Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn, tự tin cho học sinh Lớp 3

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn, tự tin cho học sinh Lớp 3

1. I. ĐẶT VẤN ĐỀ: 1. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến: Như chúng ta đã biết kĩ năng sống của học sinh là một trong những vấn đề được toàn ngành Giáo dục nói chung và bậc Tiểu học nói riêng quan tâm đến. Có nhiều quan niệm về kĩ năng sống. Nhưng theo tôi kĩ năng sống đơn giản là tất cả những điều cần thiết chúng ta phải biết để có thể thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày. Kĩ năng sống được hình thành theo một quá trình, hình thành một cách tự nhiên qua những va chạm, những trải nghiệm trong cuộc sống và qua giáo dục mà có. Có nhiều nhóm kĩ năng sống như: nhóm kĩ năng nhận thức, nhóm kĩ năng xã hội và nhóm kĩ năng quản lí bản thân... Dù là kĩ năng nào cũng đều rất quan trọng và cần thiết với mỗi con người. Tuy nhiên để học sinh có thể học tập đạt hiệu quả cao nhất, đáp ứng yêu cầu đổi mới của xã hội đòi hỏi học sinh phải có kĩ năng mạnh dạn, tự tin trước mọi người, trước công việc. Bộ Giáo dục - Đào tạo chủ trương dạy kĩ năng sống là một trong những tiêu chí đánh giá "Trường học thân thiện - học sinh tích cực". Bản thân tôi là một giáo viên chủ nhiệm nhiều năm phần lớn tôi nhận thấy hầu như tất cả các em đều có điểm chung đó là kĩ năng giao tiếp còn nhiều hạn chế, chỉ có một số học sinh khá giỏi mạnh dạn tham gia còn học sinh nhút nhát thì thu mình ngại tham gia. Đặc biệt một số em không dám bộc lộ trước thầy cô, trước bạn bè, trước cha mẹ, đặc biệt trước người lạ. Xuất phát từ lý do đó tôi nhận thấy việc rèn sự mạnh dạn, tự tin cho học sinh là một việc làm rất quan trọng. Nhà trường sẽ là môi trường tốt cho các em hình thành và tôi luyện kỹ năng đó để các em trở thành người tài xây dựng đất nước, có khả năng hội nhập cao, từng bước trở thành công dân toàn cầu. Đây cũng là một nhiệm vụ quan trọng đối với các thầy cô giáo, đặc biệt là các thầy cô giáo làm công tác chủ nhiệm lớp. Xác định được tầm quan trọng đó, tôi đã nghiên cứu thực hiện “Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn, tự tin cho học sinh lớp 3”, mong muốn đem lại cho các em sự mạnh dạn, tự tin trong các hoạt động học tập và vui chơi. Để trang bị cho các em những kĩ năng cần thiết làm hành trang bước vào đời. 2. Mục đích của sáng kiến: - Trên cơ sở lí luận và thực tiễn việc rèn luyện sự mạnh dạn, tự tin cho học sinh lớp 3 trong công tác chủ nhiệm. Qua đó giúp giáo viên có được những kinh nghiệm rèn luyện để học sinh trở nên nhanh nhẹn và mạnh dạn hơn trong mọi lĩnh vực. - Phát hiện và phát triển khả năng riêng biệt của từng học sinh gắn với các hoạt động học tập và và các hoạt động ngoài giờ lên lớp.
2. 2 - Bồi dưỡng những nhân tố có khả năng riêng biệt nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển và hội nhập của đất nước. 3. Thời gian, đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu: 3.1. Thời gian nghiên cứu: - Từ tháng 9 năm học 2024 – 2025 đến tháng 3 năm học 2024 – 2025. 3.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu: a. Đối tượng nghiên cứu - Một số biện pháp rèn sự mạnh dạn, tự tin cho học sinh lớp 3. b. Phạm vi nghiên cứu - Học sinh lớp 3A2 đang giảng dạy trường tiểu học Phú Sơn. 3.3. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp điều tra, quan sát tìm hiểu thực trạng chất lượng dạy học ở trường Tiểu học đang giảng dạy đặc biệt là thực trạng của học sinh lớp 3A2 năm học 2023 – 2024. - Phương pháp thống kê - Phương pháp thực nghiệm: làm thử và rút kinh nghiệm - Phương pháp tổng kết kinh nghiệm II. NỘI DUNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN 1. Hiện trạng của vấn đề: Song song với việc thực hiện đổi mới chương trình sách giáo khoa, giáo viên trường Tiểu học Phú Sơn thực hiện đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy năng lực, tính tích cực, chủ động của người học. Việc đổi mới phương pháp dạy học được tiến hành ở tất cả các môn học. Nhà trường đã tổ chức các chuyên đề theo tinh thần đổi mới nhằm phát huy tính tích cực, mạnh dạn tự tin của học sinh và phát triển năng lực cho học sinh. Trong quá trình thực hiện, tôi nhận thấy có một số thuận lợi và khó nhăn như sau: 1.1 Thuận lợi - Giáo viên tâm huyết, nhiệt tình bám trường lớp, quan tâm tìm hiểu từng đối tượng học sinh để cô trò hiểu nhau hơn từ đó có biện pháp giáo dục phù hợp với từng em. Giáo viên coi học sinh như những người bạn để các em cảm thấy thật gần gũi, sẵn sàng chia sẻ tâm sự với thầy cô của mình mọi chuyện. - Trong các tiết dạy, giáo viên đã quan tâm đến các đối tượng học sinh, khuyến khích, khơi gợi học sinh trí tưởng tượng, óc sáng tạo. Bên cạnh đó, nhiều tiết dạy giáo viên đã thay đổi hình thức, phương pháp dạy học, sử dụng đồ dùng dạy học hợp lí, thiết kế một số trò chơi mới có ứng dụng công nghệ thông tin gây hứng thú cho học sinh trong học tập. - Đa số học sinh ngoan, tích cực tham gia các hoạt động của trường, của
3. 3 lớp, tham gia hợp tác thảo luận nhóm với các bạn. - Cha mẹ học sinh học sinh quan tâm, tạo điều kiện học tập cho con, thường xuyên trao đổi với cô về tình hình học tập của con. 1.2. Khó khăn - Một số giáo viên vẫn còn khoảng cách, chưa thật gần gũi với các em vì thế một số em không dám thể hiện bản thân vì sợ nếu sai cô sẽ phạt, các bạn chê cười. - Một số giáo viên thấy em nào trong lớp còn nhút nhát, tự ti thì các hoạt động tập thể múa hát văn nghệ chào mừng các ngày lễ hội không chọn các em tham gia, mà chỉ chọn những em có năng khiếu, mạnh dạn, tự tin. Chính vì vậy, các em nhút nhát lại càng nhút nhát hơn. - Học sinh còn bỡ ngỡ, rụt rè chưa quen với các hoạt động báo cáo nhóm, kĩ thuật dạy học phát huy tính tích cực của học sinh. Nên chỉ những em tự tin nói trước đám đông sẽ làm trưởng nhóm, những em rụt rè, nhút nhát sẽ không thể hiện bản thân mình. - Số ít cha mẹ học sinh bận công việc còn chưa thật quan tâm đến con em mình, chưa trao đổi thường xuyên với cô giáo chủ nhiệm để tìm ra biện pháp động viên con mạnh dạn, tự tin hơn. Trước thực trạng trên tôi tiến hành điều tra sự mạnh dạn, tự tin của 30 học sinh lớp 3A2 tôi trực tiếp giảng dạy vào đầu tháng 9 năm học 2023 - 2024, thông qua hoạt động thảo luận nhóm trong các tiết học. Tôi thấy những kĩ năng này của các em còn nhiều hạn chế. Các em chưa mạnh dạn, tự tin trong mọi hoạt động. Kết quả thu được thể hiện trong bảng sau: Bảng 1: Bảng tổng hợp kết quả khảo sát học sinh thể hiện sự mạnh dạn, tự tin của lớp 3A2 vào tháng 3 - Năm học 2024 - 2025 Tốt Đạt Cần cố gắng Năng lực Số Số Số % % % lượng lượng lượng Giao tiếp 9/30 30% 18/30 60% 3/30 10% Hợp tác 8/30 28% 17/30 56% 5/30 16% Tự chủ 12/30 40% 14/30 48% 4/30 12% Sáng tạo 10/30 32% 16/30 54% 4/30 14% Qua khảo sát, tôi nhận thấy: Tỉ lệ học sinh giao tiếp tốt rất ít chiếm 30%, trong khi số học sinh giao tiếp đạt yêu cầu chiếm 60%. Đặc biệt vẫn còn 10% số học sinh trong lớp năng lực giao tiếp chưa tốt, cần cố gắng.
4. 4 Đa số tinh thần hợp tác của các em chưa tốt. Số lượng các em học sinh có tinh thần hợp tác ở mức đạt rất cao chiếm 56% số học sinh cả lớp. Trong khi số lượng học sinh hợp tác ở mức tốt chỉ chiếm 28%. Năng lực tự chủ ở mức tốt chiếm 40% số học sinh cả lớp, 48% học sinh có tinh thần đoàn kết chỉ ở mức đạt. Vẫn còn 12% số học sinh cả lớp chưa đoàn kết với bạn. Số học sinh có kĩ năng sáng tạo ở mức tốt chỉ chiếm 32% số học sinh cả lớp, 54% số học sinh có kĩ năng sáng tạo chỉ ở mức đạt, 14% số học sinh cần cố gắng. 1.3. Nguyên nhân của thực trạng Trước kết quả điều tra trên, tôi rất trăn trở và đã nhận thấy một số nguyên nhân như sau: a. Về phía học sinh Học sinh lớp 2 còn nhỏ nên việc thể hiện các kĩ năng còn yếu, chưa mạnh dạn thể hiện bản thân. Các em còn ngại nói, ngại viết, khả năng tự học, tự tìm tòi còn hạn chế, đặc biệt là kĩ năng giao tiếp, tự bộc lộ bản thân. Nhiều em rụt rè, nhút nhát, không dám bày tỏ ý kiến, thái độ của mình trước một sự việc, nhất là trong hoạt động chung. b. Về phía cha mẹ học sinh Một số cha mẹ học sinh còn có tư tưởng chủ quan cho rằng học sinh lớp 3 còn nhỏ nên kĩ năng sống chưa tốt như vậy là đương nhiên, chưa cần quan tâm nhiều. c. Về phía giáo viên Hầu hết giáo viên đều chú trọng vào dạy kiến thức cơ bản, chưa chú trọng một cách đúng mực về giáo dục kỹ năng sống nên việc rèn phẩm chất, năng lực phần nào có chút hạn chế, đặc biệt là giáo dục tính tự tin, tinh thần đoàn kết cho học sinh. Trong khi đó, việc rèn sự mạnh dạn, tự tin học sinh được tiến hành bằng rất nhiều hình thức, thông qua nhiều môn học đó là sự lồng ghép, sự tích hợp, sự rèn giũa thường xuyên, liên tục. Có như vậy thì học sinh mới có sự chuyển biến tích cực được. Tóm lại, những nguyên nhân trên làm hạn chế sự hình thành sự mạnh dạn, tự tin của học sinh. Vì vậy, tôi luôn suy nghĩ làm thế nào để tìm ra các biện pháp rèn sự mạnh dạn, tự tin cho học sinh lớp 3. 2. Biện pháp thực hiện: 2.1 : Biện pháp 1: Rèn sự mạnh dạn, tự tin cho học sinh thông qua việc tạo sự gần gũi và thân thiện với các em Mục đích: Mục tiêu của việc tạo sự thân thiện và gần gũi với các em giúp cô trò hiểu nhau hơn nhằm tạo môi trường thân thiện giúp học sinh phát triển khả năng giao
5. 5 tiếp mạnh dạn, tự tin hơn. Cách tiến hành: Đầu tiên, sau khi nhận lớp, để tạo sự gần gũi và gắn kết giữa học sinh và giáo viên chủ nhiệm, tôi sắp xếp nhiều thời gian cho học sinh được giới thiệu về mình, động viên khuyến khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích, ước mơ tương lai cũng như mong muốn của mình với các em. Đây là hoạt động giúp cô trò hiểu nhau, đồng thời tạo một môi trường học tập thân thiện “Trường học thật sự trở thành ngôi nhà thứ hai của các em, các thầy cô giáo là những người thân trong gia đình”. Đây cũng là một điều kiện rất quan trọng để phát triển khả năng giao tiếp của học sinh. Bởi học sinh không thể mạnh dạn, tự tin trong một môi trường mà giáo viên luôn gò bó và áp đặt. Tiếp theo trong tuần đầu, tôi cho học sinh tự do lựa chọn vị trí ngồi của mình để qua đó phần nào nắm được đặc điểm tính cách của các em: mạnh dạn hay nhút nhát, thụ động hay tích cực, thích thể hiện hay không thích...và tiếp tục qua những tuần học sau, bản thân chú ý quan sát những biểu hiện về thái độ học tập, những cử chỉ, hành vi tại vị trí ngồi mà các em chọn để bắt đầu có điều chỉnh phù hợp, tạo cơ hội để học sinh chia sẻ, kể chuyện về bản thân, gia đình của mình. Giáo viên chủ nhiệm cần phải thực sự hiểu, gần gũi, tạo niềm tin, chỗ dựa cho học sinh. Có niềm tin thì các em mới yêu cô, cảm thấy gần gũi, tin tưởng ở thầy cô và dễ dàng chia sẻ mọi điều với thầy cô. Ví dụ: Trong lớp tôi có một em tên là Tú học rất ngoan, cẩn thận, tiếp thu bài nhanh nhưng vẫn không tự tin, mạnh dạn trước lớp hay ngoài giờ học. Tôi đã gần gũi và tìm cách trò chuyện thân mật với em vào các giờ ra chơi hay các buổi trưa bán trú ở lại trường thì được biết gia đình em rất hoàn cảnh, bố mẹ li hôn mỗi người một nơi nên em phải ở với ông bà nội. Chính vì sự thiếu thốn tình yêu thương của bố mẹ nên Nam cảm thấy mình không tự tin, không mạnh dạn trước các hoạt động. Kết quả: Khi áp dụng biện pháp này, tôi thấy hiệu quả rất tốt. Cô trò hiểu nhau hơn, các con không còn cảm thấy khoảng cách với thầy cô. Nhiều học sinh nhút nhát đã chia sẻ với cô giáo, các bạn về bản thân và gia đình mình
6. 6 Hình ảnh cô giáo vui chơi cùng học sinh trong giờ ra chơi 2.2 : Biện pháp 2: Rèn sự mạnh dạn, tự tin thông qua các giờ học trên lớp, các ngày lễ hội, hoạt động ngoại khóa. Mục đích: Hiệu quả rèn kĩ năng sống không đo đếm được bằng những con số chính xác nhưng được thể hiện bằng những biểu hiện cụ thể. Rèn sự mạnh dạn, tự tin thông qua các giờ học trên lớp, các ngày lễ hội, hoạt động ngoại khóa giúp các em thể hiện tốt những phẩm chất, khả năng của mình. Song song với việc rèn đạo đức thì việc đổi mới phương pháp giáo dục đóng vai trò hết sức quan trọng, nó có tác dụng giúp học sinh rèn luyện các kĩ năng tự tin, đoàn kết và hợp tác trong học tập. Cách tiến hành: Tôi thường chọn những em có năng khiếu văn nghệ tự tin biểu diễn và những em còn nhút nhát chưa tự tin tham gia vào đội văn nghệ để cô và các bạn có năng khiếu tập cho các em. Lúc đầu các em còn e ngại không chịu vào đội tập, nhưng sau khi được cô và các bạn động viên thì các em đã tham gia và tập rất tốt. Ngoài ra, trong các giờ học tôi thường xuyên tổ chức cho học sinh hoạt động theo nhóm, đóng vai nhằm tạo môi trường học tập thân thiện, giúp các em biết cách hợp tác, cải thiện hành vi giao tiếp, các em trở nên thân thiện với bạn từ đó giúp bầu không khí trở nên sôi nổi hơn.
7. 8 Giáo viên đổi mới hình thức tổ chức dạy học nhằm tạo hứng thú cho học sinh
8. 9 Học sinh tự tin tham gia hoạt động sắm vai trong giờ học
9. 10 Thông qua các ngày lễ, các hoạt động trải nghiệm ngoại khóa giáo viên cho học sinh tham gia biểu diễn các tiết mục văn nghệ, tham gia các trò chơi tập thể để học sinh mạnh dạn, tự tin. Học sinh mạnh dạn, tự tin tham gia hoạt động trải nghiệm Học sinh tự tin tham gia biểu diễn văn nghệ
10. 11 Kết quả: Qua các hoạt động như đã nêu trên, tôi thấy các em tham gia rất tích cực, vui vẻ, tự mỗi em trình bày ý kiến của mình với bạn bè, với thầy cô một cách mạnh dạn, tự tin. Qua đây, tạo ra được thói quen tốt cho bản thân mỗi em, các em tham gia các hoạt động một cách chủ động, tích cực vào quá trình học tập, vui chơi. 2.3 : Biện pháp 3: Nêu gương và ghi nhận sự tiến bộ của học sinh trong ngày, trong tuần Mục đích: Giúp học sinh cảm thấy có động lực mỗi khi nêu quan điểm cá nhân thể hiện bản thân mình. Các em sẽ mạnh dạn nói lên suy nghĩ của mình để được cô khen ngợi, được cô tặng quà. Cách tiến hành: Một điều không thể thiếu nhằm tạo sự hưng phấn, vui vẻ, phấn khởi, giúp các em có ý thức cao trong việc rèn luyện các kĩ năng đó là chú ý đến công tác động viên, khen thưởng, khích lệ học sinh. Học sinh tiểu học rất thích được khen trước bạn bè. Nắm được điều này, tôi thường xuyên nêu gương và ghi nhận sự tiến bộ của học sinh trong ngày, trong tuần thông qua nhiều hình thức khác nhau. Trong các tiết học có những học sinh chưa mạnh dạn, tự tin, tôi luôn động viên, khuyến khích, quan sát khích lệ và biểu dương các em kịp thời, khen ngợi những ưu điểm của các em nhiều hơn là phê bình khuyết điểm. Tôi luôn cố tìm ra những ưu điểm để khen ngợi động viên các em. Nhưng trong khi khen, cũng không quên chỉ ra những thiếu sót để các em khắc phục và ngày càng hoàn thiện hơn. Tôi luôn khuyến khích các em khám phá và tìm hiểu về những điều xung quanh liên quan đến bài học, nếu các em yêu thích hứng thú với cái gì đó thì sẽ có nhiều cơ hội trải nghiệm với cái đó hơn. Khi giỏi và biết nhiều về một lĩnh vực nào đó, trẻ sẽ tự tin hơn và mạnh dạn hơn khi giao tiếp hoặc trong đám đông. Trong quá trình dạy học, tôi luôn áp dụng mục tiêu 3 không: Không so sánh, không tỏ thất vọng, không la mắng khi trẻ thất bại. Chỉ có như vậy, trẻ mới tin tưởng và yêu quý bản thân hơn từ đó việc dạy trẻ mạnh dạn tự tin cũng sẽ dễ dàng hơn. Để các em có tinh thần học tập tốt hơn tôi thường làm những tấm thư khen ngợi, những món quà nhỏ hoặc những hình dán sticker để gửi tặng các em có kết quả học tập và rèn luyện tốt trong một tháng. Đây là một hình thức động viên về tinh thần rất có giá trị và hiệu quả. Các em sẽ nhanh nhẹn hơn, cảm thấy mạnh dạn tự tin hơn. Để tránh trường hợp một em nhận được nhiều phần thưởng liên tục, tôi sẽ linh hoạt đưa ra các tiêu chí thi đua để tất cả các học sinh trong lớp