Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong Trường Mầm Non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong Trường Mầm Non

1. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non đắn, bền vững trong hoạt động cá nhân, hoạt đông tập thể, trong quan hệ giao tiếp với mọi người xung quanh. Đặc biệt hơn, trong qua trình tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động giáo dục đạo đức, giáo viên có điều kiện hình thành ở trẻ một số phẩm chất như: tính độc lập, tính ngăn nắp, tính kỉ luật, tính mạnh dạn. Giáo dục lễ giáo cho trẻ mầm non là một trong những nhiệm vụ quan trong góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục của ngành trong giai đoạn hiện nay. Nhận thức được tầm quan trọng của việc gíáo dục lễ giáo đối với trẻ mầm non tại các trường mầm non đã triển khai nhiệm vụ này. Một trong các nhiệm vụ được các trường mầm non luôn quan tâm nhất đó chính là việc giáo dục hành vi văn minh cho trẻ mẫu giáo là thói quen vệ sinh trong sinh hoạt cá nhân như vệ sinh thân thể, vệ sinh ăn uống, thói quen biết bảo vệ sử dụng giữ gìn đồ dùng. Thói quen hành vi văn minh trong quan hệ giao tiếp với mọi người và thói quen hành vi nơi công cộng. Đối với trẻ nhỏ để có được những thói quen, hành vi đạo đức này là rất khó. Chính vì vậy việc giáo dục hành vi lễ giáo này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự hình thành bộ mặt nhân cách sau này cho trẻ. Trên thực tế chúng ta đã đạt được một số kết quả nhất định. Đặc biệt các trẻ khi đến trường đều có được những kỹ năng kỹ sảo, thói quen hành vi văn minh. Trẻ tỏ ra độc lập hơn trong việc vệ sinh cá nhân. Bên cạnh những mặt đã đạt được, xuất phát đặc điểm phát triển của trẻ mầm non chưa tự ý thức về cái đúng cái sai, bắt chước cả cái tật lẫn cái xấu trẻ chóng nhớ mau quên. Thì cũng còn một số tồn tại ảnh hưởng đến công tác giáo dục lễ giáo như các phụ huynh thường nuông chiều trẻ không để ý đến việc sửa sai, việc dạy trẻ có được những thói quen hành vi đạo đức cơ bản nhất mà hằng ngày luôn diễn ra. Họ coi đó là những cái nhỏ nhặt không cần quan tâm . Trong khi ở lớp các cô rất chú trọng đến vấn đề giáo dục này. Từ những thực tế trên là một giáo viên mầm non được giao trách nhiệm giáo dục trẻ nên tôi đã mạnh dan lựa chọn đề tài “ Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non”. 3/ 29
2. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lý luận Lễ giáo cái gốc trong nhân cách toàn diện của con người. Từ xưa đến nay vai trò của lễ giáo cũng được nhiều nhà giáo dục, nhà triết gia quan tâm và khẳng định “ Lễ giáo như gốc của cây, ngọn nguồn của cuộc sống, sức có mạnh mới gánh vác được nặng và đi được xa” Tất cả chúng ta muốn trở thành người công dân có ích thì trước hết đều phải học cách làm người, học cách rèn luyện tu dưỡng phẩm chất đạo đức cho chính bản thân mình. Chính vì vậy giáo dục các hành vi lễ giáo là quá trình hình thành và hoàn thiện nhân cách con người ngay từ lúc còn nhỏ là một việc làm vô cùng quan trọng và rất cần thiết. Vì các hành vi lễ giáo không tự có, nó chỉ được hình thành qua con đường giáo dục và tự giáo dục như chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “ Hiễn dữ phải đâu là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên” Cổ nhân xưa cũng đã dạy “ Tre non dễ uốn tre già nổ đốt. Bé chẳng vin, cả gẫy cành’’ Câu nói ấy của ngưỡi đã khẳng định ý nghĩa to lớn của việc giáo lễ giáo cho con người, ngay từ thuở còn thơ, đặc biệt là lứa tuổi mầm non là giai đoạn đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ sau này. Chính vì vậy việc đào tạo thế hệ trẻ thành những con người có đức có trí là việc làm vô cùng quan trọng và cần thiết. Thấy rõ được sự quan trọng của thế hệ trẻ sau này Đảng ta đã chỉ rõ ‘ Công nghiệp hóa hiện đại hóa phải đi liền với việc bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc’ Giá trị về các hành vi lễ giáo cho trẻ là một việc làm vô cùng quan trọng và cấp thiết. Vậy muốn thực hiện được nhiệm vụ to lớn đó thì mỗi gia đình , mỗi một người làm cha, làm mẹ sẽ là những người yêu thương nuôi dưỡng, chăm sóc và kích thích trẻ đầu tiên. Còn chúng ta mỗi một thầy giáo cô giáo là người cha người mẹ thứ hai của trẻ chịu trách nhiệm giáo dục trẻ thành những đứa trẻ có những đức tính tốt để sau này chở thành những con người có ích cho xã hội. Từ ngàn xưa kinh nghiệm của ông cha ta đã đúc kết nhiệm vụ học đầu tiên của mỗi con người phải là ‘Tiên học lễ, hậu học văn’ . Lễ phép là nét đẹp văn hóa được đặt lên hàng đầu. 2. Cơ sở thực tiễn Bản thân là một giáo viên đã có hơn 10 năm kinh nghiệm trực tiếp giảng dạy. Năm nay được sự phân công của ban giám hiệu tôi cùng với 1 cô giáo phụ 4/ 29
3. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non trách dạy các cháu 5- 6 tuổi. Tất cả các cô đều có trình độ chuyên môn trên chuẩn trong đó 2 cô giáo đều có trình độ đại học. Lớp có 39 trẻ: 19 nam, 20 nữ, trong số đó có nhiều trẻ là con đầu và một số trẻ được bố mẹ nuông chiều từ nhỏ nên dẫn đến tính tình của một số trẻ ngỗ ngược và không tự giác chủ động tham gia vào các hoạt động của trường lớp ra. Trong những năm học gần đây Bộ giáo dục và Đào tạo đã đưa nội dung giáo dục hành vi lễ giáo cho học sinh vào dạy trong trường mầm non. Trường mầm non của chúng tôi cũng là một trong những trường đã thực hiện việc lồng ghép tích hợp giáo dục hành vi lễ giáovào các hoạt động giáo dục. Có thể nói việc trang bị các hành vi lễ giáo cho trẻ ngay từ nhỏ là việc làm hết sức cần thiết. Với đặc điểm tình hình như vậy khi thực hiện đề tài này tôi thấy có một số thuận lợi và khó khăn sau: 2.1. Thuận lợi : - Được sự quan tâm của phòng giáo dục và Đào tạo quận Long Biên đã giúp đỡ nhà trường có cơ sở vật chất khang trang, có đầy đủ đồ dùng cho cô và trẻ tham gia hoạt động. - Được ban giám hiệu luôn quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất luôn tạo điều kiện cho giáo viên tập huấn chuyên đề tại phòng giáo dục, cũng như kiến tập các tiết học để nâng cao trình độ chuyên môn, bồi dưỡng phương pháp, đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục mầm non. - Môi trường lớp học sạch sẽ thoáng mát, trang thiết bị và đồ dùng dụng cụ phục vụ cho việc hoạt động theo chế độ sinh hoạt một ngày của trẻ đề ra đầy đủ: Đồ dùng học tập, bàn ghế, ca cốc, khăn lau tay, lau mặt, xô, chậu....tạo điều kiện tốt cho cô và trẻ thực hiện. - Là một giáo viên tâm huyết với nghề, có lòng yêu thương trẻ, tận tình với công việc. Luôn luôn có ý thức phấn đấu vươn lên, thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu như tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan đến việc chăm sóc và giáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày nhất là việc giáo dục về các hành vi lễ giáo cho trẻ. - Giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng biết cùng nhau đưa ra các biện pháp giáo dục các hành vi lễ giáo cho phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ. - Được sự quan tâm ủng hộ giúp đỡ của hội cha mẹ phụ huynh. Hàng ngày luôn nhiệt tình chia sẻ với giáo viên về tình hình của con ở nhà và luôn quan tâm đến trẻ thường xuyên giành thời gian trao đổi với cô giáo để cùng 5/ 29
4. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non chăm sóc và giáo dục trẻ như phụ huynh của cháu Hoài Anh,Vũ Nam,Hoài Phương,Thế Anh . Và một số phụ huynh khác. - Các trẻ trong lớp đến trường đúng cùng một độ tuổi 5-6 tuổi. Phần lớn các con đều học qua lớp Mẫu giáo bé 3-4 tuổi cho nên các con đã có nề nếp thói quen tốt. - Số trẻ ăn bán trú tại lớp đạt 100% nên rất thuận lợi cho giáo viên trong việc giáo dục các hành vi thói quen lễ giáo cho trẻ khi ở trường. Bên cạnh những thuận lợi trên thì chúng tôi còn gặp không ít những khó khăn. 2.2. Khó khăn : - Những tài liệu, sách báo về giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ để giáo viên tham khảo, nghiên cứu đưa vào thực tế còn hạn chế. Gây cho giáo viên khó khăn trong việc tìm kiếm các thông tin để giáo dục cho trẻ. - Một số cá nhân trẻ do được ông bà bố mẹ chiều chuộng vẫn nghĩ trẻ còn nhỏ nên làm hết tất cả mọi việc không muốn để cho con chấu mình phải làm khiến cho trẻ ngại hoạt động mà luôn có tính ỷ lại vào người khác nên chưa có những kỹ năng sống cần thiết cũng như các hành vi phù hợp theo độ tuổi. Vì vậy đây chính lý do khiến cho giáo viên mất rất nhiều thời gian cũng như công sức để tìm ra các phương thức giáo dục cho trẻ các hành vi lễ giáo làm sao đạt hiệu quả và nhanh nhất. - Một số trẻ quá hiếu động nghịch ngợm nên cũng gây không ít ảnh hưởng đến các bạn khác trong lớp khi tham gia hoạt động. - Hiện nay các tệ nạn xã hội ngày càng tăng, phim ảnh và một số trò chơi không lành mạnh đã ảnh hưởng không ít đến sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. - Bên cạnh đấy cũng không ít trẻ trong lớp còn nhút nhát chưa tự tin giao tiếp cùng cô và các bạn hoặc chưa biết cách tự tin chăm sóc bản thân mình cho tốt và đặc biệt rất nhiều bạn chưa biết cách phối hợp với các bạn trong nhóm chơi.. - Một số học sinh sống trong môi trường hoàn cảnh gia đình chỉ có bố hoặc mẹ, bố mẹ ly hôn nên phải ở với ông bà . nên việc giáo dục trẻ trong gia đình còn chưa quan tâm. - Một số phụ huynh chưa hiểu được tầm quan trọng của việc giáo dục lễ giáo cho con em mình ở lứa tuổi mầm non nên thường khoán trắng cho giáo viên. - Đầu năm khi tiếp nhận trẻ nắm được tình hình lớp tôi và các cô giáo trong lớp tham khảo bạn bè và đưa ra một số biện pháp giáo dục hành vi lễ giáo cho trẻ mẫu giáo. 6/ 29
5. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non Để bắt tay vào việc giáo dục hành vi lễ giáo cho trẻ và giải quyết những khó khăn và vướng mắc. Tôi và 1 cô giáo trong lớp cùng với sự giúp đỡ tận tình của Ban giám hiệu cùng chị em trong tố khối chúng tôi đưa ra một số biện pháp để thực hiện trong quá trình giáo dục hành vi lễ giáo cho trẻ trong năm học 2016 - 2017 như sau: 3.Biện pháp thực hiện: 3.1 Phối kết hợp với phụ huynh học sinh a. Thông qua việc trao đổi hàng ngày: - Hàng ngày vào những buổi đưa đón các con đến lớp, tôi cùng các cô có thể trao đổi những hành vi của trẻ. Trong quá trình hình thành những tình cảm, thói quen, hành vi lễ giáo đồng thời diễn ra quá trình hình thành những biểu tượng sơ đẳng về các hành vi lễ giáo cho trẻ. Đó là những biểu tượng về điều “ tốt- xấu” “ phải- trái ”, về việc “ nên làm - không nên làm ” như thế nào là “ ngoan- hư” như thế nào là người “ có hiếu” và thế nào là người “ bất hiếu”, thế nào là người “ nhân hậu”, “ không nhân hậu”, biết hướng tới cái “ thiện”, bài trừ cái “ ác” biết yêu lao động, thích tính “ thật thà, chăm chỉ” ghét thói “ lười biếng ”. Những biểu tượng này tuy còn đơn giản nhưng có ảnh hưởng rất lớn đến tình cảm và hành vi lễ giáo của trẻ. Biểu tượng về các hành vi lễ giáo càng phong phú bao nhiêu thì tình cảm đạo đức càng phong phú và bền chặt bấy nhiêu. Những biểu tượng này giúp trẻ biết đánh giá nhận xét hành vi của người khác và bản thân. Từ đó, trẻ tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với yêu cầu của tập thể và gia đình. Đây là hình thức thường làm và đem lại hiệu quả rất cao trong các hoạt động. Việc giáo viên tích cực giao lưu với phụ huynh vào giờ đón trả trẻ giúp giáo viên dễ dàng nắm bắt tình hình của trẻ, hiểu được tính cách, hoàn cảnh sống của trẻ từ đó đề ra các biện pháp phù hợp cũng như cách tác động, phối hợp với phụ huynh trong việc rèn luyện trẻ đúng phương pháp. Nhận thức được tầm quan trọng của biện pháp này, tôi thường trao đổi, tuyên truyền phụ huynh hiểu những việc nên và không nên đối với trẻ để giúp trẻ có kỹ năng sống tốt, trẻ có kỹ năng tự bảo vệ bản thân, tự tin trong cuộc sống. Trẻ luôn bắt chước người lớn và cha mẹ trẻ là những người lớn gần gũi trẻ nhất. 7/ 29
6. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non “Giáo viên trao đổi với phụ huynh trong giờ đón trả trẻ” b. Thông qua các buổi họp phụ huynh. - Vào các buổi họp phụ huynh tôi đã mạnh dạn trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của việc giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi, vì đây là giai đoạn trẻ bắt chước rất nhanh nhất là đang trong thời kỳ hội nhập của nước ta, tiếp nhận nhiều nền văn hóa và một số phim ảnh trò chơi không lành mạnh...đã ảnh hưởng một phần không nhỏ đến hành vi văn hóa của trẻ. Trẻ có thể đối sử thô bạo với bạn sau khi trẻ xem một đoạn phim hành động. Trẻ có những lời không nên đối với bố mẹ khi không đồng ý theo yêu cầu nào đó của trẻ. Để phụ huynh nhận thức được tầm quan trọng của việc phối kết hợp với nhà trường trong việc giáo dục trẻ tại nhà thì cô giáo trao đổi hướng dẫn cũng như truyên tuyền các nội dung lễ giáo cho ngay trong chính các buổi họp. c. Thông qua góc cha mẹ cần biết. - Trong góc tuyên truyền giáo viên cần tích cực chủ động sưu tầm những hình ảnh những bài thơ hay câu truyện về các hành vi lễ giáo để từ đó phụ huynh có thể đọc và tham khảo giáo dục trẻ. Thông qua các hình ảnh, và những tấm gương người tốt việc tốt ở trong góc tuyên truyền trẻ có thể nhìn thấy và ghi nhớ sâu hơn để bắt chước và noi theo. Thấy được tầm quan trọng như vậy thì các bậc làm cha làm mẹ đừng vô tình bỏ qua những cơ hội đơn giản và thuận lợi hàng ngày để hướng dẫn con những thói quen tốt để rồi sau đó lại bắt trẻ mất thời gian học lại những điều này ở một nơi khác với những người xa lạ. Cha mẹ trẻ hãy chú ý giúp trẻ hình thành 8/ 29
7. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non những kỹ năng sống tốt như kỹ năng giao tiếp xã hội để tự khám phá, đánh giá bản thân mình và người khác. Cha hãy mẹ cho phép trẻ vui chơi theo ý thích của trẻ, đừng bao giờ cấm đoán hay la mắng con khi con đang chơi. Điều quan trọng là hãy để trẻ tự thu dọn đồ chơi sau khi chơi xong. Cha mẹ có thể cùng con thu dọn, vừa thu dọn vừa có thể tổ chức thi đua xem ai nhặt được nhiều hoặc thi xem ai khéo khi nhặt đồ chơi không phát ra tiếng kêu . nhưng tuyệt đối không bao giờ được làm thay trẻ. Trong các dịp lễ tết cha mẹ nên tạo cơ hội khuyến khích trẻ tham gia dọn dẹp trang hoàng nhà cửa, phụ ông bà lau lá để gói bánh chưng, trang trí cây đào, cây quất, đi chợ tết mua sắm cùng mẹ Ngoài ra, bố mẹ hãy lựa chọn những chương trình trên truyền hình phù hợp và bổ ích với bé để cả nhà cùng xem, khi xem khuyến khích các bé nói lên suy nghĩ cảm xúc của mình về những điều mà bé vừa được xem. Tôi cũng tuyên truyền với phụ huynh quan sát những biểu hiện của trẻ trong điều kiện và tình huống tự nhiên hàng ngày như quan sát xem trẻ có tự tin và tự nhiên khi giao tiếp với mọi người hay không? Trẻ có thích tham gia dã ngoại hay tham gia các nhóm sinh hoạt không? Trẻ có tự nhiên sáng tạo khi chơi với đồ chơi không? Trẻ có lễ phép trong cách nói năng với người lớn hay không? để từ đó có biện pháp rèn luyện và giáo dục trẻ thêm. Nhờ có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên với cha mẹ trẻ mà tôi thấy trẻ lớp tôi rất mạnh dạn, tự tin và hầu hết trẻ có kỹ năng sống cần thiết theo độ tuổi. 3.2.Tạo những tình cảm ban đầu cho trẻ Đặc điểm của trẻ lứa tuổi mầm non, trẻ rất giàu tình cảm, dễ xúc động, tình cảm chi phối mọi hoạt động của trẻ, trẻ thích sống tình cảm với người khác và cũng đòi hỏi người khác phải có tình cảm với mình. Ngay từ những buổi đầu đến lớp trẻ vẫn còn bỡ ngỡ sợ sệt vì một phần là do lạ cô giáo lạ các bạn. Một phần là phải xa rời gia đình tạm xa vòng tay âu yếm của bố mẹ, ông bà . đến với các cô. Để cho trẻ bớt đi được những cảm giác sợ sệt đó để cho trẻ được mạnh dạn hơn thì những câu nói “ Quang ơi ra đây với cô nào!” Hay là những cử chỉ “âu yếm” , “vuốt tóc” hay “ buộc dây váy cầm ba lô cho con ..” và những câu nói trò chuyện đơn giản tạo cảm giác gần gũi cho trẻ. Chính vì vậy mà việc bồi dưỡng những tình cảm ban đầu cho trẻ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Với trẻ lứa tuổi này, chúng ta có thể giáo dục các tình cảm như lòng nhân ái, tình yêu thương con người. Vì tình yêu thương con là cốt lõi đạo đức của con người, là điều kiện để từ đó giáo dục những 9/ 29
8. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non tình cảm đạo đức khác. Vì vậy, ngay từ nhỏ, cần giáo dục cho trẻ có tình yêu thương con người, trước hết là giáo dục trẻ biết yêu quý những người thân trong gia đình của mình như bố, mẹ, ông, bà, anh, chị, em. Cần làm cho trẻ hiểu rằng, mọi người trong gia đình đều gắn bó với nhau trên tình ruột thịt. Cần thường xuyên sống hoà thuận và quan tâm chăm sóc lẫn nhau. Giáo dục trẻ có thái độ quan tâm với mọi người lớn xung quanh, yêu mến và sẵn sàng giúp đỡ mọi người xung quanh mình như người già, em nhỏ, giáo dục trẻ biết cảm thông, chia sẻ vói mọi người. Cùng với việc giáo dục tình yêu thương con người, cần chú ý từng bước giáo dục trẻ lòng yêu quê hương, đất nước. Cụ thể là giáo dục cho trẻ biết yêu gia đình, làng xóm nơi mình ở, yêu cảnh vật thiên nhiên như cỏ cây, hoa lá, yêu cái đẹp, tính thật thà chăm chỉ và không được lười biếng, nói dối, nói bậy và những hàm vi sai trái và những việc không nên làm: Cấu nhau, cắn nhau,vứt rác bừa bãi. Đây là điều kiện quan trọng đối với việc phát triển đời sống tình cảm sau này. Bước đầu khảo sát cho kết quả sau: Tổng số trẻ khảo sát 39 / 39 trẻ: Đầu năm Nội dung TS Tốt % Khá % Đạt % Trẻ có thói quen văn minh lịch sự 39 11 28.2 19 48.7 9 23.1 trong giao tiếp Trẻ có thói quen văn minh lịch sự 39 10 25.6 15 38.5 14 35.9 nơi công cộng Trẻ có thói quen sẵn sàng giúp đỡ 39 11 28.2 19 48.7 9 23.1 người khác Trẻ có thói quen gọn gàng ngăn nắp 39 10 25.6 14 35.9 15 38.5 Trẻ có thói quen vệ sinh cá nhân 39 15 38.4 12 30.8 12 30.8 Trẻ có thói quen tuân thủ kỷ luật 39 9 23.1 11 28.2 19 48.7 Từ kết quả khảo sát đầu năm thì việc giáo dục hành vi thói quen đạo đức cho trẻ càng trở nên cần thiết và quan trọng hơn. 3.3. Giáo dục hình thành các hành vi lễ giáo thông qua các hoạt động.: Trong nhiệm vụ giáo dục lễ giáo đối với trẻ mầm non, không thể thiếu được đó là giáo dục các hành vi thói quen lễ giáo đơn giản cho trẻ. Việc hình thành những kỹ năng kỹ xảo thói quen hành vi lễ giáo đòi hỏi phải kiên trì và có thời gian hoặc khi đã hình thành thì khó mất đi được, cũng khó thay đổi. Do đó cần rèn luyện ở trẻ những kỹ xảo, thói quen hành vi lễ giáo đúng đắn. Với người lớn đặc biệt là những người làm công tác giáo dục. Trẻ cần được cung cấp 10/ 29
9. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non những hành vi đạo đức mang tính chuẩn mực. Những hành vi này sẽ làm kim chỉ nam giúp trẻ định hướng trong hành động. Giáo dục kịp thời hành vi lễ giáo chuẩn mực cho trẻ lứa tuổi này sẽ giúp trẻ định hướng đúng đắn trong việc tích luỹ các quy tắc ứng xử cũng như bồi dưỡng các tình cảm, hành vi lễ giáo cho trẻ. Với lứa tuổi mẫu giáo nhỡ trẻ đã có ý thức về bản thân mình và trẻ quan tâm tìm hiểu những quy tắc hành vi lễ giáo thông qua giao tiếp với người lớn và bạn bè. Trẻ biết đánh giá, nhận xét thái độ, hành vi của người khác và của bản thân. Việc giáo dục kịp thời các hành vi lễ giáo mang tính chuẩn mực cho trẻ sẽ giúp trẻ thảo mãn nhu cầu trên. Dựa vào đặc điểm và khả năng nhận thức của trẻ mẫu giáo nhỡ, chúng ta có thể giáo dục, hình thành cho trẻ các hành vi lễ giáo chuẩn mực như: hành vi thói quen văn minh trong giao tiếp, hành vi thói quen ứng xử văn minh nơi công cộng, hành vi thói quen sẵn sàng giúp đỡ người khác, thói quen biết bảo vệ, sử dụng và giữ gìn đồ dùng, đồ chơi, thói quen vệ sinh trong sinh hoạt cá nhân a/ Hành vi thói quen văn minh trong quan hệ giao tiếp: Hành vi thói quen văn minh trong giao tiếp với mọi người xung quanh là một vấn đề vô cùng quan trọng, không thể thiếu trong các nội dung giáo dục hành vi thói quen lễ giáo cho trẻ trường mầm non. Trong sinh hoạt hàng ngày, cô giúp trẻ nắm được những quy tắc ứng xử chuẩn mực trong quan hệ với mọi người như: biết chào hỏi khi gặp người lớn, biết cảm ơn khi được người khác giúp đỡ, biết xin lỗi khi làm phiền người khác, khi làm một việc gì phải biết xin phép người lớn, biết đoàn kết với bạn bè, khiêm tốn học hỏi. Đặc biệt là tạo cho trẻ có thói quen mạnh dạn chào hỏi trước khi đến trường hoặc lúc về nhà: chào hỏi ông bà, cha mẹ, đến lớp tự động chào cô, chào bạn, nhất là với khách lạ thì trẻ phải luôn có thói quen chào hỏi mạnh dạn không cần nhắc nhở. Trên thực tế hành vi “ chào hỏi ” của trẻ còn rất hạn chế, chưa trở thành thói quen, phần lớn chúng ta phải nhắc trẻ mới thực hiện. Tuy nhiên do xu thế thời mở cửa hiện nay nên các quy tắc ứng xử trong gia đình có phần bị xói mòn đi và quan niệm “ dân chủ hoá, bình đẳng hoá trong gia đình ” đã làm lu mờ đi các chuẩn mực lễ giáo mà ông cha ta đã vun trồng như cách giao tiếp giữa ông bà, cha mẹ, giữa con cái với bố mẹ, anh với chị, đặc biệt không nói trống không, không vô lễ trong giao tiếp. Khi nói chuyện với người cùng tuổi phải xưng hô là “ tớ với bạn” chứ không được nói là “ tao hoặc mày ”, “ thằng nọ thằng kia”. Trước thực trạng đó thì việc hình thành các hành vi lễ giáo chuẩn mực cho trẻ là rất cần thiết, nó sẽ là tiền đề đánh giá các hành vi, giúp trẻ định hướng 11/ 29
10. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non trong hành động. Việc giáo dục các hành vi chuẩn mực là vô cùng quan trọng đối với trẻ mầm non và đặc biệt quan trọng hơn là việc chuyển hành vi đó thành thói quen. Những hành vi thói quen lễ giáo chuẩn mực trong giao tiếp ứng xử với mọi người được tiến hành thông qua các hoạt động ở trường mầm non. Trước hết giáo dục thói quen hành vi văn minh trong qun hệ giao tiếp được tiến hành thông qua hoạt động vui chơi. Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo, là phương tiện giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ, trong đó phải nói đến vai trò của hoạt động vui chơi đối với việc giáo dục các thói quen hành vi đạo đức cho trẻ. Thông qua vui chơi trẻ nắm được những quy tắc hành vi đạo đức một cách tích cực. Chính vì vậy, hoạt động vui chơi có vai trò lớn trong giao tiếp ứng xử với mọi người. Qua trò chơi, đặc biệt là trò chơi đóng vai theo chủ đề trẻ dễ dàng học được các quy tắc đạo đức trong ứng xử giữa con người với con người. Trong khi chơi, trẻ phải quan hệ với nhau qua vui chơi để từ đó trẻ biết đoàn kết, giúp đỡ nhau. Đặc biệt là trò chơi đóng vai theo chủ đề bằng những vai chơi khi trẻ đóng hoặc là vai này, vai khác và do sự hấp dẫn của trò chơi, nhu cầu chơi thì trẻ càng dễ dàng học theo tiêu chuẩn đạo đức .Qua vui chơi từ buổi chơi này tới buổi chơi khác, qua nhiều lần trải nghiệm như thế, qua giao tiếp giữa con người với con người mà dần dần những hành vi lễ giáo mang tính chuẩn mực sẽ trở thành thói quen của trẻ, trẻ được sử dụng qua đời sống thực. Điều đó được biểu hiện ở hành vi cho trẻ ăn, nhường đồ chơi cho em, dỗ em. Trẻ biết “ quát em” là không được, biết con cái phải xưng hô với bố mẹ như thế nào mới đúng. Ngoài đời thực, mẹ gọi con phải biết “dạ” bảo “vâng”. Trong quá trình chơi thường xảy ra rất nhiều tình huống khác nhau có liên quan đến hành vi văn minh trong giao tiếp. Chính vì vậy mà cô cần phải để mắt quan sát các nhóm chơi, phát hiện và xử lý kịp thời các tình huống xảy ra. * Trong các hoạt động vui chơi: + Góc âm nhạc: Một trẻ đóng vai cô giáo quát học sinh khi thấy học sinh ngồi nói chuyện không hát “ Mày có hát không? Tao mách cô giáo đấy?.” Cô giáo cần đến nhóm chơi tìm hiểu nguyên nhân: và kịp thời xử lý ngay. Cô đến bên trẻ và nhẹ nhàng nói: “ Lần sau con không được nói thế. Các bạn học cùng với nhau trong lớp phải xưng hô là “cậu” và “tớ” không được nói bậy như vậy là không tốt đâu?. Các con nhớ trong khi chơi phải ngoan , không được nói chuyện, và không được quát các bạn như vậy nhé phải biết đoàn kết giúp đỡ nhau”. 12/ 29
11. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non + Góc bán hàng: Trẻ trong vai người khách vào mua hàng và đập bàn quát “cho 1 cốc chè 7 màu”. Cô giáo cần giải thích cho trẻ hiểu được đó là những hành vi không nên làm và hướng dẫn trẻ phải biết nói năng nhẹ nhàng, khiêm tốn “ Bác ơi, bác bán cho tôi 1 cốc chè”. + Khi trẻ chán chạy lung tung, phá nhóm chơi khác. Cô cần tìm hiểu nguyên nhân và xử lý kịp thời, nguyên nhân có thể là: Thời gian chơi dài, cô cần điều chỉnh rút ngắn thời gian chơi. Nếu nội dung chơi của trẻ nghèo nàn, đơn điệu thì cô giúp trẻ mở rộng nội dung chơi cho phong phú đa dạng hơn kích thích trẻ có nhiều sáng kiến trong khi chơi.Tùy theo từng chủ đề mà khơi dậy sự sáng tạo của trẻ. Ở chủ đề Thực vật : Nhóm xây dựng chơi “ xây khu vườn rau của bé” trẻ chỉ biết xây hàng rào, trồng cây xanh, trồng hoa ... Cô cần mở rộng nội dung chơi: “ Theo tôi các bác nên mua thêm các loại rau củ quả về trồng cho vườn rau của bác thêm phong phú hơn”, xây hàng dào cho thẳng hơn ... + Trong giờ chơi trẻ tranh nhau quyển sách ở góc sách truyện: Trẻ tranh nhau “ Chú Dê đen ”, cô cần phải tìm hiểu nguyên nhân và xử lý. “Con đã đọc quyển này chưa. Có nhiều bạn chưa được đọc giờ cô sẽ đọc cho các con nhé”? Lần sau các con nhớ không được tranh nhau nếu không sẽ bị rách và buổi chơi sau các con sẽ không còn sách đọc được nữa. + Trẻ có nhu cầu muốn đổi nhóm chơi, vai chơi. Như: Bạn Trâm đang chơi ở góc Âm nhạc tự dưng bỏ sang nhóm “ Nấu ăn” chơi, đòi chơi vai “ Đi mua hàng” mà bạn Ngọc đang chơi. Cô kịp thời xử lý tình huống ngay. Có thể nói với Trâm “ Con cũng muốn đi chợ giống mẹ đúng không? Nhưng hôm nay sắp đến ngày 8-3 con hãy dạy các bạn thêm một số bài hát mới cho các bạn rồi mai con sẽ đến lớp và khi bắt đầu về góc chơi thì con hãy vào ngay góc chơi mà con thích nhé”. Qua vai chơi hình thành cho trẻ những thói quen hành vi văn minh trong giao tiếp và trẻ sẽ vận dụng trong cuộc sống đời thường như biết chào hỏi, cư xử đúng mực, biết cảm ơn, xin lỗi và mạnh dạn trong giao tiếp, thói quen ứng xử mang tính chuẩn mực. Trò chơi: “ bác sĩ” ẩn sau vai chơi là người bác sĩ, y tá, với bệnh nhân giao tiếp với nhau thì trẻ cũng học được thói quen người bác sĩ phải ân cần, nhẹ nhàng vui vẻ, biết động viên bệnh nhân, còn bệnh nhân đến khám bệnh phải đợi khám theo thứ tự ai đến trước thì khám trước, bệnh nhân phải biết nghe lời dặn của bác sĩ và trẻ cần hiểu rằng giữa các góc chơi cần có sự yên tĩnh. Ví dụ với góc sách truyện, góc học tập. Có như vậy mới đảm bảo hiệu quả, nội dung của giờ chơi. Từ đó trẻ biết tự kiểm soát mình. Nếu mình mất trật tự thì sẽ ảnh hưởng tới góc 13/ 29