Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng cho trẻ 5-6 tuổi chuẩn bị tâm thế vào trường Tiểu học

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng cho trẻ 5-6 tuổi chuẩn bị tâm thế vào trường Tiểu học

1. 3 B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I .CƠ SỞ LÝ LUẬN Tuổi mầm non là bậc thang đầu tiên, làm nền móng cho những bậc thang tiếp theo của cuộc đời. Để vào trường Tiểu học, trẻ cần được chuẩn bị tâm lý sẵn sàng đi học – hay còn gọi là “độ chín muồi”. Vì thế một trong những yêu cầu quan trọng cần chuẩn bị để giúp trẻ vào học tốt chương trình tiểu học là: Chuẩn bị tổt các kỹ năng để trẻ đủ tự tin bước vào trường Tiểu học. Khi chuyển tiếp giữa bậc học mầm non và bậc học tiểu học phải đảm bảo sự kế thừa, tính khoa học. Những kiến thức đã được hình thành ở lứa tuổi mầm non cần phải được củng cố và mở rộng, hoàn thiện ở mức độ cao hơn giúp trẻ không bị những thay đổi đột ngột khi chuyển từ hoạt động vui chơi ở trường mầm non sang hoạt động học tập ở trường tiểu học. Việc chuẩn bị tốt các kỹ năng cho trẻ ở bậc học Mầm non là yêu cầu quan trọng giúp trẻ thích ứng tốt với việc học tập ở bậc học tiểu học. Việc chuẩn bị cho trẻ vào trường tiểu học được tiến hành thường xuyên và liên tục ở mọi lúc, mọi nơi và là nhiệm vụ của mọi lực lượng giáo dục: Gia đình, nhà trường, toàn xã hội. Đặc biệt trường Mầm non cần chuẩn bị tốt mọi mặt, tạo cho trẻ tâm thế hứng thú thích vào trường Tiểu học. II. CƠ SỞ THỰC TIỄN Là giáo viên đứng lớp 5 tuổi tôi mạnh dạn đưa ra biện pháp kích thích cho trẻ nhận biết khám phá cái mới khơi dậy ở trẻ sự ham thích học tập, giúp trẻ nhận ra nhiệm vụ của bản thân mình trong các mối quan hệ xã hội tạo một tư thế sẵn sàng để khi trẻ bước vào trường tiểu học với sự tự tin hòa nhập với môi trường mới. Vậy để chuẩn bị tốt cho trẻ vào trường tiểu học là chuẩn bị những gì? Trước hết cần chuẩn bị tâm thế cho trẻ biết được 29 chữ cái, 10 chữ số, chuẩn bị tâm sinh lý cho trẻ thích ứng với cuộc sống, với những mối quan hệ rộng lớn hơn, và đặc biệt là hoạt động học tập.Vấn đề chuẩn bị cuộc sống ở trường tiểu học rất có ý nghĩa cho trẻ, cô giáo tạo ra môi trường sinh hoạt có nề nếp,
2. 4 có cách ứng xử tốt với mọi người, có lòng ham thích tìm tòi khám phá những cái mới, giúp trẻ làm quen với hoạt động trí óc, hình thành ở trẻ tính chủ định, phát triển tư duy là nhiệm vụ quan trọng bậc nhất trong việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp một, có vốn từ phong phú, sự định hướng trong không gian thời gian . Các chuẩn mực hành vi đạo đức để trẻ bước vào lớp 1, đồng thời cần cho trẻ làm quen với các kỹ năng ở lớp 1 trẻ biết được môi trường trẻ học. Từ đó trẻ sẽ dễ dàng làm quen và chuẩn bị cho mình một hành trang tốt nhất để sẵn sàng bước vào lớp 1 một cách tự tin và mạnh dạn hơn. III. THỰC TRẠNG 1. Thuận lợi : - Luôn đựơc sự hướng dẫn và chỉ đạo sát sao về chuyên môn của phòng giáo dục và sự quan tâm tạo điều kiện về mọi mặt của BGH nhà trường. Nhà trường đã xây dựng lớp MGL A1 là lớp học hạnh phúc và luôn dự giờ, kiểm tra công tác lên lớp của giáo viên và khảo sát trẻ qua các chủ đề tháng. - Trẻ được học qua các độ tuổi lớp dưới nên phần đa cũng đã nhận biết chữ cái và chữ số. - Bản thân giáo viên dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi nhiều năm tôi đã học hỏi từ bạn bè và đồng nghiêp, được dự chuyên đề, tham khảo tài liệu chuyên đề, giáo dục mầm non và được chủ nhiệm lớp 5 tuổi nên có kinh nghiệm thực tế. - Cháu đi học chuyên cần đạt tỉ lệ 95%. Tích cực sôi nổi khi tham gia các hoạt động. - Phụ huynh rất quan tâm đến con em mình, có ý thức trong việc phối kết hợp với giáo viên trong mọi hoạt động. 2. Khó khăn - Nhận thức của trẻ không đồng đều, nhiều trẻ trong lớp còn rụt rè, nhút nhát, chưa mạnh dạn trong giao tiếp. - Phụ huynh đa số mong trẻ viết được, đọc được để phụ huynh an tâm vì luôn nghĩ đọc được, viết tốt thì mới vào lớp 1 học tốt được.
3. 5 - Một số cháu chưa được sự quan tâm của gia đình vì cho rằng bậc học mầm non là không quan trọng nên cho cháu nghỉ học rất tùy tiện mặc dù giáo viên chủ nhiệm và nhà trường đã có nhiều biện pháp để huy động trẻ đến trường. 3.Thực trạng - Để biết được chính xác được những kỹ năng của trẻ ngay từ đầu năm tôi đã làm khảo sát lớp tôi chủ nhiệm gồm 39 cháu như sau : Kỹ năng Kỹ Năng KN kiểm KN Giao KN Giải Các kỹ Học tập soát bản tiếp và quyết vấn năng thân hòa nhập đề khác Tốt 10 (26%) 6 (15%) 11 (28%) 9 (23%) 11 (28%) Khá 15 (38%) 20 (51%) 19 (49%) 12 (31%) 18 (45%) T Bình 10 ( 26%) 10 (26%) 7 (18%) 14 (36%) 10 (26%) Yếu 4 (10%) 3(8%) 2 (5%) 4 (10%) 1 (2%) IV. MỘT SỐ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN Việc giáo dục kỹ năng cho trẻ 5-6 tuổi vào trường Tiểu học giúp trẻ có kiến thức phổ thông để bước vào trường Tiểu học không chỉ yêu cầu trẻ nhận biết thành thạo 29 chữ cái, đếm thành thạo trong phạm vi 10 mà quan trọng hơn cả là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách. Chuẩn bị các kỹ năng cho trẻ vào trường Tiểu học cần hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời. 1. Biện pháp 1: Nghiên cứu tài liệu * Mục đích : Giúp bản thân nâng cao nhận thức về tổ chức các hoạt động nhằm hình thành các kỹ năng cho trẻ MGL vào trường Tiểu học. Qua đó tích cực, chủ động trong việc tổ chức các hoạt động dạy học nhằm hình thành các kỹ năng cho trẻ MGL. Việc nâng cao nhận thức cho bản thân trong tổ chức hoạt động
4. 6 CSGD trẻ sẽ góp phần quan trọng hình thành các kỹ năng cho trẻ MGL. Có thể thấy rằng từ suy nghĩ sẽ dẫn đến hành động, do đó nếu nhận thức “đúng” và “thông” thì vấn đề “vận hành” sẽ đúng đắn. Bên cạnh đó, khi bản thân nhận thức được đúng đắn thì sẽ trang bị cho mình những kinh nghiệm về chuyên môn, chủ động, sáng tạo trong hoạt động dạy học. Điều này ngoài việc cung cấp cho trẻ những tri thức quan trọng thì còn hình thành được cho trẻ những kỹ năng cần thiết khi vào trường Tiểu học. *Nội dung: - Nghiên cứu tài liệu: Hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non, lập kế hoạch và thiết kế các hoạt động giáo dục trong trường mầm non lứa tuổi 5-6 tuổi. -Kiến tâp: Tham gia các lớp kiến tập do trường, phòng giáo dục tổ chức. - Đọc sách: Giáo dục một kỹ năng sống cơ bản cho học sinh tiểu học ( Kỹ năng tự lập, Kỹ năng tự phụ vụ, kỹ năng giao tiếp, Kỹ năng thích nghi ) - Tìm hiểu trên internet: Những kỹ năng cần thiết cho trẻ 5-6 tuổi vào trường tiểu học. *Cách thực hiện Để bản thân mạnh về chuyên môn, vững về nhận thức phải làm tốt công tác bồi dưỡng, tự bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ tôi đã: - Đọc và nghiên cứu kỹ chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non. Sách giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường tiểu học,.... -Tham gia các đợt kiến tập và các chuyên đề do nhà trường, PGD tổ chức. -Tham gia các hội thi giáo do nhà trường và câp quận tổ chức như : “Hội thi giáo viên giỏi”. - tham khảo tài liệu trên sách báo, tạp chí mầm non. - Xem các chương trình truyền hình về chăm sóc giáo dục trẻ mầm non trên các kênh truyền hình như VTV7. - Tìm hiểu chương trình, nội dung dạy học ở các lớp đầu tiểu học ( lớp 1) để biết trẻ sẽ học gì và học như thế nào, những nội dung nào trẻ cũng được học ở
5. 7 tiểu học để có thể lồng ghép trong quá trình dạy học ở mầm non, giúp trẻ có đủ tâm thế khi vào trường Tiểu học. *Kết quả Bản thân đã nắm được các kỹ năng cần thiết cho trẻ 5-6 tuổi vào trường tiểu học từ đó tôi có thể xây dựng kế hoạch lồng ghép các kỹ năng đó vào các hoạt trong ngày để dạy trẻ một cách linh hoạt hiệu quả. 2.Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch * Mục đích Sắp xếp các hoạt động một cách khoa hoc, nội dung không chồng chéo, đảm bảo mức độ từ đễ đến khó. *Nội dung: - Dựa vào 107 mục tiêu giáo dục trẻ 5-6 tuổi với 5 lĩnh vực: Phát triển thể chất, phát triển nhận thức, phát triển ngôn ngữ, phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội. Để tôi xây dụng các kỹ năng cho trẻ. - Xác định nội dung và hoạt động giáo dục để xây dựng từng kỹ năng cụ thể đưa vào các hoạt động của từng chủ để tháng. - Dựa vào phương pháp dạy và học của hai cấp học khác nhau: Trường Mầm non Trường Tiểu học Hoạt động chơi là chủ đạo. Học thông Hoạt động học là chủ đạo. Học có chủ qua chơi, trẻ luôn được di chuyển đích. Trẻ ngồi nghiêm túc trong suốt trong quá trình hoạt động. Sử dụng giờ học. Quá trình dạy học tập trung nhiều phương pháp/hình thức trong vào vào phương pháp của từng bộ quá trình dạy học, đặc biệt chú ý đến môn phương pháp trò chơi và trải nghiệm Tiếp thu kiến thức có hệ thống nhưng Tiếp thu kiến thức theo cấu trúc chặt có sự linh hoạt (học từ dễ đến khó). chẽ Học qua các tình huống và bối cảnh Nhìn chung, sách giáó khoa và thực tế và theo chương trình. chương trình được thống nhất trên
6. 8 toàn quốc Thời gian học - chơi xen kẽ theo chế Thời gian ở trường chủ yếu là học và độ sinh hoạt của từng độ tuổi tiết học dài hơn ở mầm non Học sinh phải tự điều chỉnh để thích Điều chỉnh phù hợp với nhu cầu đứa nghi và phù hợp với yêu cầu của giáo trẻ trong bối cảnh cụ thể viên và nội dung bài học. Chuyển dần từ sử dụng đồ vật/sự vật, Sử dụng đồ vật/sự vật, hiện tượng cụ hiện tượng sang sử dụng biểu tượng, thể để dạy trẻ về các khái niệm. sơ đồ (chuyển dần từ tư duy trực quan sang tư duy trừu tượng) Học dựa trên hoạt động. Trẻ có thể Trẻ phải tập trung vào nhiệm vụ được lựa chọn cách giải quyết của mình. giao, kết quả là quan trọng Chú trọng vào quá trình Chú trọng vào cả kết quảbvà quá trình Chú trọng vào việc hiểu nghĩa và sử Chú trọng việc tiếp thu và sử dụng dụng ngôn ngữ phù hợp với ngữ cảnh ngôn ngữ một cách chính xác *Cách thực hiện - Phân nhóm các kỹ năng theo thứ tự từ dễ đến khó. - Lựa chọn các kỹ năng vào các hoạt động phù hợp với chủ đề phù hợp với mục tiêu giáo dục trẻ 5-6 tuôi, lồng ghép tích hợp các kỹ năng dạy trẻ vào các hoạt động trong ngày của trẻ. - Lựa chọn các kỹ năng đinh phù hợp với đặc điểm của trẻ. +Kỹ năng học tập +Kỹ năng kiểm soát bản thân +Kỹ năng giáo tiếp và hòa nhập +Kỹ năng giải quyết vấn đề + Các kỹ năng khác: Kỹ năng ăn uống ở trường, Ngủ ở trường, Kỹ năng vệ sinh tự phục vụ, kỹ năng sử dụng nhà vệ sinh công cộng, kỹ năng sinh hoạt với đồng phục.
7. 9 *Kết quả Tôi đã lập ra được kể hoạch đưa vào các tháng cụ thể để rèn các kỹ năng chuẩn bị tâm thế cho trẻ vào trường tiểu học như sau: 1. Làm quen với bút chì, cách lấy Tháng 9 Kỹ năng cất vở ,tư thế ngồi học tập 2. Tập trung lắng nghe Tháng 10 3. Giữ trật tự và cách xin phát biểu Tháng 11 ý kiến 1. Làm quen đọc viết, Tháng9,10,11,12,1,2,3,4,5 làm quen 29 chữ cái tiếng việt, 10 chữ số. 5. Hoạt động nhóm, tập thể, Tháng 1 6. Trao đổi chia sẻ Tháng 2 7. Lập kế hoạch Tháng 3,4 8. Sắp xếp góc học tập Tháng 4 9. Kiểm tra đồ dùng cá nhân Tháng 5 10. Làm quen và sử dụng đồ dùng Tháng 5 lớp 1 Kỹ năng 1. Nhân diện cảm xúc Tháng 9,10 kiểm soát 2. Giữ bình tĩnh Tháng 11,12 bản thân 3. Kiểm soát cơn giận Tháng 1,2, 2. Kiểm soát nhu cầu Tháng 3 3. Kiên nhẫn Tháng 4,5 Kỹ năng 1. Nói đầy đủ câu Tháng 9 giao tiếp 2. Giới thiệu bản thân Tháng 10 và hòa 3. Nói cảm ơn ,xin lỗi đúng lúc Tháng 11,12 nhập 4. Ứng xử phù hợp với hoàn cảnh Tháng 1,2 5. Thích nghi với môi trường Tháng 3,4,5 Kỹ năng 1. Thiết lập mục tiêu Tháng 9, 10,
8. 10 giải quyết 2. Tìm kiếm sự hỗ trợ Tháng 11, vấn đề 3. Gặp bạn xấu Tháng 12 4. Giải quyết nhu cầu bản thân Tháng 1 5.Giải quyết bất thường xảy ra với Tháng 2,3 mình và bạn 6.Ứng phó khi gặp nguy Tháng 4,5 Các kỹ 1.Ăn uống ở trường Tháng 9,10, năng khác 2.Ngủ ở trường Tháng 11,12 3.Kỹ năng vệ sinh tự phục vụ Tháng 12,1,2,3 4.Sử dụng nhà vệ sinh công cộng Tháng 4 5.Sinh Hoạt với đồng phục Tháng 5 3.Biện pháp 3: Tổ chức thực hiện theo kế hoạch. * Mục đích - Hiện thực hóa kế hoạch đã lập ra. - Trang bị cho trẻ những kỹ năng cần thiết để trẻ tự tin vững bước vào trường Tiểu học. *Nội dung: - Xây dựng các hoạt động cụ thể cho từng kỹ năng, các hoạt động đảm bảo có tính hệ thống có sự linh hoạt (học từ dễ đến khó). Lồng ghép khéo léo các kỹ năng vào các hoạt động hằng ngày của trẻ. - Lựa chọn các hoạt động phù hợp với nhu cầu, nhận thức của trẻ. *Cách thực hiện * Kỹ năng học tập Giáo dục hình thành kỹ năng học tập cho trẻ mẫu giáo lớn nhằm thúc đẩy phát triển toàn diện cá nhân. Dựa vào mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung dạy học để xác định hình thức dạy học cho phù hợp. Trong trường mầm non, dạy học có thể có nhiều hình thức khác nhau: hình thức lớp – bài, tổ chức trò chơi, tham quan, đi dạo, lao động.... Các hình thức tổ chức dạy học là những biểu hiện bên ngoài của hoạt động phối hợp giữa GV và trẻ. Khác với nhà trường phổ thông, hình thức dạy học trong trường mầm non được tiến hành ở mọi
9. 11 lúc, mọi nơi. Trong tiết học, giáo viên tổ chức và truyền thụ kiến thức theo chương trình và giải thích thông qua hoạt động thực tiễn của trẻ, rèn luyện hình thành các tri thức, kĩ năng cho trẻ. Sự phát triển của trẻ còn non nớt nên tiết học trong trường mầm non được xem xét một cách cẩn trọng. Mỗi nội dung và chủ đề tháng được giáo viên hướng dẫn trẻ ở mọi lúc, mọi nơi. Ngay trong hoạt động chơi cũng có thể đưa vào nhiều nội dung học tập phong phú. Như vậy, hoạt động của trẻ được hòa lẫn trong các nội dung chơi đầy hứng thú. Qua đó, kích thích được tư duy và sự tập trung của trẻ. Tôi đã xây dựng các hoạt động tương ứng với các kỹ năng học tập cho trẻ : Nội Dung Hoạt động 1. Làm quen với bút - Rèn kỹ năng trong HĐH, chì, cách lấy cất vở ,tư +HĐ TH: Vẽ đồ dùng bé thích. thế ngồi - Trong HĐ góc: +Tô theo nét chấm mờ chữ cái o,ô,ơ. Nối theo căp ... +Tập viết ký hiệu của bé + Sao chép tên trẻ Cách lấy cất vở + Đọc sách : Những câu hỏi vì sao. + Truyện: Bạn mới =>Lấy túi bài đúng ký hiệu Mở khuy túi cleabarg, Một tay gữ túi và một tay khéo léo lấy vở ra dùng Để vở ngay ngắn trước mặt để làm. Khi làm bài Cách cầm bút xong cất vở vào túi , phải chú ý để phần gáy vở xuống phía dưới + Cầm bút rất quan trọng. Cầm bút bằng 3 ngón tay Tư thế ngồi (Ngón trỏ, ngón cái và ngón giữa). Ngón cái và ngón trỏ giữ chặt hai bên thân bút, ngón giữ để ở dưới đỡ bút. + Tư thế ngồi viết phải thoải mái, hai chân chạm đất.
10. 12 Khoảng cách từ mắt đến vở 25 -30 cm, đầu hơi cúi. Cột sống luôn ở tư thế thẳng đứng, vuông góc với mặt ghế ngồi. Hai chân thoải mái, không chân co chân duỗi. Hai tay phải đặt đúng điểm tựa quy định. 2. Tập trung lắng nghe - Lồng ghép vào HĐH: Trẻ biết tâp trung trong các hoạt động học để đạt được mục tiêu bài học, + HĐÂN: Dạy hát: Con chin vành khuyên. Nghe hát nắm tay thân thiết, TC đi theo tiếng nhạc. + HĐLQVH: Truyện Giác mơ kỳ lạ, Thơ Chia bánh. + HĐTH: Vẽ khu nhà của bé, vẽ người thân trong gia đình, Gấp túi xách - HĐGóc: + Góc học tập: Làm tranh thơ chữ to, làm sách về đồ dùng trong gia đình. + Góc xây dựng: Xây khu phố nhà bé. - Giờ hoạt động chiều + Thảo luận về khu phố nhà bé. + Phân loại đồ dùng trong gia đình. + Thơ mắt để làm gì 3. Giữ trật tự và cách - Lồng ghép vào các giờ HĐH: xin phát biểu ý kiến + LQVH :Thơ chia bánh. (Cô đọc mẫu trẻ giữ trật tự, lắng nghe khi cô đặt câu hỏi, trẻ phải giơ tay phát biểu được cô gọi mới đứng lên trả lời bài ) - Hoạt động chiều: Trò chuyện về nội quy lớp học , 4. Làm quen đọc viết, - Thông qua HĐH: làm quen + HĐLQCC: LQ 29 chữ cái, (nhận biết, phân biệt, 29 chữ cái tô, đồ, tạo ra các chữ cái bằng các cách khác nhau ) tiếng việt, + HĐLQVT: Số lượng, số thứ tự, tách gộp trong
11. 13 10 chữ số phạn vi10 (được chia vào các tuần trong tháng ) - HĐG: + Góc sách truyện: Kể chuyện sáng tạo. Kể chuyện theo tranh, đoc sách theo chủ đề + Góc chữ cái: tô chữ, đồ chữ, sao chép tên, tìm chữ còn thiếu trong từ, nối chữ, gạch chân chữ cái 5. Hoạt động nhóm, - Lồng ghép vào giờ HĐ học: tập thể + Khám phá về môi trường sống của cây. + LQVT: Dạy trẻ xem đúng giờ trên đồng hồ. - Giờ HĐG: Góc phân vai, góc học tập - Giờ HĐ chiều : + Chơi TC: Hoa tìm lá, lá tìm hoa, trồng cây, chọn củ quả, cây nào quả đấy 6. Trao đổi chia sẻ - Lồng ghép vào HĐH: + Khám về tết nguyên đán, lễ hội mùa xuân. + Nhận ra QTSX, sao chép lại và tiếp tục sắp xếp. - HĐ góc: + Góc phân vai: Nấu ăn (bếp ăn gia đình)BTLNT( làm nen cuấn), bán hàng (cửa hàng tạp hóa) bác sĩ (phòng khám đa khoa) + Góc xây dựng: Xây dựng công viên cây xanh, chợ hoa ngày tết. - Hđ chiều + Hoạt động thảo luận về các loại hoa, quả, các lễ hội mùa xuân. 4. Lập kế hoạch Thực hiện dự án: Làm các con vật từ phế liệu, làm mô hình hệ mặt trời