SKKN Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán Lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội

Nội dung tài liệu: SKKN Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán Lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội

1. Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Với học sinh tiểu học nói riêng và học sinh phổ thông nói chung, môn Toán là môn học vô cùng quan trọng. Môn Toán ở bậc tiểu học góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu (yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm); năng lực chung (tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo); năng lực Toán học (tư duy và lập luận; mô hình hoá Toán học; giải quyết vấn đề) của học sinh. Cùng với các lớp dưới, chương trình Toán lớp 3 chính là cái gốc của môn Toán bậc tiểu học. Ở lứa tuổi này, các em rất tò mò, thích khám phá và tiếp cận với những điều thú vị và mới mẻ. Chính vì vậy, môn Toán là môn học mà các em chưa thật sự yêu thích và muốn tìm hiểu. Thực tế cho thấy, phần lớn học sinh chưa biết vận dụng kiến thức bài học để áp dụng vào thực hành một cách linh hoạt và hiệu quả. Nếu học sinh chưa học tốt môn Toán ở lớp dưới thì lên các lớp trên các em học sẽ rất vất vả và ảnh hưởng rất nhiều đến các môn tự nhiên khác. Vậy làm thế nào để giúp học sinh yếu lớp 3 thêm yêu thích và hứng thú hơn khi học môn Toán? Với những lý trên, tôi xin đưa ra sáng kiến: “Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội.” 2. Mục đích nghiên cứu Tìm ra một số biện pháp nhằm giúp học sinh tự tin, hứng thú hơn khi học môn Toán, phát triển năng lực cho học sinh lớp 3A2 trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. 3. Đối tượng nghiên cứu Giáo viên giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. 1
2. Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. 4. Đối tượng khảo sát Học sinh lớp 3A2 Trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. 5. Nhiệm vụ nghiên cứu Đưa ra một số biện pháp giúp học sinh tự tin hơn với môn Toán lớp 3 tại trường tiểu học Bạch Mai. 6. Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 3A2 tiểu học Bạch Mai – quận Hai Bà Trưng – Hà Nội năm học 2023 – 2024 đến nay. 7. Thời gian nghiên cứu: Từ năm học 2023 – 2024 đến nay (tháng 12 năm 2024) 8. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp tổng kết kinh nghiệm - Phương pháp nghiên cứu bằng điều tra - Phương pháp quan sát. - Phương pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu. 2
3. Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. PHẦN 2: NỘI DUNG 1. Cơ sở lý luận 1.1. Vai trò của môn Toán bậc Tiểu học trong chương trình giáo dục phổ thông 2018. Môn Toán bậc Tiểu học nói riêng và môn Toán trong chương trình phổ thông nói chung góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực toán học cho học sinh; phát triển kiến thức, kĩ năng then chốt và tạo cơ hội để học sinh được trải nghiệm, vận dụng toán học vào thực tiễn; tạo lập sự kết nối giữa các ý tưởng toán học, giữa Toán học với thực tiễn, giữa Toán học với các môn học và hoạt động giáo dục khác, đặc biệt với các môn Khoa học, Khoa học tự nhiên, Công nghệ... Môn Toán giúp học sinh hiểu được một cách có hệ thống những khái niệm, nguyên lí, quy tắc toán học cần thiết nhất cho tất cả mọi người, làm nền tảng cho việc học tập ở các trình độ học tập tiếp theo hoặc có thể sử dụng trong cuộc sống hằng ngày. Với học sinh Tiểu học, nhất là học sinh lớp 3 các em ở lứa tuổi thích khám phá, tìm tòi nhưng chưa tập trung được lâu. Chính vì vậy, môn Toán vẫn là môn học khô khan, chưa thực sự thu hút các em. Bởi vậy, giáo viên cần phải thay đổi hình thức dạy học giúp học sinh cảm thấy môn học này thực sự quan trọng và thú vị. Để đưa ra được những hình thức dạy học phù hợp với học sinh thì giáo viên cần đặt mình vào vị trí của các em mới có thể nắm bắt được điểm mạnh, điểm yếu để đưa ra các biện pháp phù hợp với từng đối tượng học sinh trong lớp. 1.2. Nội dung, chương trình môn Toán lớp 3 - Tổng số tiết Toán: 175 tiết ( 5 tiết/1 tuần) trong đó: + Học kì I: 90 tiết + Học kì II: 85 tiết Với bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống có 16 chủ đề như sau: 3
4. Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. - Chủ đề 1: Ôn tập và bổ sung - Chủ đề 2: Bảng nhân, bảng chia - Chủ đề 3: Làm quen với hình phẳng, hình khối - Chủ đề 4: Phép nhân, phép chia trong phạm vi 100. - Chủ đề 5: Một số đơn vị đo độ dài, khối lượng, dung tích, nhiệt độ. - Chủ đề 6: Phép nhân, phép chia trong phạm vi 1000 - Chủ đề 7: Ôn tập học kì I. - Chủ đề 8: Các số đến 10.000 - Chủ đề 9: Chu vi, diện tích một số hình phẳng. - Chủ đề 10: Cộng, trừ, nhân, chia trong phạm vi 10.000. - Chủ đề 11: Các số đến 100.000. - Chủ đề 12: Cộng trừ trong phạm vi 100.000. - Chủ đề 13: Xem đồng hồ. Tháng – năm. Tiền Việt Nam. - Chủ đề 14: Nhân, chia trong phạm vi 100.000 - Chủ đề 15: Làm quen với yếu tố thống kê, xác xuất. - Chủ đề 16: Ôn tập cuối năm. 2. Cơ sở thực tiễn Thực trạng a. Thuận lợi - Ban giám hiệu trường Tiểu học Bạch Mai luôn đặt vấn đề đổi mới phương pháp dạy học là kim chỉ nam trong quá trình giảng dạy của giáo viên trong trường. Chính vì vậy, Ban giám hiệu thường xuyên tổ chức các buổi tập huấn mời các chuyên gia về trường tư vấn, chia sẻ về đổi mới phương pháp dạy học. Bên cạnh đó giáo viên được tham gia hội giảng, chuyên đề hàng tháng để nâng cao trình độ và chuyên môn nghiệp vụ. - Đa số giáo viên rất tích cực, hứng thú cập nhật, đổi mới phương pháp dạy học. 4
5. Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. b. Khó khăn - Về phía giáo viên + Giáo viên truyền thụ kiến thức áp đặt, khô cứng, chưa tích cực đổi mới phương pháp dạy học nhất là giáo viên lớn tuổi. + Khi giảng dạy ở một số giáo viên vẫn chưa đầu tư vào bài dạy, vẫn dạy thủ công, rất hạn chế sử dụng công nghệ thông tin trong bài dạy. Giáo án điện từ, đồ dùng dạy học chưa được sử dụng hiệu quả. + Giáo viên chưa quan tâm tới việc phân loại các nhóm đối tượng học sinh có học lực khác nhau trong lớp. - Về phía học sinh + Tư duy của học sinh lớp 3 mới ở giai đoạn đầu nên khả năng ghi nhớ thông tin, kiến thức toán học với các em khá khó khăn. + Học sinh mới chỉ biết học thuộc thụ động và chưa biết vận dụng kiến thức bài học để áp dụng vào thực hành giải toán. + Khả năng lĩnh hội kiến thức của các em chưa đồng đều. - Về phía phụ huynh học sinh + Phụ huynh học sinh do phần lớn làm kinh doanh nên ít có thời gian quan tâm và sát sao việc học tập của các con mà chủ yếu phó mặc việc học của các con cho các thầy cô giáo. + Năm học 2023 – 2024 và năm học 2024 - 2025 được sự phân công của Ban giám hiệu, tôi chủ nhiệm và tham gia giảng dạy lớp 3A2. Đa số các em đều là con em gia đình tiểu thương và cùng sinh năm 2015, 2016 3. Các biện pháp mới đã tiến hành để tạo hứng thú cho học sinh khi học môn Toán lớp 3. a. Biện pháp 1: Chia nhóm đối tượng học sinh trong lớp để đưa ra phương ra các dạng bài tập phù hợp. 5
6. Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. Mục đích Năm học nào cũng vậy, tôi nhận thấy trình độ nhận thức cũng như năng lực của học sinh trong lớp rất khác nhau. Chính vì vậy, giáo viên cần phải chia nhóm đối tượng học sinh để đưa ra được những phương pháp, các dạng bài tập phù hợp với từng nhóm đối tượng học sinh. Nội dung của biện pháp: Từ đầu năm học, giáo viên dựa trên bài kiểm tra chất lượng đầu năm học chia nhóm đối tượng học sinh trong lớp để đưa ra phương pháp, các dạng bài tập phù hợp với học sinh. Kế hoạch kiểm tra, đánh giá đảm bảo công bằng, khách quan, phân loại được đối tượng học sinh. Cách thức thực hiện: Sau khi nhận lớp 3A2, tôi đã tiến hành ra đề khảo sát chất lượng học sinh vào đầu tháng 9 môn Toán, nội dung kiểm tra là kiến thức môn Toán lớp 2. Bài kiểm tra yêu cầu học sinh thực hiện các phép tính nhân, chia, cộng, trừ trong phạm vi 1000. Kết quả khảo sát năm học 2023 – 2024 và năm học 2024 – 2025 như sau: 40 35 30 25 20 15 10 5 0 Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành Đầu năm học Kết quả khảo sát đầu năm học 2023 - 2024 6
7. Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. 40 35 30 25 20 15 10 5 0 Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành Đầu năm học Kết quả khảo sát đầu năm học 2024 - 2025 Kết quả kiểm tra cho thấy còn nhiều học sinh chưa thuộc bảng nhân, bảng chia chính vì vậy thực hiện các phép tính còn nhầm lẫn dẫn đến kết quả sai. Với dạng bài toán có lời văn, các em chưa xác định được vấn đề mà bài toán hỏi để đưa ra cách giải đúng. Sau khi kiểm tra chất lượng đầu năm học. Từ kết quả trên, tôi đã chia lớp thành 3 nhóm: + Nhóm 1: Khá – giỏi + Nhóm 2: Trung bình + Nhóm 3: Yếu, kém. Tiến trình thực hiện: Ở các bài học, tôi yêu cầu cả lớp hoàn thành bài tập trong sách giáo khoa và sách bài tập vào giờ chính khóa đặc biệt quan tâm và sát sao tới các học sinh yếu, kém, trung bình. Sau khi học sinh hoàn thành bài tập, giáo viên chấm bài học sinh, chỉ ra lỗi sai và chữa bài cho cả lớp. Vào các tiết tăng cường toán, tôi giao phiếu học tập cho từng nhóm học sinh: - Nhóm 1: Các dạng bài tập nâng cao cho học sinh khá, giỏi phát triển năng lực. 7
8. Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. - Nhóm 3: Các dạng bài tập tương tự những bài trong sách giáo khoa, sách bài tập giúp học sinh nắm chắc kiến thức cơ bản. Tôi giao 1 phiếu bài tập cho học sinh cả 3 nhóm với yêu cầu sau: - Nhóm 1: Hoàn thành tất cả phiếu ( cả 3 phần) - Nhóm 2: Hoàn thành phần 1,2 của phiếu - Nhóm 3: Hoàn thành phần 1 của phiếu. Khuyến khích cả lớp hoàn thành cả 3 phần của bài tập. Sau khi học sinh hoàn thành bài tập, giáo viên chấm, chữa lỗi sai, tập trung vào học sinh yếu kém. Ví dụ: Khi dạy bài Ôn tập các số đến 1000. Vào tiết hướng dẫn học tôi sẽ giao phiếu cho học sinh. Nội dung phiếu bài tập giao cho các nhóm. b. Biện pháp 2: Lập bảng tổng hợp các qui tắc toán học lớp 3. Mục đích: - Giúp học sinh nắm chắc kiến thức cơ bản sau mỗi bài học - Vận dụng kiến thức đã học vào thực hành linh hoạt, chính xác. Nội dung và cách thực hiện: - Tôi đã tự soạn lại các qui tắc đã học và có ví dụ, rồi in trên giấy A4, phát cho học sinh, yêu cầu các em phải học thuộc. 8
9. Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. Hình ảnh các qui tắc tôi tự tổng hợp phát cho học sinh học. - Giờ truy bài các bạn lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng kiểm tra quy tắc các bạn và kiểm tra chéo lẫn nhau. - Trong quá trình làm bài tập hoặc vào tiết luyện tập tôi cũng đan xen kiểm tra kiến thức đã học trước khi làm bài tập. Ví dụ 1: Học bài: Bảng nhân 6, chia 6 (Tiết 2) Vì là tiết luyện tập nên trước khi vào bài giáo viên sẽ cho học sinh khởi động với trò chơi liên quan đến bảng nhân 6, chia 6 để ôn tập lại kiến thức đã học. Ví dụ 2: Khi cho học sinh làm bài tập liên quan đến dạng toán: “Gấp một số lên một số lần” tôi sẽ đặt câu hỏi cho học sinh: “Muốn gấp một số lên một số lần con sẽ làm như thế nào?”. Từ đó, có thể giúp các em nhớ lại kiến thức đã học để làm bài tập tốt hơn. Với biện pháp này, tôi nhận thấy học sinh nhớ rất tốt nội dung và kiến thức bài học, biết áp dụng các qui tắc hiệu quả. 9
10. Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. c. Biện pháp 3: Sử dụng đồ dùng dạy học hợp lý, hiệu quả Mục đích Trong quá trình dạy học của giáo viên không thể thiếu đồ dùng dạy học nhất là đối với học sinh Tiểu học. Với học sinh lớp 3, nhận thức của các em đang còn hạn chế thông qua hình ảnh, đồ dùng dạy học sẽ giúp các em khăc sâu hơn những kiến thức mà giáo viên truyền đạt. Học đi đôi với hành, vừa là nguyên lý giáo dục vừa là phương pháp học tập hiệu quả. Đặc biệt, khi được nhìn, sờ và cảm nhận thì sự hứng thú học tập của học sinh sẽ tăng. Vì thế, vai trò, vị trí, của đồ dùng thiết bị dạy học với giáo dục cực kì quan trọng, cũng là yếu tố làm nên thành công của chương trình mới. Nội dung và cách thực hiện Với bản thân tôi, luôn nhận thức đúng đắn về việc sử dụng đồ dùng dạy học trong giảng dạy. Trong quá trình dạy học, tôi nhận thấy việc sử dụng đồ dùng dạy học vào bộ môn Toán nói riêng và các bộ môn khác nói chung là vô cùng quan trọng. Sử dụng đồ dùng dạy học phù hợp giúp học sinh khắc sâu kiến thức bài học, giáo viên cũng dễ dàng hơn trong việc truyền tải kiến thức đến với học sinh của mình. Ngoài những đồ dùng dạy học được cung cấp sẵn từ phía nhà trường cho một số bài học thì bản thân tôi luôn tìm tòi, học hỏi để có thể tự làm ra những đồ dùng học tập sáng tạo, đẹp mắt, phù hợp, mang lại hiệu quả cao trong từng bài dạy. Có như vậy, học sinh sẽ thích thú và ghi nhớ kiến thức của bài học đó hơn rất nhiều. Vì là đồ dùng dạy học phục vụ môn Toán nên đòi hỏi giáo viên cần phải nghiên cứu và làm ra sản phẩm phải đảm bảo tính chính xác, khoa học. Tôi chủ động trong việc tìm ra những ưu hoặc nhược điểm của đồ dùng dạy học để có thể thay đổi, chỉnh sửa cho phù hợp với nội dung của từng bài dạy. 10
11. Biện pháp giúp học sinh tự tin hơn khi học Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường Tiểu học Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. Ví dụ 1: Khi dạy bài bài: Khối lập phương, khối hộp chữ nhật ngoài việc cho học sinh được theo dõi hình ảnh 3D của khối lập phương và khối hộp chữ nhật. Tôi đã tự làm các khối lập phương và khối hộp chữ nhật thật để giúp học sinh học bài: “Khối lập phương, khối hộp chữ nhật” hiệu quả. Hình ảnh khối lập phương, khối hộp chữ nhật chiếu trên Powerpoint Hình ảnh học sinh sử dụng khối lập phương, khối hộp chữ nhật thật. Việc sử dụng đồ dùng học tập là khối lập phương, khối hộp chữ nhật thật trong bài này giúp học sinh dễ dàng nhận biết và nhớ rất kỹ, khắc sâu kiến thức bài học. Học sinh nắm rõ được các mặt, các đỉnh, các cạnh và tính chất của khối lập phương, khối hộp chữ nhật. Ví dụ 2: Khi dạy bảng nhân chia: Để giúp học sinh củng cố và khắc sâu kiến thức bài học tôi thường sử dụng đồ dùng bông hoa phép nhân, phép chia trong các bài giảng điện tử. Ngoài ra, tôi còn tự làm bông hoa phép nhân, phép chia đính lên bảng để kiểm tra học sinh. 11