Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp xây dựng môi trường, tăng cường tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số vùng cao trong Trường Mầm Non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp xây dựng môi trường, tăng cường tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số vùng cao trong Trường Mầm Non

1. 1 TrÎ høng thó víi c¸c ho¹t 18 5 25 101 36 35 69 32 46 ®éng vui ch¬i, häc tËp do c« tæ chøc. 2 TrÎ m¹nh d¹n tù nhiªn 18 5 25 101 32 31 69 33 47 trong c¸c ho¹t ®éng. 3 TrÎ chñ ®éng tÝch cùc 18 4 23 101 30 30 69 28 40 trong giao tiÕp TiÕng ViÖt víi c« gi¸o vµ b¹n bÌ. 4 TrÎ hiÓu c©u hái yªu cÇu 18 2 11 101 10 10 69 12 16 cña c« gi¸o vµ biÕt c¸ch ph¸t ©m chuÈn, diÔn ®¹t c©u ®óng ng÷ ph¸p. 5 TrÎ hiÓu néi dung bµi häc, 18 3 15 101 28 27 69 21 30 thùc hiÖn ®­îc c¸c kü n¨ng thùc hµnh d­íi sù h­íng dÉn cña c« gi¸o. 6 TrÎ thÝch ®i häc vµ häc tËp 18 10 56 101 71 70 69 50 72 cã nÒn nÕp. b. M«i tr­êng häc tËp tiÕng ViÖt t¹i c¸c líp mÉu gi¸o . TT Néi dung Tæng sè KÕt qu¶ líp Tèt Kh¸ TB YÕu 1 Líp häc ®­îc trang trÝ vµ xÕp ®Æt an 9 0 2 5 2 toµn ph¶n ¸nh néi dung chñ ®Ò, phong phó ng«n ng÷ ch÷ viÕt 2 Cã c¸c ®å dïng, ®å ch¬i häc liÖu 9 0 3 4 2 cho trÎ thùc hiÖn tr¶i nghiÖm vµ thuËn tiÖn khi sö dông. 3 C¸c s¶n phÈm cña trÎ cã tªn gäi, 9 0 3 4 2 ®­îc tr­ng bµy vµ sö dông ë c¸c gãc kh¸c nhau. 4 M«i tr­êng ngoµi líp an toµn, cã 9 0 2 4 2 v­ên hoa c©y c¶nh, v­ên rau, v­ên thuèc nam, v­ên c©y ¨n qu¶ vµ ®å 3
2. ch¬i trªn s©n (cã biÓn tªn gäi) ®Ó trÎ t×m hiÓu, kh¸m ph¸. 5 Cã n¬i cung cÊp th«ng tin trao ®æi 9 0 3 5 1 víi phô huynh 6 Tr­êng líp vÖ sinh s¹ch sÏ 9 1 5 2 1 c. Kh¶o s¸t chÊt l­îng gi¸o viªn. TT Néi dung Tæng sè KÕt qu¶ GV Tèt Kh¸ TB YÕu 1 Sö dông hîp lý vµ linh ho¹t c¸c h×nh 14 1 4 7 2 thøc tæ chøc ho¹t ®éng GD. 2 C¸c ho¹t ®éng GD tæ chøc ®¹t môc 14 1 4 7 2 ®Ých yªu cÇu bµi häc. 3 Ho¹t ®éng GD tæ chøc s¸ng t¹o, hÊp 14 1 4 7 2 dÉn, tù nhiªn l«i cuèn trÎ tÝch cùc tham gia. 4 C¸c ho¹t ®éng GD dùa trªn kinh 14 0 4 8 2 nghiÖm tËn dông s¶n phÈm cña trÎ. 5 C¸c ho¹t ®éng GD cã sö dông 14 1 3 8 2 nguyªn vËt liÖu dÔ kiÕm , rÎ tiÒn vµ s½n cã cña ®¹i ph­¬ng cho trÎ tr¶i nghiÖm. 6 Lu«n quan t©m vµ t¹o c¬ héi cho 14 1 3 8 2 mäi trÎ ®Òu tham gia c¸c ho¹t ®éng GD. §Æc biÖt lµ trÎ cã cã héi nãi TiÕng viÖt (tr¶ lêi, nãi, kÓ chuyÖn...) 7 Cã ph­¬ng ph¸p khuyªn kÝch trÎ 14 0 4 8 2 suy nghÜ, t­ duy, t×m tßi, kh¸m ph¸, s¸ng t¹o. quyÕt ®Þnh lùa chän vµ chia sÎ ý kiÕn c¸ nh©n cho c« vµ b¹n. 8 Xö lý t×nh huèng hîp lý vµ kÞp thêi 14 0 4 8 2 khi trÎ gÆp khã kh¨n hoÆc trë ng¹i 4
3. Qua khảo sát thực trạng cho thấy kết quả chất lượng về: Môi trường tiếng Việt, vốn từ tiếng Việt của trẻ và chất lượng giờ dạy của GV còn thấp tôi tìm hiểu và rút ra mấy nguyên nhân cơ bản sau: 2. Nguyên nhân cơ bản: a.Về gia đình. - Phụ huynh chưa thực sự quan tâm việc học tiếng Việt của trẻ mẫu giáo. - Phần lớn ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày của phụ huynh với trẻ là tiếng mẹ đẻ - Ít dành thời gian đưa con đến trường học (chủ yếu trẻ tự đi và về) b. Về trẻ. - Ngôn ngữ đầu tiên của trẻ DTTS là tiếng mẹ đẻ (tiếng dân tộc NN1) - Trẻ DTTS tiếp thu ngôn ngữ thứ 2 (tiếng Việt) bằng cách gián tiếp, thông qua bài học của cô giáo. - Trẻ ít được tiếp xúc rộng rãi nên thường nhút nhát, thiếu tự tin khi đứng trước người lạ và chỗ đông người. c. Về môi trường học tập. - Đồ dùng trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học chưa đảm bảo, chưa phong phú cho việc dạy tiếng Việt cho trẻ DTTS. - Giáo viên chưa biết cách xây dựng môi trường học tập tiếng Việt cho trẻ DTTS trong lớp học. - Khả năng đóng góp, phối kết hợp của phụ huynh trong xây dựng môi trường học tập cho trẻ gặp khó khăn và hạn chế. d. Về cô giáo. - Lúng túng trong lựa chọn các biện pháp tổ chức các hoạt động GD tăng cường Tiếng Việt cho trẻ. - Chưa sáng tạo trong sự dụng các nguyên liệu, phế liệu thiên nhiên để giúp trẻ thực hành trải nghiệm. - Cung cấp cho trẻ DTTS nhiều khái niệm, kỹ năng khó, đặt các câu hỏi / yêu cầu chưa phù hợp với nhận thức, khả năng của trẻ DTTS. - Chưa quan tâm đến giáo dục cá nhân, cá biệt từng trẻ. - Công tác tuyên truyền cho các bậc phụ huynh hiệu quả chưa cao. Sau tiếp thu nội dung chuyên đề do Phòng GD&ĐT triển khai, tôi đã tiến hành lập kế hoạch chỉ đạo thực hiện chuyên đề tại trường. Qua 4 năm thực hiện chuyên đề, chất lượng CSGD trẻ tại trường được nâng lên rõ rệt. Sau đây là một 5
4. số biện pháp hữu hiệu đem lại hiệu quả GD cao, tôi xin trao đổi cùng các bạn đồng nghiệp để cùng nghiên cứu, ứng dụng thử nghiệm và cho ý kiến góp ý. III. BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN. 1. Xây dựng kế hoạch hoạt động của chuyên đề: Xây dựng kế hoạch hoạt động chuyên đề cho 4 năm theo các tiêu chí: Về trẻ, về cô giáo, về môi trường học tập cụ thể nội dung: - Chọn điểm lớp chỉ đạo điểm ( 1 lớp lớn bản Khe Kiền) - Tổ chức tập huấn, tham khảo tài liệu có liên quan tới chuyên đề. dạy mẫu tiết học chuyên đề, rút kinh nghiệm. - Giáo viên đăng ký cam kết thực hiện kế hoạch chuyên đề và chỉ tiêu phấn đấu theo từng năm học. - Xác định nội dung và chủ đề cho việc dạy tiếng Việt cho trẻ DTTS cho 9 tháng học/ năm. - Tổ chức xây dựng điểm môi trường học tập tiếng Việt cho trẻ DTTS và cho giáo viên tham quan lớp học xây dựng điểm. - Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về nội dung chuyên đề cho các bậc phụ huynh và cộng đồng. Phối hợp tốt với phụ huynh trong công tác tăng cường Tiếng Việt cho trẻ ở nhà và đóng góp xây dựng CSVC lớp học. - Tăng cường kiểm tra, đánh giá chất lượng chuyên đề tại các lớp. 2. Biện pháp phối kết hợp với phụ huynh: - Tạo mỗi quan hệ thân mật và tin tưởng giữa giáo viên và gia đình, phối hợp với phụ huynh trong việc dạy tiếng Việt cho trẻ DTTS. Yêu cầu giáo viên làm tốt các nội dung sau: - Tổ chức các buổi tuyên truyền giúp phụ huynh hiểu được về lợi ích của tăng cường tiếng Việt cho trẻ DTTS (qua họp phụ huynh, họp phụ nữ, họp xã viên, loa phát thanh bản, hội thi, góc tuyên truyền nhóm lớp, buổi tuyên truyền điểm...) 6
5. Lạnh đạo và phụ huynh xem tuyên Cô Mai HT trường MN Lưu Kiền tuyên bố lý do buổi tuyên truyền truyền - Vận động phụ huynh đóng góp, mua sắm đồ dùng, tư trang phục vụ học tập, ăn ngủ.. tại trường cho trẻ ( có thêu, viết tên, ký hiệu riêng cá nhân trẻ) - Phụ huynh đóng góp nguyên vật liệu thiên nhiên và phế liệu gia đình cho lớp học để cô giáo làm đồ dùng đồ chơi và tổ chức cho trẻ thực hành trải nghiệm tự tạo sản phẩm. - Tăng cường giao tiếp tiếng Việt với con cái tại gia đình như: Trò chuyện, kể chuyện, hát dân ca địa phương và dịch lời bài hát ra tiếng Việt; đặt các câu hỏi và yêu cầu câu trả lời về đồ vật, con vật, sự vật; tổ chức một số trò chơi với con cái bằng tiếng Việt v..v - Quan tâm và thường xuyên theo dõi góc tuyên truyền của lớp. Giáo viên đang tuyên truyền cho phụ huynh 3. X©y dùng m«i tr­êng häc tËp tiÕng ViÖt. a. Sè l­îng: 7
6. ChØ ®¹o ®iÓm ChØ ®¹o ®¹i trµ Sè líp Sè ch¸u §Þa ®iÓm Sè líp Sè ch¸u §Þa ®iÓm 01 28 Lín K.KiÒn 08 161 Cßn l¹i b. Nội dung * Tạo môi trường chữ viết trong lớp học. - Xây dựng góc: Tuỳ theo diện tích, số lượng trẻ và điều kiện thực tế từng nhóm lớp để xây dựng các góc học tập trong lớp phù hợp (có thể từ 4-5 góc). Các góc bố trí phải đảm bảo các nguyên tắc như: góc động, tiếng ồn nhiều phải xa các góc tĩnh, góc đi lại nhiều sẽ gần các cửa chính để thuận tiện đi lại, góc cần nước sử dụng ( nghệ thuật tạo hình) gần vòi nước. Tất cả các góc phải có giá đựng đồ dùng đồ chơi, chiều cao giá đúng kích cỡ vừa tầm trẻ và có tên góc, hình ảnh minh hoạ hoạt động trong góc rõ ràng, đẹp. Góc học tập lớp 5 tuổi Khe Kiền Góc nghệ thuật - Đồ chơi bố trí trên góc phải có tên ( viết theo chữ in thường hoặc viết thường), sắp xếp theo chủng loại gọn gàng, thuận tiện trong sử dụng và ở dạng mở. - Chỉ đạo làm các bài tập góc ngôn ngữ (LQCC và LQVH) dán tường. Bài tập góc LQVH: Chủ điểm Thế giới thực vật VÝ dô: Hoa kÕt tr¸i ( ST Thu Hµ) G¾n h/¶ hoa cµ tim tÝm G¾n h/¶ hoa m­íp vµng vµng 8
7. chãi chang G¾n h/¶ hoa lùu §á nh­ G¾n h/¶ ®èm löa G¾n h/¶ hoa võng nho nhá G¾n h/¶ hoa ®ç xinh xinh G¾n h/¶ hoa mËn tr¾ng tinh Rung rinh tr­íc giã Nµy G¾n h/¶ c¸c b¹n nhá §õng h¸i G¾n h/¶ hoa G¾n h/¶ hoa yªu mäi ng­êi Nªn hoa G¾n h/¶ mét sè qña Bài tập góc làm quenvăn học Bài tập góc : LQCC Ví dụ: Chủ điểm thế giới thực vật LQCC: l,m,n 9
8. G¾n h/¶ qu¶ G¾n h/¶ qu¶ G¾nh/¶ qu¶ Lùu M¬ Na quả ...ơ quả....a quả....ựu Trẻ đang thực hiện bài tập góc làm quen chữ cái - Dòng 1, gắn đúng hình ảnh (quả m¬, quả na, quả lùu) - Dòng 2, tìm chữ in rỗng tô màu và gắn đúng vị trí tương ứng với hình ảnh. - Dòng 3, tìm và gắn chữ còn thiếu để từ có ý nghĩa, phát âm chữ cái, đọc từ (Quả mơ, quả na, quả lựu) Từ bài tập góc trẻ được hoạt động tích cực và phát triển ngôn ngữ thứ 2 tiếng Việt nhiều hơn. Các bài tập sẽ thay đổi sau mỗi chủ điểm để tránh sự nhàm chán cho trẻ. Khi hướng dẫn trẻ chơi cô giáo luôn chú ý yêu cầu trẻ phát âm tên gọi các hình ảnh, phát âm chữ cái, đọc và điền các chữ cái có trong từ (đối với trẻ 5 tuổi). -Sáng tạo bài tập góc về môn LQVT cho trẻ 5 tuổi về nhận biết số lượng. 10
9. Trẻ 5 tuổi đang thưc hiện bài tập góc môn Làm quen với toán - Xây dựng góc thư viện của bé: Bố trí giá kệ để sắp xếp sách truyện tranh, bộ sưu tập tranh do cô và trẻ cùng làm theo chủ đề; chuyện kể sáng tạo theo tranh dán tường; sắp xếp một số đồ vật, con rối để đóng kịch các tác phẩm văn học, viết rõ ràng tên sách, tên nhân vật đồ dùng của nó vào bên dưới. Trang trí 1 số tranh ảnh theo chủ đề trên tường (các khoảng trống hợp lý) . Trẻ 5 tuổi đang thưc hiện bài tập góc môn Trẻ 5 tuổi đang chơi ở góc sách làm quen văn học dán trên tường *. Tạo môi trường học tập tiếng Việt ngoài lớp học: - Tên trường, tên lớp: có biển ghi tên trường, lớp học gắn ở cổng, cửa chính. Thường xuyên hỏi trẻ tên trường mình, lớp học mình là gì? 11
10. Vườn rau sạch trường MN Lưu Kiên Trường Mn Lưu Kiền Xây dựng vườn hoa, cây cảnh, vườn rau, vườn thuốc nam, vườn cây ăn quả ở các ví trí hợp lý. Viết tên và cắm biển cho chúng. Thường xuyên tổ chức cho trẻ chăm sóc, khám phá MTXQ để mở rộng vốn tiếng Việt cho trẻ. Vườn hoa trường MN Lưu Kiền Vườn thuốc nam trường MN Lưu Kiền Nhà vệ sinh có ghi biển hướng dẫn khu vệ sinh nam, nữ, biển cấm đi chân đất, biển hướng dẫn đi xong dội nước, rửa tay bằng xà phòng..gắn ở các vị trí hợp lý, dễ quan sát. - Toàn bộ khu vực trong và ngoài lớp phải sạch sẽ, an toàn. 4. Bồi dưỡng nâng cao kiến thức về phương pháp “ Tăng cường tiếng Việt cho trẻ DTTS” cho giáo viên. 12
11. Đầu năm học tổ chức tập huấn nội dung chuyên đề cho GV toàn trường với các nội dung chính sau: - In ấn cung cấp tài liệu cho GV (chuyên đề tăng cường TV, 150 buổi học cho trẻ 5tuổi DTTS, hướng dẫn GV về tăng cường TV....) - Tổ chức các tiết dạy mẫu chuyên đề (3 tiết/năm), rút kinh nghiệm. Tài liệu tham khảo Dự giờ dạy mẫu - Hướng dẫn ứng dụng một số trò chơi giúp tăng cường tiếng Việt cho trẻ. - Hướng dẫn xây dựng môi trường điểm về tăng cường TV cho trẻ DTTS. - Tổ chức buổi tuyên truyền điểm về huy động phụ huynh tham gia đóng góp, xây dựng môi trường học tập TV cho trẻ DTTS - Phương pháp khai thác sử dụng đồ dùng trực quan vào dạy trẻ nói TV. - Đăng ký chỉ tiêu thi đua của chuyên đề. - Tham gia hội thảo tăng cường tiếng Việt do sở Giáo dự và Đào tạo tổ chức cho 7 huyện miều núi tham quan học tập. - Tổ chức hội thảo tại trường cho toàn giáo viên tham gia trao đổi học tập. - Thực hiện dạy trẻ bằng tiếng Việt, hạn chế sử dụng tiếng DTTS khi dạy trẻ ( đối với GV người địa phương), chỉ sử dụng để giải thích khi trẻ khó hiểu một nội dung nào đó. Sau tập huấn nhà trường sắp xếp lịch kiểm tra, dự giờ góp ý cho giáo viên. đồng thời bổ cứu những thiếu sót mà giáo viên thực hiện chưa hiệu quả. 5. Lồng ghép tăng cường tiếng Việt hợp lý vào chương trình chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ hàng ngày. 13