Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên lồng ghép hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ Mẫu giáo ở trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên lồng ghép hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ Mẫu giáo ở trường Mầm non

1. PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Bác Hồ kính yêu đã nói: “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tuỳ theo sức của mình”. Tuỳ theo lứa tuổi, các bé sẽ bắt đầu làm quen với các kỹ năng như giao tiếp, thích nghi, khám phá thế giới xung quanh, kỹ năng tự chăm sóc bản thân, kỹ năng tạo niềm vui, tự bảo vệ mình, kỹ năng làm việc nhóm và kỹ năng tự quyết một số tình huống phù hợp với lứa tuổi của mình. Kĩ năng sống là một yếu tố quan trọng điều khiển ý thức và hành vi của con người. Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non sẽ mang lại cho các bé rất nhiều lợi ích về mặt sức khoẻ, giáo dục và cả văn hoá xã hội, giúp các cháu sớm có một cơ thể cường tráng, lành mạnh về trí tuệ cũng như thể lực, sớm có ý thức và khả năng thích nghi với cuộc sống tích cực và hướng đến những điều lành mạnh cho chính mình cũng như cho cộng đồng. Mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Giáo dục không chỉ giúp con người học để biết, học để làm, học để làm người mà còn học để chung sống. Tự phục vụ bản thân là một trong những kỹ năng quan trọng thúc đẩy trẻ hoàn thiện mình một cách tốt nhất. Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ phải được đo bằng sự vận dụng những kỹ năng đó trong cuộc sống mỗi cá nhân để sống tích cực, sống hạnh phúc, sống có ý nghĩa. Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại. Giáo dục cho trẻ những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội nhằm giúp trẻ có thể cảm nhận những kiến thức, thái độ thành những kỹ năng giúp trẻ xử lý tốt các tình huống khác nhau trong cuộc sống, trẻ luôn biết làm những công việc thiết thực để phục vụ cho bản thân mình. Đối với giáo viên các trường mầm non hiện nay, việc giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng tự phục vụ cho trẻ vẫn còn nhiều hạn chế, bởi bản thân giáo viên chưa hiểu hết được tầm quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mầm non, chưa thực sự coi trọng việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ, tự trẻ phải giải quyết các vấn đề sao cho hợp lý và có hiệu quả và đôi lúc vẫn chưa hiểu phải dạy như thế nào để trẻ nắm được những kỹ năng cần thiết cho bản thân. Tôi nhận thấy chỉ đạo giáo viên tích cực hướng dẫn trẻ làm tốt kỹ năng tự phục vụ và giáo viên đã có sự nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, đặc biệt là những đồng chí giáo viên dạy khối mẫu giáo lớn. Chính vì mong muốn để 100% các đồng chí giáo viên có nhiều kiến 1/15
2. thức trong việc lồng ghép giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ tôi đã tìm và nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên lồng ghép hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo ở trường Mầm non”. II. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU Thời gian nghiên cứu từ tháng 9 năm 2019 đến tháng 2 năm 2020. III. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo từ 3 tuổi đến 6 tuổi. - Đối tượng khảo sát, thực nghiệm: Giáo viên, học sinh các nhóm lớp mẫu giáo trường mầm non Trung Mầu. PHẦN II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN I.CƠ SỞ LÝ LUẬN Kỹ năng tự phục vụ là một trong những hành vi quan trọng nhất mà trẻ cần phải học. Kỹ năng tự phục vụ gồm có nhiều kỹ năng như: tự mặc quần áo, vệ sinh, chải đầu, ăn uống đó là những kỹ năng sớm, những kỹ năng mà chúng ta cần học không cần ghi nhớ và tự động thực hiện hàng ngày. Kỹ năng tự phục vụ là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng và tham gia các hoạt động một cách thuần thục và có hiệu quả, đúng chuẩn mực. Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi thói quen tiêu cực trên cơ sở giúp người học có cả kiến thức, giá trị, thái độ và kỹ năng tích hợp. Vì vậy giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ được hiểu là giáo dục những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội nhằm giúp các em có thể chuyển tải những gì mình biết, những gì mình cảm nhận và những gì mình quan tâm thành những khả năng thực thụ giúp trẻ biết phải làm gì và làm như thế nào trong những tình huống khác nhau của cuộc sống. Đối với trẻ mầm non hành vi bắt chước, những thói quen lâu ngày sẽ trở thành kỹ năng và những kỹ năng đầu tiên của trẻ mầm non đó là kỹ năng trẻ phải biết tự làm một số công việc phục vụ cá nhân, đó là biết tự lấy và cất những đồ dung của mình, biết hợp tác với các bạn để tạo được kết quả công việc. Hình thành kỹ năng tự tin, tò mò, giao tiếp. Những kỹ năng đó luôn giúp trẻ cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới. II. CƠ SỞ THỰC TIỄN Rèn luyện kĩ năng tự phục vụ cho trẻ là một việc làm hết sức cần thiết của xã hội, các bé không chỉ biết học giỏi về kiến thức mà còn phải được tôi luyện những kĩ năng sống mà kỹ năng cần thiết và gần với trẻ đó là kỹ năng tự phục vụ. Qua đó tạo cho các bé một môi trường lành mạnh, an toàn, tích cực, vui vẻ 2/15
3. để trang bị cho trẻ vốn kiến thức, kĩ năng, giá trị sống để bước vào đời tự tin hơn. Giáo dục mầm non tạo sự khởi đầu cho sự phát triển toàn diện của trẻ, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời. Với các mục tiêu cụ thể là: Phát triển thể chất, phát triển nhận thức, phát triển ngôn ngữ, phát triển tình cảm xã hội, phát triển thẩm mỹ. Do đó, việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ để giúp trẻ có thể sống một cách an toàn, khẻo mạnh là việc làm rất cần thiết. Đối với việc tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ của giáo viên trường mầm non của nhà trường còn rất nhiều hạn chế. Bản thân giáo viên chưa ý thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, giáo viên chưa năng động sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động gần gũi cho trẻ nhằm cho trẻ tự tin tham gia các hoạt. Một số giáo viên vẫn còn chưa lựa chọn được phương pháp để giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ bởi chưa biết được giá trị của việc tự phục vụ được hình thành như thế nào.Vì vậy việc giáo viên có kiến thức tổ chức lồng ghép kỹ năng sống cho trẻ là rất cần thiết để đáp ứng được mục tiêu giáo dục hiện nay. III. THỰC TRẠNG 1. Những thuận lợi và khó khăn 1.1/ Thuận lợi: Được đồng chí Hiệu trưởng quan tâm nhiều về công tác tổ chức thực hiện chuyên môn. Tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các buổi tập huấn chuyên đề. Đa số giáo viên ham học hỏi, và tích cực tìm tòi các biện pháp thực hiện chuyên môn. Một số giáo viên trẻ, nắm bắt ứng dụng nhanh nhạy các hình thức tổ chức hoạt động. 1.2/ Khó khăn: Trong thực tế hiện nay, việc nhận thức tầm quan trọng, cần thiết rèn kĩ năng sống cho trẻ ở một số giáo viên còn hạn chế. Một số giáo viên lớn tuổi có nhiều kinh nghiệm nhưng việc đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động nhằm khuyến khích sự tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ còn gặp nhiều khó khăn. Một số giáo viên còn e dè, đôi lúc còn do áp lực từ phụ huynh. Ngoài ra, một trở ngại nữa là phụ huynh trong lớp có một số bố mẹ thì quá nuông chiều, cung phụng con cái khiến trẻ không có kỹ năng sống, nhất là kĩ năng tự phục vụ bản thân. Chỉ chú ý đến các khâu dạy, ít chú ý đến kỹ năng ăn uống, kỹ năng học tập, kỹ năng sử dụng đồ dùng. Ngược lại, một số phụ huynh vì bận nhiều công việc nên ít quan tâm giúp đỡ con em trong các hoạt động cần thiết 3/15
4. Từ các nguyên nhân, tình hình thực tiễn cũng như các thuận lợi và khó khăn nêu trên, bản thân đã cố gắng tìm nhiều biện pháp để chỉ đạo giáo viên lựa chọn, tổ chức rèn luyện kĩ năng sống cho trẻ nhằm đem lại hiệu quả cao trong công tác giáo dục. 2. Thực trạng Gần đây, chúng ta thấy dư luận nói nhiều về việc trẻ nhỏ, các thanh niếu niên, thiếu kiến thức về kỹ năng sống, trong đó kỹ năng cơ bản nhất là kỹ năng tự phục vụ trẻ cũng không có. Dạy kỹ nằng sống, kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mầm non là giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống. Theo khảo sát đầu năm học 2019-2020 với tổng số giáo viên dạy lứa tuổi mẫu giáo từ 3-6 tuổi là 14 đồng chí trực tiếp trên lớp học kết quả thu được như sau: Phiếu điều tra thực trạng trước khi thực hiện giải pháp Nhìn vào bảng trên và qua nghiên cứu việc chỉ đạo tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục, qua thăm lớp dự giờ của giáo viên tôi nhận thấy giáo viên đã nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ, có kiến thức về giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, song vẫn chưa ý thức sâu sắc rằng việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ là cần thiết và cần thực hiện thường xuyên cho trẻ nhất là trong giai đoạn hiện nay. Với trẻ, vào đầu năm học qua điều tra khảo sát một số nhóm tiêu chí về kỹ năng tự phục vụ trên 250 trẻ mẫu giáo của trường. Kết quả cho thấy: Nhìn vào kết quả khảo sát nội dung các nhóm kỹ năng trên, qua việc trò chuyện với trẻ, qua thăm lớp dự giờ, tôi nhận thấy, trẻ chưa có những hiểu biết nhiều trong những việc để tự phục vụ bản thân. Với những công việc tưởng đơn giản nhưng kết quả nhận được chưa cao, Từ thực trạng trên, tôi đã áp dụng một số biện pháp nhằm giúp cho giáo viên nắm bắt, nhận thức được việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, cũng như trẻ có thêm nhiều kỹ năng sống cơ bản để thích ứng với cuộc sống. IV. CÁC BIỆN PHÁP 1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch chỉ đạo Để chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch được tốt, bản thân tôi ngay từ đầu năm học cũng đã xây dựng một kế hoạch cụ thể để triển triển khai tới các đồng chí tổ trưởng chuyên môn, để các khối có kế hoạch lựa chọn các nội dung tổ chức thực hiện. Kế hoạch chỉ đạo chuyên môn có lồng ghép kỹ năng tự phục vụ 4/15
5. Với biện pháp này giáo viên các lớp sẽ thực hiện theo đúng sự chỉ đạo của BGH. Giáo viên lồng ghép tổ chức kỹ năng tự phục vụ cho trẻ vào các hoạt động. Vì vậy cuối năm học các kỹ năng tự phục vụ của trẻ đạt kết quả cao. 2. Biện pháp 2: Giúp giáo viên nhận thức, xác định những nội dung cơ bản về giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ lứa tuổi mầm non là hết sức cần thiết, trẻ ở lứa tuổi này nhận thức cũng như hành động đều trong sáng như một tờ giấy trắng. Khi gieo vào các con những gì nó sẽ trở thành thói quen sau này cho các con như vậy. Chính vì vậy ngay từ đầu năm học tôi tổ chức triển khai hội thảo về thực hiện việc lồng ghép giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ cho toàn bộ giáo viên trong nhà trường, để giúp giáo viên nhận thức rõ được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. Trước tiên tôi trao đổi với giáo viên về phương pháp giáo dục trẻ co thói quen, có thể tự phục vụ bản thân mình là như thế nào. Trẻ luôn có nhu cầu muốn khẳng định, muốn được thể hiện, luôn mong muốn được khám phá các năng lực của bản thân vì vậy người giáo viên phải làm sao để lựa chọn được các hoạt động phù hợp với trẻ của nhóm lớp mình mà trẻ lại nắm bắt kiến thức một cách nhẹ nhàng và khoa học. Giáo dục kỹ năng tự phục vụ thông qua những hành động, những thao tác bằng những quan sát, trải nghiệm thực tế, bằng những trải nghiệm cảm xúc. Hình ảnh: Tập huấn chuyên đề đầu năm học cho giáo viên Tôi đã đưa ra một số kỹ năng để trao đổi cùng tập thể giáo viên. Như kỹ năng hiểu biết chăm sóc sức khỏe dinh dưỡng. Biết một số hoạt động của bản thân trẻ trong sinh hoạt hàng ngày có lợi cho sức khỏe, sự lớn lên và phát triển của cơ thể. Cách sử dụng dao, kéo làm sao cho an toàn, gấp quần áo thế nào cho đúng cách. Biết che miệng khi ho, hắt hơi, ngáp. Với nội dung về kỹ năng hiểu biết chăm sóc sức khỏe dinh dưỡng, giáo viên sẽ lồng ghép làm sao cho nhẹ nhàng những hoạt động để trẻ sẽ thực hiện dễ dàng hơn. Hình ảnh: Cô trò chuyện với trẻ về cách chăm sóc bản thân Bên cạnh tập cho trẻ có kỹ năng tự phục vụ trong bữa ăn giáo viên cần phải biết dạy trẻ biết tự vệ sinh cá nhân. Kỹ năng chăm sóc vệ sinh cá nhân: Biết rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và khi tay bẩn. Biết gấp quần áo, thay quần áo khi bẩn. Có thói quen rửa mặt, đánh răng hàng ngày. Biết chọn quần áo phù hợp với thời tiết. Giữ đầu tóc gọn gàng, quần áo sạch sẽ. Với đa số giáo viên lại nghĩ những nội dung trên với trẻ là rất bình thường mà trẻ đã tự có, những sau khi trao đổi bản thân tôi thấy giáo viên đã nhận thức rõ hơn những kiến thức đơn giản đó với trẻ cần được giáo dục để hình thành thói quen và tạo nên kỹ năng cho trẻ. 5/15
6. Trong năm học này tôi đã cùng các đồng chí tổ trưởng chuyên môn xây dựng ra bộ các kỹ năng mà các khối trong trường chúng tôi tổ chức rèn cho trẻ. Gồm có hơn 30 kỹ năng. Các kỹ năng tôi chỉ đạo giáo viên đưa vào rèn theo từng nhóm kỹ năng từ dễ tới khó. Bảng tổng hợp kỹ năng tự phục vụ Từ các kỹ năng trên tôi chỉ đạo các đồng chí tổ trưởng lựa chọn các nhóm kỹ năng đưa vào lồng ghép theo các chủ đề để dạy trẻ. Từ các kỹ năng giáo viên phải lựa chọn được ra các thao tác hướng dẫn trẻ như thế nào để có kết quả. Tôi chie đạo các khối lớp xây dựng kế hoạch cụ thể về việc thực hiện rèn kỹ năng của khối lớp mình như sau. Ví dụ: Đối với khối mẫu giáo lớn sau khi thực hiện chỉ đạo các đồng chí đã thực xây dựng như sau. Kế hoạch thực hiện kỹ năng thực hành cuộc sống (MG lớn) Từ kế hoạch thực hiện các kỹ năng trên, giáo viên muốn kiểm tra được trẻ thực hiện được các kỹ năng đó như thế nào. Tôi chỉ đạo các đồng chí giáo viên các khối lớp phải có phiếu đáng giá, theo dõi trẻ thường xuyên theo chủ đề, theo từng kỹ năng. Đối với khối mẫu giáo Nhỡ sau khi thực hiện chỉ đạo các đồng chí giáo viên đã xây dựng thực hiện như sau. Ví dụ: ở chủ điểm nghề nghiệp giáo viên dựa vào các kỹ năng để lựa chọn cách hướng dẫn các thao tác và có kế hoạch cụ thể để làm sao hướng dẫn trẻ thực hiện được tốt các kỹ năng: Kế hoạch thực hiện kỹ năng thực hành cuộc sống (MG nhỡ) Và dựa trên kế hoạch giáo viên xây dựng, để đánh giá được kết quả trẻ thực hiện các kỹ năng đó như thế nào, giáo viên đã theo dõi và đánh giá kết quả trên trẻ theo mẫu phiếu sau: Phiếu đánh giá trẻ thực hiện kỹ năng tự phục Với kết quả như trên, những trẻ đã đạt được vào thời điểm giáo viên đánh giá các kỹ năng, thì được giáo viên quan tâm bồi dưỡng thêm để kỹ năng ngày một hoàn chỉnh, thuần thục. Còn những cháu chưa đạt, giáo viên tiếp tục quan tâm chú ý rèn, nhác nhở trong quá trình trẻ tham gia các hoạt động để trẻ thực hiện tốt và có kỹ năng các thao tác hơn. 3. Biện pháp 3: Bồi dưỡng kỹ năng tổ chức lồng ghép giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ thông qua các hoạt động. Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ được tiến hành trong toàn bộ các hoạt động hang ngày như: Hoạt động học tập, hoạt động vui chơi, hoạt động lao động vừa sức với trẻ, trong lễ hội, tham quan Mỗi hoạt động đều có ưu thế 6/15
7. riêng đối với việc dạy những kỹ năng phục vụ cần thiết với cuộc sống của trẻ, trẻ cần phải có thời gian và quá trình tập luyện thường xuyên, lặp đi lặp lại với sự hỗ trợ của cô giáo, người lớn và các bạn. 3.1/ Trước tiên giáo viên phải là người làm gương cho trẻ: Cô giáo là tấm gương để trẻ soi vào, để trẻ học làm người. Chính vì vậy, không có phương pháp nào hiệu quả bằng phương pháp “dùng nhân cách để giáo dục nhân cách”. Giáo viên cần là tấm gương mẫu mực về hành vi, lời ăn tiếng nói, cách ứng xử, cách giải quyết vấn đề Đây là những yêu cầu rất cao đòi hỏi mỗi cô giáo luôn phải tự rèn luyện mình để công tác giáo dục trẻ có hiệu quả. Ví dụ: Để dạy trẻ biết cách đi, cởi giày đúng cách, để đúng nơi quy định không phải trẻ nào cũng biết làm. Có những trẻ khi tới lớp, lấy chân hất dép, có trẻ để dưới không đặt vào giá dép, có trẻ lại được cô giáo hoặc bố mẹ cởi hộ Vì vậy làm sao để trẻ co thoái quen cở, cất dép vào đúng nới quy định thì người giáo viên phải dạy trẻ: +Trẻ ngồi trên bệ (ghế, bậc ) để cởi giày. + Khi cởi 1tay đỡ gót giầy, kéo giày xuống, 1 tay cầm cổ chân đưa bàn chân ra ngoài, làm tương tự với chiếc giày còn lại. + Dùng 1 tay cầm ngón cái giữ vào 1 chiếc, các ngón còn lại giữ chiếc thứ 2 nhấc lên và giũ bụi ổ đế giày sau đó cầm giày để đúng nơi quy định. Bên cạnh đấy giáo viên cần phải thường xuyên làm như vậy để trẻ có thể thấy cô làm hang ngày mà trẻ làm theo. Tôi đã tổ chức kiến tập các chuyên đề, có chuyên đề đón và trả trẻ. Bởi trong hoạt động đón và trả trẻ có rất nhiều kỹ năng mà trẻ sẽ hình thành. Như kỹ cất ba lô, kỹ năng cởi giày, cất giày, kỹ năng rót nước Tôn trọng ý kiến của trẻ, không áp đặt ý kiến của mình. Kiên nhẫn và có kỹ năng lắng nghe trẻ một cách tốt nhất. Có kiến thức về tâm lý phát triển nhóm, tạo bầu không khí dân chủ, thoải mái để trẻ đưa ra những kinh nghiệm, nhận thức. Có kinh nghiệm sống và biết suy xét. Có như vậy thì việc giáo dục kỹ năng cho trẻ sẽ đạt hiệu quả tốt hơn. 3.2/ Qua hoạt động học học có chủ đích. Việc tổ chức lồng ghép giáo dục kỹ năng tự phục vụ trong các hoạt động học cũng rất cần thiết. Bởi qua các hoạt động học trẻ sẽ có được nhiều kỹ năng cơ bản như kỹ năng xử dụng kéo, cất láy đồng dùng, kỹ năng lấy ghế ngồi vào ghế đúng cách Các nội dung giáo dục kỹ năng tự phục vụ giáo viên sẽ lồng ghép vào các hoạt động học. Ví dụ: trong giờ học hoạt động tạo hình, cô giáo cho trẻ trang trí quần áo. Sau khi làm xong cô muốn trẻ có thêm kỹ năng kéo khoá, kỹ năng cởi mặc áo 7/15
8. thì cô giáo sẽ hướng dẫn trẻ tự mặc những chiếc áo do mình trang trí. Trẻ phải biết tự khoác lên người của mình, kéo khoá sao chon gay ngắn. Qua hoạt động chơi sau tiết học trẻ đã được làm quen với kỹ năng như kéo khoá, cởi mặc áo. Hay qua giờ học LQCV: khi cô cho trẻ lấy ghế vào bàn để ngồi tô. Cách ngồi sao cho đúng tư thế, bê ghế sao cho đẹp luôn cần cô giáo suy nghĩ tìm ra cách hướng dẫn trẻ mà không phải chỉ là dạy ngồi và bê ghế. Muốn trẻ làm được như vậy tôi đã chỉ đạo giáo viên trước tiên làm mẫu cho trẻ quan sát cách cô lấy ghế, cách cô ngồi vào bàn như thế nào, chân cô để ra làm sao Với cách làm của cô không giải thích bằng lời mà chỉ bằng các hành động gây chú ý cho trẻ tôi thấy trẻ đã có tiến bộ hơn trong việc hình thành kỹ năng như ngồi vào bàn học Hình ảnh: Trẻ tham gia giờ học LQCC Trong một số hoạt động học khi giáo viên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi cũng hình thành rất nhiều kỹ năng cần thiết cho trẻ. Như kỹ năng rót nước, lau nước Ví dụ: Khi cô giáo tổ chức chơi trò chơi luyện tập trong HĐ toán “Đơn vị đo”. Cô cho trẻ xem cái bình xanh đo được bao nhiêu lần cốc nước mầu vàng. Muốn có kết quả chính xác cô giáo cần nhắc trẻ làm sao phải thật khéo léo khi rót nước từ cốc vào bình phải cẩn thận, không rớt nước ra ngoài. Muốn trẻ có kỹ năng đấy thì cô giáo cần thường xuyên quan tâm rèn cho trẻ mọi lúc mọi nơi để trẻ hình thành được kỹ năng cơ bản. Từ đó khi gặp phải các hoạt động như vậy trẻ sẽ thể hiện một cách thuần thục, có kỹ năng, không bị ngỡ ngàng. 3.3/ Qua hoạt động vui chơi. Với trẻ mầm non thì vui chơi là hoạt động chủ đạo. Thông qua trò chơi trẻ có cơ hội thể hiện thái độ, hành vi của mình: Ví dụ: Với kỹ năng gấp quần áo. Để hững bộ quần áo của trẻ khi cởi ra không bị chất đống, không bị trẻ vứt vương vãi mọi chỗ trong lớp thì giáo viên phải có kế hoạch rèn trẻ có kỹ năng gấp quần áo. Một mặt để giúp cô giảm tải công việc hàng ngày. Mặt khắc lại là việc làm cô giáo cần tuyên truyền với phụ huynh kết quả mà hàng ngày trẻ đến trường đã làm được gì. Vì vậy để có kết quả tốt, trong khi tổ chức cho trẻ chơi hoạt động góc. Tôi chỉ đạo giáo viên chuẩn bị đồ dùng là những chiếc áo của trẻ đưa vào góc chơi, rồi cô dạy trẻ cách gấp sao cho vừa gọn, vừa đúng, vừa đẹp. Khi dạy các cháu này làm thì như băng truyền trẻ sẽ là những cô giáo có kỹ năng chuyên nghiệp, truyền lại cho các bạn khác đúng chuẩn mà không cần tới cô. 8/15
9. Hay với kỹ năng cầm kéo cắt theo đường viền cong. Để các hoạt động tạo hình trẻ có kỹ năng tốt. Thì ngay tại hoạt động chơi góc cô giáo đưa nội dung sử dụng kéo, cắt theo đường cong vào trong một góc chơi. Tại góc này cô hướng dẫn cụ thể cách cầm kéo đúng cách, cầm kéo sao cho an toàn, và căt làm sao cho đúng đường vẽ Tôi nhắc giáo viên cần phải hướng dẫn trẻ cụ thể, đúng cách, sử dụng đúng thao tác. Thông qua hoạt động chơi, trẻ tự trao đổi kinh nghiệm cho nhau, các thao tác cứ lặp đi lặp lại hang ngày dần thành thói quen và trở thành kỹ năng. Và những kỹ năng đấy sẽ theo trẻ, làm hành trang cho trẻ để trẻ sử dụng sau này. Trong hoạt động vui chơi có rất nhiều các tình huống xảy ra. Từ những tình huống đó giáo viên quan tâm, giúp trẻ điều chỉnh, tìm ra biện pháp giải quyết thì dần nó sẽ hình thành ở trẻ thói quen tốt, trẻ sẽ biết cái nào nên làm, cái nào không nên làm. Và trong khi chơi đảm bảo được an toàn cho trẻ. Những thói quen lâu dần sẽ thành hành vi và sẽ dần trở thành kỹ năng đối với trẻ. Vì vậy tôi đã chỉ đạo giáo viên quan tâm chú trọng đến việc tổ chức hoạt động chơi cho trẻ cũng như các hoạt động tập thể để làm sao hình thành nhiều các kỹ năng cho trẻ. Đó sẽ là hành trang cho trẻ chuẩn bị bước vào trường tiểu học. 4. Biện pháp 4: Chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng các hoạt động chuyên đề giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. Các hoạt động chuyên đề cần được thường xuyên trao đổi trong nhà trường để tất cả giáo viên cùng nắm bắt được kịp thời các yêu cầu của chương trình giáo dục trẻ mầm non. Hình ảnh: Triển khai chỉ đạo chuyên môn Ngoài ra với từng độ tuổi tôi đã chỉ đạo đồng chí tổ trưởng chuyên môn tổ chức sinh hoạt chuyên môn của tổ lựa chọn các nội dung phù hợp tổ chức rèn kỹ nưng cho trẻ. Như đối với khối mẫu giáo bé thì việc lồng ghép giáo dục rất nhẹ nhàng. Còn lứa tuổi mẫu giáo lớn thì giáo viên tổ chức lồng ghép nhiều các nội dung hơn. VD: Kỹ năng tự phục vụ trong giờ ăn. Đối với trẻ mẫu giáo bé trẻ chỉ cần kê bàn giúp cô, xúc cơm, lấy cất ghế, cất bát đúng nơi quy định, biết xúc miệng nước muối. Thì lên tới mẫu giáo nhỡ, lớn trẻ còn biết bê cơm về nhóm cho cô giáo để chia các bạn. Khi cất thìa bát biết để riêng, Biết phơi khăn cho cô. Những việc làm tưởng như đơn giản nhưng sẽ hình thành cho trẻ có thói quen ngay từ đầu. Trẻ sẽ nên biết mình cần làm gì cho bản thân mình. Hình ảnh: Trẻ tự xúc cơm, lấy canh trong giờ ăn 9/15
10. Chuyên đề có xây dựng được tốt thì đòi hỏi ở giáo viên có một chuyên môn tốt. Để làm tốt được các hoạt động có lồng ghép giáo dục kỹ năng tự phục cho trẻ thì người giáo viên phải tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích trẻ hoạt động một cách tích cực. Giáo viên làm được vậy thì trẻ sẽ có nền tảng tự thực hiện được các kỹ năng tự phục vụ cho bản thân mình mà không cần phải phụ thuộc vào sự giúp đỡ của người khác. Để có nhiều giáo viên trong trường có thể có nhiều kỹ năng tổ chức cho trẻ các kỹ năng tự phục vụ, tôi thường xuyên chỉ đạo các đồng chí khối trưởng xây dựng các hoạt động chuyên đề có lồng ghép giáo dục trẻ kỹ năng tự phục vụ. Đặc biệt nhắc nhở giáo viên thường xuyên quan tâm lồng ghép rèn kỹ năng vào các hoạt động tổ chức hội giảng, hội thi để BGH đánh giá tốt hơn việc thực hiện rèn và lồng ghép tổ chức các hoạt động cho trẻ có kết quả cao. Với những kết quả như vậy. tôi nhận thấy việc chỉ đạo sinh hoạt chuyên môn trong các chuyên đề có lồng ghép rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ rất cần thiết và có hiệu quả. Hình ảnh: Sinh hoạt chuyên đề tại Lớp MGL A2 5. Biện pháp 5: Chỉ đạo các nhóm lớp trang trí xây dựng môi trường. Trang trí môi trường là rất cần thiết trong việc giáo dục và hình thành những kỹ năng cho trẻ. Ngay từ đầu năm học tôi đã chỉ đạo giáo viên các nhóm lớp trang trí môi trường trong và ngoài nhóm lớp về các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. Bên cạch đấy, bản thân tôi còn trực tiếp tham mưu với đồng chí Hiệu trưởng cho tu sửa trang trí một số biểu bảng, tranh tuyên truyền của nhà trường, vừa để trang trí cho khung cảnh nhà trường trở lên trường ra trường-lớp ra lớp gây hứng thú cho trẻ khi tới trường vừa có môi trường cho các con tham quan trong các hoạt động vui chơi và nơi đó còn trở lên là các bài học hữu ích cho trẻ. Với những bức tranh vẽ tuy đơn giản nhưng mang nhiều ý nghĩa sâu xa. Như tranh Bé tham gia giao thông. Ngoài việc trẻ ngắm nhìn các phương tiện giao thông, ngắm nhìn các bạn nhỏ đang vui chơi cùng bố mẹ, thì ở đây trẻ sẽ thấy và học được một số luật lệ giao thông. Hay với những bức tranh như quang cảnh vui chơi trong sân trường mầm non, bên cạnh những món đồ chơi trẻ thích, trẻ còn sẽ cảm nhận được các hình ảnh xung quanh, đó là bạn nhỏ đang vứt rác vào thùng từ những hình ảnh trực quan trẻ nhìn thấy hàng ngày, rồi qua các buổi tham quan dạo chơi cô giáo đã dần thổi vào trong trẻ những thói quen tốt và dần thói quen đó sẽ trở thành kỹ năng. Hình ảnh: tranh trang trí trên mảng tường Tôi còn chỉ đạo các nhóm lớp xây dựng góc giáo dục kỹ năng tự phục vụ trong lớp. Hàng tháng, theo từng chủ điểm giáo viên sẽ lựa chọn các kỹ năng sao 10/15
11. cho phù hợp với trẻ của nhóm lớp mình để đưa vào rèn. Giáo viên sẽ trang trí các bước của các kỹ năng tại góc để khi trẻ quan sát trẻ sẽ bước đầu mừng tượng được các việc cần làm để trẻ làm tốt được các kỹ năng đó. Phần bên ngoài góc tuyên truyền thì giáo viên làm bảng thông tin dành cho phụ huynh để phụ huynh có thể đọc, quan sát các nội dung giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, tạo điều kiện để giáo viên có cơ hội trao đổi ý kiến với trẻ về các vấn đề có liên quan đến trẻ và các thông tin của lớp. Góc tuyên truyền rất cần thiết bởi không phải tất cả các nội dung giáo dục có thể mang ra dạy trẻ, và đôi lúc giáo viên cũng không thể trao đổi với phụ huynh hết những nhu cầu muốn phụ huynh quan tâm cùng dạy trẻ. Mà phải qua góc tuyên truyền. Các hình ảnh, nội dung giáo viên trang trí để tuyên truyền cần gần gũi và mang tính giáo dục cao, phụ huynh nhìn vào dễ hiểu hơn. Hình ảnh: trang trí góc tự phục vụ và góc tuyên truyền Từ những hình ảnh mà giáo viên trang trí, nó đã góp phần giúp phụ huynh hiểu nhiều hơn đến việc giáo dục của trẻ tại trường và hơn hết với trẻ sẽ được thấy thường xuyên các hình ảnh, từ các hình ảnh đó trẻ cũng sẽ tạo cho mình dược những thói quen. Đây là kết quả rất nhanh nhận thấy từ trẻ. 6. Biện pháp 6: Tuyên truyền với phụ huynh về nội dung thực hiện giáo dục kỹ năng tự phục vụ theo từng lứa tuổi. Việc tuyên truyền là rất cần thiết đối với công tác chăm sóc giáo dục trẻ mầm non. Ngay từ đầu năm học nhà trường đã có những buổi họp cùng thường trực hội cha mẹ đẻ báo cáo tình hình thực hiện các nhiệm vụ của năm học mới. Bởi muốn phụ huynh cùng quan tâm tới công tác chăm sóc giáo dục của nhà trường thì người giáo viên cũng cần phải làm tốt công tác tuyên truyền cho phụ huynh hiểu và phối hợp với giáo viên trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. Đặc biệt cần phối hợp trong việc giáo dục kỹ năng cho trẻ tự phục vụ. Thiếu kỹ năng tự phục vụ sẽ dẫn tới trẻ lười biếng, thụ động, khó khăn khi tham gia vào các hoạt động của tập thể. Với vai trò làm cha, làm mẹ, các bậc phụ huynh cần coi đây là một yêu cầu cần thiết đối với việc hình thành nhân cách của trẻ ngay từ những bước đi chập chững đầu tiên. Vậy làm sao để phụ huynh hiểu sự cần thiết của việc giáo dục trẻ thường xuyên có kỹ năng tự phục vụ để giúp cho trẻ tự tin, thích nghi trong cuộc sống. Để làm sao mà tất cả trẻ đều có các kỹ năng mà nhà giáo dục mong muốn, thì đòi hỏi giáo viên cần có sự tuyên truyền với phụ huynh, cha mẹ trẻ, giáo viên nên thường xuyên trao đổi, trò chuyện với phụ huynh thong qua giờ đón, trả trẻ. Hình ảnh: Giáo viên đón trẻ, trao đổi phụ huynh 11/15