SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với biểu tượng số lượng, con số và phép đếm ở trường Mầm non

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với biểu tượng số lượng, con số và phép đếm ở trường Mầm non

1. Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm A/ PHẦN MỞ ĐẦU I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” Câu nói như một lời nhắn nhủ toàn nhân loại hãy ươm trồng và chăm sóc những mầm non của đất nước. Trẻ em của ngày hôm nay rồi sẽ trở thành chủ nhân của thế giới trong tương lai. Liệu những chủ nhân đó rồi sẽ làm gì cho thế giới ngày mai? Điều đó phụ thuộc vào bản thân mỗi chúng ta đã ươm trồng, chăm sóc những mầm non đó ra sao. Giáo viên mầm non chúng tôi có một vinh dự đặc biệt là ươm trồng và chăm sóc những mầm non, những người đầu tiên đặt nền móng cho sự phát triển của một con người, một thế hệ. Đó cũng chính là trách nhiệm mà chúng tôi phải suy nghĩ, trăn trở để làm sao dạy và chăm sóc trẻ tốt hơn, đạt hiệu quả hơn. Ở trường mầm non dạy trẻ “Làm quen với toán” là một môn học đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ. Đặc biệt nó có tầm quan trọng rất lớn đối với việc phát triển trí tuệ. Dạy toán cho trẻ không nhằm đào tạo cho trẻ những nhà toán học, mà nhằm phát triển ở trẻ khả năng nhanh nhậy, trí thông minh, sự phán đoán, phân tích, so sánh, tổng hợp. Giúp trẻ có được những kiến thức sơ đẳng về tập hợp, con số, phép đếm Môn toán là môn học rất khô khan và cứng nhắc. Các tiết học toán đặc biệt là tiết học hình thành các biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm thường lặp đi lặp lại nhiều lần các tiết học có nội dung giống nhau, chỉ khác về số lượng là 5, 6, 7, ...10. Cho nên nếu ta chỉ tập chung vào kiến thức dạy trẻ theo đúng các bước, nếu lặp lại khi học trẻ thường rất nhanh chán, không thu hút được sự chú ý của trẻ. Hiệu quả của việc hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non, không chỉ phụ thuộc vào việc xây dựng hệ thống các biểu tượng toán học cần hình thành cho trẻ mà còn phụ thuộc vào phương pháp, biện pháp tổ chức các hoạt động mà trọng tâm là các “tiết học toán” cho trẻ ở trường mầm non. Làm thế nào để cho trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên không bị gò ép phù hợp với nhận thức và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi này là: “Học mà chơi, chơi mà học.” Nhận thức được tầm quan trọng nói trên ngành giáo dục mầm non và các trường lớp mẫu giáo đã quan tâm đến vấn đề nâng cao chất lượng “Làm quen với toán”. Cụ thể lớp tôi chủ nhiệm, tôi luôn trăn trở và tìm tòi các biện pháp để tổ chức giờ học toán một cách có hiệu quả. Chính vì những lý do trên đã thúc 2
2. Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm đẩy tôi chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi làm quen với biểu tượng số lượng, con số và phép đếm ở trường mầm non”. II/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU: Tôi nghiên cứu đề tài xây dựng một số biện pháp hình thành biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm cho trẻ nhằm mục đích nâng cao hiệu quả giáo dục, phát triển ở trẻ khả năng nhận biết, trẻ biết đếm đến 10, so sánh, thêm bớt, tách gộp 1 nhóm trong phạm vi 10, nhận biết các chữ số từ 1 đến 10. Nghiên cứu quá trình hình thành biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi, từ đó tìm ra biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5- 6 tuổi học lập số môn làm quen với toán. 3
3. Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm B/ PHẦN NỘI DUNG I/ CƠ SỞ LÝ LUẬN Giáo dục mầm non là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục mầm non có vị trí rất quan trọng đặt nền móng cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người. Có thể nói sự phát nhân cách nói chung và kết quả học tập ở trường phổ thông, đặc biệt là lớp 1 phụ thuộc khá lớn vào sự tích cực nhận thức của trẻ ở lứa tuổi mầm non. Hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ mẫu giáo lớn là nội dung quan trọng trong việc hình thành các biểu tượng toán học. Nó góp phần to lớn đối với sự phát triển trí tuệ và nhân cách cho trẻ mẫu giáo là nền tảng vững chắc chuẩn bị cho trẻ vào học toán ở phổ thông. Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi những biểu tượng tập hợp được phát triển và mở rộng, trẻ có khả năng nhận biết tập hợp ngay cả khi phân tử của chúng là những vật không giống nhau. Điều đó chứng tỏ đã có sự phát triển ở trẻ khả năng nhận biết dấu hiệu chung của tập hợp bất kỳ và bỏ qua những dấu hiệu khác nhau của chúng. Trẻ có khả năng phân tích, tổng hợp, biết đánh giá độ lớn của chúng theo số lượng các phần tử của tập hợp. Trẻ xuất hiện nhu cầu xác định, xác định số lượng các phần tử có trong tập hợp. Vì vậy, khi thao tác với các tập hợp cụ thể bắt đầu sử dụng tới các con số và phép đếm. Nhờ vậy mà trẻ nắm được vai trò của kết quả các thao tác đếm của trẻ được hình thành trên cơ sở thực hành, thiết lập mối quan hệ tương ứng 1:1 giữa các phần tử của các tập hợp. Khi đếm trẻ biết thực hiện một loạt các thao tác thực tiễn như xếp vật của một nhóm theo một trật tự nhất định, trẻ thường xếp vật thành hàng ngang từ trái sang phải. Như vậy, bằng thực tiễn đối với khách thể tri giác xác định mối quan hệ số lượng bằng nhau, không bằng nhau, nhiều hơn, ít hơn của nhóm vật dưới tác động của dạy học trẻ 5-6 tuổi có thể nắm được phép đếm, phân biệt được quá trình đếm và kết quả, biết ý nghĩa khái quát của con số là chỉ số cho số lượng các phần tử của tập hợp. Trẻ hiểu được các tập hợp có số phần tử bằng nhau sẽ biểu thị bằng cùng một con số, còn các tập hợp có số phần tử khác nhau thì sẽ được biểu thị bằng các con số khác nhau. Trẻ nắm được kỹ năng thiết lập mối quan hệ số lượng tương ứng 1:1 giữa 2 nhóm vật và thiết lập mối quan hệ số lượng giữa chúng. Hơn nữa dưới tác động của dậy học, trẻ lớn không chỉ biết đếm xuôi mà còn biết đếm ngược trong phạm vi 10, trẻ nhận biết các số từ 1-10. Trẻ hiểu rằng mỗi con số không chỉ được diễn đạt bằng lời nói mà còn có thể viết, và muốn biết được số lượng các vật trong nhóm không nhất thiết lúc nào cũng phải đếm, mà đôi lúc chỉ cần nhìn con số biểu thị số lượng của chúng. Việc cho trẻ làm 4
4. Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm quen với các con số có tác dụng phát triển tư duy trìu tượng cho trẻ, phát triển khả năng trừu suất số lượng khỏi những vật cụ thể, dậy trẻ thao tác với các ký hiệu con số. Như vậy, cần tiếp tục phát triển biểu tượng về tập hợp cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, bước đầu cho trẻ làm quen với một số phép tính trên tập hợp, điều đó tạo cơ sở cho trẻ học các phép tính đại số sau này ở trường phổ thông. Tiếp tục dạy trẻ phép đếm trong phạm vi 10, trẻ lớn không chỉ đếm từng vật riêng lẻ, mà còn đếm từng nhóm vật. Nhờ vậy mà tư duy của trẻ tiếp tục được phát triển, giúp trẻ hiểu sâu sắc hơn khái niệm đơn vị, tạo tiền đề cho trẻ hiểu bản chất của các phép tính đại số mà trẻ sẽ học ở trường phổ thông. Việc cho trẻ làm quen với biểu tượng số lượng nhằm giúp trẻ thấy được sự phong phú, đa dạng về vẻ đẹp của thế giới đồ vật xung quanh trẻ, là phương tiện giúp trẻ định hướng rõ ràng hơn, hình thành ở trẻ hoạt động đếm, so sánh số lượng các nhóm đối tượng. II/ CƠ SỞ THỰC TIỄN Như chúng ta đã biết để đạt được biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ thì chúng ta phải biết xây dựng cho trẻ một hệ thống các khái niệm về kiến thức toán học cơ bản, ban đầu từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ trực quan đến trừu tượng Đồng thời phải chỉ ra mối quan hệ tương ứng kiến thức nhằm giúp trẻ hiểu và có khả năng vận dụng kiến thức của trẻ phải được diễn ra thông qua các hoạt động chơi hoặc các hoạt động mang tính chất vui chơi. Là người giáo viên mầm non, ngoài việc quan tâm và nhiệt tình chăm sóc giáo dục trẻ, tôi còn dành thời gian nghiên cứu học hỏi để có những sáng tạo riêng cho bộ môn toán. Tôi thấy việc đổi mới giáo dục “làm quen với toán”(LQVT) cũng đã có định hướng đổi mới hình thức thực hiện trên cơ sở khoa học, đảm bảo tính đặc thù của hoạt động toán sơ đẳng. Với yêu cầu nâng cao kỹ thuật thực hành giúp trẻ cảm nhận toán một cách thoải mái, đồng thời tạo cho trẻ có kỹ năng kiến thức phong phú về toán. Qua quá trình dạy trẻ hoạt động LQVT, tôi nhận thấy trẻ thích được hoạt động với toán chưa cao, các kỹ năng còn gò ép nên trẻ hoạt động với toán chưa hứng thú, chưa thể hiện hết khả năng về toán của mình. Việc dạy trẻ làm quen với số lượng còn mang tính chung chung, nội dung giữa các tiết học còn lẫn lộn, nhiều giáo viên còn chưa phân biệt được mỗi loại tiết cần thực hiện từng phần ra sao, còn chưa chú trọng đến kiến thức mình cần truyền đạt thậm chí còn truyền đạt sai kiến thức cơ bản, vì thực tiễn giáo dục mầm non đã làm nảy sinh các mâu thuẫn. Chính vì lý do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao 5
5. Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm ở trường mầm non”. Tôi hy vọng qua đề tài nghiên cứu này sẽ góp một phần nhỏ bé vào việc nâng cao hiệu quả hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mẫu giáo ở trường mầm non. III/ THỰC TRẠNG 1. Những thuận lợi và khó khăn: 1.1 Thuận lợi: - Ban giám hiệu nhà trường có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác chỉ đạo, tăng cường bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất ngày một đầy đủ và khang trang hơn nhằm duy trì và phát triển chất lượng CSGD - Ban giám hiệu luôn động viên, khích lệ giáo viên, nhân viên có những sáng kiến, cải tiến mới nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc và giảng dạy. - Trường tạo điều kiện cho giáo viên đi học nâng cao trình độ chuyên môn, dự tập huấn chuyên để giáo viên có điều kiện học tập, củng cố kiến thức nghiệp vụ. - Lớp có 3 giáo viên đều có trình độ trên chuẩn, nhiều năm liền đạt danh hiệu giáo viên giỏi cấp trường, cấp Huyện và có nhiều sáng kiến kinh nghiệm cấp Huyện. - Giáo viên có kế hoạch chương trình giáo dục ngay từ đầu năm học. 1.2 Khó khăn: - Các cháu cùng độ tuối, song khả năng nhận thức và tiếp thu không đồng đều. - Một số cháu còn nhút nhát, tự ti, sức khoẻ còn chưa được tốt nên phần nào còn hạn chế ở hoạt động làm quen với toán. - Lớp có số trẻ nam nhiều hơn nữ nên trong giờ học toán chưa tập chung, có trẻ bị tự kỉ, tăng động, một số trẻ khác thì quá hiếu động nên ảnh hưởng tới việc học tập. - Lớp tôi đa số phụ huynh là thương nhân buôn bán nhỏ lẻ, làm ruộng - Phụ huynh mải buôn bán làm ăn nên chưa chú ý đến việc học của con, chưa nhận thức hết được yêu cầu và tầm quan trọng về môn toán học. Có nhiều phụ huynh khi đưa trẻ đến lớp chỉ hỏi cô hôm nay cháu học chữ gì? Mà không đề cập gì tới môn toán nên còn rất nhiều trẻ vẫn còn lúng túng trong cách luyện đếm, nhận biết số lượng và con số, cách so sánh, phân chia tách đối tượng còn nhầm lẫn cho nên ảnh hưởng ít nhiều trong quá trình giảng dạy. - Đầu năm học lớp tiếp nhận khoảng 10% số cháu đặc biệt như tự kỷ, tăng động. Do vậy trẻ không có những nề nếp và thói quen trong các hoạt động ở lớp. Đặc 6
6. Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm biệt trẻ bị thiếu hụt kiến thức rất nhiều. Đây cũng là một trong những khó khăn khi giáo viên truyền thụ kiến thức cho trẻ. Đặc biệt là môn toán, kiến thức theo chương trình có sự liên quan, có trình tự từ dễ đến khó. -Về cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động làm quen với toán chưa đầy đủ. - Tôi rất quan tâm đến việc dạy toán cho các cháu, soạn bài đầy trước khi lên lớp, trên lớp tôi dạy đúng thời gian biểu, không cắt xén giờ dạy, các bài được dạy đúng theo kế hoạch chuyên môn, có đồ dùng trực quan. Tôi dạy theo đúng phương pháp bộ môn. Qua khảo sát cho thấy kết quả: Các cháu chưa tập trung học, nhất là việc diễn đạt các nội dung kiến thức rất kém. 2. Điều tra thực trạng Đầu năm học, tôi được Ban giám hiệu phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo lớn 1. Khi nhận lớp tôi đã bắt đầu đi vào tìm hiểu và nhận thấy khả năng hứng thú và tính tích cực của trẻ chưa được phát huy và kết quả trẻ nắm kiến thức còn thấp. Tôi tiến hành khảo sát 100% số trẻ trong lớp (42 cháu). Qua khảo sát trên tôi thấy số trẻ nắm được kiến thức và kỹ năng tham gia hoạt động còn thấp, khả năng nhận biết số lượng, so sánh thêm bớt và chia nhóm đối tượng của trẻ chưa đạt kết quả cao, trẻ hoạt động chưa tích cực, tự tin. Qua thực tế trên lớp, trao đổi với phụ huynh, trao đổi, thảo luận giữa các đồng nghiệp và dùng phiếu đánh giá dựa trên các chỉ số tôi nhận thấy: Nhiều học sinh còn yếu các kỹ năng cơ bản: kỹ năng đếm, kỹ năng thêm bớt, so sánh, kỹ năng phân nhóm Kết quả khảo sát đầu năm: Khảo sát trẻ thực hành về số Trước thực nghiệm Số trẻ lượng, con số, phép đếm Tốt Khá T.B Yếu Đếm đúng số lượng 42 9 19 12 2 So sánh, thêm bớt 42 8 15 15 4 Chia nhóm đối tượng 42 9 10 21 2 Mức độ chung 100% 21% 35% 38% 6% Thực tế đó chính là điều tôi suy nghĩ. Làm thế nào để đưa trẻ vào hoạt động với toán một cách tự nguyện và hứng thú, nắm vững các kiến thức và kỹ năng thực hành? 7
7. Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm IV/ MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 - 6 TUỔI LÀM QUEN VỚI BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG, CON SỐ VÀ PHÉP ĐẾM Ở TRƯỜNG MẦM NON 1/ Biện pháp 1: Tạo môi trường toán học cho trẻ 1.1.Trang trí môi trường lớp học. Đây là nguyên tắc dạy học quan trọng để hình thành biểu tượng toán ban đầu cho trẻ mầm non. Học phải đi đôi với hành, học phải đi đôi với cuộc sống do đó cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, làm quen với môn toán không chỉ dừng lại ở hoạt động cho trẻ làm quen với toán mà còn cho trẻ vận dụng những kiến thức kỹ năng đã có giúp trẻ nhớ lâu hơn về số lượng, con số và phép đếm Chính vì thế việc tạo môi trường cho trẻ LQVT qua các đặc điểm như màu sắc, hình dạng, bố cục góp phần hình thành ở trẻ khả năng yêu thích cái đẹp ở xung quanh là việc làm tôi cho là hết sức quan trọng và tạo ra môi trường LQVT. Ở lớp, tôi dành riêng một khoảng trống có diện tích vừa phải, vừa tầm với trẻ nơi dễ gây sự chú ý của trẻ. Tôi trang trí góc toán như một bức tranh bên trái là bé tô màu và sắp xếp theo quy tắc, trang trí bên trong là hình ảnh ngôi nhà có hàng rào, vườn hoa, đường đi các chi tiết được gắn gai dính dể trẻ có thể tự lựa chọn đối tượng và số lượng trang trí theo ý thích, tạo góc mở cho trẻ hoạt động, trẻ chơi ở góc toán được tô, vẽ được dán sắp xếp theo quy tắc, xếp số lượng, phân nhóm với nội dung của từng chủ đề. Còn bên phải là thử tài của bé tôi trang trí như một cái bảng trên đó có dán những tấm thảm đỏ trẻ được dán, và gắn số tương ứng với số lượng đồ vật trẻ đã gắn theo nội dung của từng chủ điểm. Không những tạo môi trường hợp lý mà tôi còn sử dụng những sản phẩm của trẻ để tạo cho trẻ sự hứng thú khi đi học. VD: Ở chủ đề “Phương tiện và một số quy định về giao thông” tôi sử dụng những hình ảnh trẻ vẽ và tô màu về các phương tiện giao thông để trang trí. Để tạo cho trẻ sự gần gũi và trẻ hứng thú vì nó là sản phẩm của trẻ tự tạo ra, chơi với sản phẩm của mình được tự mình trải nghiệm và thực hiện theo sự hướng dẫn của cô. 8
8. Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm Ảnh: Giờ hoạt động góc Một môi trường học tập tốt có hiệu quả là môt trường gây hứng thú cho trẻ, phát huy được trí tưởng tượng, sáng tạo cho trẻ. Chính vì vậy tôi luôn cố gắng tạo ra nhiều đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn trang trí xung quanh lớp. Ví dụ cắt những chú thỏ bằng mút gián lên tường, vẽ các bức tranh con vât, phương tiện giao thông, treo những chiếc vòng nhiều màu sắc..v..v.. nói chung trang trí theo chủ đề, cho trẻ đếm và có thể học các môn khác. Chúng ta biết rằng trẻ nhỏ luôn yêu thích các đẹp, trí tưởng tượng của trẻ là vô cùng phong phú do vậy môi trường học tập xung quanh trẻ là một yếu tố cực kỳ quan trọng kích thích đứa trẻ tư duy và sáng tạo. Ta cần tạo cho trẻ một tâm lý thật thoải mái, coi lớp học như ngôi nhà thân yêu của mình và trong ngôi nhà đó trẻ được tham gia dọn dẹp, trang trí, sáng tạo theo ý mình.chính vì vậy tôi dã khuyến khích trẻ sưu tầm đồ chơi, tranh ảnh để trang trí lớp học theo chủ đề. Tôi xây dựng góc toán phong phú, nhiều chủng loại sắp xếp bố trí đồ chơi gọn gàng, đồ chơi luôn để ở tư thế “mở’’ để kích thích trẻ hứng thú hoạt động, đồ dùng đồ chơi phải đảm bảo thuận tiện cho thao tác sử dụng,được xắp xếp sao cho dễ lấy, dễ cất và đặc biệt có thể sử dụng vào các môn học và các hoạt động khác. Góc toán phải được bố trí thật nổi, thật đẹp mắt, vừa đảm bảo tính thẩm mỹ, lại vừa đảm bảo tính chính xác. Các đồ dùng đồ chơi trong góc toán được phân chia thành từng “mảng” riêng biệt. 9
9. Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm Ảnh: Trẻ hoạt động ở góc toán *Ví dụ: Trong hoạt động góc cho trẻ cắt tranh từ những hoạ báo, những quyển Truyện tranh đã cũ, sách, báo, tranh những con vật, cây, quả, hình... và trang trí ở “góc học toán” của lớp dán theo mảng và gắn các chữ có số tương ứng, các hình ảnh được trang trí theo chủ đề. Cô cùng trẻ làm dây xúc xích bằng giấy màu và giấy đề can để trang trí lớp treo ở cửa sổ. Chính những việc làm tưởng như rất đơn giản này đã góp phần hình thành ở trẻ sự say mê tìm tòi, tính cẩn thận trong công việc và củng cố thêm phần kiến thức về toán cho trẻ. Hay khi học số 8 thuộc chủ đề thế giới thực vật thì trẻ sẽ cắt, vẽ, xé 8 cây, 8 bông hoa, 8 quả .vv vào trang “sách” và viết số tương ứng, đến hết chủ đề này, lại sang chủ đề khác ở bài khác trẻ lại sưu tập tiếp dần dần trẻ có bộ sưu tập về môn toán rất phong phú. 1.2. Tận dụng môi trường toán học ở mọi lúc, mọi nơi. Chúng ta không chỉ tạo môi trường toán học cho trẻ ở trong lớp học mà còn tạo cho trẻ bất kỳ thời điểm nào có thể. Toán học không phải là cái gì đó thật cứng nhắc khô khan, chỉ là con số mà toán học có thể là bất kỳ thứ gì ở xung quanh trẻ. *Ví dụ: Khi cho trẻ đi tham quan, đi dạo, ta có thể hỏi trẻ “có bao nhiêu luống rau, có bao nhiêu cây hoa, mỗi bồn hoa có mấy cây, gộp số hoa ở 2 bồn lại được bao nhiêu cây v.v.. hoặc khi đến giờ ăn trẻ xếp đĩa và khăn cho mỗi bàn, trẻ phải biết lấy đủ số đĩa cho mỗi bàn, như thế trẻ đã biết sắp xếp tương ứng 1:1 ta có thể tận dụng mọi cơ hội để có thể hình thành các biểu tượng về toán cho trẻ. Ví dụ khi hoạt động góc “bán hàng” khi trẻ đi mua và bán phải đếm số hàng, đưa số tiền đúng với yêu cầu của người bán; ở góc xây dựng yêu cầu, trẻ xây mô hình ngôi nhà của bé, cô hỏi: hàng rào được xếp như thế nào? xếp theo qui tắc gì? Trong vườn có bao nhiêu cây? Môi trường toán học cho trẻ là rất phong phú,nếu chúng ta biết tận dụng vào toán học cho trẻ thì rất có hiệu quả, trẻ học mà chơi. 10
10. Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm Thông thường thì những hành động thoải mái và có tính khám phá đối với trẻ sẽ không đảm bảo cho việc học và việc nhận thức sâu các khái niệm. Ta phải tạo điều kiện thuận lợi để tạo môi trường, khuyến khích môi trường tư duy toán học ta cần nhận thức được điều gì trẻ muốn học. John Holt đã nói “Khi chúng ta kích thích sự khát khao khám phá, để nhận thức cái mới của trẻ và dành được quyền kiểm soát nó, không cố gắng bắt buộc trẻ phải nhanh hơn và hơn nữa khi trẻ đã sẵn sàng thì cả thầy và trò đều cảm thấy thoải mái và tạo được nhiều tiến bộ”. 2/ Biện pháp 2: Sáng tạo, linh hoạt, thay đổi hình thức trong việc hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ. Trẻ nhỏ không học các khái niệm toán học bằng cách học vẹt hay bằng các quy tắc. Trẻ được khuyến khích trong quá trình học, biết tìm kiếm các chuẩn mực. Giải quyết các vấn đề nếu chỉ đơn thuần dạy trẻ đếm, so sánh, thêm bớt, chia nhóm theo hình thức thông thường, một số tiết học về số lượng nội dung lặp đi lặp lại như thế sẽ rất nhàm chán và đơn điệu, cứng nhắc, sự hứng thú của trẻ sẽ giảm đi. Do vậy, ta cần có sự linh hoạt thay đổi các hình thức tiết học để trẻ học không nhàm chán. 2.1. Gây hứng thú cho trẻ ở phần giới thiệu bài Trong tiết học toán, việc sử dụng lời nói đầu, dẫn dắt vào bài mới lạ, gây ấn tượng, thì mới thu hút sự chú ý của trẻ, làm cho trẻ hứng thú, tinh thần thoải mái khi học. Ví dụ: Khi dạy trẻ biết tạo nhóm có 6 đối tượng, nhận biết chữ số 6 ở chủ đề “bản thân”.Tôi đã nghĩ ra chủ đề xuyên suốt giờ học đó là “sinh nhật búp bê tròn 6 tuổi”. Mở đầu tiết dạy trong tiếng nhạc “chúc mừng sinh nhật” các cháu được lên đốt nến và thổi nến, nói những lời chúc mừng sinh nhật có ý nhĩa, trẻ được đếm số nến, tặng quà cho búp bê. Sau đó trẻ sẽ được bày cỗ sinh nhật búp bê. Như vậy trẻ rất thích thú. Việc đặt ra các tình huống có vấn đề để cô và trẻ cùng giải quyết sẽ gây cho trẻ được sự tò mò và thích thú. 2.2. Chọn chủ đề và dạy tích hợp theo chủ đề Quá trình tổ chức tiết học cần phải lồng ghép chủ điểm một cách xuyên suốt từ phần vào bài đến phần kết thúc giữa các nội dung trong bài cần có sự chuyển tiếp, lồng chủ đề một cách nhẹ nhàng, hoặc bằng những câu chuyện hấp dẫn lôi cuốn trẻ, giúp trẻ tiếp thu kiến một cách tự nhiên. Ví dụ: Dạy bài về số lượng, thêm bớt trong phạm vi 6 trong chủ đề “Gia đình” chẳng hạn. Tôi kể cho trẻ nghe câu chuyện “Nhổ củ cải” bằng mô hình rối dẹt tôi đã thay thế 3 nhân vật là các bạn nhỏ trong lớp. Vừa kể cô vừa mời các 11
11. Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen biểu tượng số lượng, con số và phép đếm nhân vật ra theo diễn biến câu chuyện đến đoạn “Ông nhổ củ cải không được liền gọi Bà và cháu gái ra” cô dừng lại đặt câu hỏi “vừa rồi chỉ có một mình ông nhổ củ cải bây giờ thêm bà và cháu gái là thêm mấy người? (2 người). Thế là tất cả bây giờ có mấy người nhổ cải (3 người) câu chuyện cứ tiếp diễn thêm 1, 2 người nhổ nữa và cuối cùng có 6 người nhổ củ cải đã lên được, trẻ vừa được nghe chuyện vừa biết cách tạo nhóm có 6 đối tượng, trẻ rất thích thú say sưa đắm mình vào câu chuyện kể và nắm được kiến thức bài học như được khắc sâu vào trong tâm trí trẻ. Ảnh: Giờ học toán Trong một tiết học ta có thể lồng ghép và tích hợp các môn học khác như thế ta tận dụng được tối đa đồ dùng đã chuẩn bị, củng cố kiến thức cho trẻ trong quá trình cung cấp kiến thức cho trẻ ta nên linh hoạt thay đổi hình thức để trẻ khỏi nhàm chán và hứng thú học tập, không nên gò ép trẻ theo một khuôn mẫu nhất định, trẻ cần được học mà chơi, chơi mà học. 2.3. Chuẩn bị và sử dụng đồ dùng trực quan của cô và trẻ Để thực hiện tốt chương trình làm quen với toán theo hình thức đổi mới, giúp trẻ hứng thú và tự tin tham gia vào các hoạt động với toán, phát huy tốt khả năng toán của trẻ cần phải có các điều kiện về cơ sở vật chất phải tham mưu với nhà trường mua sắm đồ dùng phục vụ trong các tiết dạy. Bản thân tôi cũng phải tự sưu tầm, làm đồ dùng phục vụ cho các tiết dạy như que tính hột hạt lô tô các con vật, tranh ảnh Bên cạnh đó, tôi cũng phải tự học tập, bồi dượng để có kiến thức, năng lực chuyên môn nghiệp vụ. Cần quan tâm đến kiến thức cá nhân trẻ để có kế hoạch bồi dưỡng, uốn nắn, phát huy tích cực khả năng nhận biết của trẻ. Tăng cường làm đồ dùng và chú trọng sử dụng đồ dùng trực quan hợp lý, phù hợp với nội dung bài dạy, đồ dùng đa dạng màu sắc kích thước phong phú. 12