Báo cáo sáng kiến Một số biện pháp xây dựng trường học an toàn phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ trong Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Báo cáo sáng kiến Một số biện pháp xây dựng trường học an toàn phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ trong Trường Mầm non

1. 5 tò mò, hiếu kỳ và luôn muốn khám phá, tìm hiểu những điều mới lạ, trẻ chưa nhận thức được những mối nguy hiểm xung quanh hay phải đối mặt với nhiều tình huống nguy hiểm trong cuộc sống, trẻ chưa có kiến thức, kỹ năng phòng tránh để tự bảo vệ mình nên thường sảy ra những tai nạn thương tích không mong muốn. Bên cạnh đó cách chăm sóc, giáo dục trẻ không đúng hoặc không có phương pháp cũng dẫn tới các sang chấn về tâm lí, gây ra các tai nạn về khủng hoảng tinh thần và ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ sau này. Vì vậy, việc đảm bảo an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ ở độ tuổi mầm non là nhiệm vụ vô cùng quan trọng được các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm. Nội dung phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ cũng đã thường xuyên được Phòng giáo dục và nhà trường đưa vào các chuyên đề để tập huấn cho giáo viên theo Thông tư số 45/2021/TT- BGDĐT ngày 31 tháng 12 năm 2021 của Bộ giáo dục và đào tạo quy định về việc xây dựng trường học an toàn, phòng, chống tai nạn thương tích trong cơ sở giáo dục mầm non nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ. Môi trường giáo dục bao gồm các điều kiện về vật chất và tinh thần có ảnh hưởng đến các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em. Môi trường giáo dục trẻ tại cơ sở giáo dục mầm non bao gồm môi trường vật chất (không gian, địa điểm hoạt động, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, tài liệu...) và môi trường tâm lí xã hội. Môi trường giáo dục an toàn là môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trong đó trẻ em được bảo vệ, được đối xử công bằng, nhân ái; không bị bạo hành, xâm hại; môi trường giảm thiểu tối đa hoặc loại bỏ hoàn toàn các yếu tố nguy cơ gây tai nạn thương tích và ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý, sức khỏe tâm thần; trẻ em được dễ dàng tiếp cận với môi trường xung quanh, được tạo điều kiện tốt nhất để phát triển toàn diện phù hợp với độ tuổi, giới tính và khả năng của bản thân. Giúp trẻ biết được những nơi nguy hiểm và các đồ vật nguy hiểm để trẻ có thể phòng và tránh. Hình thành thói quen giúp trẻ biết cách phòng tránh các tai nạn thương tích ở trong trường mầm non.
2. 6 Rèn luyện ý thức và thói quen và trang bị cho trẻ những hiểu biết về cách phòng tránh và một số kỹ năng đơn giản để trẻ biết tự bảo vệ mình khi cần thiết. Trường học an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích là trường học mà các yếu tố nguy cơ gây tai nạn thương tích cho trẻ, được phòng, chống và giảm tối đa hoặc loại bỏ. Toàn bộ trẻ em trong trường được chăm sóc, nuôi dạy trong một môi trường an toàn về thể chất và tinh thần. Quá trình xây dựng trường học an toàn phải có sự tham gia của trẻ em độ tuổi mầm non, các cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên của nhà trường, các cấp ủy Đảng, chính quyền, các ban ngành, đoàn thể của địa phương và các bậc phụ huynh của trẻ. Với vai trò, trách nhiệm của người quản lý, mong muốn được mang lại những gì tốt đẹp nhất cho các con học sinh. Tôi đã nhận thức được việc phải xây dựng môi trường an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ là rất quan trọng và cần thiết. Với mong muốn 100% trẻ của trường mầm non Mỹ Tân và trẻ trên địa bàn huyện Mỹ Lộc được an toàn mọi lúc mọi nơi, không có tai nạn thương tích xảy ra với trẻ. Do vậy, tôi luôn trăn trở làm sao đưa ra những phương án tốt nhất để giảm thiểu tối đa tai nạn thương tích cho trẻ nên tôi lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp xây dựng trường học an toàn phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ trong trường mầm non” để góp phần hiệu quả hơn trong việc phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ và nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ trong nhà trường. II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP 1. Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến Thực tế trước khi tạo ra sáng kiến ở trường nơi tôi đang công tác vấn đề phòng tránh tai nạn thương tích vẫn còn nhiều hạn chế, giáo viên chưa thực sự chú trọng, lồng ghép việc giáo dục phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ vào các hoạt động hàng ngày và chưa phát huy hết việc cho trẻ thực hành các kỹ năng cơ bản khi gặp các tình huống tai nạn xảy ra. Việc giáo viên có kỹ năng, chủ động rèn trẻ cần phải được tìm hiểu, được quan sát, tiếp cận, làm các trải nghiệm thực tiễn một cách thường xuyên. Giáo viên chưa tổ chức nhiều hoạt động về xây dựng trường học an toàn và giáo dục trẻ cách phòng tránh tai nạn thương tích; một số
3. 7 phụ huynh chưa có kỹ năng giáo dục trẻ cách phòng tránh tai nạn thương tích cho con em mình; học sinh thì chưa tích cực tham gia vào các hoạt động tập thể, chưa nhận thức được lợi ích cũng như tác hại của việc phòng tránh tai nạn thương tích. Tôi nhận thấy việc xây dựng trường học an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích trong nhà trường là vấn đề cần thiết, quan trọng có những thuận lợi và khó khăn sau: 1.1. Thuận lợi: Các hoạt động của nhà trường luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo, Sở giáo dục và Đào tạo cũng như Phòng giáo dục và Đào tạo đã thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, tổ chức kiến tập về các nội dung giáo dục trong chương trình nói chung và nội dung xây dựng trường học an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích nói riêng. Nhà trường nhận được sự hỗ trợ, quan tâm của Đảng Bộ, chính quyền địa phương, y tế xã, các ban ngành đoàn thể. Các đồng chí luôn tạo điều kiện về mọi mặt nhằm động viên, quan tâm đến phong trào của nhà trường đặc biệt là sự chỉ đạo sát sao công tác y tế học đường, công tác xây dựng và phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ trong trường mầm non; Trường mầm non Mỹ Tân có 02 khu với tổng số CB, GV, NV là 42 đồng chí, trường có 18 nhóm lớp; Tổng số Đảng viên trong nhà trường là: 16 đồng chí và sinh hoạt theo điều lệ. Lớp học khang trang, phòng học sạch sẽ, thoáng mát, các lớp có tương đối đầy đủ các loại đồ dùng, đồ chơi đẹp, môi trường thân thiện. Ban giám hiệu có trình độ chuyên môn vững vàng: 02 đồng chí có trình độ đại học, 01 đồng chí có trình độ cao đẳng và đang theo học lớp đại học. Ban giám hiệu rất quan tâm đến việc đầu tư chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong toàn trường nên rất chú trọng tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất trang thiết bị cần thiết để công tác y tế học đường được hoạt động tốt; Đội ngũ giáo viên từng bước được trẻ hóa, có sức khỏe, nhiệt tình, tâm huyết, yêu nghề, mến trẻ, tích cực học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng
4. 8 động, ham học hỏi, sẵn sàng tiếp nhận, tìm tòi cái mới, gắn bó với trường, lớp. Phụ huynh học sinh rất quan tâm đến công tác nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ. Một số giáo viên cốt cán của trường có kỹ năng tổ chức các hoạt động giáo dục tốt, luôn có hình thức đổi mới để thu hút trẻ. Nhà trường có môi trường sư phạm “Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn”. Các con học sinh đến trường được học chương trình đúng độ tuổi, được nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục theo đúng chương trình giáo dục mầm non. Trường có phòng y tế riêng, trang thiết bị tương đối đầy đủ. 1.2. Khó khăn: Trường mầm non Mỹ Tân có 02 khu. Khu A nằm ngay bên cạnh tuyến đường liên thôn trung tâm của xã, có nhiều xe cộ qua lại lên rất dễ xảy ra tai nạn. Ý thức tham gia giao thông của phụ huynh còn hạn chế. Khu B được xây dựng mới, diện tích sân bị bê tông hóa nhiều. Việc lồng ghép, xây dựng trường học an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ còn hời hợt chưa được giáo viên chú trọng, chưa có nhiều nội dung cũng như hoạt động cụ thể để giáo dục trẻ. Nhận thức của một số giáo viên về vai trò và tầm quan trọng của việc phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ chưa cao. Từ tháng 10 năm 2022 nhân viên y tế học đường của trường tiểu học không còn kiêm nhiệm làm y tế học đường của trường mầm non nữa nên nhà trường vẫn đang thiếu một nhân viên y tế học đường. Cán bộ quản lý phụ trách y tế học đường của nhà trường còn hạn chế về chuyên môn y tế. Tranh ảnh phục vụ cho công tác tuyên truyền đã xuống cấp, hiệu quả chưa cao, chưa thu hút được sự quan tâm của các bậc cha mẹ. Cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu các phòng chức năng. Đồ chơi ngoài trời cũ hỏng, han rỉ phải tu bổ sơn sửa lại nhiều. Phòng học, phòng ăn, phòng ngủ còn dùng chung. Bản thân kinh nghiệm chỉ đạo xây dựng trường học an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ còn hạn chế.
5. 9 Kỹ năng phòng tránh và sử lý các tai nạn thương tích cho trẻ của giáo viên đôi khi còn chưa linh hoạt. Trẻ mầm non chủ yếu từ 24 tháng tuổi đến 72 tháng tuổi, ở độ tuổi này trẻ rất hiếu động, sức đề kháng còn yếu nên nguy cơ trẻ đùa nghịch dẫn đến tai nạn thương tích là rất cao. * Kết quả khảo sát giáo viên đầu năm trên tổng số 68 giáo viên tại các đơn vị trường mầm non Mỹ Tân, trường mầm non Mỹ Trung, trường mầm non Mỹ Phúc như sau: Tổng số GV Tỷ lệ Tỷ lệ Trung Tỷ lệ STT Nội dung khảo sát Tốt Khá được % % bình % khảo sát Nắm được nội dung 1 phòng tránh tai nạn 68 23 34% 30 44% 15 22% thương tích cho trẻ Có kiến thức về chăm sóc sức khỏe sơ cứu, xử lý 2 68 20 29.5% 32 47% 16 23.5% ban đầu phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ Chú trọng lồng ghép tích hợp giáo dục phòng tránh 3 tai nạn thương tích vào 68 29 42.5% 25 37% 14 20.5% các hoạt động trong ngày của trẻ Công tác phối hợp với phụ huynh học sinh để làm tốt 4 68 22 32.4% 24 35.2% 22 32.4% công tác phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ Bảng khảo sát giáo viên trước khi tạo ra sáng kiến
6. 10 * Kết quả khảo sát trẻ đầu năm tôi tiến hành khảo sát 950 trẻ tại các nhóm, lớp ở trường mầm non Mỹ Tân, trường mầm non Mỹ Trung, trường mầm non Mỹ Phúc như sau: Tổng số trẻ Tỷ lệ Tỷ lệ Trung Tỷ lệ Tỷ lệ STT Nội dung khảo sát được Tốt Khá Yếu % % bình % % khảo sát Nhận ra các đồ vật, 1 địa điểm không an 950 223 23.5% 330 34.7% 260 27.4% 137 14.4% toàn Có kỹ năng cơ bản 2 phòng tránh tai nạn 950 198 21% 282 29.6% 305 32% 165 17.4% thương tích Biết tránh xa các 3 950 233 24.5% 347 36.5% 198 21% 172 18% mối nguy hiểm Bình tĩnh, biết tìm 4 kiếm sự giúp đỡ 950 155 16% 340 36% 267 28% 188 20% của người lớn. Bảng khảo sát trẻ trước khi tạo ra sáng kiến Qua bảng khảo sát trên ta thấy: Giáo viên đã nắm được nội dung giáo phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ nhưng chưa đầy đủ. Bước đầu có kiến thức về chăm sóc sức khỏe sơ cứu, xử trí ban đầu phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ, nhưng trong khi thực hiện giáo viên còn lúng túng. Nội dung lồng ghép tích hợp giáo dục phòng tránh tại nạn thương tích vào các hoạt động trong ngày của trẻ và công tác phối hợp cùng gia đình của giáo viên hiệu quả chưa cao. Đa số trẻ có hiểu biết cơ bản về một số tai nạn thương tích, các loại đồ dùng đồ chơi, các khu vực có nguy cơ xảy ra tai nạn thương tích nhưng lại chưa có một
7. 11 số kỹ năng đơn giản trong việc phòng tránh tai nạn thương tích cho bản thân và những người xung quanh. Từ việc phân tích đánh giá các vấn đề về thực trạng và đứng trước những thuận lợi và khó khăn trên, với yêu cầu được đặt lên hàng đầu đó là xây dựng trường học an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ trong nhà trường. Tôi nhận thấy việc bồi dưỡng nghiệp vụ cho giáo viên trong trường để nâng cao chất lượng trong việc chăm sóc giáo dục trẻ là cấp thiết, vì vậy tôi luôn trăn trở và đã tìm ra một số biện pháp cụ thể sau: 2. Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến: Tôi đưa ra một số biện pháp xây dựng trường học an toàn phòng tránh tai nạn thương tích trong trường học nhằm mục đích giúp mọi người biết cách phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ, tránh được những điều đáng tiếc xảy ra, đảm bảo an toàn về con người và tài sản. Đối với giáo viên mầm non việc phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ không phải là vấn đề mới mẻ nhưng đây là một lĩnh vực ít đề tài khoa học nghiên cứu. Các biện pháp tôi đưa ra đều đảm bảo tính mới và tính mới của giải pháp là: Qua đề tài này giáo viên được trang bị cho bản thân những kiến thức chính xác và cách phòng tránh tai nạn thương tích sâu rộng hơn, từ đó sẽ có những biện pháp phòng tránh một cách có hiệu quả. Và một trong những biện pháp đó là giáo viên luôn ở bên cạnh để loại trừ mọi nguy hiểm quanh trẻ và trang bị những kiến thức cần thiết đơn giản về phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ. Thực tế hàng ngày trẻ được tiếp xúc, được tham gia rất nhiều các hoạt động trong trường, ở mọi nơi như trong lớp, ngoài sân trường: Hay nói một cách khác là nhu cầu hàng ngày của trẻ là học tập và vui chơi ở mọi nơi. Nhưng trẻ chỉ biết rằng mình thích chơi theo cách của mình, điều này rất nguy hại bởi trẻ chưa hiểu về những yếu tố tác động bên ngoài có thể gây nguy hiểm đến bản thân. Chính vì vậy một trong những nhiệm vụ của trưởng mầm non là trang bị cho trẻ những hiểu biết về “tai nạn thương tích cũng như cách phòng tránh tai nạn thương tích”. Để trẻ tiếp thu được những kiến thức đó, giáo viên cần nắm bắt được tình hình cũng
8. 12 như những đặc điểm của môi trường xung quanh trẻ. Như vậy việc tuyên truyền phòng tránh tai nạn thương tích mới đạt hiệu quả như mong đợi. 2.1. Biện pháp 1: Lập kế hoạch và thiết kế môi trường xây dựng trường học an toàn phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ trong trường mầm non Kế hoạch được ví như chìa khóa mở đường đi đến mục đích. Kế hoạch có tầm quan trọng đặc biệt, nó như kim chỉ nam, có tác dụng chỉ đạo chỉ đường cho hoạt động thực hiện theo một con đường đã định sẵn. Nó như ngọn đèn pha dẫn lối cho chúng ta thực hiện công việc một cách khoa học. Nhìn vào tình hình thực trạng của nhà trường, cũng như những vấn đề tai nạn thương tích xảy ra ở Việt Nam. Tôi đã nhận định được những điểm mạnh và những điều còn hạn chế, trong vấn đề phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ trong trường mình. Do vậy ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch chỉ đạo cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường thực hiện công tác xây dựng trường học an toàn phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ với mục tiêu, nội dung như sau: * Về mục tiêu: Nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cán bộ, giáo viên, nhân viên, phụ huynh và học sinh, từ đó thay đổi hành vi nếp sống phù hợp hạn chế những tai nạn thương tích, chú trọng phòng chống tai nạn giao thông, bạo lực, đuối nước giảm tối đa tỉ lệ tai nạn thương tích trong và ngoài trường. Đảm bảo 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên của nhà trường được tập huấn kiến thức và kỹ năng phòng, chống tai nạn thương tích. Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động trong ngày và ở mọi lúc mọi nơi. 100% trẻ được đảm bảo an toàn tuyệt đối về thể chất và tinh thần. Không xảy ra tai nạn thương tích, không xảy ra ngộ độc thực phẩm (đặc biệt chú ý phòng chống các tại nạn đối với trẻ như đuối nước, hóc, sặc, bỏng, chấn thương, dị tật ở tai, mũi, họng) Xây dựng môi trường học tập thân thiện an toàn, “Xanh – Sạch – Đẹp – An toàn” * Về nội dung
9. 13 Phù hợp với điều kiện thực tiễn của đơn vị. Cụ thể hoá các nội dung hoạt động (tại Chương II của Thông tư) nhằm đạt được các mục tiêu. Có phân công các tổ, nhóm, cá nhân trong nhà trường thực hiện từng nội dung cụ thể, đặc biệt là các hoạt động trong các nội dung quy định tại các Điều 3, 4, 5, 6 và 7 của Thông tư số 45/2021/TT-BGDĐT. Huy động sự tham gia của ban đại diện cha mẹ trẻ trong việc rà soát, đánh giá các tiêu chí trường học an toàn phòng, chống tai nạn thương tích, đặc biệt là các tiêu chí về cơ sở vật chất. Huy động sự tham gia của các đơn vị liên quan trọng việc khắc phục các yếu nguy cơ gây mất an toàn; kiểm định chất lượng công trình, cơ sở vật chất theo quy định. Hình ảnh minh họa Để xây dựng trường học an toàn, phòng, chống tai nạn thương tích thì một môi trường trường học được gọi là an toàn khi ở đó các yếu tố nguy cơ gây tai nạn, thương tích cho trẻ được phòng, chống và giảm tối đa hoặc loại bỏ. Xây dựng môi trường giáo dục ở lớp mầm non không chỉ cần đảm bảo phù hợp để trẻ phát triển về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, tình cảm – kỹ năng xã hội, khả năng thẩm mỹ, sáng tạo mà hơn hết môi trường ở lớp và ở trường cần đảm bảo an toàn hạn chế
10. 14 tối đa các nguy cơ gây tai nạn cho trẻ. Vì vậy, việc thiết kế môi trường giáo dục trong, ngoài lớp mầm non phải tuân thủ các nguyên tắc sau: Các đồ dùng đồ chơi thường xuyên được rà soát, loại bỏ những đồ dùng đồ chơi có nguy cơ gây tai nạn thương tích cho trẻ. Bố trí các khu vực chơi khác nhau dành cho trẻ Nhà trẻ riêng và Mẫu giáo riêng, hoạt động trong lớp và ngoài trời phù hợp thuận tiện cho việc sử dụng của cô và trẻ. Hình ảnh khu vui chơi Nhà trẻ và khu vui chơi Mẫu giáo Trang trí môi trường lớp học cần phù hợp với tính chất của các hoạt động phù hợp với lứa tuổi. Trong lớp cần bố trí không gian phù hợp dành cho hoạt động chung của lớp và hoạt động theo sở thích, khả năng của nhóm nhỏ hoặc cá nhân.
11. 15 Hình ảnh tramg trí lớp học Môi trường giáo dục phải thực sự an toàn và có tính thẩm mỹ cao. Địa điểm trường phải cách xa nơi ồn ào, ô nhiễm, độc hại, đối với trẻ như cách xa trục đường giao thông lớn, xa nhà máy, bệnh viện, khu rác thải, khu nghĩa trang. Đảm bảo vệ sinh về nguồn nước, không khí, vệ sinh an toàn trong ăn uống, giao nhận thực phẩm tay ba đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, khu vực trong và ngoài nhà bếp luôn sạch sẽ, gọn gàng.