SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình cho trẻ 4-5 tuổi góp phần xây dựng trường mầm non xanh - An toàn - Hạnh phúc

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình cho trẻ 4-5 tuổi góp phần xây dựng trường mầm non xanh - An toàn - Hạnh phúc

1. Phần 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Anatole - một nhà giáo dục người Pháp đã từng nói “Toàn bộ nghệ thuật của sự giáo dục là nghệ thuật đánh thức sự tò mò bản năng của những trí óc non trẻ nhằm thỏa mãn nó sau đó”. Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với con người, nó giúp con người tìm hiểu, nhìn nhận, khám phá và thể hiện một cách sinh động những gì nhìn thấy trong thế giới xung quanh, làm cho tâm hồn rung động mạnh mẽ, hơn nữa còn tạo nên những cảm xúc, tình cảm tích cực. Đối với trẻ em nói chung và trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi nói riêng, hoạt động tạo hình có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sự tác động đồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể chất và hình thành các phẩm chất, kỹ năng ban đầu của con người. Thông qua tạo hình như: Vẽ, tô màu, nặn, cắt, xé, dán trẻ được thử sức mình trong việc thể hiện và cải tạo thế giới riêng của mình. Trong thực tế tại trường mầm non nơi tôi công tác, việc tổ chức các hoạt động tạo hình đã mang lại hiệu quả tới việc phát triển cho trẻ, song phương pháp tổ chức chưa thực sự đáp ứng và đem lại kết quả như mong đợi. Việc ứng dụng các phương pháp tiên tiến vào hoạt động còn hạn chế. Các hoạt động tạo hình cho trẻ còn dập khuôn cố định, chưa mạnh dạn sáng tạo nội dung, phương pháp, hình thức, tiến trình tổ chức hoạt động, chưa có sự đầu tư quan tâm về tạo không gian nghệ thuật cho trẻ, chưa thực sự quan tâm đến cảm xúc, hứng thú của trẻ. Bên cạnh đó là sự hứng thú, kĩ năng tạo ra sản phẩm tạo hình của trẻ chưa cao. Trải qua hai năm học, trẻ nghỉ dịch Covid ở nhà, không đến lớp nên nhiều trẻ chưa biết cầm bút, kỹ năng tô, vẽ yếu, trẻ thiếu mạnh dạn, tự tin và chưa biết chia sẻ về sản phẩm làm ra. Những yếu tố phân tích kể trên đã ảnh hưởng rất nhiều đến khả năng tạo hình của trẻ cũng như kết quả mong đợi cần đạt đến. Đặc biệt hơn, năm học 2022-2023 là năm học thực hiện chuyên đề xây dựng trường lớp mầm non xanh- an toàn- hạnh phúc. Làm sao để trẻ có được kỹ năng hoạt động tạo hình tốt mà vẫn xây dựng được môi trường xanh- an toàn – hạnh phúc cho cả cô, trẻ và phụ huynh. Là một giáo viên mầm non, tôi luôn chú trọng phát triển toàn diện cho trẻ đặc biệt là kỹ năng tạo hình. Là một giáo viên tâm huyết, tôi luôn mong muốn làm như thế nào để trẻ thêm hứng thú và có kĩ năng tạo hình tốt hơn để góp phần thực hiện chủ đề năm học mà nhà trường đề ra. Xuất phát từ những trăn trở đó, tôi đã đi sâu nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình cho trẻ 4-5 tuổi góp phần xây dựng trường mầm non xanh- an toàn- hạnh phúc” làm sáng kiến cho năm học này.
2. 2 * Mục đích nghiên cứu: Tìm ra các biện pháp để giúp trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở trường mầm non nâng cao chất lượng tạo hình. * Đối tượng nghiên cứu: Đi sâu vào nghiên cứu những hình thức sinh động, hấp dẫn để giúp trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi nâng cao chất lượng tạo hình. * Phạm vi đối tượng khảo sát, thực nghiệm: Trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở trường mầm non . * Phạm vi, kế hoạch nghiên cứu: - Năm học 2022-2023. * Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp nghiên cứu lý luận - Phương pháp tham khảo tài liệu - Phương pháp điều tra thực trạng. - Phương pháp nghiên cứu thực tiễn. - Phương pháp quan sát. * Bảng tổng hợp đánh giá thực trạng khả năng taọ hình của trẻ 4-5 tuổi . Tôi đã xây dựng các tiêu chí đánh giá kỹ năng tạo hình của trẻ thông qua các hoạt động của trẻ 4-5 tuổi. Qua khảo sát chất lượng đầu năm học 2022 - 2023 tại lớp mình tôi đã thu được kết quả như sau: Tổng Phối hợp Sắp xếp bố Vẽ Nặn, xé dán Tô màu số nguyên liệu cục 36 Đ CĐ Đ CĐ Đ CĐ Đ CĐ Đ CĐ trẻ Đầu 11 25 9 28 16 20 18 18 12 14 năm 30% 70% 25% 75% 44% 56% 50% 50% 33% 67% Với kết quả khảo sát như trên, tôi thấy một số kỹ năng tạo hình của trẻ chưa tốt, tôi luôn băn khoăn suy nghĩ để đưa ra những giải pháp và sử dụng các biện pháp để khi tổ chức các hoạt động cho trẻ đạt hiệu quả cao hơn. Từ đó nâng dần khả năng tạo hình của trẻ.
3. 3 Phần 2 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. NHỮNG NỘI DUNG LÝ LUẬN CÓ LIÊN QUAN TRỰC TIẾP ĐẾN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU TỔNG KẾT KINH NGHIỆM Hoạt động tạo hình có quan hệ chặt chẽ với việc nhận thức xung quanh, bởi muốn thể hiện được cuộc sống xung quanh thì phải nhận thức được nó. Đầu tiên là sự làm quen trực tiếp với tính chất của nguyên liệu (giấy, bút màu, đất nặn...), sau đó trẻ nhận thức được mối liên quan giữa các hành động và kết quả (bút vẽ lên giấy được tranh, đất có thể nặn ra các con vật,...). Như vậy, trong quá trình hoạt động tạo hình, vốn hiểu biết của trẻ được mở rộng, các hoạt động tâm lí của trẻ được phát huy, rèn luyện và phát triển. Trong các giờ hoạt động tạo hình, qua sự phân tích, đánh giá, nhận xét sản phẩm của mình, của bạn, ngôn ngữ của trẻ cũng được phát triển hơn,vốn từ của trẻ phong phú hơn. Hoạt động tạo hình góp phần giáo dục cho trẻ biết yêu cái đẹp, cái tốt, củng cố những tình cảm tốt đẹp đã có ở trẻ. Hoạt động tạo hình giúp hình thành ở trẻ những đức tính như tích cực, chủ động, quan sát, lắng nghe,và thực hiện nhiệm vụ, biết tiến hành công việc đến cùng, biết khắc phục khó khăn, biết giúp đỡ bạn bè, biết vui mừng với thành tích của mình, của bạn, của tập thể. II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ 1. Tình hình chung - Năm học 2022 - 2023 tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi. Lớp có 36 học sinh, trong đó có: 20 học sinh nữ, 16 học sinh nam. - Tổng số giáo viên trong lớp là: 03 giáo viên (3/3 giáo viên có bằng đại học) Với việc khảo sát và đặc điểm tình hình như vậy khi thực hiện đề tài này tôi thấy có một số thuận lợi và khó khăn sau: 2. Thuận lợi: - Ban giám hiệu quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất và chuyên môn, bồi dưỡng phương pháp tổ chức các hoạt động. Lớp học khang trang, phòng học sạch sẽ, được đầu tư trang bị các thiết bị hiện đại. - Bản thân tôi có trình độ chuyên môn, ham học hỏi, đã từng có SKKN đạt giải cấp Thành phố. - Giáo viên luôn hòa đồng, đoàn kết, thường xuyên tao đổi kinh nghiệm giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Trong các hoạt động, giáo viên luôn phối hợp nhịp nhàng nâng cao chất lượng hoạt động, tạo niềm vui cho trẻ. - Đa số các bậc phụ huynh của lớp đều nhiệt tình ủng hộ các cô và các con trong hoạt động của lớp.
4. 4 3. Khó khăn: - Nguyên liệu tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động tạo hình còn chưa phong phú, chỉ có một số nguồn nguyên liệu căn bản, chưa thu hút được hứng thú tham gia của trẻ. - Trẻ nghỉ dịch trong thời gian dài, kỹ năng cơ bản không đồng đều, các kỹ năng của trẻ hầu như không có. - Sau hai năm nghỉ dịch, hầu như trẻ không được tiếp cận các phương pháp tiên tiến. - Đa số phụ huynh chỉ quan tâm nhiều đến phát triển nhận thức, ít quan tâm đến phát triển thẩm mỹ, đặc biệt là hoạt động tạo hình. Sau khi nghiên cứu thực tế thuận lợi và khó khăn và tổ chức khảo sát đánh giá thực trạng kĩ năng tạo hình của trẻ, tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp như sau: III. CÁC BIỆN PHÁP. 1. Tăng cường sử dụng các nguyên vật liệu thiên nhiên và nguyên vật liệu phế thải trong tổ chức các hoạt động tạo hình nhằm xây dựng môi trường giáo dục xanh- an toàn- hạnh phúc. Có thể nói, con người ngày nay có xu hướng trở về với thiên nhiên. Một trong những điều kì diệu, thú vị mà thiên nhiên mang đến cho chúng ta là hoa, lá, hột hạt, sỏi, đá, mo cau, vỏ trứng Với sự khéo léo của đôi bàn tay và trí tưởng tượng phong phú, chúng ta sẽ tạo ra nhiều sản phẩm hấp dẫn và thú vị từ những nguyên vật liệu thiên nhiên này. Bên cạnh đó, trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của mỗi gia đình, thường có rất nhiều sản phẩm bị loại bỏ sau khi sử dụng, như vỏ chai dầu gội, sữa tắm, lọ nước rửa bát, vỏ hộp sữa, vỏ hộp bia, bìa lịch cũ, đĩa CD cũ đó là nguồn vật liệu rất phong phú và đa dạng, có thể tận dụng làm những việc hữu ích. Chúng ta sẽ tiết kiệm được tiền mua sắm vật liệu, tạo ra nhiều đồ chơi mang tính sáng tạo phong phú cho lớp học của mình. Những đồ chơi này vừa dễ làm, dễ sử dụng trong các hoạt động giáo dục. Qua đó có thể tuyên truyền với mọi người xung quanh, từ trẻ đến cha mẹ trẻ về việc bảo vệ môi trường. Để tạo niềm vui, niềm hạnh phúc cho các con khi đến trường sau một thời gian nghi dịch dài, năm học này, dưới sự chỉ đạo của ban giám hiệu nhà trường, tôi đã cùng đồng nghiệp tận dụng những nguyên vật liệu thiên nhiên và nguyên vật liệu mở để cùng các con thiết kế, xây dựng những hình ảnh Sologan ngộ nghĩnh trưng bày ngoài sân trường để tạo niềm vui cho các con, cũng như cùng các con ghi lại những khoảnh khắc đẹp trong thời thơ ấu. Hình ảnh 1.1: Cô làm sologan và cùng trẻ chụp ảnh tại sân trường.
5. 5 Trong suốt quá trình làm, tôi đã luôn cùng với các con thực hiện, mỗi người một khâu. Cô giáo thì cắt tỉa những cánh chim lớn chắp cánh ước mơ của các con, các con thì tô màu cho đôi cánh thêm rực rỡ. Hoạt động này không những giúp các con nâng cao kỹ năng tô, vẽ mà còn mang đến cho các con niềm hạnh phúc vô bờ khi mà mỗi chiều khi đi học về, các con đã cùng ba mẹ viết lên, vẽ lên những ước mơ của mình dán lên cánh chim với hy vọng một năm học mới bùng nổ, thành công và hạnh phúc. Nhờ thế mà sợi dây liên kết giữa gia đình- nhà trường được gắn kết hơn, phụ huynh yên tâm hơn, vui vẻ hơn, hạnh phúc hơn khi được cùng con tham gia vào hoạt động. Hình ảnh 1.2: Cô và trẻ bên những cánh chim ước mơ. Bên cạnh việc tận dụng nguyên liệu, cho các con tham gia vào các hoạt động tạo hình để tạo niềm vui và hạnh phúc cho các con, tôi luôn quan tâm chú trọng việc xây dựng môi trường xanh an toàn cho trẻ. Hưởng ứng tuần lễ học tập suốt đời, qua zalo, tôi đã phát động tới phụ huynh chương trình ‘Xây dựng thư viện xanh’, qua đó, mỗi trẻ sẽ mang đến lớp ít nhất 1 cây xanh và 1 cuốn sách để cùng nhau vun trồng, bày biện làm cho môi trường lớp học xanh mát. Cây của các con mang đến được đặt trên các giá đồ chơi,đặt trong nhà vệ sinh, treo nơi cửa sổ và trồng tại góc thiên nhiên. Tôi còn vận động phụ huynh mang đến những nguyên vật liệu phế thải . Cứ đến hoạt động góc là cô và trò lại lấy các lọ, chai vỏ hộp cắt tỉa thành những chậu cây ngộ nghĩnh, trồng lên đó những chậu cây xinh đẹp. Hình ảnh 1.3: Môi trường lớp học đầy cây xanh Để thực hiện tốt chủ đề năm học, việc xây dựng mô hình nhà vệ sinh thân thiện là nhiệm vụ quan trọng được đặt ra từ đầu năm. Tận dụng các vỏ chai cũ, cô và trò đã cùng nhau cắt tỉa, tô vẽ lên chai tạo thành các chậu cây nhỏ xinh, đẹp mắt. Sau đó, các con đã cùng cô trồng lên những cây xanh nho nhỏ đặt trong nhà vệ sinh. Phụ huynh còn mua tặng chúng tôi chiếc loa USB rất hữu hiệu tạo ra âm thanh rất nhẹ nhàng thư thái. Mỗi khi đi vệ sinh, hẳn các con sẽ cảm thấy vô cùng tuyệt vời và thích thú với trải nghiệm độc đáo này. Hình ảnh 1.4: Cô và các con cùng làm chậu cây từ chai lọ. Hình ảnh 1.5. Mô hình nhà vệ sinh thân thiện. Nhận thấy rõ lợi ích của việc tận dụng các nguyên vật liệu thiên nhiên và phế thải, để góp phần xây dựng môi trường xanh- an toàn – hạnh phúc, tôi đã cùng đồng nghiệp lên kế hoach và thực hiện rất nhiều các hoạt động tạo hình từ nguyên vật liệu thiên nhiên và nguyên vật liệu phế thải như : Làm đồ chơi cho trẻ từ nguyên phế liệu, làm đồ dùng gia đình, làm đồ chơi Halloween, làm đồ chơi Noel, làm hoa, làm phương tiện giao thông bằng nguyên phế liệu
6. 6 Hình ảnh 1.6: Trẻ hoạt động tạo hình với các vật liệu thiên nhiên và nguyên vật liệu phế thải. Đồ chơi được làm bằng vật liệu thiên nhiên, vật liệu phế thải có sức hấp dẫn mạnh mẽ đối với trẻ, nó giúp trẻ mẫu giáo phát triển được cảm giác, tư duy, ngôn ngữ, sự chú ý. Hơn nữa, trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi có vốn hiểu biết về thế giới xung quanh và ngôn ngữ đã được phát triển ở mức độ nhất định, khả năng nhân biết và lựa chọn các nguyên vật liệu thiên nhiên tốt hơn nên dễ có thể làm nên các sản phẩm phong phú, đa dạng, tinh tế và đẹp mắt hơn. Sau hoạt động, trẻ sử dụng những sản phẩm tự làm từ nguyên vật liệu thiên nhiên và phế thải cùng cô xây dựng môi trường hoạt động giáo dục vừa tiết kiệm chi phí, vừa làm đẹp môi trường, kích thích tư duy và trí tưởng tượng cho trẻ. 2. Kết hợp với tổ chuyên môn tổ chức các hoạt động nhằm nâng cao kỹ năng hoạt động tạo hình cho trẻ. a. Kết hợp cùng tổ chuyên môn phát triển chương trình nhà trường, bổ sung nâng cao lĩnh vực phát triển thẩm mỹ đặc biệt quan tâm hoạt động tạo hình cho trẻ. Phát triển chương trình nhà trường là một nội dung quan trọng thiết yếu nhằm đạt các mục tiêu giáo dục, đáp ứng nhu cầu giáo dục và phù hợp với bối cảnh địa phương. Ngay từ đầu năm học, khi được Ban giám hiệu nhà trường tin tưởng phân công làm tổ trưởng chuyên môn khối mẫu giáo nhỡ, tôi đã cùng đồng nghiệp nghiên cứu, sắp xếp các mục tiêu, thiết lập ngân hàng nội dung các hoạt động giáo dục nói chung và các hoạt động tạo hình nói riêng. Và sau khi được tham gia tập huấn chuyên đề phát triển chương trình nhà trường, bổ sung nâng cao lĩnh vực phát triển thẩm mỹ tại trường mầm non C Thị trấn Văn Điển, tôi đã kết hợp cùng tổ chuyên môn nghiên cứu bàn bạc, thảo luận, đưa ra mục tiêu nâng cao lĩnh vực phát triển thẩm mỹ ứng dụng trong hoạt động tạo hình. Hình ảnh 2.1: Sinh hoạt chuyên môn phát triển chương trình nhà trường Hình ảnh 2.2: Bổ sung mục tiêu nâng cao lĩnh vực phát triển thẩm mỹ. b.Tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình cho trẻ. Sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học là nơi giáo viên tập trung phân tích các vấn đề liên quan đến trẻ, không quá tập trung vào việc đánh giá hoạt động của giáo viên, không xếp loại giáo viên mà nhằm khuyến khích giáo viên tìm ra nguyên nhân tại sao trẻ chưa đạt kết quả như mong muốn và tìm ra biện pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng hoạt động, tạo cơ hội cho trẻ được tham gia vào quá trình hoạt động; giúp giáo viên có khả năng chủ động điều
7. 7 chỉnh nội dung, phương pháp tổ chức sao cho phù hợp với từng đối tượng trẻ. Thực tế là việc dự giờ và đánh giá hoạt động của giáo viên thông qua quan sát các con. Tôi đã tiến hành sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học ở tại chính lớp mình, để tất cả giáo viên trong khối cùng quan sát, đánh giá và cùng tìm ra nguyên nhân, tìm ra biện pháp để nâng cao chất lượng hoạt động nhằm phát triển kỹ năng cho các con. Quá trình tổ chức, tôi đã làm theo bốn bước: Bước 1: Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch hoạt động tạo hình minh hoạ. - Cùng đồng nghiệp thảo luận xác định mục đích, yêu cầu, nội dung, phương pháp tổ chức hoạt động. Dự kiến thuận lợi và khó khăn của các con khi tham gia hoạt động. -Bản thân lên kế hoạch tổ chức hoạt động. Hướng các thành viên còn lại trong tổ xây dựng kế hoạch quan sát và thảo luận sau khi dự hoạt động của mình. Bước 2: Tổ chức minh họa hoạt động tạo hình “ Làm đồ chơi Halloween” Bước 3: Suy ngẫm, thảo luận về hoạt động -100% giáo viên đến tham gia có ý kiến sau quan sát hoạt động lớp. Nhấn mạnh đánh giá năng lực trẻ, nêu ưu điểm của hoạt động, đưa ra những hạn chế, tìm hiểu nguyên nhân trẻ chưa đạt kết quả mong đợi. Bước 4: Tổ chức áp dụng trong các hoạt động tạo hình tiếp theo Việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học được tổ chức ngay tại lớp tôi đã mang lại nhiều hiệu quả và lợi ích to lớn. Trẻ lớp tôi được đánh giá năng lực từ nhiều phía, qua con mắt quan sát và đánh giá của nhiều người, từ cô giáo hiệu trưởng, hiệu phó và hơn 10 giáo viên trong khối. Nội dung và phương pháp tổ chức hoạt động của tôi cũng được tổ chuyên môn nhận định, đánh giá và đề ra phương hướng phát triển phù hợp ngay từ đầu năm. Cá nhân tôi, trẻ lớp tôi và phụhuynh lớp tôi đã rất vui vì được nghiên cứu, định hướng phát triển ngay từ đầu năm, hứa hẹn một năm học có nhiều khởi sắc, kỹ năng của các con hứa hẹn được nâng lên. Hình ảnh 2.3 . Sinh hoạt chuyên môn theo định hướng nghiên cứu bài học. c. Sáng tạo, đổi mới các hình thức tổ chức các hoạt động tạo hình cho trẻ. * Tăng cường các hoạt động tạo hình theo hướng trải nghiệm. Tổ chức các hoạt động nhằm nâng cao kỹ năng tạo hình cho trẻ theo hướng trải nghiệm là phương thức sử dụng các hoạt động giáo dục trong đó cô giáo là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn các hoạt động để trẻ được tham dự hay tiếp xúc, tương tác trực tiếp, được chiêm nghiệm, tự lực tích lũy kiến thức, kỹ năng, thái độ tạo thành kinh nghiệm riêng của bản thân. Hoạt động tạo hình qua trải
8. 8 nghiệm giúp trẻ có cơ hội nâng cao các kỹ năng đa dạng mang tính tích hợp. Hoạt động của trẻ sẽ rất phong phú, hấp dẫn. Trẻ được tiếp xúc, tương tác trực tiếp với đối tượng, tự thao tác và rèn luyện nâng cao kỹ năng và tự khái quát thành hiểu biết riêng của mình. Được tham gia các hoạt động trải nghiệm, kỹ năng tạo hình của trẻ sẽ được nâng lên, trẻ tự tin hơn, hạnh phúc hơn. Tôi luôn chú trọng quan tâm và tổ chức nhiều các hoạt động tạo hình mang tính chất trải nghiệm cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi, đặc biệt là các dịp sự kiện, lễ Tết. Trong ngày hội đến trường của bé, bé được cùng cô tạo các sollogan, vẽ ước mơ. Bé tập làm bánh dẻo trong Tết Trung Thu, tập làm bánh chưng, bày mâm ngũ quả đón Tết Nguyên Đán và làm bánh trôi vào Tết Hàn Thực Bé được cùng cô làm các đồ chơi trang trí lớp, trưng bày tạo các góc sự kiện nhỏ đón Trung Thu, Hallowen, Noel, tết Nguyên Đán Khi cho trẻ đi tham quan tại thành phố hướng nghiệp Kiscity, tôi cũng rất chú trọng và cố gắng cho các con tham gia nhiều các hoạt động trải nghiệm nhằm nâng cao kỹ năng tạo hình cho các con như: trải nghiệm nhuộm vải, trải nghiệm làm thiệp, in tranh, tham gia làm công nhân tái chế Hình ảnh 2.4: Trẻ tham gia các hoạt động tạo hình mang tính trải nghiệm. * Phát triển kỹ năng tạo hình cho trẻ qua các hoạt động tập thể và các hội thi. Thực hiện kế hoạch và nhiệm vụ năm học “ Xây dựng môi trường xanh- an toàn- hạnh phúc”, khối mẫu giáo nhỡ chúng tôi đã cùng nhau tổ chức “ Ngày hội tái chế” thi đua giữa các lớp mẫu giáo nhỡ trong khối. Với những ý tưởng độc đáo, khối mẫu giáo nhỡ đã tổ chức nên một ngày hội giao lưu bổ ích, các con được trải nghiệm tận dụng những nguyên vật liệu phế thải để tạo lên những sản phẩm vừa hữu ích giúp xây dựng môi trường xanh và đẹp hơn. Qua hội thi, các con vừa được phát triển các kỹ năng tạo hình, các kỹ năng hoạt động nhóm chia sẻ, thảo luận vừa được phát triển các kỹ năng giao tiếp xã hội. Khi tổ chức giao lưu chương trình “ Tôi yêu Việt Nam- khối mẫu giáo nhỡ”, tôi cũng lồng ghép vào phần thi “ Bé khéo tay”, qua đó các con tại các lớp sẽ thi nhau làm các mô hình phương tiện giao thông bằng nhiều chất liệu khác nhau, nhiều phương pháp khác nhau sau đó chọn ra những sản phẩm độc đáo nhất mang đến trưng bày trong buổi giao lưu sau phần thi Rung chuông vàng. Hình ảnh 2.5: Trẻ tham gia ngày hội tái chế 3. Ứng dụng phương pháp tiên tiến vào hoạt động tạo hình 3.1.Ứng dụng phương pháp Steam vào hoạt động tạo hình cho trẻ. Một trong những mô hình giáo dục hiện đại nhằm hiện thực hóa mục đích
9. 9 đào tạo ra thế hệ trẻ có đủ trí tuệ và sự nhạy cảm thời đại để thích ứng và phát triển, đang có sức lan tỏa và ảnh hưởng rộng khắp thế giới đó chính là giáo dục STEAM. STEAM là phương pháp học tập chủ yếu dựa trên thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, do đó, trẻ 4-5 tuổi khi được tiếp cận với phương pháp giáo dục này sẽ có những ưu thế nổi bật như: kiến thức khoa học, kĩ thuật, công nghệ và toán học chắc chắn, khả năng sáng tạo, tư duy logic và có cơ hội phát triển các kĩ năng mềm toàn diện hơn. Cách tiếp cận dạy học theo phương pháp STEAM chắc chắn không phải là nhiệm vụ dễ dàng nhưng những lợi ích mà STEAM mang lại cho trẻ nhỏ và môi trường hoạt động giáo dục thì rất lớn. Môi trường hoạt động giáo dục sẽ là nơi mà những đứa trẻ vừa được trải nghiệm những kiến thức thực tiễn vừa lớn khôn, trưởng thành, “chơi thông minh và học vui vẻ”. Là một giáo viên đứng lớp, hàng ngày được tiếp xúc gần gũi với trẻ, hiểu được mức độ nhận thức của trẻ, tôi nhận thấy nếu ứng dụng STEAM, hoạt động tạo hình sẽ là quá trình trẻ chơi sáng tạo với các chất liệu màu và vô vàn nguyên liệu. Trẻ sẽ sáng tạo hơn, chủ động hơn, các con sẽ tự tìm ra những nguyên lý khoa học ngay trong những hoạt động đơn giản, giúp trẻ tự tin tạo ra những sản phẩm có tính thẩm mĩ cao từ đó khơi niềm hứng thú khi trẻ hoạt động. Hình ảnh 3.1: Các hoạt động tạo hình ứng dụng Steam *Kết quả: Sau 1 năm ứng dụng Steam vào hoạt động tạo hình, tôi đã ứng dụng Steam vào 9 hoạt động học tạo hình và rất nhiều các hoạt động khác. Tháng thực Nội dung tổ chức hoạt động tạo hình ứng dụng hiện phương pháp giáo dục STEAM Hoạt động học Hoạt động khác Làm bảng tên Tháng 9 Làm cây cầu Sáng tạo đồ chơi cho bé Làm đèn ông sao Làm đồ chơi Hallowen Giấy gói quà tặng mẹ Tháng 10 Bọ xương bông gòn Làm đồ dùng gia đình Tạo hình từ lá cây Tháng 11 Tranh lọ hoa Tấm thiệp yêu thương Tạo góc nhỏ đón Noel Tháng 12 Tạo hình con vật từ lá cây Món quà tặng chú bộ đội Làm chuồng cho gia súc Tháng 1 Cành mai, cành đào ngày Tết Trang trí góc nhỏ nhỏ đón Tết Tháng 2 Bao lì xì độc lạ Trang trí lễ hội mùa xuân
10. 10 Làm phương tiện giao thông từ Tháng 3 Làm bè nổi nguyên phế liệu Ô tô có thể chạy Tháng 4 Làm cây cầu Dự án Đài phun nước Đất nước Việt Nam hình Mô hình lăng Bác Tháng 5 chữ S Làm bãi biển Phụ lục 2: Bộ giáo án Steam minh hoạ hoạt động tạo hình cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non b, Ứng dụng phương pháp Reggio emilia trong hoạt động tạo hình Thiết kế môi trường hoạt động tạo hình theo mô hình Reggio Emilia là việc xây dựng và triển khai các ý tưởng để tạo ra một khu vực để tham gia vào nghệ thuật, một góc nghệ thuật là nơi thu nhỏ của những nghệ sĩ; nơi có vị trí thuận lợi và trẻ dễ dàng tiếp cận để mô tả một quá trình sống động của sự gắn kết các vật liệu, sự sáng tạo và có chủ ý, giúp đào sâu và mở rộng thêm việc học của trẻ. Spencer – nhà lý thuyết xã hội học Anh nói rằng các vật liệu rời thúc đẩy và khuyến khích các kĩ năng cho trẻ, bao gồm: sáng tạo, hợp tác, trải nghiệm bằng các giác quan, lập kế hoạch, tổ chức, thảo luận, xây dựng, thiết kế một trò chơi mới hay đưa ra các luật mới, thông dịch những hình ảnh trừu tượng thành những ví dụ cụ thể, thích nghi với trẻ mầm non trong quá trình tạo ra sản phẩm. Ví dụ 1: Đề tài “Tạo hình trên mặt của bạn ” + Cô giới thiệu các nguyên vật liệu: bông tăm, lõi giấy, lá cây, quả đậu bắp, màu nước, sáp màu, ống hút, cành cây khô, đất nặn... + Trẻ lựa chọn nguyên liệu để trang trí lên khuôn mặt của mình, của bạn. + Làm xong sản phẩm có thể chia sẻ với bạn về khuôn mặt mới của mình,của bạn. Hình ảnh 3.2: Tạo hình trên mặt bạn Ví dụ 2: Đề tài “Tạo hình người từ nguyên vật liệu thiên nhiên” + Cô giới thiệu các nguyên vật liệu: các cành cây khô, các khúc gỗ nhỏ được cắt với các hình dạng khác nhau, lá cây, rễ cây khô, đá, sỏi... + Trẻ lựa chọn nguyên liệu thiên nhiên để ghép thành hình người (bạn trai hay bạn gái). + Trẻ làm xong sản phẩm có thể chia sẻ với các bạn về sản phẩm mà mình tạo ra Hình ảnh 3.3: Tạo hình người từ nguyên vật liệu thiên nhiên Ví dụ 3: Đề tài “Khu rừng của muôn loài”
11. 11 + Cô giới thiệu các nguyên vật liệu: Không gian có nắng, ánh sáng tốt, các con vật, băng giấy dài, màu nước, màu sáp, màu dạ... + Trẻ lựa chọn con vật đặt trên giấy rồi vẽ theo bóng của các con vật in trên giấy. Sau đó trẻ tô màu theo ý thích. + Trẻ làm xong sản phẩm có thể chia sẻ với các bạn Hình ảnh 3.5: Trẻ tạo hình khu rừng của muôn loài Kết quả: Nhiều nước trên thế giới đã áp dụng những phương pháp tiên tiến này vào dạy học và không thể phủ nhận kết quả tốt nhất mà nó mang lại. Đối với trẻ lớp tôi khi được tiếp xúc với những phương pháp này các con đã có những kỹ năng tạo hình ngày càng tiến bộ rõ rệt. 4. Ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động tạo hình a. Sưu tầm, thiết kế một số video nhằm dạy trẻ kĩ năng tạo hình mọi lúc, mọi nơi Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học từ rất lâu đã không còn trở lên xa lạ đối với mỗi người giáo viên. - Cách làm cũ: Khi ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động tạo hình cho trẻ, bình thường tôi chỉ dừng lại ở việc thiết kế các bài giảng điện tử, bài giảng E-learning phục vụ hoạt động học tạo hình. Tôi nhận thấy, còn có rất nhiều thời gian trống trong ngày đặc biệt là thời gian trẻ ở nhà với bố mẹ. Qua chia sẻ của phụ huynh, hầu hết thời gian ơ nhà các con xem tivi, máy tính và điện thoại. - Cách làm mới: Tôi đã lên mạng, tìm tòi, nghiên cứu và dowload những đoạn video hướng dẫn vẽ phù hợp với nội dung chương trình mẫu giáo nhỡ. Các video này sẽ hướng dẫn cho trẻ cách vẽ theo từng nét cơ bản. Trẻ có thể quan sát các nét vẽ trực tiếp trên máy tính hoặc trên điện thoại. Việc làm này đã thực sự mang lại hiệu quả khi áp dụng với trẻ lớp tôi bởi lẽ, sau thời gian nghỉ dài, các con có kĩ năng tô màu tương đối tốt nhưng kĩ năng vẽ rất hạn chế. Tôi đã tạo ra một video theo các bước sau: - Vào Internet/ Google/ Phần mềm “Bé họa sỹ”/ tên các bài vẽ/ dowload/ - Copy vào một Foder tự tạo. - Tải lên driver rồi lấy đường link chia sẻ lên zalo để phụ huynh truy cập 7y8WVE?usp=share_link Kết quả: Tôi đã làm được 1 bộ video cho 9 tháng, gửi link cho phụ huynh mỗi tháng để phụ huynh mở ra rèn con tại nhà. Trẻ lớp tôi rất thích thú, bố mẹ các con cũng rất hài lòng về điều đó. Các con giảm hẳn ham mê xem hoạt hình