Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp trẻ 4 - 5 tuổi tích cực tham gia hoạt động trải nghiệm trong trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp trẻ 4 - 5 tuổi tích cực tham gia hoạt động trải nghiệm trong trường Mầm non

1. 2 3.2. Đối tượng nghiên cứu. “Một số biện pháp giúp trẻ 4 - 5 tuổi tích cực tham gia hoạt động trải nghiệm trong trường mầm non” 4. Mục đích của đề tài Mục đích tôi nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp giúp trẻ 4 - 5 tuổi tích cực tham gia hoạt động trải nghiệm trong trường mầm non” Là đưa ra một số biện pháp hữu hiệu nhất giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, linh hoạt hơn trong các hoạt động, nhằm phát huy tối đa sự sáng tạo của trẻ. Giúp trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động trải nghiệm một cách hiệu quả nhất. II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Thực trạng vấn đề 1.1. Cơ sở lí luận. Hoạt động trải nghiệm là một cách học thông qua thực hành, với quan niệm việc học là quá trình tạo ra tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trên những kinh nghiệm, kiến thức sẵn có. Như vậy, thông qua các hoạt động trải nghiệm, trẻ được cung cấp kiến thức, kỹ năng từ đó hình thành những năng lực, phẩm chất và kinh nghiệm. Hoạt động trải nghiệm được sử dụng như là một hình thức, một phương pháp, quan điểm giáo dục ở nhiều nước trên thế giới. Các nhà giáo dục dựa vào trải nghiệm như là cách phát triển kinh nghiệm của mỗi cá nhân. Hoạt động trải nghiệm khiến trẻ sử dụng tổng hợp các giác quan (nghe, nhìn, chạm, ngửi ) để có thể tăng khả năng lưu giữ những điều đã tiếp cận được lâu hơn. Hoạt động trải nghiệm giúp trẻ có thể tối đa hóa khả năng sáng tạo, tính năng động và thích ứng. Trẻ được trải qua quá trình khám phá kiến thức và tìm giải pháp, từ đó giúp phát triển năng lực cá nhân và tăng cường sự tự tin cho trẻ. Hoạt động trải nghiệm giúp cho việc học trở nên thú vị hơn với trẻ và việc dạy trở nên thú vị hơn với người dạy. Tổ chức các hoạt động thực hành, trải nghiệm một cách phong phú, đa dạng, đáp ứng nhu cầu, hứng thú của trẻ bằng hình thức “Học bằng chơi, chơi mà học”, từ đó giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động thực hành, trải nghiệm, đồng thời nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên trong việc vận dụng các phương pháp tổ chức hoạt động thực hành, trải nghiệm, đặc biệt là tổ chức cho trẻ mẫu giáo. 1.2. Cơ sở thực tiễn. Trên thực tế, tại các trường mầm non nói chung và trường mầm non Đông yên A nói riêng thì hoạt động trải nghiệm đã được các nhà trường quan
2. 3 tâm. Song một số nội dung khi cho trẻ tham gia các hoạt động trải nghiệm, hoạt động tập thể còn có những khó khăn hạn chế đó là: Việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động trải nghiệm còn chưa nhiều do kinh phí còn hạn hẹp. Một số giáo viên còn chưa thật sự mạnh dạn bứt phá trong công tác giảng dạy, nội dung, kỹ năng, phương pháp, hình thức tổ chức các hoạt động còn gò bó, máy móc, chưa có tính mới lạ. Nội dung hoạt động trải nghiệm, hoạt động tập thể chưa gắn với thực tiễn. Trẻ chưa được khám phá, trải nghiệm, chưa đáp ứng được nhu cầu sở thích của trẻ, kỹ năng sáng tạo, tính tích cực chủ động, mạnh dạn tự tin của trẻ trong các hoạt động trải nghiệm cũng như trong hoạt động tập thể. Vì vậy, với một mong muốn thu hút được sự hứng thú tham gia của trẻ trong các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm, đem lại cho trẻ một kỹ năng tham gia hoạt động một cách chủ động, tự giác, phát huy khả năng sáng tạo độc lập của các cá nhân cũng như phát huy sức mạnh của tập thể. Giúp trẻ có những “cảm giác mới” về môi trường, thích khám phá, tìm tòi về thế giới xung quanh. Tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm một cách tự nhiên, hứng thú, phát huy khả năng sáng tạo của trẻ, trẻ “đóng” đúng vai chơi của mình. Xây dựng cho trẻ một môi trường hoạt động mở, phong phú về học liệu, đảm bảo yếu tố “thân thiện”, “tích cực”, “an toàn” nên tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài này. Bản thân tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 4 -5 tuổi với tổng số là 26 trẻ. Qua quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau: 1.2.1. Thuận lợi: Về phía nhà trường: Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh trong các hoạt động giáo dục trải nghiệm của trường, lớp Cơ sở vật chất khang trang, phòng học được xây dựng kiên cố có công trình vệ sinh khép kín, đồ dùng đồ chơi an toàn, khu vực trong và ngoài lớp đều đảm bảo mọi điều kiện cho trẻ hoạt động, thuận lời trong việc tổ chức các hoạt động tham gia trải nghiệm cho trẻ Về phía giáo viên: Bản thân là giáo viên có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng. Tôi luôn nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, tâm huyết với nghề ham học hỏi, luôn tìm tòi tự bồi dưỡng bản thân qua sách báo, thông tin điện tử, đồng nghiệp...để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
3. 4 Về phía phụ huynh: Các bậc phụ huynh trong lớp nhiệt tình ủng hộ về tinh thần cũng như cơ sở vật chất, gần gũi chia sẻ các kinh nghiệm và thống nhất phương pháp cùng dạy trẻ theo khoa hoc. Về phía trẻ: Trẻ ngoan, lễ phép, đi học chuyên cần, trẻ khỏe mạnh nhanh nhẹn, tích cực tham gia vào các hoạt động của lớp. 1.2.2. Khó khăn: Về phía giáo viên: Chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục theo hướng trải nghiệm. Việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ còn chưa phong phú, chưa linh hoạt. Việc sắp xếp đồ dùng, đồ chơi nguyên vật liệu cho trẻ hoạt động còn thiếu khoa học, mang tính chắp vá. Đồ dùng phục vụ cho hoạt động trải nghiệm cho trẻ chưa phong phú đa dạng, chủ yếu đồ dùng của trẻ là do giáo viên tự làm. Về phía phụ huynh: Một số phụ huynh còn thờ ơ, chưa thực sự chú trọng và nhận thức sâu sắc về các hoạt động trải nghiệm của trẻ. Về phía trẻ: Nhận thức của trẻ không đồng đều, một số trẻ còn chậm chạp, nhút nhát, thiếu tự tin, chưa có nhiều kỹ năng trong các hoạt động nhóm, khả năng sáng tạo, tính chủ động của trẻ trong các hoạt động trải nghiệm còn hạn chế nên chưa tích cực khi tham gia các hoạt động trải nghiệm. Trẻ trả lời chưa theo hiểu biết mà đang bị thụ động, bắt chước. 1.2.3. Khảo sát trước khi thực hiện đề tài: Từ những thuận lợi và khó khăn trên tôi bắt đầu khảo sát trên trẻ của lớp 4 tuổi B5. Với tổng số trẻ là 26 trẻ và có kết quả như sau: Kết quả khảo sát đầu năm: (Tháng 9/2024) Đầu năm Nội dung khảo sát Trẻ đạt Trẻ chưa đạt Tính tích cực chủ động, hứng thú, mạnh dạn, tự 7 27% 19 73% tin tham gia hoạt động trải nghiệm. Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ. 7 27% 19 73% Khả năng tư duy sáng tạo 6 23% 20 77% Qua kết quả khảo sát trên tôi thấy tính tích cực, mạnh dạn, tự tin, kỹ năng hoạt động nhóm, khả năng tư duy sáng tạo còn nhiều hạn chế chưa đạt được mục tiêu của trương trình giáo dục mầm non hiện nay. Vì vậy tôi đã mạnh dạn
4. 5 áp dụng một số biện pháp sau để giúp trẻ hoạt động tích cực hơn trong các hoạt động trải nghiêm vào lớp học của mình. 2. Các biện pháp thực hiện 2.1. Biện pháp 1: Tự học tập, bồi dưỡng nâng cao nhận thức và phương pháp về tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ. Trước yêu cầu ngày càng cao của xã hội và sự phát triển nhanh chóng của khoa học - kĩ thuật, đòi hỏi mỗi giáo viên cũng như tất cả mọi người phải không ngừng học tập để có trình độ đáp ứng nhu cầu của cuộc sống. Vì thế, Lê-nin đã từng nói: “Học, học nữa, học mãi”. Câu nói đó đã trở thành chân lý cho mọi thời đại. Người xưa có câu: “Nhân bất học bất tri lý - ấu bất học lão hàn vi”. Câu nói đó như thôi thúc tôi cần phải học để có trình độ, có kiến thức, để nâng cao kỹ năng nghiệp vụ của mình, đáp ứng với yêu cầu giáo dục hiện nay và phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Học và chỉ có học nữa, học mãi đó sẽ là chìa khóa mở cửa cho mọi kho báu trên đời. Do vậy việc bồi dưỡng về nhận thức và chuyên môn của bản thân là một việc làm vô cùng cần thiết giúp tôi có nhận thức đúng đắn, trang bị những hiểu biết, các kiến thức về chuyên môn giúp tôi chủ động, tự tin trong quá trình tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ. Nhận thức về ý nghĩa của việc tự học tự bồi dưỡng, nên bản thân tôi luôn tham gia đầy đủ các buổi chuyên đề bồi dưỡng chuyên môn do Sở, Phòng giáo dục và đào tạo tổ chức, các buổi sinh hoạt chuyên môn tại nhà trường. Lắng nghe và ghi chép một cách nghiêm túc, mạnh dạn trao đổi với đồng nghiệp, với cán bộ quản lý nhà trường những vấn đề còn chưa rõ, chưa hiểu, những vấn đề mà tôi quan tâm về đổi mới phương pháp giảng dạy. Xác định tự học tự nghiên cứu tài liệu cũng là một việc làm không thể thiếu được trong việc nâng cao nghiệp vụ của bản thân, tôi đã tìm kiếm những tài liệu, sách vở về đổi mới phương pháp giảng dạy: Lấy trẻ làm trung tâm, cách tổ chức các hoạt động cho trẻ trải nghiệm, tham khảo các tài liệu trên mạng internet, các trang zalo, fabark về giáo dục... Để tự đọc, tự nghiên cứu và rút ra được những vấn đề cần thiết cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy. Ngoài ra để đáp ứng với thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, việc học hỏi và nâng cao trình độ chuyên môn còn cần sự kết hợp với các phương pháp giáo dục hiện đại. Tôi đã theo học chương trình STEM và AI do thầy Tùng và thầy Phúc giảng dạy, tôi đã có cơ hội tiếp cận với những kiến thức tiên tiến và ứng dụng thực tiễn, giúp nâng cao năng lực tư duy, sáng tạo và giải quyết vấn đề. Việc tiếp thu những kiến thức này không chỉ giúp tôi nâng cao chuyên môn mà còn trang bị cho tôi những kỹ năng quan trọng để thích ứng với sự thay đổi của thời đại.
5. 6 Để giúp bản thân hiểu sâu sắc vấn đề đổi mới phương pháp và đối chiếu giữa kiến thức sách vở với thực tiễn, tôi đã mạnh dạn xây dựng một số hoạt động tại chính lớp mình để đồng chí phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn nhà trường và đồng nghiệp dự giờ. Thông qua tiết dạy, tôi được nghe đồng nghiệp thảo luận, góp ý kiến rút kinh nghiệm, được nghe các đồng chí phụ trách chuyên môn phân tích cụ thể các hoạt động: Hoạt động đó đã thực sự là hoạt động trải nghiệm chưa? Đã đổi mới chưa? Đổi mới ở chỗ nào? Đã lấy trẻ làm trung tâm chưa? Hoạt động đó có gì khác so với cách dạy cũ và hoạt động đó thực sự mang lại hiệu quả gì?... Từ đó rút ra được những kinh nghiệm cho bản thân trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy và việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm một cách hiệu quả. (Minh hoạ ở phụ lục 1: Hình ảnh 1) Qua việc tự học tập và bồi dưỡng tôi đã nắm vững chuyên môn, phương pháp giảng dạy và nghệ thuật giảng dạy được nâng lên rõ rệt. Từ đó khi tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ sẽ đạt hiệu quả cao hơn. Qua việc tự bồi dưỡng bản thân, đã tạo điều kiện thêm cho tôi, sự tự tin khi giao tiếp với phụ huynh cũng như có thêm nhiều kiến thức bổ ích, từ đó tôi có những biện pháp hữu hiệu để tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ trong trường mầm non được tốt hơn. 2.2. Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch giáo dục về tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ. Muốn thực hiện các hoạt động cho trẻ thực hành, trải nghiệm theo chủ đề sự kiện các tháng một cách khoa học và có hiệu quả thì ngay từ đầu năm học tôi đã lập kế hoạch theo từng tháng. Bám sát vào chương trình giáo dục mầm non theo độ tuổi, dự kiến các sự kiện trong năm học, tôi đã xây dựng kế hoạch, thiết kế các hoạt động thực hành, trải nghiệm phù hợp với nhận thức, đặc điểm tâm sinh lí của trẻ, với điều kiện cơ sở vật chất của lớp, địa phương để thực hiện các hoạt động của từng tháng trong năm học. Tôi xây dựng nội dung kế hoạch hoạt động trải nghiệm của trẻ lớp 4 tuổi B5 năm học 2024 - 2025 như sau: Thời Gian Nội dung - Bé làm đèn lồng vui đón trung thu. Tháng 09/2024 - Bé bày mầm ngũ quả - Bé làm thiệp tặng bà và mẹ. Tháng 10/2024 - Trải nghiệm vắt nước cam - Bé làm đầu bếp, món salat rau củ
6. 7 - Đồng dao thằng bờm Tháng 11/2024 - Làm hoa từ các nguyên vật liệu khác nhau. - Bé làm bánh pizza. Tháng 12/2024 - Bé tập làm chú bộ đội Tháng 01/2025 - Bé làm bánh chưng đón tết Nguyên Đán - Khám phá Bắp ngô Tháng 02/2025 - Chăm sóc cây xanh. Tháng 03/2025 - Làm hoa, thiệp tặng bà và mẹ. - Khám phá về máy lọc nước. Tháng 04/2025 - Làm bánh trôi nước. - Bé chơi với cát, đất đá, nước. - Bé tham qua một số di tích lịch sử của địa phương. Tháng 05/2025 - Trang trí ảnh Bác Hồ. Việc xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ theo sự kiện các tháng đã giúp tôi hình dung rõ ràng, cụ thể từng hoạt động của đề tài, chủ động tiến hành các phương pháp dạy trẻ, đồng thời dễ dàng hơn trong việc kiểm tra, đánh giá mức độ thực hành kĩ năng của trẻ trong từng hoạt động trải nghiệm mà tôi tổ chức. 2.3. Biện pháp 3: Xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ trải nghiệm. Xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và có ý nghĩa đối với sự phát triển của trẻ. Môi trường tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động một cách tích cực. Để giúp cho việc tạo môi trường hoạt động cho trẻ trải nghiệm được thuận lợi và có hiệu quả, tôi đã xây dựng tạo môi trường trong lớp học và ngoài lớp học như sau: 2.3.1. Tạo môi trường trong lớp học: Trong tổ chức các hoạt động theo hướng trải nghiệm cho trẻ và vận dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì môi trường học tập có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với việc học và tiếp thu kiến thức của trẻ. Trẻ vốn rất hiếu kỳ, chúng tò mò mong muốn được khám phá tất cả mọi vật xung quanh. Những hình ảnh, những ấn tượng mà trẻ thu nhận được trong những năm tháng tuổi thơ sẽ khắc sâu trong trí nhớ suốt cả cuộc đời, điều đó ảnh hưởng rất nhiều đến sự phát triển sau này của trẻ. Chính vì vậy tôi luôn tâm niệm: Sẽ trang bị cho trẻ một thế giới tự nhiên, một môi trường học tập tốt nhất ngay tại lớp và trường của trẻ. Bố trí không gian, các khu
7. 8 vực góc hoạt động chính của lớp hợp lý, thẩm mỹ, thân thiện. Đồ dùng đồ chơi trong lớp gần gũi, quen thuộc với cuộc sống hàng ngày, thể hiện được nét văn hóa riêng của cộng đồng và địa phương đồng thời đảm bảo không gian để trẻ hoạt động theo nhóm nhỏ hoặc cá nhân. Các khu vực, các góc được bố trí thuận tiện, hợp lý, linh hoạt, dễ thay đổi, đáp ứng được nhu cầu, hứng thú vui chơi của trẻ. Đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị, nguyên vật liệu được lựa chọn và sử dụng đa dạng, linh hoạt, kích thích sự phát triển của trẻ. Tôi xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp nhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thức hoạt động phong phú, đa dạng hơn giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới, hoạt động với đồ vật và rèn luyện kỹ năng. Trong lớp, tôi đã bố trí các góc như sau: Góc tĩnh xa góc động. Ví dụ: Góc xây dựng và góc phân vai ở gần nhau và xa góc sách. Góc xây dựng tránh lối đi lại. Góc tạo hình gần nguồn nước, góc thiên nhiên ở ngoài hiên Các góc có khoảng rộng, cách nhau hợp lý để bảo đảm an toàn và vận động của trẻ. Tạo ranh giới giữa các góc hoạt động. Ví dụ: Sử dụng giá dựng đồ chơi quay lại tạo thành ranh giới cho góc chơi. Ranh giới ở các góc không che tầm nhìn của trẻ và không cản việc quan sát của giáo viên. Thay đổi vị trí các góc sau mỗi chủ đề để tạo cảm giác mới lạ, kích thích hứng thú của trẻ. Đặt tên các góc phải đơn giản, dễ hiểu và phù hợp với nội dung từng chủ đề đang thực hiện, tên góc rõ ràng để tích hợp lồng ghép chữ cái. (Minh hoạ ở phụ lục 2: Hình ảnh 2) Với việc tạo môi trường cho trẻ trong lớp học như vậy, trẻ thấy hứng thú hơn khi tham gia các hoạt động, từ đó kết quả học tập của trẻ tiến bộ lên rõ rệt. 2.3.2. Tạo môi trường ngoài lớp học. Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện cho trẻ. Những yêu cầu về môi trường ngoài lớp học được tôi rất quan tâm và thực hiện có hiệu quả. Ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng khu vực ngoài hành lang của lớp là góc thiên nhiên để dành cho các hoạt động chăm sóc cây cối: Nhặt cỏ, bắt sâu, tưới nước...
8. 9 (Minh hoạ ở phụ lục 2: Hình ảnh 3) Trong sân trường ở một góc nhỏ, nhà trường đã thiết kế và xây dựng góc “Không gian sáng tạo” rất đẹp mắt và hấp dẫn trẻ. Khu vui chơi gồm ba khu vực: Khu trò chơi dân gian, khu khám phá khoa học, và khu ứng dụng phương pháp giáo dục STEAM. Ở góc này tôi cùng các đồng chí giáo viên trang trí, sắp xếp các đồ dùng, đồ chơi trải nghiệm, tận dụng các quyển sách, tranh truyện, sách vải do giáo viên tự làm để cho trẻ hoạt động trải nghiệm, trẻ rất hào hứng tham gia. Tận dụng các học liệu và các nguồn nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, đặc biệt là nguồn nguyên liệu tự nhiên và phế thải để trẻ được chơi, được trải nghiệm, thỏa sức sáng tạo và thể hiện khả năng của mình. (Minh hoạ ở phụ lục 2: Hình ảnh 4) Việc xây dựng môi trường trong và ngoài lớp học như vậy sẽ giúp trẻ được tiếp xúc nhiều với thực hành, trải nghiệm, đồ dùng đồ chơi trong lớp và ngoài trời khiến trẻ thích thú, trẻ cảm nhận được “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui” và luôn có cảm giác “Học mà chơi, chơi mà học”. Từ đó, trẻ sẽ thích được đến trường, đến lớp tạo nhiều cảm xúc tích cực với các hoạt động khác nhau đặc biệt là hoạt động trải nghiệm trong trường mầm non. 2.4. Biện pháp 4: Tổ chức một số hoạt động thực hành, trải nghiệm cho trẻ thông qua hoạt động học và các hoạt động khác trong ngày. Để làm tốt việc dạy và học, nâng cao nhận thức cũng như giúp trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động trải nghiệm tôi đã xây dựng nội dung, hình thức cho trẻ trải nghiệm phải phù hợp với thực tế của lớp, của trường, tiến hành lồng ghép các nội dung thực hành trải nghiệm cho trẻ thông qua các hoạt động hằng ngày với hình thức ‘‘Học bằng chơi, chơi mà học’’ đồng thời chuẩn bị các đồ dùng trực quan phải sinh động, hấp dẫn đẹp mắt giúp trẻ hứng thú tích cực tham gia vào hoạt động trải nghiệm một cách hiệu quả. 2.4.1 : Tổ chức hoạt động thực hành, trải nghiệm trong hoạt động học. Hoạt động học là một hoạt động đòi hỏi cô giáo phải có sự chuẩn bị về nội dung cũng như đồ dùng dạy học, ngoài các kiến thức trong bài học thì nội dung lồng ghép cho trẻ được thực hành trải nghiệm cũng luôn được tôi quan tâm. Thông qua hoạt động học không chỉ hình thành kiến thức mới mà quan trọng hơn là tạo cho trẻ có niềm say mê tìm hiểu, thích khám phá và tăng khả năng hoạt động giúp cho việc học của trẻ trở nên thú vị hơn. Hoạt động tạo hình:
9. 10 Hoạt động tạo hình là một hoạt động hấp dẫn, phù hợp với trẻ và mang lại cho trẻ nhiều trải nghiệm mới, ngoài ra còn giúp trẻ nhận biết được chất liệu làm nên một sản phẩm. Từ đó giúp trẻ phát triển tính sáng tạo, sự khéo léo, tính thẩm mĩ. Và giáo dục trẻ biết trân trọng giá trị, sản phẩm của mình và của người khác làm ra. Ví dụ: Bé làm đèn lồng trang trí trung thu. Chuẩn bị: Bìa màu các loại có đường kẻ thẳng , hồ dán, kéo Tiến hành: Cô giới thiệu sắp đến trung thu, mỗi bạn sẽ tự tay làm một chiếc đèn lồng thật đẹp để đi rước đèn đêm trung thu. Cô giới thiệu cách làm đèn trung thu: Gấp đôi hình chữ nhật bằng giấy màu rồi dùng kéo cắt theo đường thẳng thành các nan giấy (lưu ý không được cắt dời các nan). Sau khi cắt song bôi hồ dán vào 2 cạnh ngắn của bìa màu chữ nhật, sau đó uốn cong và dán hai đầu của tấm bìa chữ nhật lại với nhau. Dán thêm đế, quai để hoàn thiện chiếc đèn. Cô bao quát các bàn khi trẻ làm, hướng dẫn, giúp đỡ trẻ chưa làm được. Kết thúc: Cô cho trẻ cầm đèn nhảy múa với những bài hát về trung thu. (Minh hoạ ở phụ lục 3: Hình ảnh 5) Thông qua hoạt động này giáo dục trẻ được phát huy khả năng sáng tạo, phối hợp màu sắc, rèn luyện kiên trì và sự khéo léo của đôi bàn tay, đồng thời trẻ hiểu hơn về ngày tết trung thu. Hoạt động Khám phá: Hoạt động Khám phá là hoạt động giúp trẻ sử dụng tổng hợp các giác quan (nghe, nhìn, chạm, ngửi ) để có thể tăng khả năng lưu giữ những điều đã tiếp cận được lâu hơn. Hoạt động khám phá giúp trẻ có thể tối đa khả năng sáng tạo, tính năng động và thích ứng. Trẻ được trải qua quá trình khám phá kiến thức và ghi chép lại những gì mình khám phá được, từ đó giúp phát triển năng lực cá nhân và tăng cường sự tự tin cho trẻ. Ví dụ: Khám phá Bắp ngô. Chuẩn bị: Video hình ảnh bác nông dân và sự sinh trưởng của cây ngô từ hạt, video một số món ăn chế biến từ hạt ngô, 15 bắp ngô nguyên bẹ cho trẻ khám phá (ngô bao tử, ngô non, ngô già), 3 bảng ghi chép đặc điểm của bắp ngô (đủ 3 nhóm trẻ), 3 bảng chia ô cho trẻ phân loại các đặc điểm của bắp ngô (bẹ, râu, hạt, lõi). Tiến hành: Tôi sử dụng công nghệ AI làm video có hình ảnh bác nông dân xuất hiện giới thiệu cho trẻ về sự sinh trưởng và phát triển của cây ngô từ hạt, sau đó bác nông dân tặng ngô cho trẻ khám phá. Tôi chia trẻ thành 3 nhóm, cho
10. 11 các nhóm về bàn và lấy đồ dùng về nhóm. Các nhóm sẽ thảo luận, khám phá bắp ngô. Kết quả nhóm số 1: Bắp ngô bao tử có bẹ ngô màu xanh, có râu ngô (màu xanh, màu tím), có lõi ngô màu trắng vàng. Kết quả nhóm số 2: Bắp ngô non có bẹ ngô màu xanh, có râu ngô (màu xanh, màu nâu), có hạt ngô màu trắng mềm bấm ra nước, bên trong cùng có lõi màu trắng. Kết quả nhóm số 3: Bắp ngô già có bẹ màu (trắng, vàng), có râu ngô (màu nâu, màu đen), có hạt màu vàng (cứng không bấm được). Thảo luận xong các nhóm trình bày vào bảng đặc điểm của bắp ngô và đại diện nhóm trình bày về bảng của nhóm mình. Kết thúc: Trẻ biết bắp ngô đều có đặc điểm là có bẹ ngô, râu ngô, hạt ngô và lõi ngô. Bắp ngô có các giai đoạn phát triển khác nhau: Ngô bao tử - bắp ngô non - bắp ngô già. Ngoài ra ngô có ngô nếp và ngô tẻ, ngô nếp thì có hạt màu trắng, còn ngô có hạt màu vàng hoặc màu cam thì được gọi là ngô tẻ. Lợi ích của hạt ngô làm thực phẩm cho con người, làm thức ăn chăn nuôi cho gia súc gia cầm,râu ngô làm nấu nước uống thanh mát cơ thể, lõi ngô và bẹ ngô làm đồ trang trí, làm chất đốt. (Minh hoạ ở phụ lục 3: Hình ảnh 6) Qua việc tổ chức các hoạt đông trải nghiệm trong hoạt động học, không chỉ giúp trẻ hình thành kiến thức mới mà quan trọng hơn là tạo cho trẻ có niềm say mê tìm hiểu, thích khám phá và biết cách lĩnh hội những kiến thức mới, tăng khả năng hoạt động giúp cho việc học của trẻ trở nên thú vị hơn. Vi dụ: Khám phá về máy lọc nước. Trong trường mầm non các hoạt động khám phá trải nghiệm bao giờ cũng làm cho trẻ tò mò, hứng thú và một trong những hoạt động đó thì hoạt động khám phá máy lọc nước giúp cho trẻ khơi gợi nhiều sự tò mò, hứng thú trải nghiệm giúp trẻ có những ước mơ trở thành những nhà khoa học. Chuẩn bị: 1 số hình ảnh về máy lọc nước mini, chai nhựa, cát, sỏi, đá, bông (đủ cho 4 nhóm). Giấy vẽ, bút, sáp màu, bảng sắp xếp nguyên liệu, băng dính xốp, kéo, khay rổ, (đủ cho 4 nhóm). Tiến hành: Giới thiệu cho trẻ kế hoạch làm máy lọc nước mini, chia trẻ thành 4 nhóm, mỗi nhóm 6 – 8 trẻ, cho các nhóm về bàn và lấy đồ dùng về nhóm. Các nhóm sẽ thảo luận thiết kế và sắp xếp quy trình làm máy lọc nước mini và điền vào bảng sắp xếp nguyên liệu. Sau đó trẻ tiến hành cắt chai nhựa và làm theo quy trình đã sắp xếp trên bảng.
11. 12 - Quy trình nhóm 1: Cho bông - sỏi - cát - than. - Quy trình nhóm 2: Cho bông - cát - than - sỏi - Quy trình nhóm 3: Cho bông - than - sỏi - cát. - Quy trình nhóm 4: Cho bông - sỏi - than - cát. (Minh hoạ ở phụ lục 3: Hình ảnh 7) Qua hoạt động trải nghiệm khám phá và làm máy lọc nước mini trẻ biết được quy trình của việc chế tạo máy lọc nước, nếu quy trình làm sai thì nước lọc ra sẽ không được sạch. Trẻ biết sử dụng các nguyên vật liệu như chai nhựa, sỏi, cát, bông, than, để tạo thành máy lọc nước và tự tay lọc được những chai nước sạch. Hoạt động làm quen văn học: Những tác phẩm thơ có vần điệu, những tác phẩm truyện có những nhân vật gần gũi, những bài đồng giao gắn liền với cuộc sống sẽ giúp trẻ nhớ nhanh, và học theo, bắt chước các nhân vật trong truyện. Nhận thấy điều đó, tôi đã khéo léo xây dựng các loại tiết phù hợp để cho trẻ được trải nghiệm. Khi tôi xây dựng các tiết thơ, chuyện, đồng dao ngoài việc xây dựng các hoạt động trẻ chưa biết thì tôi đã xây dựng một số hoạt động đa số trẻ đã biết. Để trong hoạt động trẻ được trải nghiệm hoá thân, đóng vai thành các nhân vật và sử dụng các đồ dùng trực quan phù hợp với các nhân vật đó. Khi trẻ được trải nghiệm đóng vai nhân vật như vậy giúp cho trẻ hứng thú hơn trong hoạt động. Vi dụ: Đồng dao “thằng bờm” Chuẩn bị: Sân khấu, Trang phục bờm, phú ông, quạt mo, các dụng cụ âm nhạc: Phách tre, sắc xô, nhạc đọc thơ. Tiến hành: Bờm và phú ông xuất hiện trò chuyện cùng trẻ, hỏi lại trẻ tên bài đồng dao sau đó tặng quạt mo cho trẻ. Cho cả lớp thể hiện lại bài đồng dao dưới nhiều hình thức. - Cho cả lớp đọc lại bài đồng dao kết hợp với nhạc cùng quạt mo - Cho các nhóm đọc kêt hợp với các dụng cụ âm nhạc: Sắc xô, phách tre, mõ dừa... - Cho 1 trẻ đóng Bờm và cả lớp đóng phú ông đọc đối đáp cùng đạo cụ - Cho trẻ đứng thành 3 nhóm đọc thơ theo sự hướng dẫn của Bờm - Cho trẻ chọn vai bờm hay vai phú ông đứng thành hai hàng đọc đối đáp Kết thúc: Cho trẻ nghe hát ru Thằng Bờm (Minh hoạ ở phụ lục 3: Hình ảnh 8) Qua hoạt động trẻ hứng thú tích cực, mạnh dạn tham gia vào hoạt động, trẻ tự tin thể hiện bài đồng dao theo cách của mình phù hợp với nhân vật. Trẻ được