Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp chỉ đạo đổi mới hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm Văn học

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp chỉ đạo đổi mới hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm Văn học

1. “Một số biện pháp chỉ đạo úng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến để đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm Văn học” II. THỜI GIAN, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU. - Thời gian: Từ tháng 8/2022 đến tháng 2/2023 - Đối tượng nghiên cứu: “Một số biện pháp chỉ đạo đổi mới hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm Văn học” - Phạm vi nghiên cứu: Toàn thể giáo viên trong trường MN Bình Minh III. KHẢO SÁT THỰC TẾ Từ những lý do trên tôi tiến hành khảo sát giáo viên để nắm bắt tình hình của giáo viên trong trường về lĩnh vực này. * Kết quả khảo sát đầu năm về 33 giáo viên trong trường. Nôi dung Giỏi Khá Đạt C Đạt Có kiến thức vững vàng, lựa chọn các bài thơ, câu chuyện, hình thức phù 6 10 9 8 hợp với trẻ từng độ tuổi Biết cách xây dựng môi trường gây 5 6 12 10 hứng thú, cảm hứng tích cực cho trẻ Giáo viên có kỹ năng truyền đạt tốt, 7 7 9 10 đọc, kể diễn cảm. Giáo viên có có sự linh hoạt, sáng tạo 10 10 7 6 trong cách lên tiết 2/20
2. “Một số biện pháp chỉ đạo úng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến để đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm Văn học” PHẦN B : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I – NỘI DUNG LÝ LUẬN: Văn học là môn rất quan trọng đối với trẻ mầm non, là phương tiện phát triển ngôn ngữ cho trẻ có đủ vốn từ để nói năng lưu loát, diễn đạt gãy gọn biết sử dụng từ đúng lúc, đúng chỗ, không những thế mà việc dạy trẻ làm quen với những từ ngữ nghệ thuật như từ tượng hình, từ tượng thanh giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, óc quan sát, khả năng tư duy độc lập trong suy nghĩ. Thông qua nội dung các tác phẩm giáo dục trẻ biết yêu quý người hiền lành, biết ơn và kính yêu ông bà, bố mẹ, anh chị, bạn bè, biết nhường nhịn em nhỏ. Làm quen với tác phẩm văn học chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việc cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học qua nghệ thuật đọc và kể chuyện của cô giáo. Hoạt động này nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trị nội dung, nghệ thuật phong phú trong tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú đối với văn học, có ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật, cái hay cái đẹp của tác phẩm và thể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học nghệ thuật như đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi đóng kịch; cao hơn là tiến tới sáng tạo ra những vần thơ, câu chuyện theo tưởng tượng của mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách trẻ. Qua tác phẩm văn học trẻ bắt đầu nhận ra trong xã hội những mối quan hệ, những tình cảm gia đình, tình bạn, văn học có thể đề cập đến những lực lượng siêu nhiên như thần linh, ông bụt, cô tiên, phù thủy, và cả những phép màu còn tồn đọng trong tiềm thức dân tộc. Đây cũng là đối tượng miêu tả của văn học làm nên sự phong phú, hấp dẫn của đời sống tinh thần. Nhờ được nghe, tiếp xúc với các thể loại văn học, có những hiểu biết sơ đẳng về văn học trẻ sẽ có khả năng mô tả cuộc sống xung quanh phong phú, hấp dẫn bằng những dạng thức khác nhau. Bước đầu trẻ sẽ nhận biết được sự khác nhau về nội dung và hình thức giữa các thể loại thơ, truyện. Tất cả những lý luận trên cho thấy việc làm quen với tác phẩm văn học là vô cùng quan trọng. Vì vậy, đổi mới hình thức khi dạy trẻ làm quen tác phẩm văn học là rất cần thiết. Bởi hình thức sáng tạo sẽ giúp trẻ lĩnh hội tác phẩm nhanh hơn và nhớ lâu hơn từ đó mở rộng vốn từ cũng như kiến thức của trẻ nhiều hơn. II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ: Trường Mầm non Bình Minh thuộc xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm, là trường Mầm non nông thôn, nhà trường có diện tích đất là 9672m 2, Hiện nay, nhà trường có tổng số là 17 lớp với 497 trẻ.Trường có nhiều cây xanh, cây cảnh có khu vui chơi rộng rãi, thoáng mát, có vườn rau sạch do cô và trẻ chăm sóc 3/20
3. “Một số biện pháp chỉ đạo úng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến để đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm Văn học” hàng ngày. Với một không gian rộng thoáng như vậy tập thể CBGVNV đã chung tay đoàn kết xây dựng môi trường sáng- xanh – sạch đẹp- an toàn góp phần hình thành nhân cách và phát triển toàn diện cho trẻ. Trường có tổng số 53 cán bộ giáo viên nhân viên. Trong đó giáo viên đứng lớp là 33 cô. Trong quá trình thực hiện bồi dưỡng giáo viên đổi mới hình thức dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học trong nhà trường gặp những thuận lợi và khó khăn sau: 1. Thuận lợi : - Trường luôn được đón nhận sự quan tâm của các cấp lãnh đạo UBND của Huyện Gia Lâm, của địa phương. Đặc biệt là sự chỉ đạo sát sao của Phòng giáo dục trong các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ. - Ban giám hiệu luôn đoàn kết, nhất trí cao trong công tác. - Chi bộ nhà trường có nhiều đảng viên, các đồng chí đảng viên có năng lực chuyên môn tốt, có tinh thần trách nhiệm cao. Trường 5 năm liên tục đạt danh hiệu “Tập thể lao động tiên tiến” cấp Thành phố. - Đội ngũ giáo viên trẻ, khỏe, nhiệt tình, tận tụy, tâm huyết, yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần trách nhiệm trong công việc, hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Tích cực tham gia học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và năng lực sư phạm cho bản thân. - Cơ sở vật chất trang thiết bị, phương tiện hiện đại được đầu tư đáp ứng yêu cầu giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay. - Học sinh có nếp, được tiếp xúc với hình thức, phương pháp học mới rất hứng thú khám phá, hoạt động. - Bản thân thường xuyên được dự những buổi kiến tập, có tinh thần học hỏi tự trau dồi kinh nghiệm quản lý chuyên môn cho bản thân. 2. Khó Khăn: - Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động LQTPVH chưa sáng tạo và thông minh . - Giáo viên còn gặp khó khăn trong việc chọn truyện sao cho phù hợp với lứa tuổi. Bên cạnh đó, hình thức tổ chức còn chưa sáng tạo, chưa dám vận dụng các hình thức mới vào trong tổ chức hoạt động cho trẻ. - Giáo viên còn lóng ngóng trong việc ứng dụng phương pháp STEAM vào cho trẻ làm quen tác phẩm văn học. - Phụ huynh chủ yếu làm nghề buôn bán nên chưa dành được nhiều thời gian quan tâm con. Vì vậy, việc phối hợp với giáo viên còn hạn chế. 4/20
4. “Một số biện pháp chỉ đạo úng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến để đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm Văn học” Đứng trước những thuận lợi và khó khăn như vậy, để thực hiện tốt nhiệm vụ bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên tôi đã tiến hành thực hiện các biện pháp sau để chỉ đạo đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm văn học. III. NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN: 1 . Biện pháp 1: Hướng dẫn cách chọn truyện phù hợp với lứa tuổi. Để có thể dạy trẻ làm quen tác phẩm văn học một cách có hiệu quả thì việc chọn truyện phù hợp với lứa tuổi là vô cùng quan trọng. Bởi nếu chọn truyện hay một tác phẩm văn học nào đó không phù hợp với lứa tuổi thì ta đã thất bại ngay từ khâu đầu tiên khi dạy trẻ. Trẻ sẽ không hiểu, không nhớ nổi nội dung tác phẩm dẫn đến việc không còn hứng thú khi tham gia hoạt động cùng cô. Với mong muốn việc đổi mới đạt hiệu quả ngay khi thực hiện và duy trì tốt trong qua trình triển khai thực hiện. Bản thân tôi đã tập huấn và giúp giáo viên hiểu được việc chọn truyện phù hợp với lứa tuổi là mắt xích quan trọng đầu tiên giúp trẻ hứng thú và nhớ nội dung tác phẩm một cách nhanh nhất. Giúp giáo viên có kiến thức trong cách chọn truyện tôi đã chỉ ra cho giáo viên các tiêu chí chọn truyện sau: a. Lựa chọn phù hợp với lứa tuổi: - Nội dung gần gũi với kinh nghiệm của trẻ: Ví dụ: Với lứa tuổi nhà trẻ, mẫu giáo bé nội dung gần gũi với trẻ là về các con vật, đồ vật, công việc hàng ngày trẻ làm và nhu cầu cơ bản của con người. - Dung lượng: + Nhà trẻ 24-36 tháng: 300-400 âm tiết, 2-4 sự kiện + Mẫu giáo bé: 400-500 âm tiết, 4-5 sự kiện + Mẫu giáo nhỡ: 600-700 âm tiết, 6-8 sự kiện + Mẫu giáo lớn: Không quá 1000 âm tiết, 10 sự kiện Ví dụ 1: Với câu chuyện “Chú thỏ burine” dạy ở lứu tuổi mẫu giáo nhỡ bởi câu chuyện có 600-700 âm tiết và có 5 sự kiện là: + Thỏ burine giới thiệu sự kiêu ngạo của mình + Thỏ burine gặp ong vàng + Thỏ gặp sói + Ong vàng bay ra cứu thỏ burine + Thỏ burine nhận lỗi Ví dụ 2: Truyện “Nhổ củ cải” nếu dạy ở mẫu giáo bé thì dạy ở kỳ II, dạy ở mẫu giáo nhỡ là hợp lý vì câu chuyện có 550 -600 âm tiết và có 6 sự kiện là: + Ông trồng cây cải chăm sóc cho cây và nhổ cải + Ông gọi bà ra nhổ cải 5/20
5. “Một số biện pháp chỉ đạo úng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến để đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm Văn học” + Bà gọi cô cháu gái ra nhổ cải + Cô cháu cái gọi cún con + Cún con gọi mèo con + Mèo con gọi chuột nhắt b. Cốt truyện: Cốt truyện phải có các hành động của nhân vật. Các hành động đó đem lại sự thú vị, diễn ra đúng thời điểm để gây bất ngờ và tạo sự thỏa mãn cho người nghe. Ví dụ: Truyện chú thỏ tính khôn: hành động của chú thỏ bị chui vào mồm con cá sấu bằng chí thông minh chú thỏ đã đem đến sự thú vị và bất ngờ cho người nghe là lừa cho cá sấu cười haha để mở rộng mồm giúp thỏ nhẩy ra ngoài. c. Ngôn ngữ: Với lứa tuổi mầm non thì nội dung cốt truyện mà có các điệp khúc theo một vần điệu có sự lặp đi lặp lại hoặc có các đoạn hội thoại lặp đi lặp lại sẽ giúp trẻ dễ nhớ và hứng thú hơn rất nhiều Ví dụ: Truyện Đào khoai có điệp khúc đào khoai lặp đi lặp lại: Khoai, khoai, đào, đào Đào khoai, đào khoai d. Giá trị của truyện: Phù hợp với văn hóa dân tộc và giới tính e. Các nhân vật đáng nhớ: + Nhân vật: Có thật, tượng tưởng. Ví dụ: Trẻ mầm non rất nhớ và ấn tượng với Cô tiên, ông bụt trong các câu chuyện + Nhân vật tương phản: Trẻ nhớ và sợ con sáo hay con cáo gian ác chuyên bắt nạt và có ý định ăn thịt các con vật hiền lành hơn f. Chủ đề và cấu trúc: + Chủ đề: Rõ ràng + Cấu trúc: Theo trật tự thời gian Bên cạnh chỉ ra cho giáo viên các tiêu chí chọn truyện thì tôi cũng đúc kết lại một số lưu ý khi chọn truyện cho giáo viên như sau: - Với thể loại truyện dân gian như cổ tích, thần thoại, truyền thuyết: Giáo viên cần trau chuốt lại nội dung một lần trước khi kể cho trẻ nghe bởi nội dung của các thể loại truyện này thường có nội dung phức tạp - Với ngụ ngôn: Chọn truyện đơn giản, các loài vật là nhân vật và những bài học đạo đức được rút ra ở cuối câu chuyện. i.. Sự nhiệt tình của người kể chuyện: Khi chọn truyện thì người giáo viên có thích- háo hức – thoải mái chia sẻ câu chuyện đó với trẻ không? Bởi chọn đc truyện có số lượng âm tiết và sự kiện 6/20
6. “Một số biện pháp chỉ đạo úng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến để đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm Văn học” phù hợp rồi nhưng nội dung câu chuyện giáo viên không thích, không háo hức sẽ dẫn đến sự nhiệt huyết giảm và giáo viên sẽ không thoải mái chia sẻ câu chuyện đó với trẻ. Sau khi áp dụng biện pháp này tôi thấy 100% giáo viên trường tôi có kiến thức rất tốt trong việc lựa chọn truyện sao cho phù hợp nên các cô rất chủ động trong việc xây dựng kế hoạch hoạt động cho trẻ làm quen văn học và điều quan trọng hơn cả là tất cả các câu chuyện giáo viên chọn thì trẻ rất hứng thú, nhanh thuộc truyện. 2 Biện pháp 2: Chuyển thể lời chuyện thành bài hát cho trẻ dễ nhớ. Trẻ mầm non tuy rất thích thú khi được nghe cô kể những bài thơ, đọc những câu chuyện nhưng trẻ không dễ dàng hiểu được nội dung câu chuyện, khó nhớ nội dung, tình tiết, lời thoại của các nhân vật. Biện pháp này sẽ phần nào khắc phục được điều này. Truyền thụ tác phẩm văn học cho trẻ bằng việc kết hợp những lời hát, câu hát, kèm nhạc và vận động đơn giản giúp trẻ hình dung dễ hơn hoạt động của các nhân vật, từ đó giúp trẻ nắm bắt nhân vật tốt hơn và hiểu nhân vật hơn, dễ hình dung các tình tiết trong tác phẩm hơn. Thêm vào đó, việc sử dụng những lời hát, câu hát có tính lặp lại như một điệp khúc khiến trẻ rất thích thú. Trẻ nhớ lời hát bằng cách lặp lại nhiều lần còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ tích cực. Trẻ dễ hiểu từ, muốn được lặp lại các từ, sử dụng các từ mà trẻ thích thú thường xuyên hơn, từ đó giúp trẻ có thêm vốn từ, qua đó trẻ cũng học được cách diễn đạt, trẻ có thế đọc và kể lại tác phẩm dễ dàng hơn và thích được hoạt động với tác phẩm. Trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm, giáo viên cho trẻ được hát và vận động đơn giản giúp trẻ hòa vào không gian cổ tích trong tác phẩm, trẻ như sống trong không gian ấy từ đó thích thú với những hoạt động mà cô tổ chức. Để thực hiện biện pháp này tôi hướng dẫn giáo viên thực hiện hai yêu cầu : 2.1. Yêu cầu 1: Sáng tác bài hát, câu hát phù hợp với nội dung bài thơ, câu chuyện Để thực hiện yêu cầu này tôi tiến hành các bước sau: *Bước 1: Nghiên cứu tác phẩm văn học, viết lời bài hát phù hợp với nội dung câu chuyện. - Muốn viết được lời hát cho tác phẩm thì cô phải hiểu tác phẩm. Việc nghiên cứu tác phẩm rất quan trọng trong việc lựa chọn lời hát phù hợp. Nghiên cứu tác phẩm giúp giáo viên hiểu được nội dung, bài học giáo dục cần truyền đạt đến trẻ, từ đó đặt lời phù hợp với nội dung tác phẩm, sắc thái tình cảm của tác 7/20
7. “Một số biện pháp chỉ đạo úng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến để đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm Văn học” phẩm, tính cách nhân vật, hoạt động của nhân vật hoặc tìm ra động tác phù hợp với nhân vật và hoạt động của nhân vật. Nội dung chuyện hoặc hoạt động của Lời hát tương ứng nhân vật 1. Truyện Chiếc khăn thơm: - Trời nắng trời nắng ta cùng nhau đi - Nội dung: Trời nắng, các bạn : phơi chăn. Phơi chăn phơi chăn cho lợn, mèo hoa, cừu, thỏ trắng mang chăn sạch chăn thơm. chăn ra phơi. Mỗi bạn có 1 chiếc chăn với hình dáng khác nhau. 2. Truyện Cây chổi rơm nhỏ - Nhân vật 1: Chẳng quan tâm là tôi - Hoạt động: Các nhân vật trong chẳng quan tâm. truyện làm động tác quét nhà. - Nhân vật 2: Quét cho xong, quét cho nhanh, nhanh nhanh nhanh. - Nhân vật 3: Một sợi rơm vàng là 2 sợi vàng rơm * Bước 2: Đặt lời và phổ nhạc cho lời: - Sau khi nghiên cứu tác phẩm xong giáo viên sẽ nghiên cứu để đặt lời hát phù hợp. Với việc đặt lời hát có 2 cách: + Cách 1: Lựa chọn bài hát đã từng nghe phù hợp với sắc thái của câu chuyện hoặc hoạt động, tính cách của nhân vật để thay lời. Một số đoạn nhạc, câu hát đã thực hiện trong các tiết học: Ví dụ: đặt lời hát cho truyện Đào khoai, phỏng theo nhạc bài Nụ cười – nhạc nước ngoài. 8/20
8. “Một số biện pháp chỉ đạo úng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến để đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm Văn học” + Cách 2: Viết lời hát phù hợp với câu chuyện trước, sau đó tìm giai điệu để hát thành bài. Với cách này, giáo viên có thể tham khảo cách đặt tiết tấu giai điệu qua đồng nghiệp hoặc qua các nguồn trên Internet để thực hiện. Với truyện Rùa con tìm nhà đặt lời cho phù hợp và tìm giai điệu để dạy trẻ. - Những lời hát và giai điệu cần đơn giản, trong sáng, dễ nhớ, dễ thuộc và cần đưa vào trình tự dạy một cách phù hợp để qua lời hát trẻ có thể dễ hình dung tình tiết tác phẩm. Khi cho trẻ hát với những lời hát này tôi nhận thấy trẻ rất thích nhân vật, thích được hát theo cô và hào hứng với các hoạt động mà cô tổ chức.(Hình 1) 2.2. Yêu cầu 2: Nghiên cứu những vận động phù hợp với lời hát và nội dung tác phẩm Không gian của tiết học sẽ thêm phần sinh động nếu trẻ vừa được hòa mình vào tác phẩm qua giọng kể của cô, vừa được hát và vừa được vận động hình thể. Nhân vật trong tác phẩm sẽ ngộ nghĩnh hơn qua ngôn ngữ cơ thể của trẻ. Các động tác tôi kết hợp với lời hát cần nhẹ nhàng gần gũi, phù hợp với nội dung và nhịp điệu của bài hát để trẻ dễ làm theo và dễ thực hiện. Khi trẻ vừa hát vừa vận động, trẻ được nhìn cô, nhìn bạn, từ đó hình dung ra tư thế của nhân vật, cách nhân vật hoạt động, trẻ sẽ càng thích thú và muốn làm cùng cô và các bạn. Khi kết hợp yếu tố này vào giờ tổ chức cho trẻ làm quen với văn học, trẻ rất thích thú với những động tác mô phỏng từ đó giúp tiết học trở nên hấp dẫn hơn đối với cả cô và trẻ. 3. Biện pháp 3: Hướng dẫn giáo viên nâng cao kỹ năng tự giải quyết vấn đề cho trẻ khi làm quen tác phẩm văn học Trẻ càng lớn thì càng có nhiều vấn đề phải tự giải quyết. Chẳng hạn như: Làm thế nào để thiết kế được khung cảnh của câu chuyện? Hay làm thế nào để cùng phối hợp với các bạn đóng một vở nhạc kịch?. Người lớn không phải lúc nào cũng bên cạnh trẻ để giúp trẻ giải quyết vẫn đề con gặp phải. Chính vì vậy 9/20
9. “Một số biện pháp chỉ đạo úng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến để đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm Văn học” con cần học kỹ năng tự giải quyết vấn đề để không phụ thuộc vào cô giáo hay những người xung quanh. Những đứa trẻ có kỹ năng tự giải quyết vấn đề tốt dần dần hình thành nên những phẩm chất: - Tự tin, bản lĩnh, tự lập, thông minh, sáng tạo, - Biết yêu thương, chia sẻ. - Có tinh thần trách nhiệm. - Kiên trì vượt qua khó khăn và dễ thành công trong cuộc sống. Vậy nâng cao kỹ năng tự giải quyết vấn đề cho trẻ là một biện pháp hữu ích và vô cùng quan trọng. Để dạy trẻ kỹ năng tự giải quyết vấn đề cần thực hiện 4 bước sau: * Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết - Đưa trẻ vào tình huống có vấn đề khi tổ chức các hoạt động cho trẻ thông qua hình thức: xem video, lồng ghép vào câu chuyện, bài thơ... - Sử dụng hệ thống câu hỏi mở giúp trẻ phát hiện vấn đề như: + Chuyện gì đã xảy ra? + Vấn đề đó là gì? + Con sẽ làm gì để giải quyết vấn đề đó? + Chúng ta sẽ làm gì bây giờ?... Ví dụ: Với đề tài kể chuyện sáng tạo truyện “tôm cua cá thi tài cô giáo giao nhiệm vụ cho trẻ: bạn cá vì mải ham chơi nên bị vướng chân vào khe đá các con hãy suy nghĩ và kể nốt đoạn truyện còn lại. Đứng trước vấn đề như vậy trẻ xác định được vấn đề là làm thế nào để cứu được bạn cá từ đó xây dựng nốt đoạn truyện còn lại phù hợp với tình huống cô giao và liên hệ được thực tế cho bản thân nếu gặp chuyện đó thì sẽ dễ dàng có kỹ năng để thoát thân. * Bước 2: Đưa ra các biện pháp và chọn phương án phù hợp? - Cho trẻ thảo luận nhóm, đưa ra biện pháp để giải quyết vấn đề + Con nghĩ con nên làm gì? + Làm sao để giải quyết vấn đề này? + Còn cách nào khác không? - Chọn ra 1 phương án phù hợp nhất Tôi đặt một số câu hỏi mở để khuyến khích trẻ đưa ra các giải pháp như + Con thấy ý tưởng của bạn như thế nào? + Ý tưởng đó có khả thi không? + Khi thực hiện có vấn đề gì xảy ra không? + Trong các phương án đó con thấy phương án nào phù hợp nhất?... 10/20
10. “Một số biện pháp chỉ đạo úng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến để đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm Văn học” Ví dụ: Cô và trẻ cùng tạo dựng khung cảnh sân khấu để đóng kịch: Sau khi chia trẻ thành từng nhóm của từng phân đoạn truyện. Cô giao nhiệm vụ cho trẻ dựng khung cảnh phù hợp với phân đoạn truyện nhóm mình. Trẻ hội ý sau đó chia sẻ và thống nhất làm bản thiết kế về khung cảnh của đoạn truyện nhóm mình rồi từ bản thiết kế đó trẻ đi xung quanh lớp lựa chọn các đồ dùng liên quan để tạo cảnh. Trong quá trình trẻ hội ý cô giáo đặt các câu hỏi định hướng như con thấy ý tưởng của bạn như thế nào?... rồi từ đó chọn phương án phù hợp nhất * Bước 3: Hướng dẫn trẻ thực hiện phương án đã chọn Cô hướng dẫn trẻ thực hiện phương án đã chọn một cách cụ thể: - Công việc thứ 1: Cho trẻ xây dựng bản kế hoạch cá nhân bằng cách: + Hoàn thành sơ đồ tư duy ( vẽ, cắt, dán hình ảnh liên quan đến vấn đề cần giải quyết) (Hình 2) - Công việc thứ 2: Cô đưa ra các tiêu chí để trẻ lựa chọn và chuẩn bị các nguyên vật liệu, đồ dùng cần thiết để trẻ bắt tay vào thực hiện. - Công việc thứ 3: Cho trẻ thực hiện theo bản kế hoạch cá nhân đã xây dựng 4 . Biện pháp 4: Hướng dẫn, chỉ đạo ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến( STEAM) một cách phù hợp Với giáo dục mầm non dạy học tích hợp được xem là một quan điểm chỉ đạo xuyên suốt. Theo thông tư số 01/VBHN-BGDĐT ngày 13 tháng 4 năm 2021 của Bộ GD&ĐT về việc ban hành chương trình giáo dục mầm non đã xác định rõ mục tiêu của giáo dục mầm non là: ‘Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”. Vì vậy, để đảm bảo mục tiêu đó thì việc ứng dụng các phương pháp giáo dục tiên tiến vào trong hoạt động cho trẻ làm quen tác phẩm văn học nói riêng và các hoạt động khác nói chung là rất cần thiết. Tích hợp giáo dục phương pháp STEAM trong dạy tác phẩm văn học cho trẻ được xem là phương thức cải tiến giáo dục hiệu quả, phù hợp với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học. Đây được coi là hướng tiếp cận mang lại nhiều giá trị thiết thực không chỉ cho học sinh mà cho cả giáo viên. Trong các tiết học văn học thì cô giáo thường kể một mạch từ đầu đến cuối câu chuyện, sau đó đưa ra một loạt các câu dựa theo nội dung chuyện. Nhưng nếu chúng ta sử dụng môn văn học vào STEAM thì vô cùng hữu ích. Cô giáo có thể tự nghĩ ra một câu chuyện sáng tạo dựa vào nội dung mà mình muốn giáo dục trẻ, sau đó cô đưa ra các tình huống cho trẻ giải quyết, cô lại dựa vào các tình huống mà trẻ đưa ra tiếp tục kể tiếp theo hướng trẻ mong muốn, có như vậy trẻ thích thú hơn và ghi nhớ hơn là kể theo lối mòn. 11/20
11. “Một số biện pháp chỉ đạo úng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến để đổi mới hình thức cho trẻ làm quen tác phẩm Văn học” Để giúp giáo viên ứng dụng phương pháp STEAM một cách phù hợp thì với môn văn học tôi hướng dẫn giáo viên thực hiện các nguyên tắc sau: * Nguyên tắc 1: Nguyên tắc tư duy: Với nguyên tắc này thì trước một tác phẩm văn học giáo viên xây dựng các hình thức hoạt động như hình thức show and tell, hình thức bản đồ tư duy từ đó định hướng cho trẻ phải suy nghĩ, tư duy về tính cách của nhân vật để có ngôn ngữ cử chỉ điệu bộ phù hợp và từ bắt chước nhân vật trong truyện trẻ dần điều chỉnh được tính cách của mình. Ví dụ: Với câu chuyện “Rùa con tìm nhà ” bạn rùa có ý chí và rất lạc quan trên hành trình tìm nhà của mình. Để trẻ thể hiện được tính cách này của nhân vật thì cô giáo đưa hình thức show and tell vào để chia trẻ thành từng nhóm. Trong nhóm, lần lượt từng trẻ chia sẻ trao đổi với các bạn về tính cách và đứng dậy thể hiện cử chỉ điệu bộ của nhân vật, các bạn còn lại nhận xét góp ý giúp bạn thể hiện chính xác hơn. Hoặc cô giáo chuẩn bị thêm các hình ảnh gợi ý cho trẻ. Dựa vào các hình ảnh trẻ lập thành một sơ đồ tư duy về nhân vật trong truyện. Từ sơ đồ trẻ sẽ chia sẻ cùng các bạn trong nhóm. Không chỉ vậy, với nguyên tắc này tôi hướng dẫn giáo viên xây dựng các dự án thiết kế khung cảnh như dự án làm cây xanh, dự án làm chậu hoa, dự án làm ngôi nhà và từ sản phẩm các dự án này tôi đưa ra các hình thức gợi ý giúp giáo viên có các ý tưởng hoạt động theo đúng steam trong lĩnh vực phát triển ngôn ngữ. Ví dụ: trong tiết đóng nhạc kịch của lứa tuổi mẫu giáo lớn tôi chia trẻ thành từng nhóm theo từng phân đoạn truyện. Trẻ hội ý vẽ ra bản thiết kế hoặc gắn hình ảnh có sẵn mô phỏng bối cảnh đoạn truyện của nhóm mình rồi sau đó bắt tay dựng khung cảnh theo đúng nội dung của đoạn truyện giáo viên yêu cầu. *Nguyên tắc 2: Nguyên tắc lồng ghép với các bài học trong thế giới thực: Từ mỗi tác phẩm văn học sau khi cho trẻ làm quen giáo viên phải định hướng cho trẻ bài học kinh nghiệm. Từ bài học đó trẻ ứng dụng được vào trong cuộc sống như thế nào? Do đó, với nguyên tắc này tôi hướng giáo viên tổ chức nhiều hoạt động thực hành và vận dụng kiến thức để tạo ra sản phẩm hoặc giải quyết các vấn đề của thực tế cuộc sống. Ví dụ: với truyện cây chổi rơm nhỏ bài học kinh ngiệm rút ra là cần vệ sinh sạch sẽ, gọn gàng nhà cửa để tránh bị ốm. Từ bài học này giáo viên tổ chức hoạt động định hướng trẻ xây dựng công việc cần làm giúp mẹ để nhà cửa sạch sẽ, gọn gàng.(Hình 3) Bên cạnh thực hiện hai nguyên tắc trên thì để ứng dụng phương pháp STEAM khi cho trẻ làm quen tác phẩm văn học phù hợp thì tôi còn định hướng cho giáo viên cách xây dựng và sắp xếp môi trường theo đúng STEAM: - Chỉ đạo giáo viên tạo môi trường giáo dục đảm bảo yếu tố gần gũi, thân thiện an toàn về mặt thể chất và tinh thần đối với trẻ; trẻ thường xuyên được giao tiếp, 12/20