SKKN Biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động dạo chơi ngoài trời cho trẻ Nhà trẻ 24-36 tháng tuổi tại Trường Mầm non Anh Mỹ

Nội dung tài liệu: SKKN Biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động dạo chơi ngoài trời cho trẻ Nhà trẻ 24-36 tháng tuổi tại Trường Mầm non Anh Mỹ

1. I. MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Trẻ em không chỉ là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình mà còn là tương lai của nhân loại. Để đặt nền móng vững chắc cho các chủ nhân tương lai của đất nước thì ngành học Mầm Non là bước khởi đầu và là nền móng của sự nghiệp giáo dục con người. Chính vì vậy mà mục tiêu chung của giáo dục Mầm Non là tiến hành giáo dục trẻ theo nhiều nội dung giúp trẻ phát triển hài hòa 5 mặt đức, trí, thể, mỹ và lao động từ đó phát triển toàn diện cho trẻ. [4] Một trong những nội dung hết sức cần thiết và quan trọng trong chế độ sinh hoạt hằng ngày của trẻ nhà trẻ đó là hoạt động "Dạo chơi ngoài trời". Hoạt động "Dạo chơi ngoài trời" mang lại cho trẻ nhiều niềm vui, giúp trẻ thõa mãn nhu cầu hoạt động, nhu cầu tìm hiểu khám phá, cung cấp vốn từ, phát triển ngôn ngữ mạch lạc. Trẻ nhận thức, khám phá thế giới xung quanh bằng cách tiếp xúc trực tiếp với các sự vật, hiện tượng. Trẻ tìm tòi, khám phá phát hiện nhiều điều mới lạ trong cuộc sống và quan tâm đến những gì xảy ra trong cuộc sống xung quanh mình. Qua hoạt động vui chơi ngoài trời rèn luyện sự nhanh nhẹn, hứng thú với môi trường tự nhiên từ đó trẻ mạnh dạn, tự tin, biết quan tâm đến những người xung quanh. Đặc biệt thông qua hoạt động "Dạo chơi ngoài trời" trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên, với ánh nắng mặt trời tạo vitamin D giúp xương trẻ rắn chắc, da dẻ hồng hào, có sức đề kháng tốt chống lại bệnh tật. Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động "Dạo chơi ngoài trời" đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ Nhà trẻ 24-36 tháng tuổi nói riêng. Để tổ chức tốt hoạt động "Dạo chơi ngoài trời" (HĐDCNT) tạo cơ hội cho trẻ phát huy tính tích cực, bộc lộ hết khả năng, thỏa mãn nhu cầu hoạt động, nhu cầu tìm hiểu khám phá thế giới xung quanh, phát triển vốn từ, ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ, từ đó phát triển toàn diện đặt nền móng vững chắc cho các chủ nhân tương lai của đất nước, Tôi quyết định đi sâu nghiên cứu và làm sáng kiến “Biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động dạo chơi ngoài trời cho trẻ Nhà trẻ 24-36 tháng tuổi tại Trường Mầm non Anh Mỹ”. 2. Mục đích nghiên cứu Tìm ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động dạo chơi ngoài trời cho trẻ nhà trẻ 24-36 tháng tuổi tại trường mầm non Anh Mỹ. 3. Đối tượng nghiên cứu. - Trẻ Nhà trẻ 24-36 tháng tuổi Trường mầm non Anh Mỹ 4. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp nghiên cứu tài liệu - Phương pháp quan sát - Phương pháp đàm thoại - Phương pháp thực nghiệm - Phương pháp điều tra khảo sát thực tế 1
2. II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 1. Cơ sở lý luận của sáng kiến Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ nhà trẻ 24-36 tháng tuổi đây là giai đoạn “Tiền ngôn ngữ” giai đoạn mà ngôn ngữ của trẻ đang hình thành và phát triển rất nhanh, trẻ rất ham nói. Trẻ thường có nhiều thắc mắc trước những sự vật, hiện tượng mà trẻ nhìn thấy, nghe thấy. Trẻ luôn đặt ra rất nhiều câu hỏi như: Ai đây? Cái gì? Con gì? Tiếng gì? Màu gì? Để làm gì?.. Chính vì vậy thông qua hoạt động dạo chơi ngoài trời trẻ sẽ được thoả mãn nhu cầu hoạt động, nhu cầu tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh[4] Khả năng chú ý có chủ định của trẻ đang trong giai đoạn hình thành, trẻ dễ dàng tham gia vào trò chơi nhưng cũng nhanh chán, nhanh bỏ cuộc. Đối với lứa tuổi 24-36 tháng tuổi đây là lứa tuổi mà vui chơi là hoạt động chủ đạo, trẻ "học mà chơi, chơi mà học" hoạt động vui chơi là con đường tiếp xúc độc đáo của trẻ với cuộc sống người lớn, nhờ hoạt động này trẻ bước vào giai đoạn đầu tiên của quá trình hình thành nhân cách. Hoạt động vui chơi có tác động giúp trẻ phát triển đầy đủ toàn diện về nhận thức, tình cảm, ý chí cũng như các nét tính cách và năng lực xã hội. Trong đó vui chơi ngoài trời là một hoạt động không thể thiếu đối với trẻ. Khi dạo chơi ngoài trời trẻ được quan sát thế giới xung quanh, được tìm hiểu khám phá những điều mới lạ từ thiên nhiên, từ cuộc sống xung quanh trẻ, được hít thở không khí trong lành, được vui chơi, được tự do hoạt động trong môi trường tự nhiên. Vậy làm thế nào để tổ chức hoạt động dạo chơi ngoài trời cho trẻ nhà trẻ 24-36 tháng thực sự có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn được trẻ để trẻ mạnh dạn, tự tin là một bài toán khó đối với Tôi và các giáo viên Nhà trẻ. Đây chính là vấn đề quan trọng đòi hỏi phải được quan tâm cải thiện cấp bách. 2. Thực trạng của vấn đề Trong quá trình nghiên cứu và làm sáng kiến Tôi đã gặp không ít những thuận lợi và khó khăn sau: 2.1.Thuận lợi: - Trường mầm non Anh Mỹ là trường chuẩn quốc gia có đầy đủ đồ dùng đồ chơi phục vụ cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ đặc biệt là cho HĐDCNT. - Nhà trường có Ban giám hiệu năng nổ, nhiệt tình có năng lực, luôn quan tâm đến chất lượng dạy và học, luôn dự giờ thăm lớp góp ý xây dựng cho các hoạt động của nhóm lớp. - Có hội phụ huynh luôn quan tâm đến các hoạt động của nhà trường của nhóm lớp đặc biệt là chi hội phụ huynh của nhóm trẻ 24-36 tháng tuổi do Tôi phụ trách, đã đầu tư đồ dùng đồ chơi cho con em mình đầy đủ, hưởng ứng mọi phong trào của trường của nhóm đề ra. 2
3. - Bản thân là giáo viên trẻ có trình độ Đại học, luôn nhiệt tình trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ, tâm huyết với nghề, yêu nghề mến trẻ, coi trẻ như con em mình. Bên cạnh đó còn được tiếp thu đầy đủ các chuyên đề, được dự giờ dạy mẫu từ đồng nghiệp, luôn tham khảo sách báo, tập san, các thông tin đại chúng để tìm ra các phương pháp, biện pháp dạy, cách tổ chức cho trẻ hoạt động phù hợp với trẻ nhóm mình, giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động học tập, vui chơi cũng như HĐDCNT. 2.2. Khó khăn Ngoài những thuận lợi Tôi đã nêu trên trong quá trình thực hiện, bản thân Tôi gặp không ít khó khăn nhất định - Trẻ nhà trẻ còn nhỏ nên còn bỡ ngỡ với các hoạt động học và chơi ở lớp, trẻ rụt rè ngại giao tiếp với cô với bạn. Trẻ dễ dàng tham gia trò chơi nhưng cũng dễ dàng bỏ cuộc. - Thời gian tổ chức cho trẻ dạo chơi ngoài trời phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như: Thời tiết, sức khỏe của trẻ trẻ còn nhỏ nên mỗi khi dạo chơi ở ngoài thì các cô rất vất vả trong việc chuẩn bị đồ dùng, trang phục mũ, dép cho trẻ. - Nhà trường gần khu công nghiệp vì vậy phần đa phụ huynh là công nhân công ty may, phải đi làm từ sớm và về muộn, giao trẻ cho ông bà đưa đón, vì vậy gia đình ảnh hưởng không nhỏ đến sự quan tâm chăm sóc của gia đình đối với trẻ. 2.3. Kết quả của thực trạng: Kết quả trên trẻ: Tổng số Trẻ chưa tích ST Trẻ tích cực Nội dung khảo sát trẻ khảo cực T sát Số trẻ % Số trẻ % 1 - Trẻ tích cực tham gia hoạt 25 15 60 10 40 động quan sát có mục đích 2 - Trẻ tích cực tham gia chơi 25 16 64 9 36 trò chơi vận động 3 - Trẻ tích cực tham gia các 25 17 68 8 32 trò chơi tự do Kết quả trên cho ta thấy chất lượng hiệu quả khi tổ chức HĐDCNT cho trẻ chưa cao, các nội dung của HĐDCNT còn hạn chế. Đứng trước những khó khăn trên Tôi đã suy nghĩ và đi sâu vào tìm tòi sách báo, tham khảo tài liệu, tập san, tham gia các đợt chuyên đề, dự giờ dạy mẫu học hỏi kinh nghiệm của các bạn đồng nghiệp nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ để đưa ra phương pháp, biện pháp phù hợp với đối tượng của mình. 3
4. 3. Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề Hoạt động dạo chơi ngoài trời là một hoạt động không thể thiếu trong chế độ sinh hoạt hằng ngày của trẻ mầm non nói chung và trẻ Nhà trẻ nói riêng. Nó là một trong những hoạt động vui chơi mà trẻ hứng thú nhất, hoạt động này đem lại cho trẻ nhiều niềm vui và kiến thức cần thiết về thế giới xung quanh. Để tổ chức tốt hoạt động dạo chơi ngoài trời thỏa mãn nhu cầu tìm hỉểu, nhu cầu khám phá, vui chơi của trẻ nhà trẻ 24-36 tháng, nhằm nâng cao chất lượng HĐDCNT sau đây là các giải pháp và cách tổ chức thực hiện Tôi đã đưa ra trong quá trình làm sáng kiến: Biện pháp 1: Chuẩn bị các điều kiện cần thiết trước khi tổ chức HĐDCNT cho trẻ. 1. Xây dựng môi trường tổ chức dạo chơi ngoài trời: Môi trường cho trẻ dạo chơi là nơi có nguồn thông tin phong phú, khuyến khích tính độc lập và hoạt động tích cực của trẻ. Để cung cấp nguồn thông tin tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ hết khả năng, năng lực của mình trong khi dạo chơi ngoài trời thì việc đầu tiên chúng ta cần phải xây dựng môi trường cho trẻ dạo chơi. Môi trường cho trẻ HĐDCNT sẽ là một môi trường hấp dẫn lôi cuốn trẻ nếu chúng ta biết nắm bắt và tận dụng tất cả các yếu tố có sẵn trong thiên nhiên, tác động vào chúng qua quan sát, tìm hiểu, vui chơi của trẻ trong các tình huống. Dưới sự chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường Tôi cùng với giáo viên trong trường tận dụng các khu đất trống của vườn trường trồng rau theo mùa lấy rau sạch ăn và tạo môi trường tự nhiên để trẻ được dạo chơi quan sát về các loại rau, trẻ theo dõi sự phát triển của cây rau từ lúc làm đất, gieo hạt, nảy mầm... Trồng và xây dựng vườn thiên nhiên của bé, kêu gọi phụ huynh ủng hộ cây cảnh, chậu cảnh để trồng trong sân trường. Tất cả là nhằm tạo môi trường tự nhiên cho trẻ hoạt động quan sát, khám phá trong giờ dạo chơi ngoài trời. Nhà trường đảm bảo số lượng và chủng loại thiết bị đồ chơi ngoài trời phục vụ cho hoạt động vui chơi ngoài trời, các thiết bị đồ chơi được sắp xếp hợp lý, có chỉ dẫn đáp ứng với yêu cầu cho trẻ vận động. Ngoài những đồ dùng đồ chơi đã có Tôi tham mưu với ban giám hiệu nhà trường, phối hợp cùng với hội cha mẹ học sinh, cộng đồng (các doanh nghiệp, cửa hàng...) mua sắm, làm thêm, sưu tầm thêm một số đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động vui chơi ngoài trời của trẻ: 4
5. Hình ảnh 1: Vườn rau và vườn thiên nhiên của bé Ví dụ: - Mua xe đạp, xe ba bánh, ô tô,...(phù hợp với trẻ). Các loại bóng có kích cỡ, chất liệu khác nhau: cao su, nhựa, da...để trẻ ném, tung, chuyền, bắt, lăn khi chơi ngoài trời. - Bổ sung thêm lốp xe cũ đặt theo các cách khác nhau: chui qua, đi trên lốp..., các thùng rỗng to (đồ cũ), các ván nghiêng, dây thừng các cỡ để trẻ thực hành các vận động, chơi các trò chơi khác nhau - Xây dựng sân chơi giao thông để trẻ chơi các trò chơi: tham gia giao thông, ngã tư đường phố.... 2. Sưu tầm, sáng tác trò chơi, câu đố phục vụ cho HĐDCNT. Để các trò chơi, câu đố dành cho HĐDCNT của trẻ phong phú, đa dạng hơn nhằm thỏa mãn nhu cầu hoạt động, nhu cầu vui chơi, nhu cầu phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở HĐDCNT. Tôi đã sưu tầm, sáng tác trò chơi, câu đố phục vụ cho HĐDCNT. Sau khi sưu tầm tôi nắm được mục đích của mỗi trò chơi, câu đố và cách tổ chức đưa vào dạy trẻ.Tùy từng chủ đề tôi sưu tầm các câu đố, trò chơi phù hợp với từng nội dung quan sát. Ví dụ: Ở chủ đề‘ “Đồ dùng đồ chơi của bé” khi cho trẻ quan sát “cái cầu trượt” tôi đọc cho trẻ nghe câu đố: Cầu gì đặt ở sân trường Bé cùng các bạn vẫn thường vui chơi. (Cầu trượt) Tôi sưu tầm các trò chơi, câu đố trên internet, các tuyển tập “Trò chơi, bài hát, thơ ca, truyện, câu đố” lứa tuổi 24-36 tháng tuổi, trên các tập san, báo giáo dục Mầm non Bên cạnh đó tôi còn học hỏi của đồng ngiệp, trao đổi với phụ huynh để phụ huynh sưu tầm cùng với mình giúp làm giàu thêm các trò chơi, câu đố sử dụng cho trẻ trong HĐDCNT. 5
6. Ngoài ra tôi đã tự sáng tác, cải biên được một số câu đố, trò chơi phù hợp với độ tuổi giúp phong phú thêm các trò chơi, câu đố phục vụ cho HĐDCNT từ đó trẻ hứng thú khi tham gia HĐDCNT như: Một số câu đố: Ông gì tròn to Bé bên, bạn bên Ở trên cao tít Lúc lên lúc xuống Mỗi khi bé nhìn Cười vui vui quá Bé cười nhíu mắt Đố là cái gì? (Ông mặt trời) (Bập bênh) Hoa gì hồng phớt Là đôi bạn thân Cánh mỏng mịn tròn Giúp cho đôi chân Mỗi khi xuân về Bé luôn sạch sẽ Đua nhau khoe sắc (Đôi Giày, dép) (Hoa đào) Hàng ngày cùng bé đến trường Giúp bé đựng bánh, áo, quần, đồ chơi Đến giờ mẹ đón tận nơi Cô lại nhắc bé mang theo về nhà (Ba lô) Một số trò chơi vận động: Trò chơi: Chó cún và cục xương - Mục đích: Rèn luyện sức khỏe và khả năng vận động bền bỉ cho trẻ - Chuẩn bị: Cây gậy tre được trang trí làm cục xương. - Luật chơi: Người và đầu gậy của ai ra khỏi vòng thì đó là người thua cuộc. - Cách chơi: Hai trẻ một nhóm, tư thế chuẩn bị mỗi trẻ cầm một đầu gậy đặt ở một vòng tròn chân trước chân sau, khi có hiệu lệnh "bắt đầu" thì dùng hết sức lực đẩy gậy về phía người kia, nếu người và đầu gậy của ai bị đẩy ra khỏi vòng thì người ấy thua cuộc. Trò chơi: Thỏ con - Mục đích: Rèn luyện phản xạ và sự nhanh nhẹn cho trẻ - Chuẩn bị: Cô dùng phấn vẽ một gốc cây ở sân chơi, mũ thỏ theo số trẻ trong lớp. - Luật chơi: Ai bị cáo bắt phải lặc lò cò một vòng quanh gốc cây. - Cách chơi: Một cô giả làm cáo đội mũ cáo, các trẻ còn lại đội mũ thỏ làm những chú thỏ nhảy nhót đi chơi trong rừng. Khi nghe tiếng cáo các chú thỏ phải nhảy thật nhanh vào gốc cây nếu không sẽ bị cáo bắt. Và bị phạt theo luật. Trò chơi dân gian: Tôi về nhà tôi. 6
7. - Cách chơi: Cô và 4-5 trẻ dắt tay nhau đi quanh sân trường vừa đi vừa đọc và vung tay theo nhịp bài đồng dao: Dung dăng dung dẻ Trả oan cho ngựa Dắt trẻ đi chơi Trả nhựa cây sung Đi tìm ông Lôi Trả vung cho nồi Trả hoa cho bưởi Trả xôi cho chõ Trả lưỡi cần câu Trả mõ ông Lôi Trả bầu sợi rác Tôi về nhà tôi. Trả bạc cho quan [3] Đọc đến câu “Trả mõ ông Lôi, Tôi về nhà tôi”, tôi và trẻ cùng ngồi thụp xuống. Sau đó trò chơi được lặp lại. Trên đây chỉ là một số câu đố và trò chơi mà Tôi lựa chọn sau khi sưu tầm, sáng tác trò chơi, câu đố phục vụ cho HĐDCNT. Còn rất nhiều các câu đố và trò chơi khác nữa. 3. Chuẩn bị không gian địa điểm, đồ dùng dụng cụ, các nguyên vật liệu từ địa phương cho trẻ HĐDCNT: Tôi luôn có kế hoạch chuẩn bị trước khi cho trẻ HĐDCNT, địa điểm quan sát luôn sạch sẽ thoáng mát, đồ dùng đầy đủ phù hợp với từng buổi dạo chơi. Tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có ở trường, ở địa phương để cho trẻ được trải nghiệm như: Lá cây rụng, cói khô, rơm rạ... Để cho trẻ có sự ham thích khám phá tự nhiên ta cần cho quan sát các hiện tượng sự vật xung quanh mình. Ví dụ: Khi tôi cùng trẻ đi dạo chơi quanh sân trường thấy nhiều lá tôi cho trẻ thi nhau nhặt lá. + Đây là lá của cây gì? Tôi giải thích cho trẻ. Tôi cho trẻ nhặt lá bỏ vào xô rác từ đó giáo dục trẻ bảo vệ môi, giữ trường lớp sạch đẹp, đồng thời hình thành cho trẻ thói quen lao động, yêu lao động. Bên cạnh đó để tạo hứng thú cho trẻ chơi với thiên nhiên tôi gợi ý cho trẻ đem nhiều nguyên vật liệu mở như các loại hạt, cỏ, lá mít, bìa cát tông, vỏ trai, vỏ hến, đá sỏi Thay đổi bằng nhiều hình thức khác nhau giúp trẻ được chơi một cách phong phú, đa dạng. Kết quả đạt được: Tôi đã chuẩn bị tốt các điều kiện trước khi cho trẻ HĐDCNT. Môi trường cho trẻ hoạt động ngoài trời mà tôi cùng với giáo viên trong trường, hội cha mẹ học sinh, cộng đồng xây dựng thực sự là nơi có nguồn thông tin phong phú đảm bảo xanh - sạch - đẹp và an toàn cho trẻ hoạt động. Trẻ tích cực tham gia vào hoạt động tìm hiểu, khám phá và vui chơi. 7
8. Sau khi sưu tầm, sáng tác trò chơi, câu đố phục vụ cho HĐDCNT Tôi đã sưu tầm, sáng tác được được 7 trò chơi vận động, 10 câu đố đưa vào dạy trẻ khi tổ chức HĐDCNT. Biện pháp 2: Tổ chức hoạt động dạo chơi ngoài trời theo phương pháp giáo dục "Lấy trẻ làm trung tâm". “Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là dựa trên nhu cầu, hứng thú, khả năng và thế mạnh của từng trẻ - tin tưởng rằng mỗi trẻ đều có khả năng thành công và tiến bộ. Tạo cơ hội cho trẻ học bằng nhiều cách khác nhau. Phản ánh được mức độ phát triển của từng cá nhân trẻ và xây dựng dựa trên những gì trẻ đã biết và có thể làm”.[2] Xây dựng hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong hoạt động dạo chơi ngoài trời là: xác định mục tiêu cần phải đạt được của hoạt động, thiết kế hoạt động nhằm thực hiện mục tiêu đã đề ra. Để xác định được mục tiêu của hoạt động dạo chơi ngoài trời đối với trẻ nhà trẻ 24-36 tháng tuổi. Ở độ tuổi này trẻ còn rất nhỏ, còn non nớt về sức khỏe, về ngôn ngữ, về nhận thức vì vậy Tôi căn cứ vào khả năng, nhu cầu nhận biết, sở thích của trẻ trong nhóm. “Xác định kiến thức, kĩ năng, thái độ mong muốn trẻ có thể đạt được ở các, lĩnh vực phát triển (thể chất nhận thức ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội và thẩm mỹ) sau khi thực hiện chủ đề trên cơ sở: Tôi bám sát mục tiêu cuối độ tuổi và kết quả mong đợc của từng lĩnh vực giáo dục ở độ tuổi nhà trẻ 24-36 tháng trong chương trình giáo dục mầm non và kế hoạch năm học để xác định mục tiêu phù hợp khả năng, kinh nghiệm sống của trẻ theo độ tuổi và phù hợp với trẻ nhóm mình, địa phương mình. [5] Khi đã xác định được mục tiêu giáo dục thì việc thiết kế hoạt động giáo dục là HĐDCNT nhằm thực hiện được mục tiêu đã đề ra cũng là một vấn đề rất quan trọng. Vậy để đạt được tối đa mục tiêu đã xác định Tôi thiết kế hoạt động phù hợp với khả năng, hứng thú của trẻ, không quá khó hoặc quá dễ phù hợp với độ tuổi. Tổ chức hoạt HĐDCNT đa dạng, phong phú theo nhiều hình thức khác nhau: tập thể, cá nhân, theo nhóm nhỏ... hay khi thì cô đặt câu hỏi gợi mở để trẻ trả lời, khi thì để trẻ tự tìm tòi, tự khám phá, trải nghiệm sau đó cô thâu tóm, quy tụ. Đó là cách tốt nhất để trẻ khám phá thế giới xung quanh, phát triển ngôn ngữ, lĩnh hội tri thức và tích lũy tri thức. Tôi không cứng nhắc khi thực hiện các nội dung trong HĐDCNT (Quan sát có mục đích, chơi vận động, chơi tự do) có thể thay đổi trật tự các nội dung nhằm tránh sự nhàm chán cho trẻ mỗi khi hoạt động ngoài trời. Ví dụ: Tổ chức theo chương trình là quan sát có mục đích đến chơi vận động, rồi chơi tự do nhưng có thể thay đổi cho trẻ chơi trò chơi tự do trước sau đó chơi vận động rồi mới quan sát... Các nội dung phải mang tính chất động tĩnh kết hợp. 8
9. Trong quá trình tổ chức HĐDCNT cho trẻ luôn lấy trẻ làm trung tâm cô chỉ là người hướng dẫn khuyến khích, đặt câu hỏi gợi mở, hỗ trợ và tạo cơ hội nhiều nhất cho trẻ được hoạt động, được chia sẻ, trình bày ý kiến của mình. Việc đặt câu hỏi giúp trẻ em có trí tuệ phát triển bình thường đạt được thành công trong học tập. Câu hỏi đặt ra phù hợp sẽ kích thích sự tư duy, hứng thú học tập của trẻ, kích thích trẻ khám phá, tìm tòi đồng thời cũng "mở đường" cho trẻ học cách học - hỏi, tập đặt câu hỏi. Có hai loại câu hỏi: câu hỏi đóng và câu hỏi mở. Loại câu hỏi tốt nhất trong phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm là câu hỏi mở. Và tôi phải cân nhắc khi nào thì cần sử dụng câu hỏi đóng và khi nào thì sử dụng câu hỏi mở. Khi cho trẻ quan sát "Vườn hoa cúc" (Chủ đề: Cây xanh, rau, quả thơm và những bông hoa đẹp) Tôi đặt câu hỏi: - Đây là cây gì? - Các con có nhận xét gì về cây hoa cúc nào? - Hoa cúc trồng để làm gì? Tôi gợi mở để trẻ tự nhận xét các đặc điểm nổi bật của cây hoa cúc như (thân, cành, lá, hoa, nói được lợi ích của các loại hoa, cách chăm sóc để có nhiều hoa đẹp..), được trực tiếp nhìn ngắm, sờ, ngửi vào cánh hoa và biết được cánh hoa cúc nhỏ dài, mềm như thế nào? ...Tôi đặt ít câu hỏi, nhưng câu hỏi phải khiến trẻ tư duy, suy nghĩ. Khi nêu câu hỏi phải dành thời gian cho trẻ suy nghĩ, không nên vội đánh giá mà động viên khuyến khích để nhận được câu trả lời tốt hơn từ trẻ. Hình ảnh 2: Cho trẻ quan sát hoa cúc Tôi luôn tạo cơ hội cho trẻ học bằng nhiều cách khác nhau, ngoài hoạt động vui chơi tôi còn giành khoảng không gian yên tĩnh để trẻ được lắng nghe, suy nghĩ, phán đoán các tiếng động của môi trường xung quanh như tiếng chim hót, tiếng gió thổi, tiếng lá rụng, tiếng xe cộ chạy trên đường, tiếng máy bay.... 9
10. Đối với trẻ Nhà trẻ 24-36 tháng tuổi một số trẻ là những năm đầu tiên đến trường nên còn nhút nhát, ngại tham gia hoạt động cùng cô cùng bạn. Và khi tổ chức cho trẻ chơi tôi luôn là người động viên, khuyến khích trẻ, bao quát giúp đỡ trẻ luôn lấy trẻ làm trung tâm của mọi trò chơi. Luôn tạo cơ hội để trẻ tự hoạt động độc lập một mình, tự khởi xướng được các trò chơi mà trẻ thích. Tôi luôn tạo bầu không khí thân thiện, tôn trọng và tin cậy, khi tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ. Nhằm đạt được tối đa mục đích của trò chơi và kết quả mong đợi trẻ ở mỗi trò chơi. Có thể trẻ chơi lần đầu chưa đúng luật, nhưng trẻ đang hứng thú tôi có thể tùy vào khả năng, hứng thú của trẻ để giúp trẻ chơi tốt hơn. Ví dụ: Trẻ chơi trò chơi: “Ô tô và chim sẻ” trẻ đang làm chim thì lại làm ô tô tôi liền chuyển vô lăng (vòng) cho trẻ và hướng dẫn trẻ làm. Như vậy trẻ có một sự hứng khởi vui vẻ biết nhiều vai chơi. Khi cho trẻ hoạt động tôi luôn xác định vị trí của mình ngang bằng với trẻ như: ngồi trên sân, ngồi thấp để dễ dàng tạo ra sự giao tiếp bằng mắt với trẻ, tạo thuận lợi khi tham gia với trẻ. Kết quả đạt được: Tổ chức HĐDCNT theo hướng lấy trẻ làm trung tâm phát huy được tối đa khả năng, năng lực hoạt động, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu khám phá vui chơi của trẻ. Trẻ tích cực tư duy, các giác quan của trẻ phát triển mạnh mẽ, vốn từ được cung cấp. Trẻ mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp, hứng thú với môi trường tự nhiên. Trẻ tự hoạt động độc lập một mình, tự khởi xướng được một số trò chơi đơn giản. Biện pháp 3: Nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động dạo chơi ngoài trời. 1. Nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động dạo chơi ngoài trời thông qua nội dung quan sát có mục đích. *Quan sát về sự vật hiện tượng: Để nắm vững kiến thức về một số sự vật, hiện tượng khi tổ chức nội dung "quan sát có mục đích" cho trẻ và giải quyết được các tình huống xảy ra trong quá trình cho trẻ hoạt động mà chưa có sự chuẩn bị trước, giải đáp được những câu hỏi vì sao? làm thế nào?... đáp ứng được sự tò mò, ham hiểu biết của trẻ. Tôi đã cho trẻ quan sát về sự vật và các hiện tượng tự nhiên gần gũi xung quanh trẻ. Lựa chọn những sự vật, hiện tượng gần gũi với trẻ cho trẻ quan sát vì trẻ nhà trẻ kiến thức về thế giới xung quanh còn mờ nhạt, còn sơ khai nên kiến thức cung cấp cho trẻ vừa phải đơn giản, dễ hiểu, nhưng lại phải chính xác. Mỗi chủ đề tôi lựa chọn các sự vật, hiện tượng phù hợp gần gũi để cung cấp cho trẻ đồng thời có thể tích hợp được các hoạt động khác vào hoạt động dạo chơi ngoài trời từ đó giúp trẻ nắm được kiến thức về sự vật, hiện tượng về chủ đề đang thực hiện một cách đầy đủ. 10
11. Tôi luôn sử dụng hệ thống câu hỏi cho trẻ ngắn gọn, dễ hiểu, từ dễ đến khó...để giúp trẻ nhận thức được các sự vật, hiện tượng dễ dàng. Cho trẻ được nói nhiều giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và khắc sâu kiến thức. Ví dụ: Cho trẻ quan sát Đu quay (Chủ đề đồ dùng đồ chơi của bé). Tôi cho hát bài “Đu quay” cho trẻ đứng xung quanh đu quay. Tôi hỏi trẻ: - Đây cái gì? - Đu quay có gì? - Dùng để làm gì? Từ đó giáo dục trẻ biết chơi cùng nhau và bảo quản đồ chơi Tôi không ôm đồm cho trẻ quan sát nhiều sự vật mà quan sát đối tượng nào thì có kế hoạch có hệ thống giúp hình thành ở trẻ kiến thức về đối tượng đó một cách hệ thống từ gần đến xa, từ bé đến lớn... Ví dụ: Khi tôi cho trẻ quan sát “Hoa loa kèn”(Chủ đề: Cây xanh, rau, quả thơm và những bông hoa đẹp) Tôi lựa chọn các thời điểm để cho trẻ quan sát: Khi hoa chưa ra nụ, khi hoa có nụ nhỏ, hoa có nụ to, hoa nở. Ở mỗi thời điểm tôi nhấn mạnh đặc điểm đó để lần sau trẻ biết được sự khác biệt, sự thay đổi của hoa. Từ đó tôi giáo dục trẻ về quá trình phát triển của cây “Hoa loa kèn”. Hình ảnh 3: Cho trẻ quan sát hoa loa kèn Ngoài việc tổ chức cho trẻ thực hiện HĐDCNT theo kế hoạch giáo dục ngày mà giáo viên đã lên, Tôi linh hoạt trong các tình huống để tận dụng mọi cơ hội dạy trẻ quan sát các sự vật, hiện tượng xảy ra bất thường giúp trẻ tìm hiểu khám phá thế giới xung quanh một cách hiệu quả. Ví dụ: Khi đang cho trẻ "Quan sát vườn hoa", bỗng nhiên có một con bướm bay qua tôi dừng cho trẻ quan sát vườn hoa lại và tận dụng cơ hội để hướng trẻ quan sát con bướm, trò chuyện nhanh về tên gọi, màu sắc, đặc điểm của con bướm... 11