Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp trẻ 5- 6 tuổi tích cực tham gia hoạt động tạo hình

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp trẻ 5- 6 tuổi tích cực tham gia hoạt động tạo hình

1. 3 - Phạm vi nghiên cứu: Đề tài được thực hiện trong năm học 2023 - 2024. Tại lớp mẫu giáo lớn 5-6 nơi tôi công tác. Với số trẻ là 46 cháu. II. Nội dung của sáng kiến: 1. Hiện trạng vấn đề (Nêu rõ cách làm cũ, phân tích nhược điểm) Mặc dù được đầu tư nhiều đồ dùng, tuy nhiên các học liệu cho trẻ sử dụng trong hoạt động tạo hình chưa được phong phú, đa dạng như: đất nặn, giấy vẽ, hột hạt, giấy màu, các loại tranh ảnh nghệ thuật, các nghệ sĩ nổi tiếng Số trẻ trên nhóm lớp còn đông so với diện tích lớp, vì vậy rất khó khăn trong việc cho trẻ trong hoạt động tạo hình. Là một giáo viên trẻ nên xử lí tình huống đôi khi còn hạn chế. Bản thân chưa tận dụng tối đa môi trường xung quanh làm giàu vốn kinh nhiệm cho trẻ, chưa biết cách hướng trẻ để trẻ tham gia hoạt động tạo hình sáng tạo. Vì điều kiện bố mẹ trẻ đi làm không có thời gian đưa đón con thường xuyên mà nhờ ông bà nên công tác tuyên truyền, vận động các bậc phụ huynh quan tâm đến trẻ trong hoạt động tạo hình đôi khi chưa thực sự hiệu quả. Một số phụ huynh không có điều kiện kinh tế, nhận thức chưa đồng đều, chỉ chú trọng về đọc và viết, chưa quan tâm trong việc rèn kỹ năng tạo hình cho trẻ. Khả năng của trẻ không đồng đều, nhiều trẻ được cưng chiều mọi thứ đều có sẵn khiến trẻ ít nhiều bị thụ động thiếu đi sự tự lập, sáng tạo. Một số trẻ nhút nhát, chưa mạnh dạn tham gia hoạt động, không dám nhận xét bài vì sợ sai. Trẻ chưa biết chia sẻ sản phẩm của mình với những người xung quanh, trẻ muốn nó là của riêng mình. Cách làm cũ Nhược điểm - Trường chưa có phòng tạo hình - Không có không gian phòng tạo riêng cho trẻ. Các đồ dùng với số hình đồ dùng, vật liệu cho trẻ thực lượng còn hạn chế, chi phí cho mỗi hành.Trẻ không được thực hành lần tổ chức cuộc thi sáng tạo tranh có nhiều. thể sẽ tốn kém hơn dạy chay hoặc dạy qua video, hình ảnh - Giáo viên chưa có kế hoạch cho trẻ - Cho trẻ thực hành đại trà, nhiều cuộc tham gia các cuộc thi sáng tạo nghệ thi sáng tạo nghệ thuật vẫn chưa phù thuật theo tùng tháng, phù hợp với độ hợp với độ tuổi, chủ đề, sự kiện tuổi của trẻ. - Công nghệ thông tin chưa được áp - Nhiều bài vẽ, kiến thức trẻ chưa hiểu dụng vào việc giải thích cho trẻ một thông qua thực hành vì chưa được số kĩ thuật khó. quan sát
2. 4 - Giáo viên còn áp đặt, trẻ chưa được - Trẻ chưa chủ động, tích cực trong thực hành nhiều giờ học - Cô thường cho hát hoặc đọc thơ. Cô - Trước khi cho trẻ khám phá trải chưa tạo ra các tình huống để gây ra nghiệm một đối tượng nào đó, giáo sự chú ý để thu hút trẻ. viên gây hứng thú cho trẻ bằng cách sử dụng hình thức tìm kiếm phát hiện qua việc tạo các tình huống hấp dẫn, đưa ra các câu hỏi gợi mở, suy đoán để trẻ phát hiện ra những điều mới lạ của đối tượng - Chưa xây dựng nội dung tuyên - Phụ huynh còn chưa quan tâm đến truyền tới các bậc phụ huynh giúp các vấn đề cho trẻ được thực hiện trải con thực hành sáng tạo ra các bài tạo nghiệm các hoạt động tạo hình mang hình mang tính nghệ thuật. tính nghệ thuật. 2. Giải pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề (Nêu rõ cách làm mới, có tính sáng tạo, hiệu quả, cách thức cụ thể triển khai thực hiện) Để thực hiện hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động tạo hình đạt hiệu quả trong trường mầm non tôi đã áp dụng một số biện pháp sau: - Biện pháp 1: Tổ chức cho trẻ tiếp xúc tác phẩm nghệ thuật. Một số trường phái hội họa, một số họa sĩ nổi tiếng. a. Tổ chức cho trẻ tiếp xúc tác phẩm nghệ thuật Tạo điều kiện cho trẻ được tiếp xúc với những tác phẩm nghệ thuật cũng như các trường phái nghệ thuật là mở ra trước mắt trẻ sự phong phú về màu sắc, sự muôn hình muôn vẻ và sống động của thế giới xung quanh, làm giàu vốn biểu tượng cho trẻ. Trong quá trình tiếp xúc với các tác phẩm nghệ thuật đã phát triển ở trẻ khả năng quan sát và tri giác thẫm mĩ. Tuy nhiên trong quá trình lựa chọn tác phẩm nghệ thuật tôi luôn chú ý tìm những tác phẩm phải rõ ràng, truyền đạt một cách mạch lạc, sinh động, những nét đặc trưng của sự vật, hiện tượng về hình dáng, màu sắc, kích thước, vị trí không gian Với những bức tranh có cốt truyện cần thể hiện rõ đặc điểm của cốt truyện để trẻ có thể hiểu được bức tranh đó miêu tả ai? Họ đang làm gì? Ở đâu? * Cho trẻ làm quen với tranh minh họa Với tranh minh họa, những bức tranh này thường gắn liền với lời văn trong tác phẩm văn học, giúp trẻ cảm nhận lời văn sâu sắc hơn, nhớ lâu hơn. Ví dụ: Để trẻ học bài thơ: “ Cây dừa” tôi sử dụng tranh minh họa có hình ảnh cây dừa hiên ngang nghiêng bóng bên cạnh một dòng sông.
3. 5 * Cho trẻ làm quen tranh hội họa và đồ họa Với những bức tranh này tác động lên suy nghĩ và tình cảm của trẻ, đó là những bức tranh có chủ đề phản ánh cuộc sống của trẻ, cuộc sống lao động của con người như tranh phong cảnh, thế giới động vật, câu chuyện cổ tích. Trong quá trình dạy, tôi thấy lớp tôi trẻ rất thích những bức tranh hội họa, đây là loại hình khá phong phú vì vậy tôi cho trẻ sử dụng màu vẽ để tô trên các chất liệu không chỉ thông thường là giấy mà còn trên vải. b. Một số trường phái hội họa. * Cho trẻ làm quen tranh dân gian Khi công nghệ hiện đại, xã hội ngày càng phát triển thì loại hình dân gian ngày càng mai một. Chính vì vậy, để gìn giữ nét đẹp văn hóa dân tộc tôi luôn rất trăn trở vì vậy ngoài việc hướng dẫn trẻ trên lớp những tác phẩm hiện đại thì tôi luôn chú ý đến giới thiệu cho trẻ những bức tranh dân gian. Nói đến tranh dân gian chúng ta nghĩ luôn đến tranh Đông Hồ. Đó là những tác phẩm nổi tiếng thể hiện tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam. Hẳn chúng ta không quên đó là tranh: Đàn gà, đám cưới chuột, hứng dừa, Vinh hoa- Phú quý, Gà gáy năm canh, chăn trâu thổi sáo hay đàn lợn âm dương Khi giới thiệu cho trẻ, tôi nhấn mạnh 4 loại tranh dân gian đó là: Tranh thờ được sử dụng ở các chùa, đền, điện như tranh: Ngũ Hổ, Táo quân tranh lịch sử như: Truyện Kiều, Bà Triệu cưỡi voi, Ngô quyền...tranh chúc tụng chủ yếu là tranh Tết như: Gà- Lợn, Tam Đa, Thất Đồng... tranh sinh hoạt như tranh: Tứ dân, hứng dừa, bịt mắt bắt dê. (Ví dụ: Trẻ trải nghiệm in tranh Đông Hồ) (Ảnh minh hoạ 1: Hình ảnh tranh dân gian trang trí tại góc chính ở lớp) * Cho trẻ làm quen nghệ thuật tạo hình hiện đại Để trẻ phát triển toàn diện thì tôi luôn chú ý cho trẻ được trải nghiệm nhiều nhất với các loại hình tạo hình. Tôi đặc biệt sử dụng những nguyên vật liệu sẵn có, dễ tìm để dạy trẻ những nội dung mới, mang tính thời đại. (Ví dụ: Tôi chuẩn bị khay cát và trẻ vẽ trên đó) * Cho trẻ làm quen một số họa sĩ nổi tiếng Tôi chọn lựa một số họa sĩ nổi tiếng trên thế giới để giới thiệu cho trẻ như: Leonado da Vinci( họa sĩ nổi tiếng của Ilalia) ,Vincent van Gogh ( họa sĩ người Hà Lan),... Qua việc cho trẻ làm quen với tác phẩm nghệ thuật từ sớm, trẻ được học hỏi và phát triển các kĩ năng cần thiết. Điều này mang lại cho trẻ một góc nhìn thẩm mĩ về nghệ thuật, trẻ thích khám phá, thể hiện bản thân nâng cao trí tưởng tượng và sáng tạo.. Trẻ được trải nghiệm với nhiều loại hình nghệ thuật tạo, từ
4. 6 đó trẻ sẽ phát triển tốt hơn khi chúng tự tạo ra, thử nghiệm và khám phá những thứ mà chúng thích. (Ảnh minh hoạ 2: Hình ảnh hoa nổi trang trí tại góc tạo hình) - Biện pháp 2: Lựa chọn các đề tài sáng tạo phù hợp với trẻ Trong đời sống hàng ngày, mỗi chúng ta sau khi sử dụng sản phẩm còn bỏ lại rất lớn lượng “ phế thải” như : vỏ hộp sữa, sữa chua, váng sữa, hộp bánh, bìa, giấy, chai nhựa, chai thủy tinh, vỏ lon bia, vỏ nước ngọt...Đó là nguồn vật liệu phong phú, đa dạng. Nếu chúng ta có ý thức thu gom, chọn lọc từ nguồn phế thải đó sẽ là nguồn nguyên liệu vô tận để làm đồ dùng, đồ chơi. Từ những hộp sữa sẽ tạo thành tổ chim hay ngôi nhà,.. vỏ chai nhựa thành những con vật xinh xắn. Để tạo nguồn cảm hứng sáng tạo đầy nghệ thuật đó, tôi đã chuẩn bị mọi nguyên vật liệu thu lượm được trước mỗi chủ đề để làm làm đồ chơi cùng trẻ. Trước khi làm một sản phẩm gì, tôi phải định hình trước những đồ dùng, đồ chơi đó có dạng hình gì, khối gì, cần phải có những nguyên vật liệu, phụ kiện gì để làm. Chỉ khi chuẩn bị đầy đủ đồ dùng thì khi thực hiện mới không bị túng lúng. Sau khi định hình sản phẩm nếu chưa có hoặc chưa đủ thì tôi kêu gọi phụ huynh đóng góp, trao đổi trong giờ đón- trả trẻ. Công việc này tôi tiến hành trước 1 tuần. Sau khi thu gom được nguyên vật liệu tôi tiến hành vệ sinh làm sạch tránh gây mùi, ô nhiễm. Tùy theo nội dung và thời điểm mà tôi lựa chọn nguyên vật liệu phù hợp. Ví dụ: Để chuẩn bị cho ngày lễ giáng sinh, tôi hướng dẫn trẻ làm người tuyết từ tất cũ. Tôi kêu gọi phụ huynh mang những chiếc tất cũ, cúc áo cũ và gối cũ để lấy ruột bông của các con ở nhà không dùng đến mang đến lớp. Khi có lượng tất, bông, cúc đủ yêu cầu tôi tiến hành cho trẻ làm. Trẻ dùng bông nhồi vào bên trong tất sau đó buộc dây chun lại làm đầu rồi tiếp tục nhồi làm thân. Dùng cúc nhỏ gắn bằng băng dính xốp làm mắt, cúc to làm miệng. Để người tuyết thêm sinh động tôi cho trẻ làm mũ bằng giấy xốp, dây duy băng làm khăn và trang trí thêm kim sa. Nếu như nguyên vật liệu phế thải rất phong phú thì nguyên vật liệu thiên nhiên cũng rất đa dạng không kém. Để trẻ thỏa sức sáng tạo tôi tận dụng những nguyên liệu sẵn có trong trường như: cát, sỏi, cành cây, lá cây,... Ví dụ: Từ những cành cây khô mà cô và trẻ thu nhặt được, tôi còn hướng dẫn trẻ làm cây thông. Tôi giúp trẻ bẻ ngắn bớt những cành dài, sau đó hướng dẫn trẻ dùng dây kẽm buộc những cành cây khô đó sao cho chặt chẽ và sắp xếp những cành nhỏ ở trên làm nhọn cây, cành to ở dưới làm thân. Sau đó trẻ có thể trang trí thêm theo ý tưởng của trẻ. Tận dụng nguồn nguyên vật liệu phế thải làm đồ dùng, đồ chơi thì sẽ rất tiết kiệm nguồn kinh phí mua đồ dùng, đồ chơi sẵn có mà còn tạo ra nhiều đồ
5. 7 dùng, đồ chơi mang tính sáng tạo, hấp dẫn, phong phú cho cô và trẻ. Qua đó hình thành ý thức cho trẻ, tuyên truyền phụ huynh và cộng đồng về bảo vệ môi trường. Đồng thời góp phần giảm lượng phế thải cũng như giảm chi phí cho việc xử lí rác cho ngành vệ sinh môi trường, góp phần cải thiện môi trường sống. ( Hình ảnh 3: Một số hình ảnh trẻ tham gia hoạt động tạo hình tại lớp) - Biện pháp 3: Xây dựng môi trường hoạt động gần gũi, tạo điều kiện cho trẻ tham gia hoạt động tạo hình mọi lúc, mọi nơi. a. Xây dựng môi trường hoạt động gần gũi Để trẻ có thể tạo ra được các sản phẩm tạo hình đẹp, có sự sáng tạo thì điều quan trọng người giáo viên phải tạo được hứng thú hoạt động tạo hình với trẻ. Một trong các cách tạo hứng thú tạo hình cho trẻ đó là tạo môi trường cho trẻ hoạt động. Để lớp học có một môi trường tốt cho trẻ hoạt động, ngay từ đầu năm học, lớp tôi đã bắt tay vào việc trang trí lớp học, sưu tầm các nguyên vật liệu khác nhau, bài trí các góc đa dạng, phong phú phù hợp với trẻ đặc biệt góc tạo hình được thiết kế gần gũi và tạo hứng thú cho trẻ hoạt động. Khi trang trí, tổ chức cho trẻ hoạt động, tôi căn cứ vào mục tiêu giáo dục của từng sự kiện trong tháng, tận dụng tối đa môi trường xung quanh lớp học, khai thác các thiết bị, đồ dùng sẵn có, bổ sung thêm thiết bị, đồ dùng tự làm. Việc sắp xếp, thay đổi được tính toán để đảm tận dụng các nguyên liệu, bảo tính liên kết, tự nhiên biến không gian lớp học trở nên gần gũi, thân thiện có ý nghĩa giáo dục. Bởi vậy, tôi đã trang trí kết hợp giữa làm đẹp cảnh quan lớp học với yêu cầu phục vụ học tập của trẻ lớp mình. Trong góc tạo hình, tôi chú ý bố trí góc hoạt động cần yên tĩnh, gần nhà vệ sinh cho trẻ dễ dàng rửa tay khi hoạt động tạo hình xong. Trong góc được sắp xếp các nguyên vật liệu cho trẻ có giá đựng ngăn nắp dễ nhìn, dễ lấy, dễ cất và thường xuyên thay đổi nội dung trang trí để trẻ không bị nhàm chán tạo cho trẻ cảm giác thích thú và mong muốn tái tạo lại.( Ví dụ: Trong góc tạo hình, tôi trang trí hộp đựng bút bằng hình các con vật ngộ nghĩnh, làm những chú lợn từ vỏ chai hay treo một số bức tranh sáng tạo từ các nguyên liệu mở) Ngay từ cửa lớp, tôi tạo mảng tưởng riêng trong lớp để tiến hành hướng dẫn trẻ trang trí theo các sự kiện nổi bật trong tháng, tôi gợi mở cho trẻ tự giới thiệu sản phẩm của mình, cùng nhau nhận xét về sản phẩm của bạn hình thức này đã giúp trẻ có nhiều ý tưởng sáng tạo hay và có ý thức thi đua để đạt kết quả tốt. (Ví dụ: Trong tháng 12, có ngày giáng sinh, tôi cho trẻ tự làm một số đồ dùng sau đó tự sắp xếp bố cục các đồ dùng sao cho hợp lí rồi gắn lên trên mảng tường sau đó trẻ được quan sát, nhận xét sản phẩm của mình, của bạn.)
6. 8 Thông qua việc trang trí lớp học hầu hết trẻ đều rất yêu thích đến trường vì nó đem lại cho trẻ nhiều điều bổ ích, trẻ được bày tỏ điều mình mong muốn, được trưng bày những sản phẩm mình làm ra và được làm chủ lớp học của mình. b. Tạo điều kiện cho trẻ tham gia hoạt động tạo hình mọi lúc, mọi nơi. Ngoài việc dạy trẻ hoạt động tạo hình ở tiết học, tôi còn cho trẻ tham gia mọi lúc, mọi nơi và tích hợp vào các môn học khác: * Tích hợp vào một số bộ môn: Với môn chữ cái: Khi học về chữ cái h,k tôi cho trẻ tô màu chữ rỗng h,k Với môn toán: Học về số lượng 9, tôi cho trẻ tô màu số lượng con vật có số lượng là 9 Với môn văn học: Sau khi đọc bài thơ: “ Hoa cúc vàng” tôi cho trẻ vẽ và tô màu hoa cúc. Với môn môi trường xung quanh: Học về lễ hội truyền thống quê hương, tôi cho trẻ nặn một số loại bánh trôi. Như vậy tôi vừa phát triển được khả năng nhận thức của trẻ vừa lồng ghép được hoạt động tạo hình. Dựa trên khả năng trẻ đã có tôi phát triển trí tưởng tượng óc sáng tạo của trẻ. * Thông qua một số hoạt động: Hoạt động ngoài trời: Tôi cho trẻ dùng vẽ lên sỏi hoặc vẽ những gì trẻ vừa quan sát. Hoạt động góc: Với sự kiện: “giáng sinh của bé” trong góc tạo hình tôi tiến hành cho trẻ được làm bông tuyết từ que kem và dây kẽm xù. Góc học tập: Tôi cho trẻ vẽ thêm cho đủ số lượng đồ vật theo yêu cầu. Góc thư viện: Trẻ được đọc và làm sách về một số loại hoa. Hoạt động chiều: Tôi cho trẻ xem video hướng dẫn cách tạo hình đơn giản. Bên cạnh đó để bồi dưỡng phát hiện những trẻ có khả năng nghệ thuật tạo hình, giúp đỡ các cháu yêu thích nghệ thuật tạo hình mai sau lớn lên có ước mơ trở thành họa sĩ, hay kiến trúc sư, nhà thiết kế... Tôi đã bàn bạc và cùng các chị em đồng nghiệp tổ chức các hội thi phát triển khả năng tạo hình trong lớp và trên tổ khối tạo cơ hội cho trẻ phát triển kĩ năng sáng tạo của mình. Chính việc làm tưởng chừng nhỏ bé này, nhưng lại mang lại kết quả rất đáng khích lệ: Cháu Dương Linh lớp tôi được giải ba trong cuộc thi : “ Sải cánh vươn cao” Cùng với các cuộc thi trên lớp và trên khối thì hoạt động trải nghiệm gắn với cuộc thi, các ngày hội, các hoạt động tập thể tại trường cũng là cơ hội cho trẻ được tham gia trải nghiệm thông qua đó để phát hiện và bồi dưỡng những tài năng cho những cháu có khả năng và yêu thích bộ môn tạo hình.
7. 9 Tóm lại muốn các kỹ năng tạo hình của trẻ được thuần thục chúng ta cần cho trẻ luyện tập ở mọi lúc, mọi nơi, ở mọi hoạt động nếu có thể. (Hình ảnh 4: Một số hoạt động của trẻ trong ngày) - Biện pháp 4: Đổi mới hình thức, phương pháp vào hoạt động tạo hình trong giờ hoạt động chung. a. Đổi mới hình thức Để tổ chức giờ hoạt động chung về bộ môn tạo hình đạt hiệu quả cao, tôi sử dụng các thủ thuật vào bài khác nhau, phù hợp với từng tiết dạy để gây được hứng thú và thu hút sự chú ý cho trẻ vào giờ học. Trong quá trình tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động tạo hình trong giờ hoạt động chung tôi tổ chức tiết học sao cho thật thoải mái, không gò ép, mọi phương pháp đưa ra phải phù hợp với khả năng, với nhận thức của trẻ và phải có tác dụng phát huy tính tích cực chủ động ở trẻ. Tạo cho trẻ cách thức sáng tạo trong thể hiện đề tài bằng cách gợi mở giới thiệu các hình thức, vật liệu, dụng cụ khác nhau. Ví dụ: Khi vào tiết tránh gây nhàm chán, tôi xây dựng tình huống đóng làm phóng viên đến phỏng vấn các bạn nhỏ. Để trẻ hào hứng, tôi chuẩn bị bộ quần áo của phóng viên, míc phỏng vấn. Trẻ được làm, được phóng viên phỏng vấn trả lời bằng mic trẻ rất thích. Khi trẻ được thay đổi hình thức trẻ rất hứng thú hợp tác tham gia hoạt động. b. Đổi mới phương pháp Chỉ khi nắm vững phương pháp pháp cho trẻ làm quen với hoạt động tạo hình, tiếp cận kịp thời với các phương pháp giáo dục mầm non mới thì ta mới có thể hướng dẫn và tạo điều kiện cho trẻ được khám phá, trải nghiệm nhiều hơn. Ngay từ đầu năm học phòng Giáo Dục đã tổ chức các lớp bồi dưỡng để giáo viên có những định hướng mới trong hoạt động thẩm mĩ. Ví dụ: Với tiết tạo hình theo mẫu thay vì trước kia sử dụng một mẫu tranh thì bây giờ không nhất thiết phải sử dụng tranh mẫu, mà có thể xem video tùy thuộc vào đề tài hoặc tùy thuộc theo khả năng của trẻ ngày hôm đó mà tôi hướng dẫn mẫu hoặc không hướng dẫn mẫu. Khi tổ chức hoạt động tạo hình tôi cho trẻ lắng nghe một đoạn nhạc để trẻ hình thành các ý tưởng sau đó tôi tiến hành hỏi ý tưởng của trẻ, tôi khuyến khích trẻ khám phá sáng tạo bằng cách đưa ra những nhận xét kết thúc mở như: “hãy kể cho cô nghe về sản phẩm của con”. Tôi luôn chú trọng đến quá trình sáng tạo nghệ thuật, chứ không phải sản phẩm cuối cùng mà trẻ tạo ra. Vì vậy, tôi luôn động viên khuyến khích trẻ dù sản phẩm của trẻ trông như thế nào đi chăng nữa
8. 10 và luôn hướng trẻ nêu cảm xúc của trẻ khi quan sát tranh (video) hay khi trẻ làm xong sản phẩm và hướng trẻ biết chia sẻ điều đó với những người xung quanh. - Biện pháp 5: Ứng dụng phương pháp STEAM và ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy trẻ a. Ứng dụng phương pháp STEAM vào hoạt động tạo hình. Để đáp ứng nhu cầu đổi mới và ứng dụng phương pháp giáo dục hiện đại, là một giáo viên trẻ tôi cũng mạnh dạn áp dụng phương pháp giáo dục STEM vào trong giảng dạy. Kĩ năng STEM là sự kết hợp hài hòa bốn nhóm kỹ năng riêng lẻ: Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học. Nền kinh tế của chúng ta đòi hỏi nhiều hơn thế nữa, vì thế yếu tố nghệ thuật ( Arts) cần thiết để bổ sung và đưa vào mô hình giáo dục mới này STEM vì thế đã dần chuyển thành STEAM ( Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học). Thật vô cùng thú vị khi được quan sát một đứa trẻ đang trải nghiệm thực hành với Steam sẽ thấy chúng tập trung, say sưa, trí tưởng tượng, tò mò được sáng tỏ và hơn hết đó là niềm đam mê với khoa học, công nghệ được nảy sinh. Với phương pháp này, trẻ không chỉ học lý thuyết lời nói suông, giảng giải mà chúng học qua những trải nghiệm và thực hành. Trường học không chỉ là nơi dạy lý thuyết mà nơi đó trẻ được trải nghiệm những kiến tức thực tế “ Chơi thông minh, học vui vẻ”. Đặc điểm của trẻ mầm non là tư duy trực quan vì thế khi cho trẻ quan sát và thực hiện, tôi hướng trẻ đến sự thay đổi những gì trẻ nhìn thấy, nghe thấy. Khi đặt câu hỏi cho trẻ, chỉ sử dụng những câu hỏi mở tránh câu hỏi trả lời “ có” và “ không”, tôi luôn khuyến khích trẻ đặt nhiều câu hỏi và khi giao nhiệm vụ, tôi luôn cố gắng tạo được hứng thú cho trẻ để trẻ tiếp nhận kiến thức dễ dàng hơn. Bên cạnh đó, cần tạo môi trường học liệu phong phú điều đó giúp trẻ sẵn sàng tham gia vào các hoạt động STEAM. Sử dụng các đồ dùng tái chế như: vỏ hộp, chai lọ, ống hút, giấy với những học liệu tưởng chừng bỏ đi nhưng trẻ sẽ có được nhiều điều vô cùng giá trị. Đồng thời, tôi chủ động tạo cơ hội cho trẻ được tiếp xúc, cọ sát với thế giới xung quanh, giao lưu với bạn bè trong khối, các cô các bác trong trường trong các buổi hoạt động ngoài trời để trẻ tự tin và mạnh dạn, mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh. Từ đó, giúp trẻ hình thành sớm kỹ năng giải quyết vấn đề, tư duy phản biện, kĩ năng cộng tác, kĩ năng giao tiếp ( Ví dụ: Trẻ làm ngôi nhà: Cô cho trẻ quan sát mẫu một số kiểu nhà từ đó lên ý tưởng cho nhóm trẻ bàn bạc vẽ và phân công chọn nguyên liệu, trang trí ngôi nhà sao cho phù hợp với bản vẽ. Trong hoạt động này, các nội dung STEAM được thể hiện như sau: S ( Science: Khoa học): Trẻ biết cấu tạo ngôi nhà. T ( Technology: Công nghệ): Trẻ quan sát mẫu nhà, cấu tạo của ngôi
9. 11 nhà. E ( Engineering: Kỹ thuật): Trẻ biết sử dụng các nguyên liệu để tạo ra sản phẩm hoàn thiện. A (Art: Nghệ thuật): Trẻ biết sử dụng các nguyên liệu để trang trí cho ngôi nhà. M (Math: Toán học): Sử dụng thước đo khi chắp ghép các bộ phận của ngôi nhà. Phương pháp này, không phải là những cách đào tạo cao siêu để dạy trẻ thành tài, thành những nhà toán học, khoa học vĩ đại mà phương pháp này sẽ phát triển các kỹ năng cho trẻ để chúng có thể sử dụng trong cuộc sống tương lai, đặc biệt với môi trường công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay. ( Hình ảnh 5: Hình ảnh trẻ tham gia hoạt động steam) b. Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy trẻ Sự phát triển và bùng nổ của CNTT đã mở ra những hướng đi mới cho ngành giáo dục trong việc đổi mới phương pháp và hình thức dạy học. Và việc ứng dụng CNTT vào giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng là yêu cầu cần thiết. Đây cũng là định hướng giáo dục trong thời kì công nghệ 4.0 Bên cạnh việc học tập bồi dưỡng về trình độ tin học, máy móc thiết bị thì “kho dữ liệu điện tử” là một nội dung rất quan trọng. Việc ứng dụng công nghệ thông tin đòi hỏi tư liệu phải phong phú. Vì vậy, tôi đã xây dựng dưới nhiều hình thức: Tôi xây dựng riêng “kho dữ liệu điện tử” riêng của lớp mình. Trên lớp trong “ kho dữ liệu chung” lớp tôi lưu trữ dưới hai hình thức: Với kho tư liệu điện tử được lưu trong ổ cứng trong máy tính, chứa những tư liệu cần thiết để giáo viên thiết kế và sử dụng trong quá trình giảng dạy. Ngoài ra, lớp tôi có trên 30 băng đĩa, 3 USB, có các sách tham khảo, tài liệu...Để tăng cường tài liệu phong phú phục vụ môn học, tôi tích cực khai thác các trang thông tin của ngành, trang giáo án điện tử Violet, trang mạng về tạo hình như: BooKid, 5 phút thủ công, Mầm non Motessori,...thường xuyên sưu tầm nội dung trên mạng phù hợp để dạy trẻ. (Ví dụ bài: “ Làm đồ dùng trang trí cây thông ” tôi cho trẻ xem hình ảnh về một số đồ dùng như: vòng nguyệt quế, tất, bao tay, quả cầu, quả chuông... trên chương trình powerpoint, trẻ thảo luận rất sôi nổi. Kết quả trẻ làm được nhiều sản phẩm đẹp, sáng tạo). Ứng dụng CNTT tạo ra một môi trường dạy và học có sự tương tác cao, sống động, tạo hứng thú và hiệu quả cao, trẻ được cảm nhận đa giác quan. Những nội dung, tư liệu bài giảng mang tính chân thực, phong phú. Với các bài giảng về những hiện tượng tự nhiên mà trẻ khó có thể bắt gặp trong thực tế. Đây là nguồn tài nguyên vô cùng phong phú với hình ảnh, âm thanh, phim sống động tự nhiên tác động tích cực đến sự phát triển trí tuệ của trẻ cũng như ảnh hưởng đến quá trình hình thành nhân cách toàn diện cho trẻ. Ứng dụng CNTT cũng giúp cho việc dạy học tiết kiệm thời gian và chi phí cho nhà trường.
10. 12 -Biện pháp 6: Phối kết hợp với phụ huynh Để nâng cao hoạt động tạo hình cho trẻ cần có sự giáo dục đồng bộ giữa nhà trường và gia đình. Tất cả các khó khăn trong học tập không thể thiếu được vai trò của phụ huynh. Đồng hành với các nhiệm vụ trên việc phối kết hợp với phụ huynh là việc làm không kém phần quan trọng. Thông qua các buổi họp lớp, trong giờ đón trả trẻ, tôi thực hiện công tác tuyên truyền tới các bậc phụ huynh để các bậc phụ huynh nhận thức đầy đủ hơn về ý nghĩa và tầm quan trọng của hoạt động tạo hình đối với sự phát triển và sự hình thành nhân cách của trẻ. Trong những giờ đón trả trẻ tôi đã gặp gỡ trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của hoạt động tạo hình trong trường mầm non tôi thông báo với phụ huynh về các nội dung cần rèn trẻ ở nhà. Vận động các bậc phụ huynh, hỗ trợ về nguyên liệu, phế liệu có sẵn để trẻ tham gia vào hoạt động tạo hình. Tạo góc trưng bày sản phẩm của trẻ ở ngoài cửa lớp để phụ huynh được nắm được tình hình học tập của con em mình và có những biện pháp phối kết hợp cùng giáo viên đạt hiệu quả hơn. Đồng thời, tôi chủ động mời phụ huynh dự giờ trong các chuyên đề cấp trường. Thông qua đó phụ huynh được nhìn, được thấy tận mắt sản phẩm con em mình làm ra góp phần nhận thức đúng đắn về hoạt động tạo hình sẵn lòng giúp đỡ lớp tranh ảnh, sách báo cũ và các nguyên vật liệu phế thải. 3. Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại đơn vị: Sau một thời gian áp dụng những biện pháp trên, cùng với sự chỉ đạo hướng dẫn của Ban giám hiệu nhà trường, sự đóng góp ý kiến của chị em đồng nghiệp trong trường qua các buổi dự giờ và sinh hoạt chuyên môn. Tôi đã thu được những kết quả như sau: *Về phía trẻ Bản thân trẻ được tự nhận xét, trao đổi, trẻ trở lên năng động, sáng tạo và đạt được những kết quả đáng khích lệ. Trong các tiết học tạo hình trẻ rất hứng thú tham gia vào các hoạt động. Trẻ vẽ, in đồ các bức tranh đường nét hài hòa cân đối, màu sắc đẹp bắt mắt. Biết thể hiện các kỹ năng để nặn, xé, dán các đồ vật, con vật thật ngộ nghĩnh đáng yêu... biết làm việc nhóm hiệu quả. Đặc biệt qua quá trình trẻ tham gia hoạt động tạo hình trẻ đã cảm nhận được cái đẹp, biết yêu cái đẹp và có sự sáng tạo trong quá trình tham gia hoạt động tạo hình. Sau khi áp dụng các biện pháp trên tôi thấy, tỉ lệ bé khéo tay nâng lên rõ rệt, trẻ hoạt động tích cực hơn thể hiện qua việc tôi tiến hành khảo sát trẻ:
11. 13 BẢNG KHẢO SÁT KỸ NĂNG TẠO HÌNH CHO TRẺ * Kết quả so sánh đối chứng: Đầu năm Cuối năm Tỷ lệ trẻ STT Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt tăng Nội dung Số Tỉ Số Tỉ Số Tỉ lệ% Số Tỉ Số Tỉ trẻ lệ% trẻ lệ% trẻ trẻ lệ% trẻ lệ% 1 Tự tin tham 20 44 26 46% 46 100% 0 0% 15 33.3 % % gia hoạt động 2 Có kĩ năng 19 42 27 48% 44 95.5% 2 4.5 25 53.3 % % % quan sát, nhận xét 3 Biết làm đồ 22 48.8 24 51.2 45 97,6% 1 2,4 13 26,6 % % % % dùng từ nguyên liệu sẵn có 4 Tạo được sản 19 42 27 48% 45 97,6% 1 2.4 26 55.6 % % % phẩm sáng tạo 5 Nêu được cảm 21 46,6 25 53.4 46 100% 0 0% 25 53,3 % % % xúc sau khi hoạt động tạo hình * Về phía giáo viên Đã sử dụng tốt phương pháp sư phạm, nâng cao kiến thức về các loại hình nghệ thuật từ đó nâng cao kỹ năng thực hành của từng nội dung tạo hình theo chuyên đề được tập huấn. Tích cực trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo chương trình giảng dạy mầm non, có nhiều kinh nghiệm hơn để tiết dạy thú vị hơn, bổ sung nhiều đồ dùng, đồ chơi cho lớp, tạo môi trường học tập cho trẻ, tạo được niềm tin và thu hút sự quan tâm hỗ trợ của các bậc phụ huynh. Tạo được môi trường phong phú, phù hợp với nội dung của từng tháng. Lớp học được trang trí bằng các sản phẩm của cô và trẻ. Nâng cao ứng dụng công nghệ thông tin cũng như tổ chức hoạt động STEAM cho trẻ, đưa kiến thức khoa học đến gần trẻ một cách tự nhiên. * Về phía phụ huynh Phụ huynh rất vui khi con được trải nghiệm những hoạt động thú vị, được tiếp cận với chương trình giáo dục hiện đại trên thế giới từ đó có nhận thức đúng đắn về hoạt động tạo hình, sẵn lòng ủng hộ lớp những nguyên vật liệu để làm đồ dùng, đồ chơi cho các cháu từ đó tôi cải thiện được môi trường học tập cho trẻ, giúp trẻ tham gia vào các hoạt động một cách hào hứng hơn. 4. Hiệu quả của sáng kiến: