Sáng kiến kinh nghiệm Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong Trường Mầm non

1. Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lý luận Theo quan niệm của các nhà tâm lý học: Nếu một đứa trẻ ngay từ tuổi mầm non đã được dạy kỹ năng sống một cách hiệu quả, được trang bị các kỹ năng xã hội thì cơ hội thành công trong cuộc sống sau này là rất lớn. Mỗi trẻ em tuổi mầm non là một chủ thể tích cực, sự phát triển của trẻ trong xã hội phụ thuộc nhiều vào tình huống và là kết quả của những gì chúng trải nghiệm được, học được nhờ sự tương tác với người khác.Vậy ngay từ tuổi mầm non trẻ cần phải được dạy như thế nào ? Làm thế nào để đánh giá chính xác đâu là điểm mạnh, đâu là điểm yếu của trẻ và phải có những chiến lược nuôi dưỡng bồi đắp như thế nào để hỗ trợ kịp thời sự phát triển trí tuệ nhân cách của trẻ. Đối với trẻ mầm non, trẻ thường học các hành vi thông qua việc bắt chước, nhập tâm qua việc thực hiện hàng ngày, lâu dần trở thành kỹ năng của trẻ. Để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ một cách hiệu quả, tôi đã thường xuyên sử dụng các biện pháp như: Làm gương, trải nghiệm, trò chơi, trò chuyện, đàm thoại. Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ có thể tiến hành trong tất cả các hoạt động giáo dục hàng ngày như vui chơi, học tập, chăm sóc sức khỏe, lễ hội, thăm quan và ở mọi lúc mọi nơi. Mỗi hoạt động có hình thức riêng đối với việc dạy kỹ năng sống cho trẻ. Do đó, việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non là điều vô cùng cần thiết, trẻ có nhiều kỹ năng sống còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Muốn trẻ có thể tích lũy được kỹ năng sống thì cần phải có thời gian và một quá trình luyện tập thường xuyên cùng với sự hỗ trợ của những người thân trong gia đình, bè bạn và những người xung quanh. Theo cá nhân tôi, mỗi người lớn trong chúng ta cần phải thay đổi cách suy nghĩ; kỹ năng sống chỉ cần có ở người lớn là đủ còn trẻ con thì không cần phải có kỹ năng sống vì họ nghĩ rằng chỉ cần có người lớn thì sẽ giải quyết được mọi vấn đề mà không cần phải lo lắng cho đứa trẻ. Đó là một cách nghĩ hoàn toàn sai lầm và đôi khi cách nghĩ đó có thể làm hại cả một thế hệ trẻ sau này. Với giáo viên mầm non, chúng ta là người gần gũi chăm sóc dạy dỗ trẻ từ giờ học, giờ chơi và từ bữa ăn đến giấc ngủ, thời gian trẻ ở bên cạnh chúng ta còn nhiều hơn thời gian trẻ ở với gia đình. Chúng ta biết được đứa trẻ cần phải được học những gì ? Phải chuẩn bị những kỹ năng sống như thế nào để giúp các con luôn tự tin khi đối diện với cuộc 3/20
2. Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non sống. Vì vậy, khi chúng ta đã chọn nghề dạy học thì phải tâm huyết với nghề và hãy dành những điều tốt đẹp nhất cho các con. Bản thân tôi là giáo viên đứng lớp cũng đã nhiều năm, có thể tôi chưa phải là một giáo viên giỏi nhất nhưng tôi có thể khẳng định rằng; mình là một người làm việc rất có tâm với nghề, có trách nhiệm trong công việc, luôn yêu nghề, mến trẻ. Luôn nhận được sự tin tưởng, yêu quý từ phụ huynh và học sinh. 2. Thực trạng Như chúng ta đã biết, với trẻ mầm non thì hầu như trẻ chưa biết gì về kỹ năng sống cũng như khả năng bảo vệ mình tránh khỏi nguy hiểm trong cuộc sống, chưa nhận thức được hành vi đúng, sai của mình mà trẻ chỉ thực hiện theo bản năng hay bắt chước những gì đang diễn ra xung quanh trẻ. Điều đó sẽ rất nguy hiểm nếu trẻ không có vốn kiến thức nào về kỹ năng sống để có thể tồn tại trong xã hội hiện nay. Về phía các bậc phụ huynh, họ luôn quan tâm đến việc làm sao để tăng cường tính tích cực học tập của trẻ, ai cũng muốn con mình biết đọc, biết viết ngay trong những năm tháng học ở mẫu giáo, đặc biệt là các bậc cha mẹ có con chuẩn bị vào lớp một mà quên đi rằng kỹ năng sống cũng là một chương trình học không thể thiếu đối với con em mình. Đối với giáo viên mầm non, họ thường cảm thấy lo lắng và trăn trở khi gặp những trẻ có một số vấn đề về hành vi và khả năng mất tập trung trong những tháng đầu tiên khi trẻ đến trường. Đơn giản là vì những trẻ này thường không có tính kiên trì, không chú ý lắng nghe và không tích cực làm việc theo nhóm chỉ thích hoạt động một mình, điều đó chỉ càng làm cho trẻ thiếu kỹ năng sống. Vì vậy, giáo viên phải tốn rất nhiều thời gian vào đầu năm học để giúp trẻ có được những kỹ năng sống cơ bản ở trường mầm non phù hợp với lứa tuổi. Tôi nghĩ rằng muốn dạy kỹ năng sống cho trẻ có hiệu quả, chất lượng thì bản thân mỗi người lớn và đặc biệt là người giáo viên trước hết phải là tấm gương tốt cho trẻ noi theo. Mỗi hành vi, cử chỉ, lời nói, cách ứng xử, giao tiếp của giáo viên và những người xung quanh đều có sự ảnh hưởng rất lớn đối với trẻ. Tôi luôn mong muốn đem đến cho các con những điều tốt đẹp nhất, những kỹ năng sống tốt nhất để giúp các con có thể tự tin tiến về con đường phía trước. a. Thuận lợi: - Trường được xây mới khang trang, thoáng mát thuận lợi trong việc thực hiện chăm sóc giáo dục trẻ. 4/20
3. Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non - Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, Ban giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện tốt nhất cho giáo viên. Được đầu tư cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học hiện đại phục vụ cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ. - Trường có kế hoạch năm học với những biện pháp cụ thể trong đó có nội dung rèn kỹ năng sống cho trẻ, đây chính là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như: Rèn luyện kỹ năng ứng xử phù hợp với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc theo nhóm; rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, một số kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích; rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hóa - Môi trường giáo dục sạch đẹp, an toàn cho trẻ. - Giáo viên có tinh thần trách nhiệm, yêu nghề, mến trẻ. Luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. - Được sự tin tưởng, ủng hộ của phụ huynh trong mọi phong trào của trường, lớp. b. Khó khăn * Đối với phụ huynh và học sinh Bản thân nhiều bậc phụ huynh cũng chưa hiểu về cái gọi là kỹ năng sống nên không biết cần phải cung cấp cho con những điều gì cần thiết. Đồng thời lại chiều chuộng con, cái gì cũng làm hết cho con, thậm chí ngay cả việc trẻ ăn cơm hay trẻ thay quần áo cũng do bố mẹ làm hết vì sợ con không biết làm hoặc sợ con tự xúc cơm sẽ mất thời gian, làm đổ vỡ bát... Điều đó khiến cho đứa trẻ khi đến lớp bị thụ động không biết làm gì, chỉ chờ đợi vào cô giáo và hoàn toàn không có kỹ năng sống, kỹ năng tự phục vụ bản thân hay một số kỹ năng cần thiết khác. * Đối với giáo viên - Khi trao đổi với phụ huynh về vấn đề của con em mình, nhiều phụ huynh còn tỏ ra không hợp tác. - Bản thân tôi luôn tìm hiểu tài liệu tham khảo về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tuy nhiên đôi khi vẫn còn có mặt hạn chế - Nhận thức của trẻ không đồng đều, nhiều cháu quá hiếu động không tập trung chú ý, bên cạnh đó cũng còn có một số trẻ nhút nhát, hay nghỉ học dài ngày do bị ốm nên giáo viên còn gặp nhiều khó khăn trong việc giáo dục trẻ. 3. Một số biện pháp đã thực hiện Trong quá trình nghiên cứu đề tài và qua việc thực hiện dạy trẻ hàng ngày, tôi đã thực hiện một số biện pháp để giải quyết vấn đề như sau: 5/20
4. Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non Biện pháp 1: Rèn kỹ năng sống mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp và kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ngay từ giờ đón trẻ. *Rèn kỹ năng chào hỏi, lễ phép với người lớn cho trẻ. Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần quan tâm đó là phát triển sự mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp cho trẻ. Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống. Nghĩa là giúp trẻ khi đối mặt với các mối quan hệ khác như cô giáo, bạn bè và những người xung quanh, trẻ sẽ tự chủ động giao tiếp mà không cần phải để người lớn nhắc nhở. Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễn đạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu. Ví dụ: Những ngày đầu tiên khi trẻ mới đi học, vào giờ đón trẻ, tôi thường nhắc trẻ khoanh tay chào bố( mẹ), chào cô giáo sau đó trẻ sẽ vào lớp và cùng chơi với các bạn. Khi cô trò chuyện với trẻ về một vấn đề nào đó, trẻ sẽ mạnh dạn, tự tin trả lời. Lâu dần sẽ hình thành cho trẻ một thói quen là khi đến lớp trẻ sẽ phải chào những ai? Khi có khách đến thăm lớp trẻ sẽ phải làm gì ? Và điều quan trọng là lúc này trẻ đã có thể tự chào hỏi và giao tiếp mà không cần sự nhắc nhở của cô giáo và bố mẹ. ( Hình ảnh giờ đón trẻ buổi sáng ) 6/20
5. Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non *Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ Đối với trẻ mầm non, kỹ năng tự phục vụ là một kỹ năng không thể thiếu đối với trẻ. Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã từng nó : “ Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình”. Khi trẻ đến lớp, chúng ta nên dạy cho trẻ biết làm một số công việc đơn giản như : cất dép, ba lô gọn gàng vào đúng nơi quy định, tự kê ghế vào chỗ ngồi, sau khi học xong phải biết cất ghế vào đúng nơi quy định . ( Hình ảnh trẻ tự cất ba lô ) *Biện pháp 2: Dạy kỹ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động học và hoạt động vui chơi + Dạy trẻ kỹ năng tập trung, phán đoán, ham hiểu biết. T«i luôn tạo các tình huống cho trẻ được hoạt động trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ. Vì đối với trẻ mầm non thì “ Học bằng chơi - chơi mà học” . Học và chơi có một vai trò rất quan trọng trong việc rèn kỹ năng sống cho trẻ. Trẻ ở tuổi mầm non thường hay tò mò, ham học hỏi, thích khám phá: Đây là một trong những kỹ năng quan trọng nhất cần có ở trẻ vào giai đoạn này, đó là sự khát khao được học, được tìm hiểu thế giới xung quanh... Giáo viên cần sử dụng 7/20
6. Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non nhiều tư liệu và ý tưởng khác nhau để khêu gợi tính tò mò tự nhiên của trẻ. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, các câu chuyện hoặc các hoạt động và tư liệu mang tính chất khác lạ thường khêu gợi trí não nhiều hơn là những thứ có thể đoán trước được. Trong giờ “Làm quen văn học”, tôi thường tạo hứng thú cho trẻ qua các câu truyện được sử dụng bằng các con rối hoặc sử dụng hình ảnh trên máy chiếu Powerpoitn. Sau đó nhằm gợi mở tính tò mò, ham học hỏi, phát triển khả năng thấu hiểu ở trẻ, tôi thường đưa ra các câu hỏi gợi mở để trẻ tự suy nghĩ và trả lời, đôi khi tôi còn sử dụng những câu hỏi nhằm đánh lừa trẻ để trẻ đưa ra được kết luận cho chính xác. Ví dụ: Trong câu chuyện “ Tích Chu”, tôi đưa ra một số câu hỏi : + Bạn Tích Chu đã làm gì khi bà bị ốm ? + Khi bà khát nước quá mà bạnTích Chu lại không ở nhà lấy nước cho bà, nên bà đã biến thành “ con ong” để bay đi tìm nước có phải không ? Lúc này, nếu trẻ có kỹ năng tập trung vào câu hỏi của cô đưa ra thì trẻ sẽ có biểu hiện phản ứng lại và trẻ sẽ đưa ra câu trả lời như kết quả mong đợi của cô. Ngoài ra trong các giờ chơi khác của trẻ, tôi thường kể cho trẻ nghe các câu chuyện cổ tích mang ý nghĩa giáo dục để rèn luyện đạo đức cho trẻ, giúp trẻ hoàn thiện mình và dạy trẻ trở thành con người tốt, sống có ích cho xã hội. 8/20
7. Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non ( Hình ảnh giờ làm quen với văn học) + Dạy trẻ kỹ năng sống hợp tác, đoàn kết, chia sẻ : Thông qua hoạt động vui chơi, các trò chơi, giáo viên giúp trẻ học cách hợp tác, làm việc theo nhóm, biết đoàn kết, chia sẻ với bạn khi chơi, đây là một kỹ năng không thể thiếu đối với trẻ lứa tuổi mầm non. Kỹ năng này sẽ giúp trẻ có trách nhiệm hơn trong công việc, trẻ hiểu rằng nếu biết hợp tác, đoàn kết, chia sẻ với bạn và những người xung quanh thì những việc mình làm mới có ý nghĩa và công việc sẽ hoàn thành nhanh hơn, hiệu quả hơn. Ví dụ : Trong giờ tổ chức hoạt động “ Khám phá một số phương tiện giao thông đường bộ”. Khi cô tổ chức cho trẻ thi đua giữa hai đội,trẻ sẽ hiểu rằng tất cả các thành viên trong đội sẽ phải cùng cố gắng hợp tác thì mới có thể dành chiến thắng. 9/20
8. Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non ( Hình ảnh trẻ đang chơi thi đua) Ví dụ : Trong giờ hoạt động vui chơi, ở góc nấu ăn trẻ biết được : muốn nấu được nhiều món ăn ngon thì sẽ phải đi chợ mua thực phẩm. Ở đây, trẻ sẽ phải biết hợp tác với nhau thì công việc sẽ hoàn thành nhanh hơn. Lúc này, trẻ sẽ phân công nhau bạn thì đi chợ mua thực phẩm, bạn chuẩn bị khâu sơ chế, bạn thì sẽ đóng vai là bác đầu bếp nấu ăn hoặc bạn đi chuẩn bị mâm bát . 10/20
9. Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non ( Hình ảnh trẻ đang chơi ở góc bán hàng ) *Biện pháp 3 : Rèn kỹ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động tổ chức giờ ăn Ở trường mần non giáo viên cần dạy trẻ các hành vi văn minh trong ăn uống qua đó dạy trẻ kỹ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập cho trẻ như: Biết lau mặt, rửa tay bằng xà phòng sạch sẽ trước khi ăn, biết cách sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn gàng, không làm rơi vãi cơm, không gây tiếng ồn, ngồi ngay ngắn, ăn hết suất cơm của mình. Trẻ biết được trước khi ăn phải mời người lớn và các bạn, sau khi ăn xong biết để bát, thìa và cất ghế đúng nơi quy định. Cuối cùng trẻ sẽ biết tự đi lau miệng, xúc miệng nước muối hoặc khi ở nhà, sau khi ăn xong trẻ biết giúp người lớn dọn dẹp Thông qua việc rèn những hành vi vệ sinh, văn minh trong ăn uống, giáo viên cũng có thể cung cấp cho trẻ những kiến thức về giáo dục dinh dưỡng và những kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. ( Hình ảnh trẻ rửa tay) Trong gia đình,việc dạy trẻ những hành vi văn minh trong ăn uống rất cần thiết. Để trẻ có được những kỹ năng, thói quen sử dụng đồ dùng một cách chính xác, thuần thục và khéo léo, không chỉ đòi hỏi trẻ phải thường xuyên luyện tập, mà còn phải đáp ứng được những nhu cầu của trẻ, đó là cung cấp cho trẻ những mẫu 11/20
10. Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non hành vi văn hóa, những hành vi đúng, đẹp, văn minh của chính cha mẹ và những người xung quanh trẻ. Hình ảnh giờ ăn của trẻ *Biện pháp 4: Phát triển các kỹ năng sống cho trẻ qua việc tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh trong nhà trường. Thực hiện phong trào“ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, trong đó có nội dung: Nhà trường cần tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của trẻ. Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của trẻ . Dựa vào nội dung trên, tôi đã xây dựng kế hoạch và thực hiện nhiều hoạt động một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia của trẻ. Cụ thể như sau: T«i làm đồ chơi dân gian, sáng tác và sưu tầm trò chơi mới, điệu múa thể loại dân ca cho trẻ ở lớp, ngoài ra tôi cũng thường xuyên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian trong giờ hoạt động ngoài trời. Hàng năm, trường tôi có tổ chức hội thi “ Bé khỏe – Bé ngoan ” và “ Hội chợ quê ” cùng với sự tham gia trực tiếp của phụ huynh và trẻ. Tại đây, trẻ sẽ được hóa thân thành những người bán hàng, người đi mua hàng hoặc trẻ được tham gia vào những trò chơi dân gian như : Nhảy sạp, bịt mắt đanh trống, kéo co, đua thuyền tạo không khí vui vẻ và để lại ấn tượng tốt đẹp trong ký ức của trẻ thơ. 12/20
11. Kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non ( Hình ảnh trẻ tham gia hội chợ quê) (Hình ảnh trẻ đang chơi trò chơi dân gian) 13/20