Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ 24-36 tháng tuổi trong trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ 24-36 tháng tuổi trong trường Mầm non

1. 2.Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến. * Điều kiện. - Phòng học thoáng, đủ trang thiết bị đảm bảo đủ diện tích, đồ dùng, trang thiết bị đủ theo quy định. - Giáo viên nhiệt tình yêu nghề, mến trẻ, luôn tích cực trong công việc chăm sóc giáo dục trẻ, năng lực chuyên môn tốt, thường xuyên học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. -Được sự quan tâm giúp đỡ của nhà trường, bạn bè đồng nghiệp. - Được sự đồng thuận, ủng hộ của phụ huynh nhóm lớp. *Thời gian áp dụng - Từ tháng 9/2021 – tháng 2/2022 * Đối tượng áp dụng Trẻ 24 - 36 tháng tuổi do tôi phụ trách. 3. Nội dung sáng kiến. * Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến Rèn kỹ năng sống cho trẻ nhà trẻ từ rất sớm giúp trẻ có những kỹ năng tự lập ban đầu, thông qua các bài tập, làm mẫu chuẩn của cô giáo, trẻ học được các kỹ năng cần thiết như tự cất ba lô, tự xúc cơm Tạo niềm tin tới cha mẹ. * Khả năng áp dụng của sáng kiến: Với sáng kiến “Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ 24 - 36 tháng ở trường Mầm non” tôi đưa ra có khả năng áp dụng và triển khai tới nhiều lớp học ở lứa tuổi 24 - 36 tháng trong toàn huyện. * Lợi ích thiết thực của sáng kiến: Sau khi áp dụng sáng kiến tôi nhận thấy: - Trẻ trong lớp tôi đã có tinh thần thoải mái, vui vẻ, trẻ khỏe mạnh nhanh nhẹn, mạnh dạn tự tin khi thực hiện một số kỹ năng sống đơn giản. - Giáo viên có thêm kinh nghiệm trong việc rèn kỹ năng sống cho trẻ 24 - 36 tháng tại trường mầm non. - Phụ huynh phấn khởi, tin tưởng khi đưa con đến lớp, nhờ đó mà tỷ lệ huy động trẻ ra lớp tăng lên đáng kể.
2. 4. Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến Sau khi sáng kiến này được áp dụng vào lớp tôi thì tôi thấy đa phần trẻ thích nghi với trường lớp mầm non, trẻ năng động, sáng tạo, khám phá, giải quyết công việc một cách hứng thú, hợp lý, tự giác tham gia các hoạt động, có kỹ năng và cảm xúc của trẻ phát triển tốt. 5. Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến. *Đối với nhà trường: Ban giám hiệu nhà trường tổ chức các buổi thảo luận giáo kỹ năng sống cho trẻ để giáo viên được trao đổi những vướng mắc trong việc dạy trẻ. Cần tạo điều kiện cho giáo viên được đi thăm quan học tập ở các đơn vị bạn để trao đổi, học hỏi kinh nghiệm về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. *Đối với phòng giáo dục: Đối với Phòng giáo dục tổ chức các lớp chuyên đề về giáo kỹ năng sống cho trẻ cho giáo viên được tham gia nâng cao chất lượng chuyên môn trong việc dạy kỹ năng sống cho trẻ. Cung cấp thêm các tài liệu có liên quan về việc dạy kỹ năng sống cho trẻ như: Các loại sách, báo, băng đĩa, hình ảnh ... tạo điều kiện thuận lợi trong việc dạy kỹ năng sống cho trẻ. Tổ chức chia sẻ những sáng kiến kinh nghiệm hay, những giải pháp mới về kỹ năng sống cho giáo viên học tập.
3. MÔ TẢ SÁNG KIẾN. 1.Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến: Bác Hồ nói: “Không có giáo dục thì không nói gì đến kinh tế văn hóa”. Sản phẩm của giáo dục là con người mà con người là mục tiêu, động lực của sự phát triển đất nước trong tương lai đó chính là thế hệ trẻ. Lâu nay, chúng ta thường quan niệm: Rèn dạy kỹ năng sống chủ yếu chỉ dành cho người lớn. Nhưng đối với trẻ ở lứa tuổi 24-36 tháng, dạy kỹ năng sống ban đầu cho trẻ ở trường mầm non là rất quan trọng trong việc hình thành thói quen và nhân cách của bé sau này. Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cách sống tích cực, giúp trẻ có được những nhận thức, kiến thức, hành vi, thái độ và kỹ năng thích hợp. Chính trường mầm non và gia đình là môi trường rèn luyện tốt nhất, giáo viên mầm non và cha mẹ là những người hướng dẫn tốt nhất cho trẻ. Đối với trẻ nhà trẻ 24 – 36 tháng tuổi nói riêng khả năng tiếp thu, nhận thức của trẻ còn nhiều hạn chế, trẻ dễ nhớ mau quên và hay hành động theo ý muốn. Vì vậy để dạy những kỹ năng sống cho trẻ chỉ là những bước đầu giúp trẻ các kỹ năng như: Biết về bản thân mình, mạnh dạn tự tin, kỹ năng giao tiếp, tự phục vụ bản thân, biết hợp tác chơi với các bạn, kỹ năng thích nghi với môi trường, với cuộc sống thế giới xung quanh cho trẻ thì cô giáo chính là người giữ vai trò và nhiệm vụ quan trọng, lồng ghép các hoạt động để truyền thụ các kỹ năng cho trẻ. Thực tế thời gian đầu trẻ đến lớp với thói quen tự do, ra vào lớp tự nhiên, hay nói leo, trả lời không trọn câu hay một số cháu rất ít nói và rụt rè trong giao tiếp...Hay ỷ nại vào người lớn, cô giáo giúp đỡ. Chính vì vậy tôi lựa chọn đề tài "Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ nhà trẻ 24-36 tháng tuổi trong trường mầm non” để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục hiện nay. 1.1 Mục đích nghiên cứu: Mục đích của biện pháp tôi muốn phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ngay từ giai đoạn 24 – 36 tháng đồng
4. thời cũng để phụ huynh hiểu được kế hoạch giáo dục của các cô tại nhóm lớp từ đó phụ huynh sẽ tích cực hơn trong việc giáo dục trẻ tại nhà. Giúp trẻ có những kỹ năng sống cơ bản qua các hoạt động học, giờ ăn, hoạt động trò chơi và các kỹ năng tự phục vụ của trẻ. Tìm ra các giải pháp phù hợp giúp cho trẻ tiếp thu tốt hơn, trẻ có nề nếp hơn và mạnh dạn, tự tin khi tham gia các hoạt động kỹ năng sống cho trẻ theo yêu cầu của cô. 1.3. Đối tượng nghiên cứu: Trẻ nhà trẻ 24 – 36 tháng tuổi tại lớp Nhà trẻ A Trường mầm non ............. 1.4. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp nghiên cứu lý luận. - Nhóm phương pháp trực quan. - Phương pháp điều tra thực trạng. - Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn. - Phương pháp quan sát. 2.Cơ sở lý luận của vấn đề: Hiện nay ở trong các gia đình trẻ em được quá chiều chuộng, đây chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ không có kỹ năng tự phục vụ bản thân mình. Và việc bố mẹ quá lạm dụng khi cho trẻ sử dụng các thiết bị điện tử dẫn đến trẻ ít có cơ hội tiếp xúc với mọi người xung quanh, chính vì thế mà khả năng giao tiếp và thích nghi với cuộc sống của trẻ còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển toàn diện của trẻ. Bản thân tôi là một giáo viên đã chăm sóc và giáo dục trẻ tại độ tuổi nhà trẻ, trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ tôi luôn chú trọng đến việc hình thành kỹ năng tự phục vụ cho trẻ trong sinh hoạt hàng ngày như: Tập cho trẻ tự phục vụ (xúc cơm, uống nước; mặc quần áo, đi dép, vệ sinh, cởi quần áo khi bị bẩn, ướt; Lấy gối đi ngủ; Tập một số thao tác đơn giản trong rửa tay, rửa mặt; Chính điều đó làm tôi luôn suy nghĩ làm thế nào để hình thành cho trẻ các kỹ năng tự phục vụ bản thân đơn giản mà lại hiệu quả, nhằm giúp trẻ phát 2
5. triển tính nhanh nhẹn, tự tin, tự chủ trong mọi tình huống. Tôi cho rằng, khi áp dụng biện pháp hình thành kỹ năng sống cho trẻ nhà trẻ 24 - 36 tháng tuổi, trẻ sẽ hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt động tập thể, trẻ sẽ tự tin, mạnh dạn, chủ động, tự giác và làm chủ trong mọi tình huống, góp phần hoàn thiện nhân cách cho trẻ. Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài "Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ nhà trẻ 24-36 tháng tuổi trong trường mầm non” đưa ra để áp dụng trong việc hình thành kỹ năng tự phục vụ cho trẻ đều thiết thực, phù hợp với khả năng, nhận thức của trẻ. 3.Thực trạng: 3.1 Thuận lợi: - Luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường. Thường xuyên được tham gia các lớp kiến tập, chuyên đề do Phòng giáo dục tổ chức. - Giáo viên tại nhóm lớp đều có chuyên môn tốt, yêu nghề, kỹ năng giao tiếp tốt. Có khả năng tổ chức chuyên đề kỹ năng sống. - Trẻ ở lớp đa số trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, mạnh dạn. Không có trẻ khuyết tật. Một số trẻ có kỹ năng biết tự phục vụ bản thân tốt. - Các bậc phụ huynh quan tâm đến các hoạt động của trẻ trong trường mầm non. Một số phụ huynh thường xuyên trao đổi với giáo viên trực tiếp cũng như qua tin nhắn zalo, facebook,... để trao đổi về kỹ năng của trẻ những lúc trẻ ở nhà. 3.2 Khó khăn: - Giáo viên Chưa tổ chức độc lập nhiều hoạt động giáo dục kỹ năng sống, thường lồng ghép vào hoạt động khác. Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nhà trẻ là việc làm khó. Trẻ từ 24 - 36 tháng tuổi, khả năng phát âm của trẻ còn kém. Một số trẻ còn bé, lần đầu đến lớp, nhút nhát, kỹ năng hạn chế, chưa nghe lời cô. Một số trẻ nói chưa rõ câu, chưa hiểu lời người lớn nói, nên rất khó tiếp nhận kiến thức để đạt mục tiêu. 3
6. Kiến thức về kỹ năng sống của trẻ còn nghèo nàn, trẻ còn quá nhỏ chưa đến trường lớp bao giờ, khả năng tiếp thu kiến thức hạn chế, trẻ đi học không thường xuyên ảnh hưởng rất nhiều đến việc giáo dục kỹ năng cho trẻ. - Đa số phụ huynh còn chiều chuộng trẻ. Chưa hiểu tầm quan trọng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, chỉ nghĩ trẻ nhỏ được chơi. 3.3 Khảo sát thực trạng: Trước khi áp dụng các giải pháp của đề tài "Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ nhà trẻ 24-36 tháng tuổi trong trường mầm non” Tôi tiến hành khảo sát tình hình của trẻ như sau: KẾT QUẢ KHẢO SÁT ĐẦU NĂM TT Nội dung khảo sát Tổng số Trước khi áp học sinh dụng Đạt Tỉ lệ % 1 Kỹ năng tự phục vụ bản thân. 7/15 47 2 Kỹ năng giao tiếp, chào hỏi 5/15 33 3 Kỹ năng mạnh dạn tự tin 15 6/15 40 4 Kỹ năng hợp tác 7/15 47 Kết quả khảo sát trẻ cho thấy kỹ năng sống của trẻ đạt thấp, vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa ra một số giải pháp sau: 4. Các biện pháp thực hiện: 4.1 Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch và xác định loại kỹ năng sống phù hợp với độ tuổi 24 – 36 tháng để dạy trẻ. Nhiều người đặt ra câu hỏi “ Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở độ tuổi 24-36 tháng có quá sớm, liệu bản thân trẻ có thực hiện được không?” Chẳng có gì là sớm vì xung quanh trẻ có rất rất nhiều kỹ năng cần thiết. Tôi lựa chọn xác định được kỹ năng sống cơ bản với lứa tuổi của 24-36 tháng tuổi phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương. Tôi tự học, tự bồi dưỡng các tài liệu liên quan giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 24-36 tháng tuổi. Tôi xây dựng lồng ghép cụ thể như sau: * Về mặt kỹ năng của trẻ 4
7. + Kỹ năng tự phục vụ như: Trẻ biết cất đồ dùng gọn gàng đúng nơi quy định như: Cặp, dép, ghế ngồi...Biết lấy cốc, khăn để dùng. + Kỹ năng ăn uống, vệ sinh cá nhân như: Biết tự xúc cơm ăn, ăn hết suất khi ăn cơm không làm rơi vãi, biết đi vệ sinh đúng nơi quy định. + Kỹ năng chào hỏi, giao tiếp: Chào hỏi cô, bố mẹ, các bạn khi đi học và khi ra về. Biết lắng nghe cô nói và trả lời câu hỏi của cô khi được hỏi. Trẻ mạnh dạn khi giao tiếp với mọi người. * Về mặt nhận thức: - Trẻ thích tò mò và ham hiểu biết, thích khám phá thế giới xung quanh . - Trẻ biết được việc mình vừa làm sai, làm cô giáo và bạn không vui. - Trẻ nhận biết được tên tuổi của mình, kể về các thành viên trong gia đình và địa chỉ gia đình, biết được tên những người xung quanh khi được hỏi đến. * Về mặt hợp tác: - Trẻ biết đoàn kết, hợp tác, nhường nhịn và quan tâm nhau trong khi chơi. - Trẻ có thái độ cư xử đúng mực với bạn và mọi người xung quanh. Sau khi xác định được kỹ năng của trẻ tôi căn cứ vào tình hình thực tế của trường, vào điều kiện cơ sỏ vật chất, tôi đã xây dựng kế hoạch trọng tâm cho từng tháng việc thực hiện kỹ năng sống cho trẻ để lồng ghép vào nội dung giáo dục trẻ như sau: TT Tháng Nội dung Phương pháp Ghi thực hiện thực hiện chú 1 Tháng - Rèn nề nếp ngồi học cho trẻ. - Làm mẫu, thực 9&tháng - Dạy trẻ kỹ năng cất dép đúng hành 10 nơi quy định. - Làm mẫu, thực - Dạy trẻ cách cầm thìa xúc hành cơm ăn. - Trải nghiệm và - Dạy trẻ đi vệ sinh đúng nơi thực hành quy định. - Thực hành -Dạy trẻ chào hỏi lễ phép 5
8. 2 Tháng 11 - Dạy trẻ cất đồ dùng đồ chơi - Làm mẫu, thực & Tháng đúng nơi quy định. hành 12 - Kỹ năng đeo, cất ba lô - Làm mẫu, thực - Bê ghế về tổ, về bàn, cất ghế. hành - Bé lấy nước uống 3. Tháng 01 - Hướng dẫn trẻ chơi hoà đồng - Trò chuyện & Tháng với bạn. - Tương tác, thực 02 - Dạy trẻ trả lời những câu hỏi hành đầy đủ khi được hỏi. - Làm mẫu, thực - Dạy trẻ kỹ năng đi tất. hành 4. Tháng 3 - Kể những mẫu chuyện kỹ - Phương pháp đến Tháng năng sống của các bạn nhỏ dùng lời 5 - Giúp trẻ thực hiện những -Thực hành, trải công việc đơn giản. nghiệm Như vậy sau một thời gian nghiên cứu, tôi đã xây dựng được kế hoạch phù hợp các nội dung phù hợp với độ tuổi 24-36 tháng từ dễ đến khó, bổ sung đầy đủ vào ngân hàng nội dung của lớp. 4.2.Biện pháp 2: Rèn kỹ năng sống thông qua tiết học kỹ năng. Theo TS Trần Bội Lan, chuyên gia tư vấn đào tạo, Trung tâm ABS TPHCM cho biết: “Ở các nước trên thế giới, giáo dục kỹ năng sống được đưa vào chương trình giảng dạy và là một môn học”. Các chuyên gia cho rằng: nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ em hết sức đơn giản và gần gũi với trẻ. Vì thế tôi đã đưa vào mỗi tháng 1 tiết dạy hoạt động giáo dục kỹ năng sống cụ thể để trẻ được thực hành, trải nghiệm tốt các kỹ năng, hứng thú tham gia vào hoạt động, mỗi tháng tôi dạy một hoạt động học kỹ năng sống thay vào hoạt động nhận biết tập nói. * Thông qua hoạt động kỹ năng sống: VD1: Hoạt động dạy trẻ kỹ năng cầm bát, cầm thìa. Tôi thực hiện như sau. Hoạt động 1: Ổn định tổ chức 6
9. - Cô cho trẻ hát bài “ Mời bạn ăn”, + Và khi ăn các con cần có gì? Cái gì đựng cơm, cái gì để xúc cơm *Hoạt động 2: Rèn kỹ năng cầm bát, cầm thìa xúc ăn - Cô mời 2 bạn lên ngồi xúc ăn và cho cả lớp quan sát. - Các con thấy các bạn đang làm gì đó? - Khi cầm thìa xúc ăn thì phải cầm bằng tay nào? -> Khi cầm thìa xúc ăn thì các con phải cầm thìa bằng tay phải và cầm thìa bằng 3 ngón tay, cầm ở giữa thìa không cầm sát cán thìa... * Thực hành, trải nghiệm -Cô giới thiệu cho trẻ biết ở trên bàn cô đã chuẩn bị bát thìa cho các con tập xúc ăn. Cô cho từng nhóm xúc ăn và mời nhóm còn lại nhận xét xem các bạn đã cầm thìa đúng tay phải để xúc ăn chưa - Cô cho cả lớp xúc ăn, cô nhận xét chung cả lớp. *Hoạt động 3: Kết thúc. - Các con vừa được cô dạy các con biết làm gì? GD trẻ biết xúc ăn gọn gàng, ăn hết suất và giữ gìn bát, thìa. Thức ăn rơi nhặt vào đĩa và lau tay vào khăn. Hình ảnh tiết học kỹ năng cầm bát, thìa VD 2: Giáo án: Đề tài: Dạy trẻ biết chào hỏi lễ phép 1. Ổn định tổ chức - Cho trẻ hát bài “Lời chào buổi sáng” 7
10. - Các con ơi! Sáng nay ai đưa các con đến trường? + Sáng đi học các con chào ai? Đến lớp chào ai? - Hôm nay cô và các con sẽ tập làm những bé ngoan, bé lễ phép nhé. 2. Phương pháp hình thức tổ chức * Hoạt động 1: Cách chào hỏi lễ phép - Cho trẻ xem vi deo. Chị bạn Bảo đi đâu? - Trước khi đi học chị đã làm gì? - Bạn Bảo đi đâu về? Bạn đã chào ai? - Các con ơi thế sáng ra trước khi đi học thì các con chào ai? - Gọi 1 – 2 trẻ. * Các con cùng quan sát lên màn hình xem các bạn làm gì nhé. - Cho trẻ xem video - Khi cô giáo vào lớp các bạn làm gì? - Khi ngồi trong lớp các bạn ngồi như thế nào? - Các con đi học tới lớp chúng mình chào ai? ( Cho 2-3 trẻ chào) - Khi chào thì các con khoanh tay, đầu hơi cúi và mặt tươi cười. * Hoạt động 2: Dạy trẻ cách chào hỏi + Dạy trẻ cách chào hỏi người lớn! - Cô giới thiệu các cô giáo dự giờ lớp. + Cho trẻ quay lại khoanh tay chào. (Các con khoanh tay trước ngực, đầu hơi cúi, miệng cười tươi, giọng nói phải to, rõ ràng) - Vậy khi gia đình mình có khách thì con chào như thế nào? - Khi đi học về các con chào ai? - Gặp ban bè chào như nào? Cho trẻ cùng chào hỏi nhau. * Hoạt động 3: Trẻ thực hành. Cô tạo tình huống cho trẻ chào. Cô đội mũ mặc áo bác sĩ. + Các bạn ơi! Các bạn có biết tôi là ai không? À tôi là cô bác sĩ đấy. + Cô chào, 1 – 2 trẻ cho trẻ chào lại. + Bác sỹ đến tặng lớp mình khẩu trang đấy - Cô cho 1 trẻ lên nhận quà ( Cho trẻ cảm ơn) 8
11. => Để trở thành một em bé ngoan, được mọi người yêu quý thì khi gặp mọi người các con phải biết chào hỏi lịch sự, lễ phép, và phải biết yêu thương giúp đỡ bạn bè, biết cảm ơn khi được nhận quà, biết xin lỗi khi mình mắc lỗi nhé! 3. Kết thúc tiết học: Cô nhận xét tuyên dương trẻ, cho trẻ ra chơi. Hình ảnh: Giờ học chào hỏi lễ phép Như vậy với các tiết học kỹ năng sống, hầu hết trẻ lớp tôi được thực hành, trải nghiệm, hứng thú học. Từ đó vốn từ của trẻ được mở rộng, rõ từ, đủ câu. Các tiết học được chụp ảnh và gửi vào nhóm lớp, tạo niềm tin tới phụ huynh. 4.3. Biện pháp 3: Dạy kỹ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động sinh hoạt một ngày của trẻ. Để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nhà trẻ cô giáo có thể sử dụng những hoạt động giáo dục như: Hoạt động vui chơi, hoạt động học, hoạt động ngoài trời, giờ đón, trả trẻ, giờ ăn. Hoạt động chiều. Tại mọi thời điểm tôi luôn giáo dục lồng ghép kỹ năng sống cho trẻ vì trẻ nhà trẻ còn nhỏ, mau quên. Vì thế qua biện pháp này trẻ được luyện tập củng cố và ghi nhớ tốt hơn. * Giáo dục kỹ năng cho trẻ thông qua giờ đón, trả trẻ Tôi đã giáo dục trẻ kỹ biết sắp xếp đúng nơi quy định, khi đến lớp xếp dép lên giá dép, mang đồ dùng vào tủ của mình... Những ngày đầu đi học khi được cô giáo hướng dẫn trẻ cất dép lên giá để cho gọn gàng, ngăn nắp hàng ngày và từ đó hình thành cho trẻ thói quên nên trẻ đã tự giác cất dép như thế nào cho đúng quy định khi bước chân vào lớp. VD : Dạy trẻ biết cất dép lên giá. Trẻ thực hành kỹ năng theo các bước sau Bước 1: Trẻ ngồi xuống ghế Bước 2: Dùng tay cởi giày, dép Bước 3: Xếp dép đúng chiều phải trái Bước 4: Cầm dép bằng 1 tay đặt lên giá 9