứng thú tích cực của trẻ ở trường, gia đình, ngoài xã hội khi được giáo dục lòng nhân ái qua các câu truyện cổ tích để có cơ sở đánh giá thực trạng một cách toàn diện và có những biện pháp thực nghiệm một cách tích cực và hiệu quả. - Phương pháp trao đổi, trò chuyện: được thực hiện trao đổi thông qua phụ huynh, các đồng nghiệp và thông qua trẻ để thu thập thêm thông tin cũng như có những biện pháp đề xuất khả thi hơn. 7. Giới hạn về không gian của đối tượng nghiên cứu. - Nghiên cứu đối tượng lớp 5-6 tuổi trong Trường mầm non nơi tôi công tác . 8. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu. - Đề tài được tiến hành khảo sát trên: 24 trẻ lớp 5-6 tuổi tại trường mầm non. - Thời gian nghiên cứu một năm học 2017-2018: từ tháng 9/2017 đến tháng 4/2018 PHẦN 2: NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I, CƠ SỞ LÝ LUẬN. Từ xưa đến nay tình yêu thương giữa người với người luôn là truyền thống mà mỗi chúng ta cần phải phát huy. Đó là một trong những tình cảm tốt đẹp, gắn kết những trái tim lại với nhau, giúp cho xã hội ngày càng vững mạnh hơn. Nói 4 / 30
3. Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích. cách khác những tình cảm mà chúng ta trao đi cho nhau đó chính là lòng nhân ái. Lòng nhân ái là gì? Chúng ta có thể cắt nghĩa từng từ để hiểu được ý nghĩa của nó. Nhân chính là người. Ái là yêu thương. Nhân ái chính là tình yêu thương giữa người với người. Đó là cách mà chúng ta trao đi yêu thương đối với người khác. Tình cảm đó xuất phát từ trái tim mỗi người, không ép buộc, không cưỡng cầu, không đòi hỏi phải nhận lại những gì. Bởi rằng đối với nhiều người thì khi trao đi yêu thương họ thấy bản thân được hạnh phúc, thanh thản và yên lòng. Lòng nhân ái không phải là những điều gì quá xa xôi. Nó tồn tại ngay trong chính cuộc sống của mỗi người. Từng biểu hiện của chúng ta dành cho nhau, cử chỉ, lời nói, hành động hay chỉ là cảm xúc dành cho nhau. Dù nó giản dị nhưng cũng đã khiến cho trái tim nhau trở nên ấm áp hơn bao nhiêu. Mỗi cá nhân tồn tại trong xã hội chính là một cá thể tạo nên sự thống nhất cũng chính là một móc xích kết nối với nhau để tạo nên một chỉnh thể. Không ai là sống tách biệt ra khỏi xã hội. Mỗi người cần phải có trách nhiệm và thái độ sống tích cực để cùng xây dựng và phát triển xã hội này.Tục ngữ vẫn có câu “Lá lành đùm lá rách” hay “ Một con nghựa đau cả tàu bỏ cỏ”. Tình yêu thương giữa con người với con người là điều cần thiết để có thể giúp đỡ, chia sẻ niềm vui và nỗi buồn với nhau. Đất nước ta đã phải trải qua bao nhiêu biến cố, mất mát và đau thương để có được sự thái bình và thịnh vượng như hôm nay chẳng phải cần rất nhiều tấm lòng nhân ái, cần rất nhiều sự sẻ chia cũng như yêu thương nhau hay sao. Sức mạnh để chiến thắng kẻ thù đôi khi không phải là sức mạnh của vũ khí mà là sức mạnh của đoàn kết, tương thân tương ái không chịu khuất phục trước kẻ thù. Hàng năm trên mảnh đất miền Trung phải hứng chịu biết bao nhiêu trận bão lũ. Nhân dân miền Trung phải gồng mình ghánh chịu những mất mát, đau thương và để phần nào động viên nhân dân miền Trung sớm ổn định lại cuộc sống và tinh thần thì cũng đã rất nhiều các tổ chức, các quỹ từ thiện, và nhân dân trên cả nước chung tay ủng hộ vì miền Trung thân yêu. Xung quanh chúng ta còn rất nhiều mảnh đời bất hạnh, nghèo khó. Họ cần sự san sẻ, giúp đỡ. Lòng nhân ái của mỗi chúng ta sẽ giúp đỡ được rất nhiều người , rất nhiều mảnh đời ở ngoài kia. Dù chỉ là những hành động hết sức nhỏ bé nhưng đó là niềm động viên, an ủi lớn đối với họ. Tuy nhiên trong xã hội hiện nay vẫn còn tồn tại những người chỉ biết sống cho riêng mình không biết giúp đỡ những người xung quanh, làm việc gì cũng chỉ quan tâm đến lợi ích của bản thân. Lòng nhân ái, tinh thần yêu thương san sẻ trong cuộc sống là rất cần thiết không chỉ người lớn mà ngay cả cá em nhỏ cũng vậy. Đối với nghành giáo dục yêu cầu trẻ “học bằng chơi, chơi bằng học” vì thế tôi muốn thông qua các câu truyện cổ tích để trẻ tiếp nhận các kiến thức của tuổi mình một cách nhẹ nhàng, gần gũi hơn. Nó đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc sống xung quanh, biết yêu thương, chia sẻ và sẵn sàng giúp đỡ những người xung quanh. Đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi nói riêng, trẻ rất nhạy cảm với nghệ thuật ngôn từ. Âm điệu, hình tượng của các bài hát ru, đồng 5 / 30
4. Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích. dao, ca dao, dân ca sớm đi vào tâm hồn tuổi thơ. Những câu chuyện cổ tích đặc biệt hấp dẫn trẻ. Chính vì vậy giáo dục lòng nhân ái cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua truyện cổ tích là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện về phẩm chất, đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi văn hóa. 1, ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ CỦA TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI LIÊN QUAN TỚI VIỆC GIÁO DỤC LÒNG NHÂN ÁI CHO TRẺ a. Tư duy - Trẻ mẫu giáo tư duy trực quan hình tượng. Đặc biệt trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi rất dễ dung động và thích giao lưu tình cảm nhưng tình cảm của trẻ xuất hiện khi được nghe, được làm quen các câu truyện cổ tích đã biến đứa trẻ từ một thính giả thụ động thành một người tham gia tích cực vào các sự kiện b. Ngôn ngữ Ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ngôn ngữ của trẻ phát triển rất mạnh nhất là phát triển lời nói mạch lạc, truyện cổ tích giúp trẻ phát triển lời nói mạch lạc, giúp trẻ nâng cao khả năng biểu đạt diễ đạt một vẫn đề nào đó có hình ảnh, giàu tính tạo hình và tính biểu cảm. Trẻ dùng ngôn ngữ để diễn đạt suy nghĩ của mình và hiểu được lời nói của người lớn.Việc hình thành lòng nhân ái cho trẻ thông qua việc cho trẻ làm quen với các câu truyện cổ tích đã thức dậy trong các bé tình cảm trước cái đẹp của thiên nhiên và cuộc sống mở ra cho các bé thế giới tình cảm của con người để trẻ có thể tích cực đồng cảm với các nhân vật trong tác phẩm biết xúc động với những nhân vật trong tác phẩm. Trẻ bước đầu biết được và đồng cảm với tâm trạng của những người sống gần gũi xung quanh trẻ. c. Chú ý – Trí nhớ - Chú ý: Trẻ mẫu giáo phát triển chú ý không có chủ định và chú ý có chủ định. Khi cho trẻ làm quen với truyện cổ tích cô cần khắc sâu về lòng nhân ái cho trẻ qua tác phẩm. - Trí nhớ: Trẻ mẫu giáo trong trí nhớ để lại sự vật hiện tượng đã được nghe có ấn tượng chỉ 1 lần cùng với hình ảnh sẽ được trẻ hiểu – nhớ. Do vậy khi cho trẻ làm quen với truyện cổ tích cần khắc sâu biểu tượng lòng nhân ái của nhân vật vào trí nhớ của trẻ. d. Tưởng tượng Nét nổi bật trong tâm lý trẻ em lứa tuổi mầm non là sự phong phú về trí tưởng tượng. Chúng dùng tưởng tượng để khám phá thế giới và sự thỏa mãn nhu cầu nhận thức của mình. Nó góp phần tích cực vào hoạt động tư duy và nhận thức của trẻ. Theo nghiên cứu của các nhà tâm lý tưởng tượng của trẻ mầm non đã bắt đầu mang tính chất sáng tạo. Tưởng tượng của trẻ gắn chặt với xúc cảm đó là quan hệ hai chiều: tưởng tượng phụ thuộc vào sự phát triển của cảm xúc, cảm xúc càng sâu sắc thì tưởng tượng càng phát triển và ngược lại. Trẻ thường gắn tình cảm suy nghĩ của mình vào sự vật hiện tượng vào trong nội dung các câu truyện cổ tích. Trẻ tích lũy được vốn biểu tượng trong khi hoạt động, sau đó trong những thời điểm và hoàn cảnh cụ thể trẻ sẽ có những liên tưởng cần thiết. Vì vậy khi cho trẻ làm quen với truyện cổ tích cô cần lưu ý đặc điểm tâm lý này để khắc sâu giáo dục lòng nhân ái cho trẻ. e. Xúc cảm tình cảm 6 / 30
5. Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích. - Xúc cảm và tình cảm là nét tâm lý nổi bật ở trẻ lứa tuổi mầm non ở lứa tuổi này tình cảm thống trị tất cả các mặt hoạt động tâm lý của trẻ. - Đặc biệt ở lứa tuổi mẫu giáo 5-6 tuổi. Trẻ luôn có nhu cầu được người khác quan tâm và cũng luôn bày tỏ tình cảm của mình đối với mọi người xung quanh và xúc động ngỡ ngàng trước những điều tưởng chừng như rất đơn giản cũng có thể làm cho trẻ xúc động một cách sâu sắc. Chính đặc điểm dễ nhạy cảm này làm cho trẻ khi làm quen với truyện cổ tích có thể dễ dàng hóa thân vào nhân vật trong tác phẩm. Trẻ thật lòng chia sẻ với các nhân vật, với các hoàn cảnh khác nhau, Việc cho trẻ tiếp cận với tác phẩm văn học ngoài kiến thức còn tạo cho trẻ một năng lực cảm nhận cái đẹp, một thái độ cảm nhận cuộc sống, một phong cách sống. => Tóm lại: Dựa vào những đặc điểm tâm lý của trẻ cô giáo sẽ có một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ thông qua truyện cổ tích cho phù hợp, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách trẻ. 2, SƠ LƯỢC VỀ GIÁO DỤC LÒNG NHÂN ÁI CHO TRẺ a. Bản chất của việc giáo dục lòng nhân ái - Lòng nhân ái chính là cơ sở, là cái gốc đạo đức của con người. Hình thành lòng nhân ái chính là hình thành lòng yêu thương con người, yêu quê hương đất nước, yêu cảnh vật xung quanh. b. Ý nghĩa của việc giáo dục lòng nhân ái - Hình thành lòng nhân ái thông qua truyện cổ tích giúp trẻ xác lập được mối quan hệ tích cực với môi trường xung quanh và cuộc sống. Để từ đó trẻ có thể phát triển nhân cách một cách toàn diện c. Đặc điểm của việc giáo dục lòng nhân ái - Giáo dục lòng nhân ái cho trẻ mẫu giáo sẽ giúp trẻ dễ hòa nhập vào cuộc sống và dễ dàng tiếp thu sự giáo dục của người lớn, đón nhận những ảnh hưởng tốt đẹp của môi trường để phát triển một cách toàn diện. - Lòng nhân ái được thể hiện trong những câu truyện cổ tích được biểu hiện rất cụ thể và rất đời thường gần gũi với trẻ thơ đó là những tình cảm yêu thương giữa con người với con người, tình cảm gia đình, tình cảm với bạn bè, thầy cô,Thái độ của con người đối với thiên nhiên và tình yêu quê hương đất nước. 3, SỰ PHÁT TRIỂN VỀ LÒNG NHÂN ÁI CỦA TRẺ MẪU GIÁO. Trẻ mầm non rất nhạy cảm và sống bằng tình cảm, dễ rung động và bộc lộ thái độ một cách rõ ràng, dứt khoát giữa hai mặt: tốt – xấu, yêu – ghét, vui – buồn, chán – thích , Và biết nói lên suy nghĩ của mình về những sự việc nhìn thấy, nghe được và không chỉ thế từ những câu truyện cổ tích hấp dẫn và đầy ấn tượng đã khơi mở trong các em những suy nghĩ về tình yêu, tình thương, lòng nhân đạo và khả năng hướng thiện của con người. Vì vậy chúng ta coi việc phát triển lòng nhân ái là một trong những nội dung quan trọng trong việc phát triển cho trẻ mầm non. 4, VAI TRÒ CỦA TRUYỆN CỔ TÍCH ĐỐI VỚI VIỆC GIÁO DỤC LÒNG NHÂN ÁI CHO TRẺ 5- 6TUỔI. Bằng cách này hay cách khác truyện cổ tích luôn vì con người và hướng con người tới những tình cảm đạo đức tốt đẹp để rồi qua từng tác phẩm dẫn dắt 7 / 30
6. Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích. các bé từ chỗ biết xúc động trước cái đẹp, cái tốt trong những hiện tượng rất bình thường, từng bước từng bước vươn tới những tình cảm cao quý nhất và cả những hành động đáng yêu nhất. Truyện cổ tích giúp trẻ cảm nhận được cái hay, cái đẹp mang tính thẩm mỹ trong đó, đồng thời giúp trẻ biết yêu thương con người, loài vật, cỏ cây hoa lá, Tóm lại việc cho trẻ làm quen với truyện cổ tích đã hình thành cho trẻ lòng nhân ái, đó chính là cơ sở, là ngọn nguồn, là cái gốc đạo đức của con người. Trên đây là những cơ sở lý luận của đề tài đã giúp tôi căn cứ vào đó để tìm ra những biện pháp dạy trẻ sao cho thật tốt. II, KHẢO SÁT THỰC TRẠNG. 1, TÌNH HÌNH CHUNG. a. Đặc điểm tình hình nhà trường: Là một Trường mầm non nằm trên địa bàn vùng núi khó khăn của Huyện Ba Vì. Nơi đây hầu hết là đồng bào dân tộc sinh sống. Trường gồm có 3 khu cách xa nhau 8-9km.Trường có 12 phòng học và 11 nhóm lớp với 30 cán bộ giáo viên, nhân viên, tuy các khu cách xa nhau nhưng BGH, giáo viên luôn nhiệt tình, yêu nghề chăm sóc, giáo dục trẻ hết lòng, được phụ huynh học sinh tin tưởng số lượng học sinh ra lớp ngày một tăng lên. b. Thuận lợi : - Ban giám hiệu và tổ chuyên môn luôn góp ý, giúp đỡ, cho tôi hoàn thành tốt công việc. Trường tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên đi học nâng cao trình độ chuyên môn vào các dịp hè, chúng tôi được đi học bồi dưỡng chuyên môn của phòng giáo dục và đào tạo. Dự các buổi chuyên đề của phòng, chuyên đề của trường, dự giờ thăm lớp đồng nghiệp tạo điều kiện tôi được học tập, củng cố kiến thức nghiệp vụ. - Giáo viên nhiệt tình yêu nghề mến trẻ, vững chuyên môn, có khả năng cảm thụ các tác phẩm văn học tốt đặc biệt là truyện cổ tích. - Đội ngũ giáo viên trong trường luôn đoàn kết, thống nhất. - Lứa tuổi trẻ tương đối đồng đều. Đó là một thuận lợi lớn để tôi giáo dục lòng nhân ái cho trẻ thông qua truyện cổ tích ở trường mầm non. c. Khó khăn - Nhận thức của trẻ chưa đồng đều, 95% là trẻ em dân tộc thiểu số nên việc truyền thụ kiến thức đến trẻ còn gặp rất nhiều khó khăn. - Trẻ còn chưa mạnh dạn và tự tin tham gia các hoạt động của lớp. -Tệ nạn xã hội ngày càng gia tăng, phim ảnh và một số trò chơi không lành mạnh ...đã ảnh hưởng không ít đến nhân cách của trẻ. -Một số phụ huynh vì hoàn cảnh khó khăn còn đi làm xa. Bên cạnh đó, những bộn bề lo toan cho công việc, cho đời sống kinh tế của mỗi gia đình nên việc chú trọng, quan tâm giáo dục cho con cái ngày càng hạn chế, bị lãng quên, đặc biệt là vấn đề giáo dục lòng nhân ái. 8 / 30
7. Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích. - Khả năng cảm thụ các câu truyện cổ tích của các giáo viên trong trường không đồng đều.Giáo viên chưa có nhiều kinh nghiệm giảng dạy. - Giáo viên chưa thực sự đầu tư về nghệ thuật, kỹ năng kể, sáng tạo và sử dụng đồ dùng trực quan. - Giáo viên chưa biết lựa chọn tác phẩm, tác phẩm giới thiệu đến trẻ còn nghèo nàn, đơn điệu, không phong phú. - Trẻ chưa biết quan tâm, giúp đỡ mọi người xung quanh, còn dụt dè, lẩn tránh trước những người cần sự giúp đỡ. - Trẻ chỉ biết lắng nghe, nhìn chứ chưa thể hiện được sự quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ bạn bè khi gặp khó khăn. Qua học tập, nghiên cứu sách vở, học hỏi bạn bè, đồng nghiệp và qua công tác bồi dưỡng chuyên môn ở các cấp tôi thấy được vai trò ỹ nghĩa to lớn của việc giáo dục lòng nhân ái cho trẻ mẫu giáo thông qua truyện cổ tích, nên tôi luôn suy nghĩ và tìm ra những biện pháp tích cực để giúp trẻ hình thành và phát huy lòng nhân ái cho trẻ mọi lúc, mọi nơi. 2. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CHO TRẺ LÀM QUEN TRUYỆN CỔ TÍCH Ở TRƯỜNG MN. a. Nhận thức của giáo viên về việc tổ chức cho trẻ làm quen truyện cổ tích giáo dục lòng nhân ái cho trẻ. - Qua nhiều năm công tác tất cả các giáo viên trong trường đều thấy rằng việc cho trẻ làm quen với truyện cổ tích là con đường để hình thành lòng nhân ái cho trẻ. - Thông qua các câu truyện cổ tích trẻ tích lũy được kinh nghiệm sống để áp dụng vào cuộc sống thực tế sau này. - Tôi đã dùng phương pháp đàm thoại, quan sát, dùng phiếu điều tra 18 giáo viên trong trường. - Qua việc điều tra bằng phiếu An – Ket tôi đã thu được kết quả như sau: + 15/18 ý kiến chiếm 83% giáo viên nhận thức được vị trí của truyện cổ tích có vai trò quan trọng trong sự giáo dục lòng nhân ái cho trẻ + 3/18 ý kiến chiếm 16,7% giáo viên cho rằng không quan trọng. + 14/18 ý kiến chiếm 77.8% giáo viên cho rằng truyện cổ tích có ảnh hưởng lớn đến đời sống tình cảm và sự hình thành lòng nhân ái cho trẻ. + 2/18 ý kiến chiếm 11% giáo viên cho rằng không ảnh hưởng tới cuộc sống tình cảm và giáo dục lòng nhân ái của trẻ. +17/18 ý kiến của giáo viên chiếm 94% có quan tâm và thường xuyên cho trẻ làm quen với các câu truyện cổ tích. +16/18 ý kiếm chiếm 89% giáo viên cho rằng biện pháp hướng dẫn của cô có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả nhận thức về lòng nhân ái của trẻ. +2/18 ý kiến chiếm 11% giáo viên cho rằng ảnh hưởng là vừa phải. 9 / 30
8. Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích. => Tóm lại: Khi điều tra bằng phiếu An – Ket thì đa số giáo viên đã nhận thức đúng về việc giáo dục lòng nhân ái cho trẻ mẫu giáo qua việc làm quen với các câu truyện cổ tích. Coi các câu truyện cổ tích là phương tiện giáo dục có hiệu quả nhất để giáo dục lòng nhân ái cho trẻ. b. Thực trạng của tổ chức cho trẻ làm quen với truyện cổ tích, giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5-6 tuổi. Qua việc điều tra tôi thấy giáo dục lòng nhân ái cho trẻ thông qua truyện cổ tích đã làm, đã thực hiện nhưng chưa cao và chưa sâu. Giáo viên mới cho trẻ nghe và giáo dục lòng nhân ái cho trẻ qua câu truyện. * Nguyên nhân: Giáo viên chưa khắc sâu cho trẻ, muốn trẻ khắc sâu được thì cần phải cho trẻ được tham gia, trải nghiệm như được đóng kịch, được đóng vai vào các nhân vật trong truyện cổ tích. c. Kết quả - Theo phiếu điều tra cho thấy rằng trẻ hứng thú trong các giờ hoạt động cô cho trẻ làm quen với truyện cổ tích. Xong mức độ trẻ hiểu thấu đáo vấn đề về lòng nhân ái là chưa đủ. Trẻ mới chỉ hiểu được trong phạm vi hạn hẹp. =>Tóm lại: Qua thực trạng trên tôi thấy rằng biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ mầm non nói riêng là chưa tốt. Mà lòng nhân ái lại là một đức tính tốt đẹp của con người. Vì vậy, cần giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5-6 tuổi là vô cùng quan trọng trong hình thức giáo dục trẻ mẫu giáo một cách toàn diện. Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm học 2017 - 2018 tại lớp 5-6 tuổi trường mầm non như sau: Nội Quan tâm, Giúp đỡ Có tình yêu Biết tha thứ và dung chia sẻ với người thân, thương với con thích làm việc bạn bè trong mọi người người, con vật, tốt. Tổng lớp xung quanh. thực vật. số trẻ Số Số Số Số % % % % lượng lượng lượng lượng 24 15 62.5 8 33.3 10 41,7 13 54.2 Qua kết quả trên tôi miệt mài nghiên cứu tài liệu, các phương tiện thông tin đại chúng, đồng nghiệp và để khắc phục và giải quyết thực trạng trên tôi đã suy nghĩ và tìm ra một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua chuyện cổ tích . 3, MỘT SỐ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN ĐỔI MỚI Biện pháp 1: Sưu tầm, làm thêm đồ dùng, đồ chơi cho giờ kể chuyện cổ tích để khơi gợi hứng thú, lòng ham mê tác phẩm. - Mục đích: Để nâng cao khả năng cảm thụ truyện cổ tích cho trẻ 5-6 tuổi thì việc sưu tầm, làm thêm một số đồ dùng đồ chơi phục vụ cho giờ kể chuyện là không thể thiếu. Chính vì vậy, tôi đã không ngừng sưu tầm, sáng tạo làm một số đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động kể chuyện. - Nội dung và cách thức thực hiện: 10 / 30
9. Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích. Hình ảnh 1: Đồ dùng do giáo viên tự làm cho hoạt động kể chuyện cổ tích. Ví dụ: Tôi đã làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo từ những quả bóng hỏng, len, bìa cát tông, xốp màu, giấy vụn và những mảnh vải vụn để tạothành những con rối rất đẹp phục vụ cho các câu chuyện mà tôi kể cho trẻ như: Truyện “ sự tích cây vú sữa” ; Truyện “ Cáo thỏ và gà trống” + Khi kể chuyện tôi dùng những tranh ảnh sáng tác màu sắc đẹp để gây hứng thú cho trẻ nghe, xem để trẻ biết cách sử dụng và giữ gìn đồ chơi . + Tôi sử dụng các nguyên liệu mở như: thanh tre, bìa cứng, gỗ, hộp xốp, đất ... để làm thành những con vật xinh xắn, trẻ cũng có thể sử dụng được để kể chuyện theo ý thích. Ví dụ: Từ bìa cứng, xốp, len, vải vụn, lông gà làm những con vật ngộ nghĩnh, đa dạng màu sắc để thu hút trẻ. Như khi kể truyện “Gà mẹ và gà con” để gây hứng thú cho trẻ. Biện pháp 2: Giáo dục lòng nhân ái ở mọi lúc mọi nơi. Thực tế giáo dục lòng nhân ái ở mẫu giáo cho ta thấy rằng năng lực của trẻ không thể tự nó mà phát triển được, mà phải qua một quá trình: Học - chơi và mọi lúc mọi nơi. Mọi lúc mọi nơi cũng cần giáo dục lòng nhân ái cho trẻ. Vào buổi sáng giờ đón trẻ tôi cho trẻ được chơi theo ý thích trong đó góc sách truyện tôi luôn 11 / 30
10. Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích. khuyến khích trẻ tham gia. Trẻ sẽ được “đọc”, xem các câu chuyện cổ tích mà trẻ thích, được chơi với các con rối trẻ yêu, được nghe các câu chuyện mà trẻ cảm thấy hứng thú Khi trẻ được tiếp xúc nhiều lần trẻ sẽ dàn dần cảm nhận được những cái hay cái đẹp trong các tác phẩm đó và sẽ càng ngày càng thích thú hơn với các câu truyện cổ tích giúp trẻ khắc sâu hơn những tấm lòng nhân ái, những đức tính tính tốt đẹp trong các nhân vật cổ tích. . Hoạt động ngoài trời cũng cần cho trẻ làm quen với văn học, tùy những tác phẩm thích hợp nhằm tạo cho trẻ một tâm trạng thoải mái, gần gũi với cuộc sống thực: Trẻ được cùng cô và các bạn ngồi dưới tán cây nghe cô kể các câu chuyện cổ tích, những câu chuyện gắn với cuộc sống hàng ngày của các con Ví dụ: Trẻ đang ôn lại các câu chuyện ở góc văn học. Hình ảnh 2: Bé đang xem lại hình ảnh các câu chuyện trong hoạt động góc và tập kể chuyện. Đối với những tác phẩm mới cô có thể ngồi vào và kể cho trẻ nghe nhưng trước tiên cô để cho trẻ tự tìm hiểu về nội dung của các hình ảnh trong truyện 12 / 30
11. Một số biện pháp giáo dục lòng nhân ái cho trẻ 5 tuổi thông qua truyện cổ tích. tranh, sau đó cô dùng câu hỏi gợi ý để hướng dẫn sự chú ý của trẻ vào những hình ảnh chủ yếu của bức tranh, rồi đọc đoạn truyện ở dưới tranh. Đọc xong truyện cô cho trẻ xem tranh lại một lần nữa. Với những tác phẩm trẻ đã được làm quen nhiều lần có thể khuyến khích lần lượt từng trẻ kể lại nội dung câu truyện theo tranh. Cho trẻ xem tranh, những tác phẩm phù hợp với nguyện vọng của trẻ còn có tác dụng củng cố những điều mà trẻ đã được nghe, làm rõ những điều mà trẻ chưa hiểu, mở rộng và đầy đủ hơn các hình tượng nghệ thuật từ đó khắc sâu hơn những nhân vật có tấm lòng nhân ái giúp trẻ phân biệt rõ ràng hơn những nhân vật tốt- xấu, qua đó giáo dục lòng nhân ái cho trẻ tốt hơn. Biện pháp 3: Ngiên cứu, chuẩn bị tác phẩm mang tính giáo dục lòng nhân ái kết hợp đa dạng hóa các hình thức truyền tải truyện và lòng nhân tới trẻ. Việc lựa chọn những câu truyện cổ tích hay mang ý nghĩa giáo dục cao, mà nội dung phải gần gũi, đơn giản để trẻ dễ tiếp thu.Trong mỗi hoạt động tổ chức cho trẻ cần lựa chọn một hoặc hai nội dung giáo dục không nên ôm đồm, lồng ghép quá nhiều làm mất đi mục đích yêu cầu chính của hoạt động.Trong tất cả các câu truyện cổ tích mà tôi định đưa ra cho trẻ cảm nhận tôi luôn xác định chuẩn giọng kể cho câu chuyện, giọng đặc trưng cho từng nhân vật, từng tình huống trong truyện.Và khi kể, đọc cho trẻ nghe hay khi đã hướng dẫn trẻ đọc, kể tôi cố gắng giúp trẻ nhận ra, nhớ được sắc thái cơ bản trong giọng kể, lời thuật, phân biệt ngữ điệu lời nói các loại nhân vật, giúp trẻ nhận ra ngôn ngữ đời thường (khẩu ngữ) và ngôn ngữ văn học giàu nhạc tính. Qua các câu chuyện cổ tích trẻ quen dần tính chất nhiều ý nghĩa và tinh luyện của ngôn ngữ văn hoá, dần dần tiến tới hiểu được nghĩa thực đến nghĩa bóng, từ nghĩa văn cảnh đến ý tưởng nhà văn muốn truyền đạt. * Mục đích: Để có giờ kể chuyện hay và khắc sâu được lòng nhân ái cho trẻ tôi luôn giành thời gian tìm hiểu nghiên cứu kỹ nội dung câu chuyện để tìm ra giọng kể phù hợp và đặt ra được hệ thống câu hỏi kích thích sự hứng thú hoạt động của trẻ. - Tập luyện và kể thử. Khi đã tìm hiểu kỹ nội dung, tính cách, ngữ điệu của các nhân vật trong câu chuyện mà cô sẽ kể thì cô cần tập luyện và kể thử nhiều lần trước khi kể chuyện cho trẻ nghe. Thông qua việc kể thử, kể lại nhiều lần cô sẽ diễn đạt và thể hiện tính cách của các nhân vật một cách rõ nét hơn để khắc sâu cho trẻ những nhân vật tốt, khoan dung , độ lượng, biết chia sẻ, giúp đỡ người khác ấy là đã giáo dục được lòng nhân ái cho trẻ. - Khi kể. - Khi kể, kể lưu loát bằng giọng cao thấp quấn hút trẻ vào bài. Ví dụ: Khi kể câu chuyện “ Cáo, thỏ và gà trống” giọng người dẫn chuyện thấp hơn so với giọng các nhân vật trong truyện. + Giọng của cáo : Thách thức, khó chịu. + Giọng của gà trống: Nghiêm túc, trịnh trọng + Giọng của Bác gấu: Cương quyết, vỗ về. + Giọng của thỏ: Sợ hãi, buồn bã. 13 / 30