Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi

1. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ Ngày nay việc nâng cao chất lượng giáo dục là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu trong xã hội. Trong bối cảnh toàn ngành Giáo dục và đào tạo đang nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo nhằm giúp trẻ chủ động đạt các mục tiêu đề ra Như chúng ta đã biết bậc học mầm non là bậc học quan đầu tiên trong hệ thống giáo dục Quốc dân. Là nền móng vững chắc trong việc hình thành và phát triển nhân cách con người trong xã hội ngày càng phát triển. Việc giáo dục con người phát triển hoàn thiện về các mặt đức, trí ,thể ,mỹ để bắt kịp thời đại luôn là vấn đề cấp thiết không chỉ riêng của các nhà giáo dục mà là của toàn xã hội. Giai đoạn 5-6 tuổi là thời kỳ tạo nên những cơ sở ban đầu cần thiết cho quá trình hình thành nhân cách và chuẩn bị giúp trẻ trải qua “bước ngoặt” lớn khi chuyển từ trường mầm non đến trường tiểu học. Để những công dân tương lai của đất nước có thể dễ dàng thích ứng với xã hội hiện đại, ngay từ lứa tuổi mầm non nhà trường cần quan tâm giáo dục những kỹ năng thiết yếu cho trẻ đặc biệt là kỹ năng hoạt động nhóm. Nếu trẻ 5-6 tuổi vẫn chưa hình thành được kỹ năng hoạt động nhóm thì có thể gặp nhiều khó khăn khi tham gia vào các hoạt động nhóm đa dạng ở trường tiểu học cũng như trong cuộc sống sau này. Các cháu ở lớp mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động vui chơi tại các góc các nhóm hoạt động dần dần được cũng cố và mở rộng thành các nhóm đông hơn, các nhóm hoạt động ổn định và bền vững hơn, các thành viên trong nhóm đã biết thiết lập các mối quan hệ trong khi hoạt động. Có kỹ năng hoạt động nhóm là rất cần thiết để trẻ cùng chơi với bạn trong nhóm chơi, hoặc cùng tham gia giải quyết nhiệm vụ của nhóm làm việc (lao động trực nhật, thu dọn đồ chơi, ). Những trải nghiệm trong hoạt động nhóm, làm việc nhóm với sự tham gia chủ động, tích cực của trẻ ở trường mầm non qua nhiều dạng hoạt động trong cuộc sống hằng ngày như: hoạt động vui chơi (hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo), các hoạt động lao động đơn giản, hoạt động học tập diễn ra dưới sự hướng dẫn đúng đắn của giáo viên là phương tiện có hiệu quả để phát triển kỹ năng hoạt động của trẻ. Chương trình giáo dục mầm non hiện nay có những nội dung liên quan đến giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ, chẳng hạn trong nội dung giáo dục phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội cho trẻ 5-6 tuổi có các nội dung cụ thể: vị trí và trách nhiệm của bản thân trong gia đình và lớp học; thực hiện công việc được giao (trực nhật, xếp dọn đồ chơi ); tôn trọng, hợp tác, chấp nhận; quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ bạn. Đây là một điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện tập luyện kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non. Hiện nay chúng ta đang thực hiện dạy trẻ theo chương trình đổi mới giáo dục. Tuy nhiên các cô giáo vẫn còn lúng túng trong việc tổ chức hoạt động giáo dục theo phương pháp hoạt động nhóm và vẫn ảnh hưởng theo lối dạy cũ, chưa thực sự linh hoạt, sáng tạo trong tiết dạy nên chưa thu hút, phát huy được tính tích cực,
2. hứng thú của trẻ khi tham gia hoạt động này. Thực tế trẻ ở trường tôi những hoạt động này chưa được trải nghiệm nhiều. Bên cạnh đó tôi thấy trẻ ở độ tuổi này chưa được hình thành các kỹ năng, còn nhút nhát, rụt rè, chưa mạnh dạn, việc giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi chưa được quan tâm đúng mức do giáo viên chưa nhận thức đúng vai trò của hoạt động nhóm cũng như chưa biết cách giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ qua các hoạt động hằng ngày. Từ những thực trạng trên, bản thân tôi là một giáo viên đứng lớp 5-6 tuổi thấy được tầm quan trọng của hoạt động nhóm, muốn giúp cho sự hứng thú chơi, hay làm việc của trẻ ngày càng nhiều hơn, mở mang kiến thức sâu rộng hơn nên tôi mạnh dạn đưa ra “ Một số biện pháp giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi” PHẦN II: NỘI DUNG A. Cơ sở khoa học 1.Cơ sở lý luận Hoạt động nhóm được hiểu là quá trình tích cực hoạt động phối hợp cùng nhau của những người có cùng chí hướng nhằm thực hiện mục tiêu chung. Tổ chức hoạt động nhóm trong nhà trường tạo nền tảng cần thiết trong việc rèn luyện cho trẻ kỹ năng hoạt động nhóm, kỹ năng hợp tác và phát triển năng lực hợp tác cho người học. Đó là một quá trình lâu dài, đòi hỏi phải được tiến hành một cách thường xuyên, khoa học và được thực hiện ngay từ những năm đầu khi trẻ tới trường. Hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành, phát triển tự ý thức, năng lực giao tiếp, mức độ hòa nhập của trẻ vào xã hội. Trong quá trình xã hội hóa mà trẻ với tư cách là người lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử - xã hội, không chỉ diễn ra trong sự tác động qua lại với người lớn mà còn với các bạn cùng tuổi. Ở lứa tuổi mẫu giáo trẻ có nhu cầu và khả năng tham gia vào nhiều loại hình hoạt động đa dạng , như: học tập, vui chơi, lao động tự phục vụ bản thân, chăm sóc vật nuôi, cây trồng... và có nhu cầu giao tiếp mạnh mẽ, có khả năng thiết lập quan hệ với các bạn cùng tuổi trong nhóm chơi và trong các hoạt động hàng ngày, mong muốn được hướng dẫn, giúp đỡ, chia sẻ với bạn. Khi tham gia các hoạt động chung, đặc biệt là hoạt động chơi trẻ dần dần nắm được các chuẩn mực hành vi và hình thành tình cảm đạo đức - xã hội. Trẻ bắt đầu chú ý đến đặc điểm riêng, sở thích của những trẻ khác và quan tâm hơn tới bạn cùng chơi, cùng tham gia các hoạt động. Dưới sự hướng dẫn của người lớn, trẻ có thể cùng nhau bàn bạc, xác định nhiệm vụ chung của nhóm và thỏa thuận về vị trí, vai trò, nhiệm vụ của mỗi thành viên trong nhóm và thực hiện nhiệm vụ của nhóm. 2. Cơ sở thực tiễn Tại trường tôi việc tổ chức hoạt động nhóm đang có một số vấn đề cần quan tâm : qua cách tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt động cụ thể: tiết học, hay qua các hoạt động nhóm để làm việc (lao động trực nhật, thu dọn đồ chơi ), tham quan, 1
3. dã ngoại, lễ hội thì tôi thấy trẻ tham gia hoạt động không hào hứng, một số trẻ thích, một số trẻ không thích và chưa có nề nếp trong học tập và làm việc, và thực tế trường tôi còn gặp một số khó khăn và thuận lợi như sau: a. Thuận lợi * Về nhà trường : - BGH nhà trường luôn quan tâm, giúp đỡ lớp về mọi mặt, trang bị đầy đủ các đồ dựng đồ chơi. - Phòng học rộng rãi, thoáng mát, môi trường hoạt động đảm bảo. * Về giáo viên : - Giáo viên có trình độ đạt chuẩn. Bản thân tôi đạt giáo viên có chuyên môn, có lòng say mê tìm tòi, sáng tạo, thường xuyên trau dồi kiến thức về các kỹ năng hoạt động nhóm, từ đó thuận lợi hơn trong việc hình thành các kỹ năng nhóm cho trẻ. * Về trẻ: - Phần lớn trẻ thích tìm tòi khám phá thế giới hiện thực xung quanh và mạnh dạn, hào hứng tham gia vào các hoạt động. * Về phụ huynh: - Phụ huynh nhận thức được tầm quan trọng của việc rèn các kỹ năng và nề nếp cho trẻ nên rất nhiệt tình và ủng hộ. b. Khó khăn * Về giáo viên: - Một số giáo viên tổ chức hoạt động cho trẻ theo hướng hoạt động nhóm một cách rất sơ sài. * Về trẻ: - Dù chung một độ tuổi nhưng nhận thức của trẻ không đồng đều - Đầu năm một số trẻ trong lớp còn có tính thụ động, thích chơi một mình, rụt rè, và chưa mạnh dạn tiếp xúc với các bạn. - Bảng đánh giá của trẻ đầu năm học: Số Đạt Chưa đạt Nội dung trẻ Số trẻ Tỷ lệ Số trẻ Tỷ lệ Kỹ năng hình thành nhóm 30 20 67% 10 33% Kỹ năng giao tiếp giữa các thành viên 30 18 60% 12 40% trong nhóm Kỹ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm 30 16 53% 14 47% Kỹ năng giải quyết xung đột trong nhóm 30 18 60% 12 40% trên tinh thần xây dựng Đứng trước thực trạng đó, tôi rất băn khoăn, lo lắng và cùng với việc nắm bắt chuyên đề, tham gia học tập bồi dưỡng thường xuyên, đúc rút kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy, tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp sau: B. Các biện pháp 2
4. Biện pháp 1 : Xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi Biện pháp 2 : Xây dựng môi trường giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm. Biện pháp 3 : Hướng dẫn trẻ thực hiện hoạt động nhóm theo nguyên tắc tương tác, phối hợp, tích cực tham gia, chia sẻ. Biện pháp 4 : Khuyến khích tạo cơ hội cho trẻ thực hành kỹ năng hoạt động nhóm trong các hoạt động hàng ngày C. Kết quả đạt được PHẦN III: KẾT LUẬN Bài học kinh nghiệm Đề xuất Tài liệu tham khảo 1. Chương trình Giáo dục mầm non (Ban hành kèm theo Thông tư số 17/2009/TT- BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo). 2. Bộ chuẩn phát triển của trẻ 5 tuổi (Ban hành kèm theo Thông tư số 23/2010/TT- BGDĐT ngày 23 tháng 7 năm 2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo). 3. Nguyễn Hữu Châu (2005), Dạy học hợp tác, Nxb Giáo dục. 4. Nguyễn Ánh Tuyết (1987), Giáo dục trẻ mẫu giáo trong nhóm bạn bè, Nxb Giáo dục 5. 38 Trò Chơi Kĩ Năng Làm Việc Nhóm (2010), Nxb Trẻ. 3