Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường Mầm non

1. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non. dục kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cần phải được trang bị từ độ tuổi trẻ học mẫu giáo.. Là giáo viên mầm non nhiều năm liền phụ trách lớp mẫu giáo lớn 4 - 5 tuổi, nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống ứng phó với những tình huống nguy hiểm đối với trẻ mầm non, tôi đã luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào để giáo dục kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm đó cho trẻ 4- 5 tuổi có hiệu quả. Tôi nhận thấy rằng đối với trẻ 4-5 tuổi đây là độ tuổi hứng thú với những trải nghiệm mới lạ, hấp dẫn với bản thân. Tuy nhiên, đây cũng là độ tuổi dễ mang lại cho trẻ nhiều tình huống nguy hiểm nhất vì vậy cần trang bị những kiến thức nhất định để trẻ có thể tự tin với chính bản thân mình trong mọi tình huống. Và đó cũng chính là lí do tôi lựa chọn và nghiên cứu đề tài “ Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non.” II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu thực trạng kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm của trẻ lứa tuổi mẫu giáo 4-5 tuổi trong trường mầm non Dương hà. Tìm ra các biện pháp giáo dục kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo 4-5 tuổi trong trường mầm non. III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Các biện pháp giáo dục kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo 4-5 tuổi trong trường mầm non Dương Hà. 2 / 20
2. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non. B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. CƠ SỞ LÝ LUẬN. Kỹ năng ứng phó là một tập hợp các kỹ năng mà con người có được thông qua giảng dạy hoặc kinh nghiệm trực tiếp được sử dụng để xử lý những tình huống, câu hỏi thường gặp trong cuộc sống hàng ngày của con người. Giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm là dạy trẻ nhận biết mối nguy hiểm xung quanh cuộc sống như tai nạn, hỏa hoạn, bắt cóc, xâm hại .. Từ đó trẻ biết cách tự bảo vệ bản thân và tự giải quyết những nguy hiểm đó kể cả khi không có sự hỗ trợ hay giúp đỡ của người khác một cách hiệu quả. Muốn vậy trẻ cần được trang bị những kiến thức cơ bản nhất để nhận biết phân biệt được những tình huống nguy hiểm. Thông qua việc giáo dục kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm hình thành thói quen và kỹ năng cần thiết trong độ tuổi để trẻ có thể tự bảo vệ bản thân trước những nguy hiểm xung quanh trẻ. Đồng thời trẻ biết được điều nên làm và không nên làm phù hợp với hoàn cảnh để giúp bản thân mình an toàn. Để truyền tải cho trẻ kỹ năng phòng tránh ứng phó với những tình huống nguy hiểm ngay từ khi còn nhỏ đòi hỏi người giáo viên phải thực sự nắm chắc kiến thức kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm và phải có những phương pháp dạy sao cho trẻ dễ hiểu, dễ tiếp thu, có như vậy mới giúp trẻ khắc sâu trong tâm trí, định hình cho trẻ những phản ứng phù hợp với mọi tình huống xảy ra hàng ngày. II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ. 1. Thuận lợi Được nhà trường trang bị đầy đủ các tài liệu lên quan đến biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm ở trường mầm non, đồ dùng, trang thiết bị để phục vụ cho hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ. Giáo viên đứng lớp đều có trình độ trên chuẩn, nhiệt huyết trong giảng dạy. Bản thân ham học hỏi, luôn trau dồi kinh nghiệm, nâng cao kiến thức về kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm. Trẻ được học qua các lớp nhà trẻ, mẫu giáo bé, nên trẻ có kiến thức và kĩ năng sống cơ bản Đa số phụ huynh học sinh quan tâm đến cô và trẻ, ủng hộ cho lớp cả về vật chất và tinh thần, sưu tầm những nguyên vật liệu đã qua sử dụng và cùng giáo viên làm đồ dùng dạy học, kết hợp với giáo viên để chăm sóc giáo dục trẻ 3 / 20
3. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non. đạt kết quả tốt. Trẻ chăm, ngoan, đi học đều có khả năng tiếp thu kiến thức do cô truyền đạt, hứng thú trong mọi hoạt động. 2. Khó khăn: - Sĩ số học sinh đông, đa số trẻ hiếu động quá mức khi tham gia vào các hoạt động tập thể. - Trẻ chưa có kiến thức về những tình huống nguy hiểm trong cuộc sống. - Một số phụ huynh còn coi nhẹ, còn hạn chế trong việc dạy trẻ, hướng dẫn trẻ cách nhận biết những tình huống nguy hiểm. Đồng thời lại cưng phụng, chiều chuộng con cái khiến một số trẻ chưa có kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm. Ngay từ đầu năm học, tôi đã khảo sát trên thực tế số trẻ ở lớp đạt kết quả như sau: Tổng số trẻ được khảo sát là: 42 trẻ.( Phụ lục ) III. CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH. Biện pháp 1: Xây dựng nội dung giáo dục kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ theo từng tháng. Trong chương trình chăm sóc giáo dục mầm non nội dung giáo dục kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ lứa tuổi mầm non còn khá mới mẻ vì vậy tôi đã xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm tích hợp trong từng tháng, từng hoạt động vào nội dung nuôi dưỡng chăm sóc sức khỏe của trẻ. Để làm được điều đó thì ở mỗi tháng, ngoài việc xây dựng mục tiêu, nội dung của chủ đề tôi còn xây dựng nội dung giáo dục kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm từ đó có thể chủ động lồng ghép lựa chọn nội dung giáo dục kỹ năng ứng với những tình huống nguy hiểm vào hoạt động cho phù hợp theo từng tháng. Căn cứ vào khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ, căn cứ vào điều kiện thực tế của lớp học và năng lực, vốn kinh nghiệm sống, sự hiểu biết của bản thân, tôi đã xây dựng nội dung giáo dục kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ theo từng tháng như sau: Tháng Nội dung giáo dục kỹ năng ứng phó với tình huống nguy hiểm - Nhận biết phòng tránh những vật, những hành động nguy hiểm, không an toàn( CS 15) + Đồ chơi gây nguy hiểm: sắc, nhon, sứt, mẻ + Cách nhận biết đồ chơi gây nguy hiểm 4 / 20
4. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non. + Những việc nên hay không nên làm khi chơi: Không cho hột, hạt nhỏ vào tai, mũi - Một số kỹ năng an toàn khi tự chơi Tháng 9 Trong quá trình chơi, trẻ có thể gặp phải những mối nguy hiểm từ những đồ vật trong gia đình như phích nước, ổ điện, bếp ga, đồ dùng nhà bếp, cầu thang và những đồ vật nhỏ. Các con cần hiểu được đâu là đồ chơi, đâu là đồ dùng trong gia đình; đâu là đồ vật an toàn và đồ vật không an toàn, + Gọi tên một số đồ vật gây nguy hiểm + Không sử dụng những đồ vật dễ gây nguy hiểm để chơi khi không được người lớn cho phép + Đồ vật có thể gây nguy hiểm: ổ điện, bàn là, phích nước nóng, bật lửa, bếp gas, nến, dao nhọn, kéo + Cách nhận biết, phân biệt các đồ vật an toàn và đồ vật không an toàn (gây nguy hiểm) + Hướng dẫn trẻ cách sử dụng đảm bảo an toàn. - Giáo dục trẻ biết nhắc nhở hoặc báo người lớn khi thấy bạn sử dụng những đồ vật gây nguy hiểm. - Giáo dục trẻ kỹ năng giữ an toàn: Trẻ biết một số kỹ năng tự bảo vệ bản thân qua các qui tắc như quy tắc vòng tròn, quy tắc 5 ngón tay, quy tắc đồ lót. + Một số kỹ năng tự bảo vệ bản thân + Nhận biết vùng riêng tư + Cách phòng và tránh bị xâm hại vùng riêng tư + Các qui tắc về kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm ( Quy tắc vòng tròn, quy tắc 5 ngón tay, quy tắc đồ lót) Tháng 10 - Giáo dục trẻ kỹ năng ứng phó khi bị xâm hại cơ thể: Khi bị ai đó xâm hại vùng riêng tư cần nói ngay cho cha mẹ biết - Nói được thông tin quan trọng về bản thân và gia đình. + Trẻ nhớ số điện thoại, địa chỉ gia đình + Nhận biết và phân biệt đúng giới tính bản thân + Ứng xử phù hợp với giới tính bản thân - Giáo dục trẻ không đi theo, không nhận quà của người lạ khi chưa được người thân cho phép. Tháng 11 5 / 20
5. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non. - Biết và không làm một số việc gây nguy hiểm. + Nhận biết và phòng tránh nguy cơ gây cháy nổ + Đồ vật gây cháy nổ: bếp gas, bật lửa, nến, cồn, + Tập thói quen cho trẻ tìm hiểu nguyên nhân – kết quả. - Cách xử lí tình huống khi gặp cháy nổ - Giáo dục trẻ kỹ năng thoát hiểm + Trẻ biết và thuộc 7 kỹ năng thoát hiểm: + Kỹ năng 1: Khi ngửi thấy mùi khét, khói hoặc trông thấy lửa cháy thì các con phải gọi ngay cho các chú lính cứu hỏa. Số điện thoại các chú là 114 + Kỹ năng 2: Nếu bị kẹt trong đám cháy có người lớn bên cạnh, các con phải bình tĩnh làm theo sự chỉ dẫn của người lớn. + Kỹ năng 3: Chỉ cho bé những lối có thể thoát ra ngoài khi có hỏa hoạn. Dặn bé cố gắng thoát ra ngoài càng nhanh càng tốt tuyệt đối không chần chừ mang theo đồ đạc hoặc nán lại gọi điện cho cứu hỏa. + Kỹ năng 4: Nếu gia đình bạn sống trong tòa nhà cao tầng hoặc khu chung cư, hãy dạy bé rằng đừng bao giờ di chuyển xuống dưới đất bằng thang máy khi có hỏa hoạn vì khi đó thang máy có thể ngừng giữa chừng do ngắt điện. Trường hợp ở gần tầng thượng hơn, hãy di chuyển lên tầng thượng thay vì di chuyển xuống dưới. + Kỹ năng 5: Nhớ rằng không những lửa mà khói và hơi độc cũng có thể dẫn đến tử vong. Để tránh bị ngộp vì khói, hãy dạy bé di chuyển ra ngoài bằng cách bò sát mặt đất, bịt khăn hoặc vải thấm nước lên miệng, mũi. Hãy khoác thêm một chiếc áo được nhúng nước nếu có thể. + Kỹ năng 6: Khi tóc hoặc quần áo bị bén lửa hãy dạy bé phải dừng lại, nằm xuống và lăn người qua lại hoặc lăn tròn. + Kỹ năng 7: Nếu kẹt trong phòng không thể thoát ra ngoài, hãy lấy vải ướt bịt chặt các khe cửa rồi chui xuống gầm giường và nằm sát xuống sàn nhà. Bởi gầm giường là nơi đầu tiên những người lính cứu hỏa để mắt đến khi tìm kiếm những người còn kẹt lại trong một vụ hỏa hoạn. - Giáo dục trẻ các kỹ năng tự bảo vệ bản thân và ứng phó với những Tháng 12 tình huống nguy hiểm 6 / 20
6. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non. + Tuyệt đối không đi theo người lạ: Dạy trẻ không được nghe theo những lời dụ dỗ của bất cứ người lạ nào và cũng không được đi theo họ dù bất cứ nơi đâu. + Không được nhận bất cứ thứ gì từ người lạ: Trẻ con dễ bị dụ dỗ bởi những món quà ngay trước mắt vì vậy cần dạy trẻ biết cách nói không với những món quà hay bất cứ thứ gì từ những người lạ. + Chơi trò đóng kịch để dạy trẻ cách xử lý trong các tình huống nguy hiểm: Khi hỏa hoạn, bị người lạ giữ chặt Giải thích cho trẻ nguy hiểm trong các tình huống ấy như thế nào và đưa ra một vài giả thiết để tự bảo vệ bản thân - Dạy trẻ nhớ các số điện thoại cần thiết khi gặp nguy hiểm: 114, 115, 113, số điện thoại của người thân trong gia đình ( bố, mẹ ) - Dạy trẻ quy tắc bàn tay: Hướng dẫn trẻ tránh xa những người chưa tốt bằng nguyên tắc bàn tay: ôm với ông bà, cha mẹ, các thành viên trong gia đình; nắm tay cô giáo, bạn bè hoặc họ hàng; bắt tay khi gặp người quen; vẫy tay với người lạ; xua tay thể hiện thái độ dứt Tháng 1 khoát với người khiến trẻ thấy bất an. + Không ai được chạm vào vùng kín trên cơ thể bé: Ngoại trừ bố mẹ khi giúp trẻ tắm rửa hay bác sĩ, y tá khi thăm khám cho trẻ, còn laị không ai được tùy tiện chạm vào cơ thể trẻ, đặc biệt là những vùng nhạy cảm ( Vùng riêng tư) - Biết kêu cứu và chạy khỏi nơi nguy hiểm + Trẻ nhận biết, phân biệt nơi có nguy cơ an toàn và không an toàn. - Giáo dục trẻ kỹ năng giữ an toàn tự bảo vệ bản thân + Kỹ năng an toàn khi tham gia giao thông: Dạy trẻ biết một số biển Tháng 2 báo cơ bản, đi bộ trên vỉa hè, luôn đi bên phải, cách sang đường khi qua các ngã ba, ngã tư. - Trẻ thảo luận theo nhóm đưa ra cách xử lí các tình huống cô đưa ra. - Giáo dục trẻ cách ứng phó với từng tình huống nguy hiểm. + Khi bị lạc con sẽ làm gì? + Khi người lạ gõ cửa con sẽ làm gì? + Trong nhà xảy ra cháy? + Khi phát hiện kẻ trộm đột nhập vào nhà? 7 / 20
7. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non. + Người lạ gọi điện thoại đến nhà? + Quên mang theo tiền khi đi xe, mua hàng? + Khi người lạ cho quà bánh? + Khi người lạ nhận là bố mẹ đến trường đón? + Khi người lạ sờ vào vùng đồ lót? - Giáo dục trẻ kỹ năng ứng phó với 1 số tình huống nguy hiểm + Ứng xử khi bị lạc bố mẹ: Dạy trẻ khi ở nơi đông người, nếu không thấy bố mẹ phải đứng yên một chỗ chờ bố mẹ, người thân đến đón. Ngoài ra, hãy dạy con tìm chú bảo vệ, chú công an hay người lớn Tháng 3 đáng tin cậy ở xung quanh để gọi điện cho bố mẹ, người thân. + Không bao giờ mở cửa cho người lạ khi người lớn vắng nhà: Tuyệt đối không mở cửa cho người lạ khi người lớn vắng nhà cũng là một nguyên tắc bảo vệ bản thân quan trọng tránh nguy hiểm. - Biết gọi người giúp đỡ khi gặp trường hợp khẩn cấp ( cs 14) : Trẻ biết chủ động linh hoạt đề nghị sự giúp đỡ từ người khác khi gặp khó khăn hay nguy hiểm. - Dạy trẻ kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm thông qua các tình huống giả định - Thực hành trải nghiệm các tình huống giả định cô đưa ra + Khi bị lạc con sẽ làm gì? + Khi người lạ gõ cửa con sẽ làm gì? Tháng + Trong nhà xảy ra cháy? 4 + Khi phát hiện kẻ trộm đột nhập vào nhà? + Người lạ gọi điện thoại đến nhà? + Quên mang theo tiền khi đi xe, mua hàng? + Khi người lạ cho quà bánh? + Khi người lạ nhận là bố mẹ đến trường đón? + Khi người lạ sờ vào vùng đồ lót? - Đưa ra những qui tắc an toàn và không an toàn, được phép và không được phép. - Nhận ra các địa diểm có nguy cơ không an toàn + Đường xá nơi có nhiều phương tiện giao thông Tháng 5 + Những nơi nuôi thú, nơi có động vật nuôi thả rông + Sông, suối, ao hồ, cống, nhà tắm những nơi có bể hoặc thùng chức nước không có nắp đậy. 8 / 20
8. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non. + Công trường lao động, xí nghiệp, cơ sở gia công sản xuất.. + Những nơi đông đúc như chợ, công viên, khu giải trí những nơi vắng vẻ - Giáo dục trẻ kỹ năng ứng phó với từng tình huống nguy hiểm. Cho trẻ thực hành trải nghiệm ứng phó với từng tình huống giả định. Kết quả: Với bảng kế hoạch cụ thể rõ ràng cho từng tháng đã giúp tôi xác định việc cần làm là giúp trẻ có vốn kiến thức nhận biết những mối nguy hiểm xung quanh cuộc sống, có kỹ năng tự bảo vệ bản thân trong mọi tình huống từ đó biết cách ứng phó với những tình huống đó một cách hiệu quả nhất. Biện pháp 2: Đưa ra các tình huống giả định và Xây dựng nội dung để giáo duc kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ cụ thể trong các hoạt động dạy trẻ. * Đưa ra các tình huống giả định để giáo duc kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ: Những tình huống nguy hiểm là những yếu tố tiềm ẩn mà không phải trẻ nhỏ nào cũng có thể nhận biết ra và biết hết chúng. Bản chất của trẻ nhỏ là hiếu động, trẻ thường xuyên hoạt động với các đối tượng khác nhau đặc biệt là với những đối tượng tạo cho trẻ sự hứng thú. Ghi nhớ số điện thoại gia đình để gọi về khi bị lạc, tuyệt đối không đi theo người lạ, không nhận quà bánh của người lạ vì có thể sẽ bị họ bắt cóc...là những kỹ năng mà trẻ cần được trang bị để đề phòng bất trắc xảy ra. Thông qua việc đặt ra các tình huống tốt xấu giả định giúp trẻ hình thành khả năng nhận biết, phân biệt những tình huống nguy hiểm có thể gặp phải trong cuộc sống hàng ngày. Để từ đó trẻ có thể tự giải quyết, xử lí các tình huống bảo vệ bản thân khi trẻ cảm thấy không an toàn. Ngay từ đầu năm học tôi đã lên kế hoạch để xây dựng các tình huống mà trẻ có thể dễ gặp phải trong cuộc sống hàng ngày nhằm giúp trẻ có thể tự ứng phó giải quyết khi không có người lớn bên cạnh. Trong năm học 2020- 2021 bản thân tôi đã nghiên cứu tìm tòi các tình huống mà trẻ lứa tuổi mầm non hay gặp để xây dựng ra một số tình huống có vấn đề cho trẻ thực hành trải nghiệm rút ra kinh nghiệm sống khi gặp phải những tình huống tương tự như vậy. Tôi đã đưa ra những tình huống cụ thể để trẻ trải nghiệm chứ không phải dừng lại ở việc dạy lý thuyết rập khuôn hoặc chỉ "cấm đoán" sẽ khiến trẻ mất đi khả năng phán đoán và tự ra quyết định. Trong quá trình hoạt động trẻ có nhiều tình huống nguy hiểm gặp phải bất trắc như: 9 / 20
9. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non. + Trẻ leo trèo + Trẻ chạy nhảy xô đẩy lẫn nhau + Trẻ chơi các trò chơi, đồ chơi không đúng cách (Cho đồ chơi vào mồm, tai, mũi, dùng đồ chơi đập vào người vào mặt bạn, đẩy, ngáng bạn khi chơi...) + Trẻ vừa ăn vừa cười đùa. + Trẻ tự ý ăn uống các đồ ăn lạ (hoặc những thứ mà trẻ cho là đồ ăn) + Trẻ tự ý thực hiện các hành vi “ cấp cứu” cho mình và cho bạn. + Trẻ bị người lạ rủ rê, xâm hại bản thân * Xây dựng nội dung để giáo duc kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ cụ thể trong các hoạt động dạy trẻ: Mức độ trẻ gặp nạn trong các hoạt động này chủ yếu phụ thuộc vào vốn kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng hoạt động của trẻ. Để trẻ tránh được những tai nạn, các mối nguy hiểm đáng tiếc có thể xảy ra ngoài việc cung cấp các kiến thức cần thiết về những tình huống nguy hiểm thì chúng ta cần rèn trẻ trong nhiều hoạt động khác nhau của cuộc sống hằng ngày và thông qua các tình huống. Những tình huống này có thể là xảy ra trong phạm vi lớp, trong phạm vi trường, xảy ra bên ngoài trường: * Hoạt động Trò chuyện sáng: Ví dụ 1: Trong chủ đề “Bé và gia đình” tôi đã đưa ra những tình huống: “ Nếu có người lạ cho quà và xin vào nhà lúc bố mẹ không có ở nhà bé nên làm như thế nào?” Ở tình huống này, với lứa tuổi của trẻ trên thực tế trẻ rất thích khi được cho quà và sẽ không biết tại sao không được nhận. Tại sao lại không được cho người lạ vào nhà? Hình ảnh 1: Trẻ thảo luận nhóm các tình huống cô đưa ra Khi trẻ thảo luận, tôi đưa ra những giả thiết, những tình huống xấu “ Nếu đó là kẻ xấu thì sẽ rất nguy hiểm cho bé”. Tôi phân tích, giải thích cho trẻ và giúp trẻ có phương án giải quyết đó là: Tuyệt đối không được mở cửa cho bất cứ ai trừ bố mẹ nhưng nếu thấy có người có vẻ cố tình rình rập ở cửa để vào nhà thì trẻ nên bật TV thật lớn, gây tiếng ồn trong nhà để kẻ lạ mặt nghĩ trong nhà có người lớn. Không nhận quà, ăn bánh kẹo của người lạ vì có thể những loại bánh kẹo đó đã bị kẻ xấu tẩm thuốc mê. Nếu cho người lạ vào nhà mà đấy là kẻ trộm thì bé cũng sẽ gặp nguy hiểm, đồ đạc trong nhà cũng sẽ bị kẻ xấu lấy đi mất. * Trong Hoạt động Tạo hình: 10 / 20
10. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non. Những đồ vật do con người sáng tạo ra nhằm phục vụ đắc lực cho cuộc sống hằng ngày và công việc của con người. Các đồ vật này với những tính năng sử dụng riêng sẽ có cấu tạo và phương thức hoạt động để đáp ứng tốt nhất yêu cầu đặt ra. Vì vậy nguy cơ không an toàn có thể do cấu tạo của các đồ vật đã có những đặc điểm có nguy cơ như vật sắc, nhọn ( dao, kéo, dĩa, tuốc lơ vít, tăm, bút, kim ); vật có răng cưa; vật có điện (ổ điện, quạt tích điện, đèn tích điện); vật có độ đàn hồi cao (dây chun, lò xo ); vật chứa đồ nóng (phích, ấm ủ ). Thêm vào đó là người sử dụng không đúng cách hoặc sắp xếp đồ vật không hợp lý sẽ làm gia tăng nguy cơ và biến những nguy cơ đó thành tai nạn thực sự. Ví dụ: Giáo Viên nêu đặc điểm cấu tạo của cái kéo gồm có phần thân kéo và tay cầm. Thân kéo gồm phần lưỡi kéo rất sắc (cắt đứt các vật khác) dùng để cắt và phần mũi kéo nhọn. Phần tay cầm để cầm. GV làm mẫu cho trẻ xem để thấy rõ đặc điểm của từng bộ phận trên cái kéo thực hiện đúng chức năng của nó như thế nào, nếu làm không đúng có thể xảy ra chuyện gì. Hình ảnh 2: Dạy trẻ cách sử dụng kéo an toàn, đúng cách. * Hoạt động Khám phá: Trong thời gian gần đây, cháy nổ là mối nguy hiểm luôn rình rập với tất cả mọi nhà. Chính vì vậy, với trẻ mẫu giáo tuy trẻ còn nhỏ tuổi song tôi nghĩ rằng cũng cần dạy cho trẻ một số kỹ năng ứng biến nếu chẳng may có điều đó xảy ra. Tôi đã đưa tình huống : “ Nếu bé thấy có khói, hoặc cháy bé sẽ làm thế nào?” Qua tình huống này tôi dạy trẻ : Khi thấy có khói hoặc cháy ở đâu, trước hết bé phải chạy xa khỏi chỗ cháy, Hãy hét to để báo với người nhà và những người xung quanh có thể nghe thấy. Nếu không có người ở nhà thì chạy báo cho hàng xóm. Từ những tình huống cụ thể mà rất dễ xảy ra đối với trẻ, bằng cách cho trẻ thảo luận, yêu cầu trẻ suy nghĩ, vận dụng vốn hiểu biết của mình đã có để tìm cách giải quyết vấn đề. Thông qua đó cô giúp trẻ tìm ra phương án tối ưu nhất, đó cũng chính là kinh nghiệm mà ta cần dạy trẻ .Thông qua hoạt động đó cũng giúp trẻ có sự tư duy lôgíc, biết cách diễn đạt suy nghĩ của mình, và giúp trẻ có thêm kinh nghiệm trong cuộc sống. Đồng thời tôi dạy trẻ kỹ năng thoát hiểm khi gặp hỏa hoạn. Hình ảnh 3: Trẻ thực hành kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn Ví dụ 2: Chủ đề “ Nghề nghiệp” 11 / 20
11. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non. Hoạt động chiều: Tôi cho trẻ “ Nhận biết các nguy cơ cháy nổ có thể gặp”, tôi sẽ cung cấp cho trẻ những kiến thức và kĩ năng cơ bản sau. - Nhận biết các nguồn gây ra lửa (bếp gas, bật lửa, cồn, nến, xăng...) - Biết ảnh hưởng tốt/ xấu của lửa trong cuộc sống. - Biết cách dập lửa an toàn ( khăn ướt, nước, bình xịt) - Tôi cho trẻ đóng vai giả làm chú lính cứu hỏa-> Từ đó trẻ sẽ được trang bị kiến thức và kĩ năng cần thiết cho mình. Hình ảnh 4: Trẻ đóng vai giả làm lính cứu hỏa trong buổi học ngoại khóa Kết quả: Tôi đã dạy trẻ cách ứng phó từ bây giờ để trẻ biết cách thoát ra nếu không may điều đó xảy ra trong tương lai. Đặc biệt, tôi khẳng định với trẻ: “ Không có gì quí hơn chính bản thân con”. Vì thế con không cần mang theo bất kể cái gì khi thoát ra. Khi nào thoát ra ngoài rồi con cần phải kêu cứu. Nếu trẻ nào cũng biết điều đó thì tỷ lệ tử vong do các thảm họa gây ra sẽ giảm ở mức tối thiểu. Ví dụ 3: Cô đưa ra tình huống. * Hoạt động Ngoài trời: Khi qua đường để đến công viên, các con phải đi cùng với cô không được chạy qua đường. Khi vào trong công viên các con phải đi theo hàng lối và nghe theo sự hướng dẫn của cô. Hình ảnh 5: Trẻ xếp hàng theo hướng dẫn của cô trước buổi dã ngoại - Điều gì có thể xảy ra nếu các con chạy qua đường? - Nếu không đi theo hàng lối và không nghe theo sự hướng dẫn của cô thì điều gì sẽ xảy ra? - Khi bị lạc con sẽ làm gì? Kết quả: Tôi đã giáo dục các con kỹ năng sống khi sang đường phải có người lớn dắt qua đường, ở những nơi đông người phải đi theo sự hướng dẫn của cô không chạy lung tung tránh bị lạc và bắt cóc. * Hoạt động Làm quen văn học: Ví dụ 4: Kể cho trẻ nghe tình huống: Bạn Hà đang chờ mẹ đến đón, lại tự ý ra cổng. Có một bác đến gần, đưa cho Hà một cái bánh bông lan và nói ăn đi rồi bác đưa về nhà. Cô dừng lại hỏi trẻ: Các con thử đoán xem bạn Hà có về cùng với bác đó không? Nếu là con thì con sẽ làm gì? Cho trẻ được trao đổi và tự do bày tỏ ý kiến của mình. Sau đó cô kể phần kết câu chuyện: Bạn Hà nhớ lời cô và mẹ dặn nên đã không ăn và biết nói to lên: Không cháu không đi đâu cháu đợi 12 / 20