SKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng làm việc theo nhóm và kỹ năng sống với những hành vi văn minh cho trẻ 4-5 tuổi lớp Mẫu giáo nhỡ 2 tại Trường Mầm Non Gia Thượng

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng làm việc theo nhóm và kỹ năng sống với những hành vi văn minh cho trẻ 4-5 tuổi lớp Mẫu giáo nhỡ 2 tại Trường Mầm Non Gia Thượng

1. trường. - Có ý thức giữ gìn vệ sinh nơi công cộng. 12% - Có ý thức xếp hàng, chờ đợi khi hoạt động tập thể 10% Với kết quả khảo sát trên, cùng với lý luận về kỹ năng sống cho trẻ, tôi đã lựa chọn đề tài: “ Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng làm việc theo nhóm và kỹ năng sống với những hành vi văn minh cho trẻ 4-5 tuổi lớp mẫu giáo nhỡ 2 tại trường mầm non Gia Thượng” để nghiên cứu, thực hành và rút ra kết luận. Sau một thời gian có kết quả, tôi xin trao đổi cùng các bạn đồng nghiệp. B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ: I. Cơ sở lý luận: Lứa tuổi mầm non là giai đoạn học - tiếp thu - lĩnh hội giá trị sống để phát triển nhân cách. Kỹ năng sống là những kỹ năng nền tảng để hình thành nhân cách trẻ. Phát triển về các mặt thể chất, tình cảm-xã hội, ngôn ngữ, nhận thức , giúp trẻ sẵn sàng đi học lớp một ở trường phổ thông sau này. Cụ thể là: Giúp trẻ được an toàn , khỏe mạnh, khéo léo bền bỉ, có khả năng thích ứng với thay đổi của điều kiện sống.Giúp trẻ biết kiểm soát cảm xúc, thể hiện tình yêu thương, đồng cảm với mọi người xung quanh. Giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, tôn trọng người khác, có khả năng giao tiếp tốt với mọi người. Giúp trẻ ham hiểu biết, sáng tạo, có những kỹ năng thích ứng với hoạt động học tập ở lớp một như : sẵn sàng hòa nhập, vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ. Với những hành vi văn minh cho trẻ, “Hành vi” là cách ứng xử của con người đối với một sự vật, một sự kiện, một hiện tượng trong hoàn cảnh, tình huống cụ thể.Những người theo chủ nghĩa hành vi quan niệm, hành vi chỉ đơn thuần là tổng các phản ứng máy móc đáp lại kích thích, họ cho rằng có kích thích là có phản ứng. Họ coi hành vi chỉ là các cử động bên ngoài hoàn toàn không liên quan gì tới ý thức được coi là cái bên trong. Với họ hành vi được thực hiện không có sự tham gia của chủ thể, của nhân cách, chủ thể không kiểm soát được hành vi của mình. Vậy hành vi văn minh là các ứng xử của con người đối mọi sự vật hiện, hiện tượng phải tuân theo một quy tắc. Hiểu trẻ là điều kiện tiên quyết để giáo dục trẻ có hiệu quả. Nhà giáo dục K.Đ.Usinxki đã nói: “Muốn giáo dục con người thì phải hiểu con người về mọi mặt”. Căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 5 tuổi và bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi , tôi đã xác định những hành vi văn minh cần cho trẻ như sau: 3/43
2. Có thói quen chào hỏi, cám ơn, xin lỗi và xưng hô lễ phép với người lớn, phù hợp với tình huống. Không nói tục chửi bậy. Chăm chú lắng nghe người khác, đáp lại bằng cử chỉ, nét mặt, ánh măt phù hợp và chờ đến lượt trong trò chuyện. Không nói leo, không ngắt lời người khác.Biết hỏi han quan tâm, giúp đỡ người khác.Biết nhặt cơm rơi vãi bỏ vào đĩa. Khi ăn không nhai nhồm nhoàm, không nuốt vội, phải nhai từ tốn.Không xúc quá đầy hoặc giành hết thức ăn cho riêng mình, không bỏ dở suất ăn. Biết và không ăn những thứ có hại cho sức khỏe. Biết dùng tay, khăn che miệng khi ho, ngáp, hắt hơi, hỉ mũi Hành vi văn minh nơi công cộng: Biết giữ vệ sinh nơi công cộng, có thói quen chăm sóc giữ gìn cảnh đẹp thiên nhiên môi trường sạch sẽ. Có hành vi bảo vệ môi trường trong sinh hoạt hàng ngày như vứt rác đúng nơi qui định, không ngắt lá bẻ cành, dẵm lên cỏ. Thói quen thực hiện các qui định giao thông: đi bộ trên vỉa hè, đi sang đường đúng nơi qui định, ngồi trên các phương tiện giao thông đảm bảo an toàn. Các cháu mầm non, tâm hồn trẻ như tờ giấy trắng, nếu khéo vẽ thì tròn, còn không khéo thì méo mó. Là một giáo viên mầm non nhiều năm dạy lớp mẫu giáo lớn tôi cũng suy nghĩ nhiều về vấn đề đó, tôi nghĩ mình cần phải đầu tư nhiều vào việc giáo dục những hành vi văn minh cho các cháu tô điểm vào tâm hồn các cháu những cái hay cái đẹp, để các cháu trở thành những bông hoa thơm ngát, là người có hành vi văn minh lịch sự. II. Cở sở thực tiễn: - Lớp có 40 trẻ: (Nữ:25 trẻ - Nam: 15trẻ ) - Có 2 giáo viên có trình độ, chuyên môn. Có sự phối hợp ăn ý, đều tay. 1. Thuận lợi: - Về cơ sở vật chất: Trường Mầm non Gia Thượng nằm trên địa bàn phường Ngọc Thuy –Quận Long Biên, Hà Nội.Nhà trường có cơ sở vật chất được trang bị đầy đủ, nhiều máy móc hiện đại như: bảng tương tác, máy chiếu, máy in, máy vi tính, ti vi, đầu đĩa, băng đài Trường có khu chức năng gồm hội trường kiêm phòng thể chất, phòng năng khiếu, phòng máy tính cho trẻ, phòng chiếu phim, và phòng hội đồng để phục vụ các hoạt động hỗ trợ sự phát triển năng khiếu cho trẻ. - Về phía Ban giám hiệu: - Ban giám hiệu nhà trường luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi để giáo viên có thể tổ chức các hoạt động nhằm giáo dục kỹ năng sống cho trẻ - Về phía giáo viên: 4/43
3. Nhà trường với đội ngũ giáo viên trình độ cao đẳng, đại học chiếm trên 70%, có chuyên môn vững và thâm niên kinh nghiệm. - Giáo viên thường xuyên được cập nhập các phương tiện hiện đại, các buổi tập huấn nâng cao của trường và Quận. - Giáo viên nhiệt tình, yêu trẻ, có chuyên môn - Giáo viên có trình độ về công nghệ thông tin và ứng dụng trong quá trình tổ chức giáo dục trẻ - Về phía học sinh: - Trẻ của lớp có nề nếp thói quen tốt trong học tập, khả năng nghe – hiểu và tiếp thu nhanh. - Trẻ nhanh nhẹn, mạnh dạn, hào hứng tham gia vào các hoạt động tập thể. - Về phía phụ huynh: - Phường Ngọc Thuỵ với đặc điểm dân cư: một bộ phận là buôn bán tự do, nhỏ lẻ, là người dân ở nhiều nơi tới nhập cư, làm ăn sinh sống nên trình độ dân trí cũng còn đôi phần hạn chế. Song bên cạnh đó, một bộ phận nữa của khu dân cư là những người có công việc ổn định, làm trong các cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp, có trình độ dân trí cao hơn. Nhìn chung phụ huynh đều quan tâm chăm lo đến sự phát triển của con em mình 2. Khó khăn: - Về cơ sở vật chất: - Tài liệu về kỹ năng sống của trẻ còn hạn chế, không nhiều. - Về phía giáo viên: - Giáo viên còn nhiều thời gian bận rộn với trẻ không có nhiều thời gian nghiên cứu các tài liệu. - Kỹ năng sống và hành vi văn minh là lĩnh vực khó, mới mẻ đòi hỏi giáo viên phải tư duy, tìm tòi, sáng tạo trong tổ chức hoạt động. - Về phía học sinh: - Nhiều trẻ mới đi học nên kiến thức của trẻ không đồng đều. - Kỹ năng sống của trẻ còn hạn chế: Kỹ năng lao động tự phục vụ, kỹ năng thích nghi với môi trường sống, kỹ năng hoạt động nhóm (hợp tác, thỏa thuận, chia sẻ), kỹ năng giao tiếp .... - Về phía phụ huynh: - Một số phụ huynh chưa quan tâm, coi trọng đến việc giáo dục kỹ năng sống cho con. Phụ huynh thường ỷ lại vào cô giáo và coi trách nhiệm giáo dục trẻ là việc của giáo viên - Một vài phụ huynh còn chưa khách quan trong việc nuôi dạy con. 5/43
4. - Phụ huynh chưa có sự phối hợp, trao đổi với giáo viên thường xuyên do việc đưa đón trẻ hầu như có ông bà, người giúp việc. III. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN: BIỆN PHÁP 1: LỰA CHỌN CÁC KỸ NĂNG VÀ LẬP KẾ HOẠCH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG Việc lựa chọn các kỹ năng phù hợp với lứa tuổi và lập kế hoạch tổ chức hoạt động giúp giáo viên có định hướng rõ ràng trong việc giáo dục trẻ, tạo điều kiện thuận lợi để tiến hành tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ có hiệu quả - Lựa chọn các kỹ năng: Hiện nay, khi nói đến kỹ năng sống nói chung và kỹ năng sống cho trẻ nói riêng đã có rất nhiều các nhóm kỹ năng như: + Kỹ năng thích nghi với môi trường (Thiên nhiên- Xã hội ) + Kỹ năng giao tiếp + Kỹ năng tự giữ an toàn + Kỹ năng phục vụ bản thân + Hoạt động theo nhóm + Hành vi văn hóa Tuy nhiên để giáo dục các kỹ năng cần thiết và có hiệu quả cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non một cách phù hợp với lứa tuổi và tâm sinh lý vì vậy tôi đã lựa chọn hai trong nhiều nhóm kỹ năng để rèn cho trẻ đó là : Các kỹ năng làm việc theo nhóm và các hành vi văn minh cho trẻ - Từ việc lựa chọn những kỹ năng để giáo dục trẻ, tôi đi đến việc lập kế hoạch tổ chức hoạt động: - Nhờ có việc lập kế hoạch giáo dục kỹ năng cho trẻ cụ thể và chi tiết theo từng chủ đề, thời gian và nội dung rõ ràng giúp cho việc tổ chức kế hoạch giáo dục được chủ động và nâng cao hiệu quả. - Thông qua kế hoạch đã được lập thì việc luyện tập và kiểm tra các kỹ năng sẽ không bị chồng chéo và lặp lại. BIỆN PHÁP 2: TỔ CHỨC NHỮNG HOẠT ĐỘNG ĐỂ RÈN KỸ NĂNG - Với trẻ em, để hình thành được những kỹ năng cho trẻ phải bắt đầu từ quá trình trẻ nhận thức được các hành động, hành vi đúng - Thông qua các hoạt động do cô giáo tổ chức, trẻ sẽ được thực hành và trải nghiệm các kỹ năng về hoạt động nhóm và các hành vi văn minh * Giáo dục kỹ năng làm việc theo nhóm và các hành vi văn minh thông qua tiết học. 6/43
5. Trong các giờ tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ thông qua hoạt động nhóm trẻ phát triển các kỹ năng như: giao tiếp, lắng nghe, tổng hợp, thỏa thuận nhóm - Cô chia trẻ về các nhóm để thảo luận về những bức tranh, hình ảnh có liên quan đến bài học , trẻ phải tự thỏa thuận xem bạn nào là nhóm trưởng ; khi trẻ nói những kinh nghiệm của mình, cách diễn đạt ngôn ngữ giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn. Chính trong quá trình đó trẻ đồng thời được thực hành, củng cố nhiều kỹ năng cho bản thân như : hợp tác, lắng nghe, chia sẻ với các bạn (Trong tiết học khám phá) Hay trong tiết học : Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học(Tiết dạy trẻ kể lại truyện) - Cô giáo cho trẻ lựa chọn nhóm để tập kể chuyện, trẻ sẽ phải thỏa thuận với nhau về các nhân vật sẽ đảm nhiệm; khi đó trẻ sử dụng ngôn ngữ của tác phẩm văn học cũng là một hình thức để phát triển khả năng ngôn ngữ mạch lạc và diễn đạt có biểu cảm của trẻ. - Cô cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học bằng nhiều cách: đọc, kể chuyện diễn cảm cho trẻ nghe, cho trẻ xem tranh, xem phim ảnh truyện cổ tích. Từ những mẫu hành vi tốt trong tác phẩm văn học dễ đi sâu vào tâm hồn trẻ thơ do đó trẻ sẽ bắt chước những hành vi tốt - Cô dùng lời giải thích, trò chuyện với trẻ, dùng câu chuyện kể cho trẻ xem tranh và nhận xét nội dung tranh. Thông qua nội dung của những câu chuyện, bài thơ giáo dục trẻ học tập và làm theo những hành vi tốt như: Biết quan tâm, chăm sóc những người thân trong gia đình “Giữa vòng gió thơm”, biết nhường nhịn em nhỏ “Làm anh” , biết chấp hành các luật lệ giao thông “Qua đường”, giáo dục cho trẻ về lòng nhân ái và biết đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau: “Kiến con đi ôtô”; “Cáo, Thỏ và Gà Trống” ; “Củ cải trắng” Không chỉ vậy, trong những tiết học, trẻ còn được thường xuyên giáo dục những hành vi văn minh: không làm ồn, mất trật tự trong các giờ học, biết giữ gìn sách vở đồ dùng học tập, biết nói lễ phép, có văn hóa Ví dụ: Trong giờ học tạo hình - Cô hướng dẫn trẻ các kỹ năng như mở vở, treo sản phẩm, nhận xét sản phẩm ngoài ra còn giáo dục trẻ tư thế ngồi học, giữ gìn môi trường, giữ gìn sách vở 7/43
6. Giờ học tạo hình: “ Vẽ quà tặng bà – tặng mẹ nhân ngày 20/10” * Giáo dục kỹ năng làm việc theo nhóm và các hành vi văn minh mọi lúc, mọi nơi: - Giờ đón trẻ hoặc trả trẻ cô giáo ân cần và chuẩn mực trong xưng hô với bố mẹ trẻ, tập cho trẻ đến lớp biết chào cô, sau đó chào tạm biệt bố mẹ để vào lớp học. - Giờ trả trẻ, cô nhắc nhở để tạo thói quen chào ông, bà, bố mẹ, cô giáo trước khi ra về. Tạo cho trẻ thói quen lấy đồ dùng cá nhân của mình. Giờ trả trẻ - Trong các giờ học hay bất kỳ một hoạt động nào khác trong ngày giáo viên luôn hướng dẫn trẻ có thói quen tự phục vụ bản thân như: Cất dọn bàn ghế, cất dọn đồ dùng học tập - cá nhân... 8/43
7. Rèn trẻ thói quen tự phục vụ - Trong giờ chơi tự do, hay giờ lao động, hoạt động ngoài trời nếu trẻ làm việc gì sai đối với bạn, cô nhắc nhở trẻ phải biết xin lỗi bạn, ai cho gì thì nhận bằng hai tay và nói lời cảm ơn. 9/43
8. Giờ chơi tự do - Cô hình thành ở trẻ hứng thú với bạn bằng cách khuyến khích trẻ thể hiện tình cảm với bạn trong quá trình sinh hoạt hàng ngày - Giờ học : cô gợi ý cho trẻ khá biết hỗ trợ và giúp đỡ những bạn yếu và chậm hơn VD: Trong giờ tạo hình Khắc Trọng không biết cho bài vào túi, cô gợi ý xem bạn nào có thể hướng dẫn bạn cách cho bài vào túi. Cô cho trẻ xung phong và giúp bạn - Giờ chơi: Cô thỏa thuận với trẻ trước giờ chơi, khi chơi trẻ phải đoàn kết với bạn bè, không tranh giành đồ chơi. Khi chơi xong phải biết cất đồ chơi gọn gàng Cô gợi ý để trẻ tự chọn vai chơi và cho trẻ nói ý định chơi của mình. Trong khi trẻ chơi cô với vai trò là người hướng dẫn, gợi ý nội dung chơi cho trẻ, giúp trẻ thể hiện mối quan hệ qua lại giữa các vai chơi. Nếu trẻ gặp khó khăn cô với vai trò là một vai chơi cùng chơi với trẻ Việc cô thỏa thuận với trẻ trước khi chơi giúp trẻ xác định được nhiệm vụ của mình và trẻ có quyền chủ động chơi theo ý muốn của mình. Trước khi chơi trẻ còn được thỏa thuận với bạn để phân công công việc cho nhau và để có sự phối hợp nhịp nhàng khi chơi 10/43
9. Khi chơi xong có ý thức cất đồ chơi gọn gàng - Giờ dạo chơi ngoài trời. Đối với trẻ em việc rèn các kỹ năng cho trẻ tốt nhất chính là thông qua hoạt động trải nghiệm và được thực hành Ví dụ: Chăm sóc vườn cây của khối mình Đàm thoại: Để cho góc thiên nhiên của lớp luôn tươi tốt các con phải làm gì? Cô cho trẻ được thực hành trải nghiệm chăm sóc vườn rau như: tưới cây, nhặt lá úa, lau lá cây Hoạt động : “Chăm sóc vườn cây của lớp mình ” 11/43
10. Giáo dục cho trẻ biết kính trọng, yêu thương những người lao động, khi ăn phải từ tốn, chậm rãi không vứt vỏ và hạt bừa bãi. Giáo dục trẻ biết giữ gìn vệ sinh môi trường, vệ sinh lớp, biết đoàn kết, giúp đỡ bạn bè, mọi người xung quanh. - Trước giờ ăn: cô cho trẻ được đọc các bài thơ có nội dung mang tính giáo dục như: “Giờ ăn cơm, Niềm vui nhỏ, Đi nắng ” - Giờ hoạt động chiều: Tổ chức cho trẻ được ôn luyện và củng cố các kỹ năng đã được học VD: Ôn kỹ năng rửa mặt, rửa tay, kỹ năng gấp quần áo Rèn thói quen vệ sinh cá nhân * Tổ chức các hoạt động theo nhóm: - Cô và trẻ cùng bàn bạc và thỏa thuận về nội quy của lớp 12/43
11. Đầu năm học, việc rèn nề nếp là việc cần thiết và không thể thiếu ở mỗi lớp học. Chính vì vậy việc cô và trẻ cùng đưa ra được nội quy của lớp tạo điều kiện cho trẻ tự ý thức được những gì mình đã đưa ra và có hiệu quả trong công tác giáo dục Không chỉ là việc thỏa thuận giữa cô và trẻ về nội quy của lớp mà bên cạnh đó phụ huynh cũng là người cần nắm được các nội quy đó để có thể phối hợp cùng với giáo viên ở lớp giúp cho việc thực hiện đạt hiệu quả cao VD: Trong nội quy của lớp có yêu cầu: “Không đi học muộn” vì vậy rất cần có sự phối hợp của phụ huynh Hay yêu cầu: “ Vứt rác đúng nơi quy định” trẻ không chỉ biết vứt vào thùng rác ở lớp mà khi ở mọi nơi trẻ đều phải có ý thức đó, chính vì vậy việc phối hợp với phụ huynh là không thể thiếu Cô và trẻ cùng thảo luận để thống nhất nội quy của lớp - Tổ chức các trò chơi mà trẻ yêu thích như : TC đóng vai, học tập, đóng kịch, Ở đó, trẻ là chủ thể tích cực hoạt động, trò chuyện, giao tiếp, thể hiện tự lực, tự tin, tự nguyện, thể hiện cảm xúc, tình cảm, nhận thức và các mối quan hệ và như vậy thông qua hoạt động chơi, trẻ được rèn tính cách, hành vi ứng xử... Kỹ năng hợp tác sẽ giúp trẻ biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn Ví dụ: Qua trò chơi phân vai : Bán hàng - Trẻ chơi bán hàng: Người bán hàng: Bác muốn mua gì ạ? Người mua: Bao nhiêu tiền một cân khoai tây hả bác ? Qua hoạt động vui chơi trẻ mạnh dạn hơn, thành thạo hơn trong giao tiếp, trong ứng xử, chào hỏi đối với mọi người xung quanh mình. Bên cạnh đó, các thao tác với đồ vật, các kỹ năng chơi được trẻ sử dụng thành thạo góp phần phát triển các cơ và các vận động tinh của trẻ Ví dụ: Ở góc tạo hình: - Trẻ được rèn thêm về kỹ năng cầm bút, di màu, tư thế ngồi, xé dán, nặn, . Qua đó hình thành ở trẻ các kỹ năng như : Cộng tác, chia sẻ, thảo luận kế hoạch, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của bạn Giờ chơi ở góc Tạo hình - Ngoài ra cô có thể tổ chức các trò chơi như : kéo co, chuyền bóng qua đầu và qua chân, cướp cờ, đi cà kheo vào các hoạt động ngoài trời, các dịp lễ hội Đối với trẻ lứa tuổi này trẻ học mà chơi, chơi mà học, trong giờ vui chơi trẻ được thực hành trải nghiệm nhiều vai chơi khác nhau trong cuộc sống của người lớn, vì vậy việc lồng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ vào vui chơi giúp trẻ được trải nghiệm những kinh nghiệm sống, đối thoại những câu chào hỏi lễ phép, câu cảm ơn, xin 13/43