Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong Trường Mầm Non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong Trường Mầm Non

1. 3 * Về phía giáo viên - Bản thân là một giáo viên tâm huyết với nghề, luôn luôn nêu cao tinh thần “ Mỗi ngày đến lớp là một ngày vui”, nắm vững chuyên môn, luôn nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, ham học hỏi nâng cao chuyên môn nghiệp vụ. 2 giáo viên trong lớp phối kết hợp thống nhất phương pháp, biện pháp dạy trẻ. - Hàng năm tôi được tham gia các lớp tập huấn, nắm bắt nhiệm vụ năm học, cập nhật các kiến thức, nội dung giáo dục chuyên đề của ngành tổ chức. * Về học sinh - Trẻ hoạt bát, nhanh nhẹn, thích tìm tòi, tò mò, sáng tạo, tích cực tham gia vào các hoạt động. - Trẻ cùng lứa tuổi, đi học đều, có một số thói quen tự phục vụ đơn giản, quen thuộc. * Về phía phụ huynh. - Đa số phụ huynh ủng hộ các hoạt động của lớp, phối hợp với giáo viên để có có những biện pháp chăm sóc giáo dục trẻ. - Một số phụ huynh chủ động phối hợp với giáo viên rèn kỹ năng sống cho trẻ. 2.2. Khó khăn * Về phía giáo viên - Giáo viên được phân công cùng phụ trách lớp tôi là giáo viên trẻ mới ra trường nên còn lúng túng trong việc lập kế hoạch, tìm ra các phương pháp thiết thực và phù hợp với các độ tuổi. * Về học sinh - Qua kiểm tra, đánh giá đầu năm cũng như các buổi thực hành trải nghiệm thì tôi thấy kỹ năng sống của trẻ còn hạn chế, còn lúng túng chưa tự tin để thực hiện. - Trẻ được sống trong môi trường quá bao bọc khiến trẻ quen dựa dẫm, không có tính tự lập. * Về phía phụ huynh. Một số phụ huynh còn e ngại giao tiếp với trẻ, ngại chơi với trẻ, còn cho trẻ tiếp xúc quá nhiều với Internet, tivi, các trò chơi điện tử. * Điều tra thực trạng Sau thời gian dài nghỉ dịch không được đến trường thì kiến thức và các kỹ năng của trẻ rất hạn chế. Trẻ trở nên nhút nhát trong các hoạt động, không chủ động giao tiếp, không mạnh dạn tự tin chia sẻ, ngoài ra kỹ năng tự lập còn yếu. Vào đầu năm học, sau khi tôi tìm hiểu nhóm lớp mình phụ trách và trực tiếp đã tổ chức hoạt động cho trẻ. Tôi nhận thấy rằng vẫn còn nhiều trẻ chưa có kỹ
2. 4 năng như: kỹ năng thích tò mò ham học hỏi, kỹ năng bảo vệ mình, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác, kỹ năng sống tự tin trong các tình huống trò chơi còn chưa tốt. Vì vậy khi thực hiện đề tài này tôi đã tiến hành điều tra thực trạng tại lớp mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi do tôi phụ trách đầu năm học 2022 - 2023 với số lượng là 38 trẻ như sau: Kết quả đạt được trên trẻ đầu năm Nội dung Đạt Tỷ lệ Chưa đạt Tỷ lệ 1. Kỹ năng mạnh dạn tự tin 18/38 47% 20/38 53% 2. Kỹ năng hợp tác 17/38 45% 21/38 55% 3. Kỹ năng giao tiếp ứng xử 17/38 45% 21/38 55% 4. Kỹ năng tự bảo vệ bản thân 16/38 42% 22/38 58% 5. Kỹ năng tự lập, tự phục vụ 19/38 50% 19/38 50% 6. Kỹ năng xử lý tình huống 16/38 43 % 20/38 57% Từ bảng kết quả trên cho thấy, số trẻ có kỹ năng mạnh dạn tự tin, kỹ năng hợp tác, kỹ năng giao tiếp ứng xử, kỹ năng tự bảo vệ, kỹ năng tự lập và kỹ năng xử lý tình huống còn ở mức độ thấp bằng một nửa tổng số trẻ hoặc có hơn nửa thì cũng không đáng kể. Chính vì vậy mà việc rèn kỹ năng sống cho học sinh là vấn đề cần quan tâm. Muốn làm tốt công tác này chúng ta cần phải làm gì? Đó là những áp lực lớn với những người làm công tác giáo dục vì lứa tuổi mầm non là tiền đề quan trọng nhất trong việc hình thành kỹ năng sống cho trẻ. 3. Các giải pháp, biện pháp thực hiện. 3.1. Xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ lồng vào các chủ đề trong năm học: Để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ lớp mình đạt hiệu quả, ngay từ đầu năm học tôi đã phối hợp với giáo viên cùng lớp xây dựng kế hoạch và thống nhất đưa vào kế hoạch hoạt động của lớp từ kế hoạch hoạt động của khối, từ đó xây dựng kế họach tháng tùy thuộc vào từng chủ đề - sự kiện để lựa chọn nội dung tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ phù hợp nhằm đạt hiệu quả cao, chủ yếu là lồng ghép vào hoạt động trò chuyện sáng, hoạt động ngoài trời, hoạt động góc và hoạt động chiều. Cụ thể như sau: Thá Chủ đề Nội dung Thời Thời điểm ng gian tổ chức Trường - Kỹ năng giao tiếp ứng xử : trẻ thực hiện Tuần Hoạt động mầm văn hóa “chào hỏi văn minh” hàng ngày 1, 2 trò chuyện non sáng
3. 5 Hoa - Trẻ biết chào tạm biệt, cảm ơn, xin lỗi, Hướng lễ phép với người lớn. 9 Dương - Kỹ năng hợp tác, hoạt động theo Tuần 3 Hoạt động thân nhóm: chơi đoàn kết với các bạn, chia sẻ chiều yêu yêu thương giúp đỡ bạn bè khi cần thiết, cùng bạn hoàn thành công việc được giao. - Kỹ năng tự lập, tự phục vụ: trẻ biết tự Tuần 4 -HĐ chiều, súc miệng, đánh răng và rửa mặt, rửa -HĐ ăn tay. Trẻ biết sắp xếp bàn ghế, biết lấy cất ngủ, vệ đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định sinh - Kỹ năng tự phục vụ như: tự mặc, cởi Tuần 1 Hoạt động quần áo, xếp quần áo; tự đi dày dép, mặc trò chuyện quần áo phù hợp với thời tiết, biết gập sáng chăn, cất gối gọn gàng ngăn nắp; biết giữ gìn vệ sinh cá nhân; biết sử dụng các dụng cụ ăn uống (thìa, dĩa, đũa) thành thạo. - Kỹ năng tự bảo vệ: biết không nhận Tuần 2 Hoạt động quà người lạ khi chưa được người thân chiều cho phép; nhận biết nguy hiểm khi tự ý 10. Bản uống thuốc; biết bảo vệ cơ thể: phòng thân tránh xâm hại, biết tự phòng tránh nguy cơ không an toàn. - Kỹ năng giao tiếp, ứng xử: biết xin Tuần 3 Hoạt động phép khi đi ra ngoài, về biết chào hỏi, học biết một số thông tin về bản thân mình, những người thân trong gia đình ( bố, mẹ): tên, địa chỉ, số điện thoại. - Kỹ năng hợp tác: trẻ biết hòa đồng với Tuần 4 Hoạt động bạn bè, biết bày tỏ ý kiến, bảo vệ ý kiến góc của mình ,lắng nghe ý kiến của người khác. - Kỹ năng giao tiếp ứng xử: lễ phép với Tuần Hoạt động Gia người lớn, giúp đỡ bố mẹ những việc 1, 2 học, HĐ 11. đình vừa sức, biết trò chuyện lễ phép,biết chiều
4. 6 nguy cơ không an toàn khi tự ý ra khỏi nhà. - Kỹ năng tự lập, tự phục vụ: biết ngủ Tuần Hoạt động dậy đúng giờ, tự đánh răng, rửa mặt, tự 3,4 ăn ngủ vệ mặc quần áo. sinh - Kỹ năng giao tiếp ứng xử: biết nghề Tuần 1 Hoạt động nghiệp của những người thân trong gia học 12. Nghề đình và biết yêu quý trân trọng các nghề nghiệp và giữ gìn sản phẩm của các nghề đó. - Kỹ năng tự lập, tự phục vụ: biết thể Tuần Hoạt động hiện đúng các vai chơi. 2,3 góc - Kỹ năng tự bảo vệ: biết các số điện thoại Tuần 4 Hoạt động khẩn cấp: công an 113, cứu hỏa 114, cứu học, hoạt thương 115. Biết một số kỹ năng thoát động chiều hiểm khi có hỏa hoạn, khi bị bắt cóc, khi bị bỏ quên trên xe ô tô. 1. Thế - Kỹ năng giao tiếp ứng xử: biết trật tự, Tuần Hoạt động giới xếp hàng khi đi tham quan trang trại chăn 1, 2 học động nuôi, biết nhặt rác bỏ đúng nơi quy định vật để bảo vệ sự phát triển của con vật. - Kỹ năng tự bảo vệ: biết tránh xa các con Tuần Hoạt động vật nguy hiểm, một số kỹ năng bảo vệ bản 3,4 học thân. Thế - Kỹ năng giao tiếp ứng xử: yêu thiên Tuần Hoạt động 2. giới nhiên, trồng và chăm sóc cây xanh, bảo 1, 2 ngoài trời, thực vật vệ môi trường. hoạt động học - Kỹ năng hợp tác, hoạt động theo Tuần Hoạt động nhóm: biết quan sát, thảo luận, nhận xét 3,4 góc các sự vật hiện tượng. - Kỹ năng tự bảo vệ: gọi xe cứu thương Tuần 1 Hoạt động 115 khi thấy người bị thương. học - Kỹ năng tự lập, tự phục vụ: biết khi đi Tuần 2 Hoạt động bộ phải đi trên trên vỉa hè, đi sang đường học, hoạt Phương phải có người lớn dắt, chấp hành các quy động chiều 3. tiện và định luật lệ khi tham gia giao thông.
5. 7 luật - Kỹ năng giao tiếp ứng xử: biết tự đảm Tuần Hoạt động giao bảo an toàn trên các phương tiện giao 3, 4 chiều thông thông, đội mũ bảo hiểm, ngồi ngay ngắn, không chạy nhảy đùa nghịch, không thò đầu thò cổ ra ngoài cửa sổ. 4. Nước - Kỹ năng giao tiếp ứng xử: biết bảo vệ Tuần Hoạt động và 1 số nguồn nước, tiết kiệm nước, không vứt 1, 2 học HTTN rác bừa bãi xuống nguồn nước. - Kỹ năng tự lập, tự phục vụ: tự uống Tuần Hoạt động nước theo nhu cầu. 3, 4 ăn ngủ vệ sinh 5. QH - - Kỹ năng giao tiếp ứng xử: dạy trẻ kính Tuần Hoạt động ĐN - yêu Bác Hồ, quan tâm đến những di tích 1, 2 học, hoạt Bác Hồ lịch sử, địa danh, cảnh đẹp, lễ hội của quê động ngoại Trường hương, đất nước, giữ gìn bảo vệ môi khóa Tiểu trường. học - Kỹ năng giao tiếp ứng xử: yêu quý Tuần Hoạt động tường tiểu học, vâng lời các cô giáo và 3, 4 học, hoạt chơi đoàn kết với bạn bè động tham quan trường tiểu học 3.2. Lồng ghép kỹ năng sống thông qua hoạt động học. - Thông qua hoạt động khám phá: Để việc lồng ghép dạy trẻ kỹ năng sống vào tiết dạy đạt kết quả cao thì điều đầu tiên giáo viên cần làm là lựa chọn nội dung tích hợp phù hợp với nội dung bài dạy. Ngoài ra nội dung lồng ghép phải cụ thể, gần gũi với cuộc sống hàng ngày của trẻ. Khi tổ chức hoạt động học cho trẻ giáo viên cần linh hoạt thay đổi hình thức tổ chức giờ học tạo cơ hội cho trẻ được giao lưu, hoạt động nhóm, hình thành cho trẻ kỹ năng hợp tác và tạo điều kiện để bộc lộ khả năng mạnh dạn tự tin thuyết trình ở trẻ. + Ví dụ 1: Chủ đề “Nước và hiện tượng tự nhiên”. Hoạt động KPKH “Ích lợi của nước với môi trường sống”. Tôi đã lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng sống đưa vào bài dạy là giáo dục trẻ kỹ năng sử dụng tiết kiệm nước như khoá vòi nước lại sau khi không sử dụng, không để nước chảy tự do, kỹ năng bảo vệ nguồn nước như: không vứt rác
6. 8 thải xuống ao, hồ, sông suối. Kỹ năng nhận biết và sử dụng các nguồn nước sạch và trẻ biết không nên sử dụng, tránh xa các nguồn nước bị ô nhiễm. Ảnh 1: Trẻ sử dụng tiết kiệm nước + Ví dụ 2: Chủ đề “Nghề nghiệp”. Đề tài “Kỹ năng thoát hiểm và sử dụng các dụng cụ thoát hiểm khi có hỏa hoạn” Qua hoạt động tôi dạy trẻ một số kỹ năng sau: Trẻ biết những nguy cơ xảy ra hỏa hoạn, cách nhận diện đám cháy, biết một số kỹ năng thoát hiểm khi có cháy, số điện thoại 114, biển chỉ dẫn lối thoát hiểm, nhận biết được một số dụng cụ thoát hiểm khi có cháy và cách sử dụng các dụng cụ đó. Ngoài ra có một số kỹ năng thoát hiểm cơ bản khi có cháy xảy ra: Bình tĩnh, gọi cứu hộ; dùng khăn ẩm che mũi miệng, bò thấp người để di chuyển nhanh ra lối thoát hiểm; lăn người dập lửa khi bị nếu lửa bén vào người; sử dụng mặt nạ chống khói độc, chăn chống cháy, dây tụt thoát hiểm. ( Ảnh 2: Trẻ học kỹ năng thoát hiểm thoát nạn khi có cháy ) Từ những tình huống cụ thể mà rất dễ xảy ra đối với trẻ bằng cách cho trẻ thảo luận, yêu cầu trẻ suy nghĩ vận dụng vốn hiểu biết của mình đã có thể tìm cách giải quyết vấn đề. Thông qua hoạt động đó cũng giúp trẻ có sự tư duy logic, biết cách diễn đạt suy nghĩ của mình, và giúp trẻ có thêm kinh nghiệm trong cuộc sống. - Thông qua hoạt động làm quen với văn học: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nhằm giúp trẻ có những kinh nghiệm trong cuộc sống, biết được những điều nên làm và không nên làm, biết yêu thương, chia sẻ, lắng nghe người khác nói, đồng thời biết diễn đạt ý của mình trong nhóm bạn; ngoài ra còn xây dựng ở trẻ lòng tự tin, chủ động và biết cách xử lý các tình huống trong cuộc sống khi tiếp nhận thử thách mới, đặt nền tảng cho trẻ trở thành người có trách nhiệm và có cuộc sống hài hòa trong tương lai. Qua các bài thơ, câu chuyện được làm quen hàng ngày trẻ sẽ rút ra được những bài học sâu sắc, trẻ biết nên học hỏi theo những nhân vật hiền lành, tốt bụng và rút kinh nghiệm từ những nhân vật độc ác + Ví dụ: Giờ làm quen với văn học. Thơ: “Đôi bàn tay bé” ( Ảnh 3: Trẻ chơi trò chơi để nhận ra những cử chỉ yêu thương của đôi bàn tay) Trẻ chơi trò chơi để nhận ra những cử chỉ yêu thương của đôi bàn tay như: Làm trái tim, bắt tay, like, chạm tay, móc tay Ngoài ra giáo viên có thể cho trẻ trải nghiệm thực tế qua những tình huống đóng kịch. - Thông qua hoạt động giáo dục âm nhạc: Ví dụ: Trong giờ âm nhạc, chủ đề “Trường mầm non Hoa Hướng Dương”,
7. 9 qua việc giới thiệu nội dung và ý nghĩa của bài hát về ngôi trường MN Hoa Hướng Dương thân yêu, trẻ sẽ có thái độ yêu mến trường lớp, giữ gìn vệ sinh trường lớp bằng cách bỏ rác đúng nơi quy định, biết sắp xếp các đồ chơi trong lớp gọn gàng, giữ gìn các đồ chơi... Từ đó trẻ ý thức của trẻ sẽ tốt hơn, trẻ sẽ tự giác nhặt rác bỏ vào thùng rác, thấy các bạn vẽ lên tường trẻ biết nhắc nhở bạn làm như vậy là không đúng, trong khi chơi với các đồ chơi trẻ biết chia sẻ với bạn, không vứt đồ chơi lung tung nữa và khi chơi xong biết cất đồ chơi đúng nơi quy định. Hay trong chủ đề “Bản thân”, tôi dạy trẻ vận động bài hát “Khúc hát đôi bàn tay”, tôi giáo dục trẻ luôn biết giữ gìn vệ sinh đôi bàn tay để làm bao việc tốt, không nghịch bẩn, khi tay bẩn phải rửa tay...Từ đó tôi rèn được kỹ năng vệ sinh cá nhân cho trẻ, dần dần trẻ có ý thức để giữ gìn vệ sinh cá nhân luôn sạch sẽ: rửa tay lau mặt, tắm gội thay quần áo hàng ngày. - Thông qua hoạt động phát triển vận động: Thông qua các hoạt động phát triển vận động tôi giáo dục trẻ tinh thần đoàn kết, phối hợp với bạn để cùng nhau chơi trò chơi đạt kết quả cao, và cũng thông qua các kỹ năng cụ thể của từng bài tập vận động thì trẻ sẽ ứng dụng vào cuộc sống như luôn phải mạnh dạn, tự tin, khéo léo. Ví dụ: Với bài tập vận động “Đầu đội túi cát đi trên ghế thể dục”, khi trẻ đi trên ghế thì trẻ phải thật khéo léo, giữ cơ thể mình luôn thăng bằng để không bị đổ túi cát, qua đó tôi giáo dục trẻ khi đi qua cầu phải khéo léo, cẩn thận. - Thông qua việc tạo tình huống cụ thể. Với tình hình phức tạp trong xã hội hiện nay, nhiều tình huống bất trắc có thể xảy ra đối với trẻ như bị bắt cóc, xâm hại. Tôi đã đưa ra những tình huống cụ thể để dạy trẻ như : “Nếu có người không quen biết cho bé quà dụ bé đi theo hoặc bắt cóc thì con sẽ xử lý thế nào? Hay người lạ đến nhà nói là bạn của bố mẹ thì con sẽ xử lý ra sao? Qua 2 tình huống trên tôi sẽ phân tích những nguy hiểm mà trẻ sẽ gặp phải. Trẻ sẽ rút ra được bài học: “Tuyệt đối không nhận quà, ăn bánh kẹo của người lạ vì có thể bị người xấu tẩm thuốc mê và mắc mưu của kẻ xấu, không mở cửa cho người lạ vào nhà. Nếu bị bắt cóc phải hét thật to, đấm thật mạnh vào kẻ bắt cóc ” ( Ảnh 4: Trẻ học kỹ năng xử lý khi bị bắt cóc ) Thông qua việc tạo tình huống thực tế cô giúp trẻ có được những kinh nghiệm sống thông qua việc trực tiếp tham gia giải quyết tình huống khiến trẻ tự tin khi giải quyết các vấn đề xảy ra với bản thân trong cuộc sống hàng ngày. 3.3. Lồng ghép kỹ năng sống qua hoạt động vui chơi. - Thông qua góc chơi đóng vai: Như chúng ta đã biết ở trẻ mẫu giáo hoạt động vui chơi giữ vai trò chủ đạo,
8. 10 thông qua hoạt động này bộc lộ rõ nét những hành vi tốt và không tốt. Ví dụ: Qua trò chơi “Bán hàng”, ngoài kỹ năng biết cách bán hàng và mua hàng, đối với trò chơi “Bán hàng” trong chủ đề “Bản thân”, trẻ được tự lựa chọn chọn những đồ dùng đồ chơi mà trẻ thích như mũ, giày dép, quần áo, váy. Qua đó trẻ được thể hiện nhu cầu của bản thân, biết sở thích của bản thân và tôi sẽ dễ dàng rèn cho trẻ kỹ năng tự phục vụ. ( Ảnh 5: Trò chơi bán hàng) Ngoài ra với chủ đề “Ngày hội nông sản” góc bán hàng - Trẻ có cơ hội được tự mình bán những đồ dùng, món ăn mà chính tay trẻ làm ra, trẻ sẽ mời mọi người mua hàng, báo giá và đưa hàng cho khách, nói lời cảm ơn... + Kỹ năng làm bánh: Trẻ được tập làm bánh, cách quấy bột, nhào bột, tạo hình bánh thành những hình trẻ thích như ông mặt trời, bánh tròn, bánh dài, bánh hình bông hoa... ( Ảnh 6: Trẻ tập làm bánh ) + Kỹ năng phản xạ khi gặp người lạ. - Thông qua góc chơi xưởng tái chế: Với mục tiêu “Lấy trẻ làm trung tâm” - mục tiêu xuyên suốt năm học mà lớp tôi xây dựng là “Trẻ phát triển nghệ thuật từ nguyên vật liệu rời” Tôi đã sưu tầm những đồ dùng, những nguyên vật liệu theo 7 loại như: vật liệu thiên nhiên, vật liệu gỗ tái sử dụng, vật liệu nhựa, vật liệu kim loại, vật liệu sành sứ/thủy tinh, vật liệu vải len và ruy băng, vật liệu bao bì đóng gói. Để trẻ say mê sáng tạo theo chủ đề - sự kiện tháng dưới sự đính hướng củ giáo viên. Từ đó trẻ có những kỹ năng sử dụng đồ vật như cầm kéo và cắt khéo léo, kỹ năng tô màu, kỹ năng vẽ, kỹ năng phân công công việc cho bạn trong nhóm mình. Ví dụ: Trong góc nghệ thuật chủ đề: “Phương tiện giao thông - Làm ô tô từ NVL rời”. Mỗi nhóm trẻ tự lựa chọn nguyên vật liệu rời làm ô tô. Các nhóm có thể lựa chọn bìa, nắp chai, lõi giấy vệ sinh, giấy các loại để tạo hình, trong khi thực hiện phải sử dụng nhiều kỹ năng nên bạn nhóm trưởng phải phân công mỗi người làm một bộ phận và cuối cùng ghép lại thành ô tô. Qua hoạt động đó kỹ năng làm việc theo nhóm và tinh thần đoàn kết của trẻ được thể hiện rõ. ( Ảnh 7: Trẻ làm ô tô từ nguyên vật liệu rời ) - Thông qua góc chơi xây dựng: Với góc chơi này tôi rất muốn tôi trẻ sẽ có kỹ năng hợp tác, hoạt động theo nhóm. Ở độ tuổi này trẻ sẵn sàng chia sẻ với nhau và tình bạn trở nên quan trọng với trẻ. Khả năng hợp tác sẽ giúp trẻ biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn. Ví dụ: “Xây dựng ngã tư đường phố” trong chủ đề “Giao thông” khi trẻ chơi tôi bao quát hướng dẫn trẻ cách sắp xếp con đường sao cho hợp lý, bố trí công trình xây dựng sao cho hợp lý. Trẻ có kỹ năng giao lưu góc chơi, nhắc nhở
9. 11 nhau cùng phối hợp thực hiện để hoàn thành công trình xây dựng. Qua đó tôi đã giáo dục được cho trẻ tính đoàn kết, hợp tác trong khi chơi. 3.4. Lồng ghép kỹ năng sống qua các hoạt động trong ngày của trẻ. - Trong giờ đón trả trẻ: tôi giáo dục trẻ một số kỹ năng giao tiếp như Giáo dục trẻ thực hiện thường xuyên văn hóa văn minh chào hỏi “Khoanh tay - mỉm cười - cúi chào” ( Ảnh 8: Trẻ thực hiện thường xuyên văn hóa văn minh chào hỏi “Khoanh tay - mỉm cười - cúi chào” ) Trong giờ trả trẻ tôi còn dạy trẻ kỹ năng phản xạ khi giao tiếp với người lạ: Khi có người lạ đến đón hay người mà có có biết, những người mà con chưa từng gặp mặt thì không được đi theo và nên giữ khoảng cách để tránh những trường hợp xấu xảy ra như bắt cóc, dụ cho bánh kẹo để đi theo họ... Bên cạnh đó, tôi chỉ ra những người mà con có thể tin tưởng được, ngoài những người thân trong gia đình như ông bà cô dì chú bác thì các em có thể tin cậy vào cô giáo, những cô chú mặc trang phục công an, cảnh sát. -Trò chuyện sáng: Vào giờ đón trẻ trẻ, tôi giáo dục trẻ một số kỹ năng tự phục vụ như: + Cách bê ghế đúng cách: Trẻ bê ghế bằng hai tay, tay phải giữ thành ghế, tay trái cầm ngang phần ghế ngồi, không bê ghế lên đầu.. + Cách gập quần áo, chăn gối gọn gàng, cách mặc quần áo, đi giày. Ngoài ra tôi còn dạy trẻ biết chào hỏi, biết nói lời xin lỗi, biết nói cảm ơn, không nói leo khi người khác nói, không tự tiện lấy đồ và sử dụng đồ của người khác - Trong giờ thể dục sáng: Khi trẻ đi xuống cầu thang tôi dạy trẻ đi theo hàng lối, không chạy nhảy đùa nghịch, không xô đẩy nhau, đi về phía bên phải. ( Ảnh 9: Trẻ đi lên xuống cầu thang theo hàng lối, không chạy nhảy đùa nghịch, không xô đẩy nhau, đi về phía bên phải.) - Trong giờ ăn ngủ vệ sinh: Trong năm học 2022 - 2023 lớp tôi rất vinh dự là 1 trong 4 lớp được nhà trường tin tưởng phân công là lớp điểm thực hiện chuyên đề “Đổi mới công tác quản lý chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ” cấp Quận. Để chuẩn bị cho chuyên đề tôi đã bước đầu cho trẻ làm quen với các hình thức tổ chức bữa ăn như: bữa cơm gia đình, trẻ ăn cơm bằng khay, trẻ làm cơm bento và cơm văn phòng bằng đĩa Qua các giờ ăn , tôi dạy trẻ các kỹ năng tự lập, tự phục vụ như: Rửa mặt, rửa tay bằng xà phòng và rèn hco trẻ thói quen ăn uống văn minh lịch sự như: ăn hết xuất, khi ăn không nói chuyện riêng, không lãng phí thức ăn + Hướng dẫn trẻ cách chuẩn bị giờ ăn: Tổ trực nhật sẽ có tổ trưởng phân công
10. 12 nhiệm vụ cho từng thành viên với các nhiệm vụ như: 6 bạn kê bàn, 1 bạn lau bàn khăn ướt, 1 bạn lau bàn khăn khô, 1 bạn chia đĩa khăn lau tay, 1 bạn chia đĩa đựng thì và xếp thìa ngay ngắn Các bạn trong tổ tự phối hợp với nhau và hoàn thành nhiệm vụ. ( Ảnh 10: Trẻ phối hợp với nhau chuẩn bị giờ ăn) Ngoài ra tôi hướng dẫn trẻ biết cách sử dụng đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn: cầm thìa bằng tay phải, tay trái giữ bát, khi ăn xúc từng thìa nhỏ, nhai nhỏ nhẹ, biết tự cất bát khi ăn xong và cất đúng chỗ để bát, thìa. Ngoài những kỹ năng cơ bản thì tôi dạy trẻ không bỏ thừa thức ăn để trân trọng sức lao động của những người nông dân đã tạo ra các sản phẩm nông nghiệp và các cô cấp dưỡng, tôi sẽ hướng dẫn trẻ chỉ nên xới cơm canh vừa đủ và hãy cố gắng ăn hết xuất, ngoài ra tôi còn dạy trẻ phải biết mời người lớn và các bạn trong bàn của mình trước khi ăn. Tôi còn lồng ghép để dạy trẻ cách sử dụng thành thạo thìa, dĩa, đũa và tự mình ăn trong các bữa cơm gia đình hay ở các bữa tiệc, nhà hàng - Trong giờ chơi ngoài trời: Tôi giáo dục trẻ kỹ năng đoàn kết, hợp tác. Ví dụ: Trò chơi vận động “Vận chuyển rau củ” ở trò chơi này trẻ phải thực hiện đúng cách chơi và luật chơi. Mỗi đội phải có tự tin mình sẽ chiến thắng và tìm mọi cách động viên khích lệ thành viên trong nhóm phải có tinh thần đoàn kết, đi qua cầu thật nhanh chuyển rau củ sau đó chạy về thạt nhanh để cho bạn tiếp theo tiếp tục. ( Ảnh 11: Trẻ thể hiện tinh thần đoàn kết, chơi theo luật tiếp sức ) 3.5. Thông qua chỉ số AQ và EQ. *Chỉ số AQ Paul Stoltz đã tóm tắt “Thành công trong cuộc sống không dựa trên chỉ số IQ của bạn, mà là khả năng biến chướng ngại vật thành cơ hội đến từ AQ của bạn". AQ (Adversity Quotient) được biết đến là chỉ số đo khả năng đối xử hoặc quản lí nghịch cảnh, stress, khó khăn. AQ có thể gọi tắt là chỉ số vượt khó của mỗi con người. Các nhà khoa học đã chỉ ra rằng, kĩ năng độc lập, tự tin, quyết tâm không bỏ cuộc là những kĩ năng cơ bản cần có khi muốn thành công ở bất cứ lĩnh vực nào trong cuộc sống. Trong đó, chỉ số AQ được coi là một trong những chỉ số định lượng các phẩm chất tạo nên thành công của mỗi con người, trên cả IQ, tài năng và năng khiếu Đối với trẻ lứa tuổi mầm non, khi gặp trở ngại và thất bại hay còn gọi là nghịch cảnh, trẻ có thể trưởng thành tốt hơn, có khả năng kháng bại tốt hơn nhưng cũng có thể khiến trẻ chán nản, thất vọng và hoài nghi vào bản thân mình. Giáo viên có thể rèn luyện và giúp con nâng cao chỉ số AQ từ ngày thơ bé, bằng những
11. 13 biện pháp hiệu quả như khích lệ trẻ có niềm tin vào bản thân; phân tích khó khăn và giải quyết cùng trẻ; giúp trẻ dũng cảm chấp nhận thất bại và suy nghĩ tích cực. *Chỉ số EQ EQ là từ viết tắt của Emotional Quotient có nghĩa là chỉ số thông minh cảm xúc, hay còn được gọi là trí tuệ cảm xúc. Đây là chỉ số đánh giá mức độ phản ứng, khả năng điều tiết cảm xúc và khả năng sáng tạo, tưởng tượng trong mỗi con người. Theo đó nếu trẻ có chỉ số EQ cao sẽ có khả năng tự nhận thức bản thân mình tốt, chịu được áp lực, biết điều tiết cảm xúc và giữ được bình tĩnh hơn trước mọi tình huống Việc nhận biết trẻ có chỉ số EQ cao hay thấp sẽ giúp giáo viên và gia đình cùng có sự tác động phù hợp hơn trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ. Những trẻ có EQ cao thì: Trẻ dễ dàng điều tiết cảm xúc của bản thân và có thể giữ được bình tĩnh. Thay vì la hét khi tức giận với ai đó, trẻ có thể hít thở sâu, im lặng và đi ra chỗ khác Trẻ thân thiện và hay giúp đỡ mọi người, trẻ có thể nhìn nhận được cảm xúc của người khác và từ đó có những cách riêng để chia sẻ, an ủi hay giúp đỡ họ. Trẻ cũng biết thể hiện lòng biết ơn. Đây là một trong những điều rất cần thiết trong quá trình trưởng thành của trẻ. Nó có thể giúp trẻ xây dựng được các mối quan hệ tốt, được mọi người yêu mến và tin tưởng hơn. Trẻ cũng cảm thấy dễ chịu khi nói “Không”. ( Ảnh 12: Trẻ dễ dàng trả lời “Không” với những câu hỏi của người khác ) Vậy đối với trẻ nhỏ, giáo viên và bố mẹ trẻ chính là những người giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ và giúp phát triển EQ cho trẻ. Một số cách tăng EQ cho trẻ như: Thể hiện tình yêu thương với trẻ Việc thể hiện tình yêu thương với trẻ nhiều hơn bằng những cái ôm, cái nắm tay hay nụ cười trìu mến như một chất xúc tác giúp kết nối mối quan hệ giữa trẻ với con người, làm giảm stress và giúp mỗi người cảm thấy hạnh phúc hơn. Đó cũng là cách trẻ cảm thấy được yêu thương, quý trọng và hạnh phúc hơn. ( Ảnh 13: Cô và trẻ cùng nở nụ cười để thể hiện tình yêu thương ) Dành nhiều thời gian chia sẻ với trẻ Dành nhiều thời gian ở bên trẻ cũng là cách để lắng nghe, quan sát và thấu hiểu được cảm xúc của trẻ. Tôi có thể đọc sách cùng trẻ. Những cuốn sách bồi dưỡng tình yêu thương hay những bộ sách giúp phát triển EQ có rất nhiều. Ở phòng thư viện nhà trường hay ở góc văn học lớp tôi cũng có nhiều những cuốn sách phù hợp để tôi đọc cùng trẻ mỗi ngày.