SKKN Một số kinh nghiệm ứng dụng các biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động làm quen chữ cái

Nội dung tài liệu: SKKN Một số kinh nghiệm ứng dụng các biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động làm quen chữ cái

1. PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lý do chọn đề tài Ngôn ngữ và giao tiếp đóng vai trò rất lớn trong cuộc sống của mỗi chúng ta. Bác Hồ của chúng ta đã từng nói “Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng quý báu của dân tộc. Chúng ta phải biết giữ gìn nó, tôn trọng nó”. Tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ và giao tiếp tốt cho trẻ chính là đã góp một phần nhỏ vào việc đào tạo trẻ trở thành những con người phát triển toàn diện về mọi mặt. Để thực hiện tốt mục đích giáo dục đó, cấp học mầm non đã liên tục có những bước chuyển lớn nhằm “góp phần đặt nền móng đào tạo con người phát triển toàn diện - có đủ sức khoẻ, đủ trí tuệ, đủ tài năng - là những chủ nhân tương lai của đất nước”. Để thực hiện tốt được điều đó, người giáo viên mầm non phải có tấm lòng yêu nghề mến trẻ một cách thực sự, bằng tất cả những kiến thức, kỹ năng mình đã được đào tạo chuyên ngành và cùng với lương tâm nghề nghiệp để đầu tư trí tuệ, công sức lên mỗi cuốn giáo trình, mỗi trang giáo án . Trong hoạt động phát triển ngôn ngữ và giao tiếp thì hoạt động làm quen chữ cái là một phương tiện hỗ trợ một phần lớn cho trẻ trong việc lĩnh hội kiến thức sau này. Việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi “Làm quen chữ cái” là một cơ hội tốt để sớm hình thành ở trẻ những năng lực hoạt động về ngôn ngữ, thái độ, phát triển trí tuệ và kỹ năng làm quen với chữ cái và đặc biệt hơn nữa là phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ. Bản thân tôi luôn mong muốn: mình sẽ tìm ra được các cách ứng dụng hiệu quả những biện pháp tăng sự hứng thú của trẻ trong hoạt động làm quen với các chữ cái và giúp trẻ ghi nhớ về đặc điểm chữ cái được nhiều hơn theo thời gian và ghi nhớ sâu hơn. Qua tích luỹ kinh nghiệm, cùng với sự say mê học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp, tôi đã mạnh dạn tìm tòi “cách ứng dụng các biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động làm quen chữ cái sao cho có hiệu quả trên trẻ, phát huy tối đa tính tích cực của trẻ”. Vì vậy năm học 2022 – 2023 tôi đã chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm ứng dụng các biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động làm quen chữ cái” 2. Mục đích nghiên cứu Tìm ra được các cách ứng dụng hiệu quả những biện pháp tăng sự hứng thú của trẻ trong hoạt động làm quen với các chữ cái, và giúp trẻ ghi nhớ về đặc điểm chữ cái được nhiều hơn theo thời gian và ghi nhớ sâu hơn. Phát huy được tính tích cực của trẻ 5- 6 tuổi trong hoạt động làm quen chữ cái thì sẽ chuẩn bị tốt cho trẻ một hành trang “Tiếng việt” vững chắc để trẻ 2/20
2. bước vào lớp 1. Đồng thời, nó còn giúp trẻ “mạnh dạn tự tin” trong giao tiếp hơn. 3. Đối tượng, thời gian và phạm vi nghiên cứu - Học sinh lớp Mẫu giáo lớn 5-6 tuổi trường mầm non Trung Mầu. - Đề tài được thực hiện trong năm học 2022 - 2023 4. Phương pháp nghiên cứu + Nghiên cứu lý luận. + Phương pháp quan sát thực tiễn + Phương pháp kiểm tra đánh giá. 3/20
3. PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1 Cơ sở lý luận Mỗi chúng ta, ai cũng đều biết rằng: “mục tiêu chung của giáo dục mầm non là phát triển tất cả khả năng của trẻ, phải hình thành cho trẻ cơ sở ban đầu về nhân cách con người, làm tiền đề cho sự phát triển tốt hơn trong những giai đoạn tiếp theo của trẻ”. Đồng thời, trường mầm non chính là “trường học đầu tiên nuôi trẻ lớn lên trên con đường học vấn”, dù chỉ là những kiến thức, tri thức sơ đẳng, đơn giản song vô cùng quan trọng trong cuộc đời của mỗi đứa trẻ sau này. Hoạt động “làm quen chữ cái” có ý nghĩa và tác dụng rất lớn trong giáo dục mầm non, hoạt động này phát triển toàn diện cho trẻ về mọi mặt: trí tuệ, đạo đức, thẩm mỹ. Đặc biệt, hoạt động LQCC còn giúp trẻ nhận biết thế giới xung quanh, giúp trẻ tự tin giao tiếp với mọi người. Có thể nói: hoạt động LQCC là tiền đề vững chắc giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi bước vào trường tiểu học với một tâm thế tự tin, vững vàng, trong đó nó còn hỗ trợ rất tốt cho hoạt động làm quen chữ viết - một phương tiện đặc biệt quan trọng không thể thiếu được ở trường tiểu học. Ai cũng biết “học đọc và học viết” là một trong những khía cạnh của nghệ thuật ngôn ngữ mà con người cần phải nắm được, nhằm mục đích “cầm trong tay thứ vũ khí giao tiếp”. Từ khi đứa trẻ “bắt đầu biết đọc và biết viết” thì “ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết hoà làm một”. Chúng ta phải quan niệm rằng bất cứ một biểu hiện nào của ngôn ngữ viết cũng liên quan chặt chẽ với khả năng ngôn ngữ nói, và bất cứ một bài tập nào về ngôn ngữ viết cũng có thể sử dụng vào sự phát triển của ngôn ngữ nói. Ngôn ngữ sẽ phát triển một cách tự nhiên nếu như điều kiện xung quanh thuận lợi, có sự tác động về phương pháp, hình thức của con người. Một mặt thì các cháu mầm non vẫn chỉ “Học bằng chơi, chơi mà học”, mặt khác chữ viết vẫn thuộc phạm vi trừu tượng. Do vậy với vai trò của một giáo viên dạy trẻ 5-6 tuổi, bản thân tôi luôn trăn trở, suy nghĩ: “phải làm thế nào để trẻ tiếp cận việc làm quen với cách đọc, cách viết một cách hợp lý mà mang lại hiệu quả tích cực nhất? Làm thế nào để phát huy tính tích cực của trẻ trong hoạt động làm quen chữ cái một cách hiệu quả nhất?” Chính vì lẽ đó, tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm ứng dụng các biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động làm quen chữ cái” để viết sáng kiến kinh nghiệm năm học 2022 - 2023 . 2.2. Thực trạng của vấn đề Trong năm học 2022 - 2023, tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 5- 6 tuổi, 2 cô/1 lớp, tổng số trẻ là 32 cháu, dạy trẻ theo chương trình “giáo 4/20
4. dục mầm non mới”. Vào đầu năm học, khi tổ chức các hoạt động “làm quen với chữ cái” cho trẻ, tôi nhận thấy thực trạng vấn đề này như sau: Thuận lợi * Đối với nhà trường - Trường Mầm non tôi đang công tác đã đạt chuẩn quốc gia mức độ 2, tổng số có: 10 nhóm lớp, có đủ các phòng chức năng, các lớp học đều khang trang thoáng mát, được đầu tư đầy đủ về cơ sở vật chất, trang thiết bị, có đủ ánh sáng phục vụ cho giờ học, giờ chơi. - Nhà trường luôn coi trọng việc “tạo môi trường chữ cái phong phú, hấp dẫn để lôi cuốn trẻ ở các lớp mẫu giáo lớn”. * Đối với giáo viên - Tôi thường xuyên được tập huấn bồi dưỡng và tham gia kiến tập ở trường bạn về các hoạt động của trẻ mầm non. - 2 giáo viên trong lớp đều có “ý thức học hỏi các đồng nghiệp” qua các buổi dự giờ, họp chuyên môn, kiến tập và “ thường xuyên tìm hiểu qua sách báo, mạng internet” , luôn phối hợp tốt trong các hoạt động của lớp, nhiệt tình có nhiều cố gắng, và “luôn tìm tòi những hoạt động mới để hướng dẫn trẻ, thu hút trẻ tham gia hoạt động.” - 2 giáo viên trong lớp luôn có ý thức lên kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi, bài giảng điện tử của từng nhóm chữ cái theo từng chủ đề phù hợp. - 2 giáo viên đều có phong cách lên lớp bình tĩnh và bao quát lớp tốt. * Đối với phụ huynh - Đa số phụ huynh nhiệt tình, có nhận thức về việc học tập của con em mình, sẵn sàng phối hợp với giáo viên “rèn trẻ, ôn luyện cho trẻ” mọi lúc mọi nơi, cũng như đóng góp cho lớp nhiều nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho các hoạt động. - Đồng thời, cũng có phụ huynh còn bớt chút thời gian “phối hợp với giáo viên thiết kế các bài dạy trên máy tính” phục vụ cho hoạt động “Làm quen chữ cái”. * Đối với trẻ - 100% trẻ có nề nếp từ mẫu giáo nhỡ, ngoan ngoãn, ham học. - 100% số trẻ đã qua mẫu giáo nhỡ nên việc rèn nề nếp học tập gặp thuận lợi, và đa số trẻ có khả năng tiếp thu kiến thức do cô truyền đạt. Khó khăn - Thời gian dành cho việc làm đồ dùng, đồ chơi, bài giảng điện tử còn ít. Trong khi đó: 5/20
5. + Đồ dùng, đồ chơi, bài giảng điện tử cho hoạt động LQCC phải luôn thay đổi theo từng chủ đề, từng nhóm chữ. + Đồ dùng, đồ chơi phải đủ số lượng với sĩ số trẻ tham gia hoạt động. - Các cháu tuy cùng độ tuổi nhưng trình độ kiến thức không đồng đều: khoảng 1/3 số trẻ phát âm chưa chuẩn, nhanh quên mặt chữ, không biết cầm bút đúng kỹ năng, không có tư thế ngồi đúng. - Có một số cháu nói ngọng, phát âm theo tiếng địa phương như: Nhật Minh, Khánh An, điều này làm ảnh hưởng đến việc phát âm của trẻ, làm trẻ thiếu tự tin trong giao tiếp. - Một số trẻ quá hiếu động, chưa tập trung chú ý như : Minh Quang, Minh Quân, Phong cũng làm ảnh hưởng tới việc học tập và rèn nề nếp của trẻ, của lớp. - Một số phụ huynh còn chưa quan tâm tới con em mình, chưa tích cực phối hợp với giáo viên “rèn trẻ ôn luyện kiến thức” ở nhà, chưa chú ý đến bản tin giáo dục của lớp. - Ngoài ra, cũng có một số phụ huynh rất “nóng lòng muốn cho con mình học đọc, học viết, học trước chương trình lớp 1”. Khảo sát đầu năm Trước khi thực hiện đề tài tôi đã căn cứ vào tình hình của lớp và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lớp mình ( tổng số 32 cháu) để tiến hành một số khảo sát vào tháng 10/2022 đối với trẻ như sau: - Khảo sát theo “Mục tiêu giáo dục trẻ 5 tuổi”: Tôi căn cứ vào mục “lĩnh vực phát triển ngôn ngữ ”, tìm ra các chỉ số liên quan đến hoạt động làm quen chữ cái để lập bảng khảo sát. Cụ thể như sau: Bảng khảo sát trước khi thực hiện giải pháp Số trẻ (32) Đạt Chưa đạt Nội dung Tỉ lệ Tỉ lệ Số trẻ Số trẻ % % - 1.Mục tiêu 55: Kể rõ ràng, có trình tự về sự việc, hiện tượng nào đó để người nghe 17 53% 15 47% có thể hểu được. - 2.Mục tiêu 66: Biết cách “đọc sách” theo thứ tự từ trái qua phải, từ trên xuống dưới, 18 56% 12 44% từ đầu đến cuối trang sách 6/20
6. - 3.Mục tiêu 67: Nhận ra ký hiệu thông thường: Nhà vệ sinh, nơi nguy hiểm, lối ra 25 78% 7 22% – vào, cấm lửa, biển báo giao thông... 4.Mục tiêu 68: Nhận dạng được bảng chữ 14 44% 18 56% cái trong bảng chữ cái tiếng việt. - 5.Mục tiêu 69: Tô, đồ các nét chữ, sao 10 31% 22 569% chép một số ký hiệu, chữ cái, tên của mình. - Khảo sát theo các mục tiêu khác liên quan đến hoạt động LQCC: Ngoài ra, tôi cũng căn cứ vào một số mục tiêu khác liên quan đến hoạt động làm quen chữ cái để lập bảng khảo sát. Nội dung Số trẻ 32 Tỷ lệ (%) 1. Trẻ nhận biết và phát âm 17 53,1% đúng chữ cái đã học. 2.Trẻ có kỹ năng chơi trò chơi 20 62,5% chữ cái thành thạo. 3. Trẻ có kỹ năng cầm bút 18 56,2% đúng. 4. Trẻ có tư thế ngồi viết 25 78,1% đúng. 5.Trẻ hứng thú trong giờ học. 25 78,1% Tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng trên trẻ lúc ban đầu để có thể nắm bắt được “khả năng tiếp thu” của trẻ trong hoạt động làm quen chữ cái, và tính tích cực của trẻ khi tham gia hoạt động, từ đó tìm ra các ứng dụng có hiệu quả khi thực hiện các biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động làm quen chữ cái. Khi khảo sát về mức độ tích cực của trẻ tham gia hoạt động LQCC, tôi đã thu được kết quả như sau: Bảng khảo sát đầu năm theo mức độ tích cực của trẻ khi tham gia HĐ LQCC Tổng số trẻ: 32 STT Mức độ tích cực của trẻ Số trẻ đạt Tỷ lệ % 1 Tốt 8 25% 2 Khá 9 28,1% 3 Trung bình 10 31% 4 Chưa đạt 5 15,6% 7/20
7. Qua khảo sát ban đầu như trên, tôi thấy: tính tích cực của trẻ khi tham gia hoạt động LQCC chưa cao, trẻ chưa phát huy hết tính tích cực của bản thân. Từ những thực trạng mà tôi đã nêu trên, bản thân tôi rất băn khoăn, lo lắng và suy nghĩ: làm sao tìm ra được những ứng dụng có hiệu quả tối ưu khi thực các biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động làm quen chữ cái? và đặc biệt là “đạt được những yêu cầu của các chỉ số liên quan đến hoạt động LQCC trong lĩnh vực phát triển ngôn ngữ và giao tiếp - thuộc Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi”. Tôi đã tìm và đưa ra được một số ứng dụng hiệu quả khi thực hiện các biện pháp nhằm “giúp trẻ phát huy tính tích cực của bản thân trong hoạt động tạo LQCC”. 2.3. Các ứng dụng để giải quyết vấn đề : 2.3.1.Tìm ra các biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi phát huy tính tích cực của trẻ trong hoạt động LQCC. - Tôi tìm các biện pháp dựa trên tài liệu liên quan đến hoạt động LQCC trong trường mầm non. - Tài liệu này tôi tìm ở thư viện của trường, thư viện “sáng kiến kinh nghiệm về biện pháp cho trẻ 5- 6 tuổi LQCC, tham gia hoạt động LQCC, chơi trò chơi chữ cái”. - Sau khi tham khảo các tài liệu, tôi đã quyết định lựa chọn một số biện pháp sau để ứng dụng : 1. Biện pháp 1: Xây dựng môi trường lớp thu hút trẻ LQCC mọi lúc mọi nơi. 2. Biện pháp 2: Bản thân luôn tự nâng cao trình độ chuyên môn, kĩ năng làm bài giảng điện tử. 3. Biện pháp 3: Luôn áp dụng hình thức sáng tạo, đổi mới trong hoạt động LQCC. 4. Biện pháp 4: Tìm cách sử dụng đồ dùng trực quan có hiệu quả trong các hoạt động LQCC. 5.Biện pháp 5: Thông qua trò chơi chữ cái tạo hứng thú cho trẻ trong hoạt động LQCC. 6. Biện pháp 6: Sưu tầm các bài thơ, đồng dao, cadao, câu chuyện ,bài hát cho trẻ ôn luyện chữ cái. 7. Biện pháp 7: Luôn lồng ghép hoạt động LQCC vào các hoạt động khác ở mọi lúc mọi nơi. 8. Biện pháp 8: Luôn chú ý đến công tác tuyên truyền, phối hợp với phụ huynh. 2.3.2. Cách ứng dụng các biện pháp Biện pháp 1: Xây dựng môi trường lớp thu hút trẻ LQCC mọi lúc mọi nơi - Việc xây dựng môi trường lớp cho trẻ được LQCC mọi lúc mọi nơi như thế 8/20
8. nào để phù hợp với trẻ? thu hút sự quan sát, tìm tòi của trẻ? gây hứng thú cho trẻ? đồng thời giúp trẻ nhớ nhanh chữ cái? , mà môi trường đó vẫn phải đạt tính thẩm mỹ cao là một vấn đề khó. Song, tôi xin được mạnh dạn trình bày một vài kinh nghiệm nhỏ của mình. - Tôi thường chọn phương án : cô và trẻ cùng trang trí, xây dựng môi trường lớp. Tôi đánh máy tất cả các típ chữ ở góc, các chữ được trang trí lên các mảng tường hay bất cứ một biểu bảng nào trong, ngoài lớp đều là mẫu chữ in thường, in hoa mà trẻ được học - do Bộ giáo dục và đào tạo ban hành. Vị trí của chữ không quá cao với trẻ để trẻ có thể đứng mà chỉ chữ, học đọc những chữ cái đó. Cụ thể là: + Tôi chọn mảng hình cố định để biểu tựơng cho góc chữ cái là hình dễ nhận ra nội dung góc chơi. Với mảng mở, chi tiết khó để trang trí thì cô làm, còn những mảng hình nhỏ, chi tiết dễ thì trẻ làm. + Tôi tạo môi trường chữ cái trong và ngoài lớp dưới dạng các băng từ, câu đối, thơ, các bảng chữ cái, thẻ chữ cái, góc chữ cái ở các vị trí thuận lợi nhất. Qua đó trẻ làm quen dần với 29 chữ cái và trẻ không bị bỡ ngỡ trong các hoạt động có chủ định . + Đặc biệt ở góc học tập, tôi tạo nhiều góc mở cho trẻ được hoạt động với chữ cái. - Để củng cố chữ cái đã học ở “góc chữ cái”, tôi gắn các hình kèm theo từ có chữ chứa cái. Ví dụ : tôi cho trẻ vẽ tranh vào 1/2 tờ giấy A4 theo sự hướng dẫn của cô giáo, vẽ theo chủ đề, những hình ảnh có từ giải thích chứa chữ cái, sau đó dán từ ở dưới, gài vào ô. Trẻ có nhiệm vụ “tìm và chỉ ra” chữ cái đang học, và chữ cái đã học. Sau khi hết chủ đề liên quan đến tranh, tôi dập lỗ những tờ tranh, đóng thành quyển làm đồ dùng cho góc“Thư viện chữ cái”, treo vào các móc nhỏ gắn lên tường để có thể lấy ra, lấy vào theo chủ đề, hay khi thay đổi chữ khác. Khi chơi góc này, trẻ sẽ phải “dùng bút gạch chân dưới những chữ cái trong từ dưới hình ảnh”, chữ cái này trùng với chữ cái in đậm ngoài bìa. - Mỗi chủ đề tôi lại thay vào mảng chơi mở nhiều hình ảnh khác nhau để tránh sự nhàm chán và kích thích sự khám phá ham muốn học hỏi ở trẻ, kích thích sự chú ý của trẻ, trẻ thích nhìn, thích xem và có sự thay đổi thường xuyên theo các chữ dạy, từ đó trẻ hứng thú làm quen với các chữ cái, qua đó trẻ không chỉ LQCC trong giờ học mà còn mọi lúc, mọi nơi. - Không chỉ ở các góc chơi và đồ chơi của trẻ thì tôi mới gắn từ có chứa các chữ cái, mà ngay cả đồ dùng cá nhân của trẻ như khăn mặt, cốc uống nước, đĩa đựng sản phẩm tạo hình cũng được dán tên của trẻ. 9/20
9. - Biện pháp này còn góp một phần nhỏ lôi cuốn trẻ thích chơi với chữ cái, thích đọc những chữ cái đã biết có trong bảng chữ cái tiếng việt (MT 68). - Để bước đầu giúp trẻ biết viết, tôi gắn hình ảnh có từ, trẻ có thể viết chữ cái còn thiếu trong từ giống từ đã cho, hoặc viết lại từ dưới hình ảnh - giúp trẻ bắt chước hành vi tô đồ các nét chữ, sao chép một số ký hiệu, chữ cái, tên của mình (MT 69). Từ đó giúp trẻ biết đọc, viết chữ theo thứ tự từ trái qua phải, từ trên xuống dưới, từ đầu sách đến cuối sách (MT66) +Ví dụ: Ở góc chơi “Bé nào tinh mắt” , trẻ không những được học các chữ cái trong từ mà trẻ còn học được cách xếp các từ “từ trái sang phải ,từ trên xuống dưới”, trẻ “tập viết chữ cái theo mẫu” hoặc viết những chữ cái theo ý thích. - Ngoài ra, bất kể một đồ dùng, đồ vật nào có trong lớp, tôi đều dán các từ chỉ tên kèm theo. Trẻ sẽ hàng ngày lấy sách vở đồ dùng của mình và “làm quen với các chữ cái dán trên đó”. Lâu dần thành quen, trẻ còn có thể “bập bẹ đánh vần” trên những từ đó. Điều này không những ‘giúp trẻ học chữ cái thông qua từ mà cũng rèn cho trẻ tính ngăn nắp, gọn gàng khi cất đồ dùng của mình đúng nơi quy định” - giúp trẻ có hành vi giữ gìn bảo vệ sách. Biện pháp 2: Bản thân luôn tự nâng cao trình độ chuyên môn, kĩ năng làm bài giảng điện tử - Trước hết, tôi luôn tự bồi dưỡng và rèn luyện mình: rèn cách phát âm chuẩn, chữ viết phải đúng và đủ nét, rèn tính kiên nhẫn trong việc viết để từ đó có cơ sở uốn nắn trẻ, rèn cho trẻ cách cầm bút, cách phát âm chuẩn để làm tiền đề chuẩn bị cho trẻ vào lớp một. - Tôi luôn tham gia đầy đủ các buổi họp và bồi dưỡng chuyên môn do trường, Phòng giáo dục tổ chức, dự giờ chéo trong khối, nghiên cứu và học tập các chương trình mới , qua đó tự nâng cao trình độ chuyên môn cho bản thân. - Tôi luôn tham khảo thêm sách báo, tư liệu qua mạng, đầu tư thời gian rảnh rỗi làm nhiều đồ dùng đồ chơi, tạo “ góc học chữ cái mới phong phú về kiểu chữ” trong lớp , để giúp trẻ được tiếp cận và học hỏi các kiểu chữ cái mọi lúc mọi nơi. - Tôi luôn tìm tòi cách làm bài giảng điện tử gây hứng thú cho trẻ, và thường xuyên làm bài giảng điện tử, thiết kế bài tập ôn luyện vào những lúc rảnh rỗi, nhờ đó mà tôi đã tự rèn luyện cho mình kĩ năng thành thạo làm bài giảng điện tử, thiết kế bài tập. Biện pháp 3: Luôn áp dụng hình thức sáng tạo, đổi mới trong hoạt động LQCC - Hoạt động làm quen chữ cái là hoạt động tương đối khô khan so với các hoạt động khác, vì thế để giúp trẻ hứng thú tham gia một cách tích cực và để 10/20
10. khắc sâu những kiến thức vừa học, tôi đã lồng ghép phương pháp “Học bằng chơi, chơi mà học” vào các tiết học LQCC. - Tôi luôn dành thời gian sưu tầm, thiết kế các bài giảng điện tử về các hoạt động LQCC. Tôi nhận thấy trẻ luôn hứng thú tham gia một cách tích cực vào hoạt động. - Tôi luôn tìm ra cách dẫn dắt, chuyển bước giữa các hoạt động trong tiết học; cách vận dụng phương pháp linh hoạt, sinh động, sáng tạo; cách đặt câu hỏi gợi mở phát huy được “tính tích cực, sáng tạo của trẻ, sao cho xuyên suốt, gợi sự tò mò với trẻ, thu hút sự chú ý của trẻ” mà không làm trẻ chán nản, giúp trẻ học tốt hơn. Để thực hiện được tốt nội dung này thì: + Việc đầu tiên là phải đầu tư vào bài soạn của mình, xác định đúng yêu cầu của bài đề ra thì mới có sự định hướng dẫn trẻ tiếp thu bài cho tốt. + Trong tiết dạy, việc sử dụng lời nói đầu, dẫn dắt trò chuyện vào bài có phong phú thì mới thu hút sự chú ý, ghi nhớ của trẻ làm cho trẻ hứng thú khi học. Ví dụ: tổ chức hoạt động LQCC g, y ở chủ đề giao thông. - Tôi báo tin vui cho trẻ về việc nhận được giấy mời tham dự cuộc thi “ Ai thông minh hơn bé 5 tuổi”của lớp. Cho trẻ quan sát hình ảnh các phương tiện giao thông, lựa chọn phương tiện để đi thi, cô chốt lại: chọn tàu hỏa. - Cô hỏi: Để đi tàu hỏa thì các con phải đi đến đâu? Cô cho trẻ quan sát hình ảnh “ nhà ga” có từ “nhà ga” bên dưới. Từ đó cho trẻ làm quen chữ “g”. Sau đó, cô giới thiệu: đã đến giờ tàu khởi hành, cho trẻ vận động và hát bài “Đi xe lửa” để vận động cho đỡ mỏi. - Cô nói: “đã đến nơi dự thi”, yêu cầu trẻ ổn định lai chỗ ngồi và trả lời câu hỏi trong lúc chờ khai mạc cuộc thi. Cô đọc câu đố về “máy bay”, cho trẻ quan sát hình ảnh “ máy bay” có từ “máy bay” bên dưới. Từ đó cho trẻ làm quen chữ “y”. Sau khi so sánh chữ g,y,i xong thì cô giới thiệu: cuộc thi bắt đầu, cho trẻ lần lượt tham gia các trò chơi ôn luyện củng cố. - Tôi luôn luôn tìm tòi, sưu tầm các trò chơi, hình thức hay, mới lạ, sinh động, phù hợp với từng nhóm chữ cái, gây hấp dẫn cho trẻ. Ví dụ: Các trò chơi tổ chức các hoạt động LQCC đã sưu tầm: - Về hoạt động LQCC và ôn nhóm chữ : “ trò chơi ghép nét tạo chữ”, “ sờ đoán tên chữ”, “tìm chữ trong từ”, “tìm chữ còn thiếu”, “ô chữ kì diệu”, “ tô chữ rỗng”, “hái hoa tìm chữ”, “ tạo ra chữ cái” - Về hoạt động tập tô nét cơ bản: trò chơi tìm nét, tạo nét, tô nét - Bên cạnh đó, tôi cũng luôn nhận ra “khả năng đọc – viết khác nhau” của từng trẻ để “dẫn dắt trẻ vào hoạt động tập tô chữ rỗng” mà không làm trẻ thấy nặng nề. 11/20
11. - Song song với việc cho trẻ làm quen với mặt chữ, tôi còn hướng dẫn trẻ cách cầm sách đúng hướng, cách mở sách, lật trang, xem tranh nhận biết phần mở đầu, phần kết thúc của cuốn sách, vở ; Tôi hướng dẫn trẻ nhận biết cách đọc và viết trên một trang giấy, cách cầm bút đúng Biện pháp 4: Tìm cách sử dụng đồ dùng trực quan có hiệu quả trong các hoạt động LQCC - Đồ dùng trực quan là một yếu tố không thể thiếu được trong việc dạy trẻ, vì trẻ chỉ lĩnh hội kiến thức tốt khi được trực tiếp tri giác các đối tượng. Đồ dùng trực quan nếu càng đẹp, càng hấp dẫn thì càng thu hút được trẻ hơn. Nắm bắt được điều này, khi cho trẻ LQCC tôi thường sử dụng các đồ dùng trực quan để dạy trẻ - đồ dùng là vật thật với màu sắc đẹp, đạt thẩm mỹ, kích thước hợp lý với trẻ. - Đó là những đồ dùng do cô và trẻ tự làm ra để vận dụng vào bài dạy cho trẻ. Ví dụ như : + Trẻ làm “những chiếc bánh chưng bằng vỏ hộp bánh cốm”, thiếp chúc mừng năm mới, cành đào, bưu thiếp trẻ tự cắt diềm”, “tô màu trang trí hoa đào, hoa mùa xuân theo ý thích”, hay “cành đào được trẻ trang trí bằng những bông hoa cắt bằng giấy nhăn hồng cùng cô” để phục vụ tiết LQCC: “l- m-n”, chủ đề : “Tết và mùa xuân ”. Với việc trẻ tự làm ra các sản phẩm hay cùng với sự giúp đỡ của cô thì trẻ cũng rất thích vì đó là sản phẩm của trẻ. Do đó trẻ “khắc ghi nhanh chữ cái và nhớ rất lâu”. + Hay trong chủ đề : “Gia đình” tôi cho trẻ làm quen với chữ cái “e-ê”. Trẻ “tự vẽ chân dung mẹ mình, tô màu đẹp”, cô dán bìa viền xung quanh là đã tạo thành “một bức tranh đẹp” có gắn từ : “Mẹ bé ” để trẻ làm quen với chữ cái “e” . Hoặc trẻ “tự sưu tầm tranh những đồ dùng”, cô dán vào tranh chữ : “Bếp ga”- một dụng cụ nấu bếp trong gia đình, để trẻ làm quen với chữ cái “ê”. - Đặc biệt, với sự phát triển của công nghệ thông tin hiện nay, tôi còn thường xuyên ứng dụng công nghệ thông tin vào bài dạy. Việc sử dụng đồ dùng trực quan trên máy móc còn mang lại cho trẻ sự hứng thú và kích thích trẻ tham gia hoạt động hơn nữa. Lí do là “ứng dụng công nghệ thông tin vào bài dạy” thì “các hình ảnh” có màu sắc đẹp, có thể “xuất hiện và mất đi theo ý muốn” của giáo viên, gây hứng thú và sự chú ý với trẻ. - Điều này luôn mang lại cho trẻ sức hấp dẫn, sự mới lạ, làm trẻ hứng thú nhiều và tiếp thu bài nhanh. Đó có vẻ như là những yếu tố mà trẻ rất thích . - Qua việc sử dụng đồ dùng trực quan dạy trẻ LQCC, tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú học chữ cái và tiếp thu rất nhanh, nhớ lâu. Điều này mang lại kết quả tốt khi tôi dạy trẻ LQCC, phát huy tính tích cực của trẻ. 12/20