Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp xây dựng môi trường văn hoá trong Trường Mầm Non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp xây dựng môi trường văn hoá trong Trường Mầm Non

1. bị ô nhiễm và hiển nhiên mọi chúng ta ai cũng muốn sống trong bầu không khí trong lành. Để nghiên cứu thực trạng về văn hóa nhà trường tôi đã thu thập và phân tích các mặt có liên quan trong năm học trước. Bảng thu thập về số liệu cơ sở vật chất trường lớp, trình độ giáo viên: Số Số Phòng Diện tích sân GV đạt trên GV đạt GV chưa lớp trẻ chức năng bê tông hóa chuẩn chuẩn đạt chuẩn 11 395 3 3000/3514m2 39% 100% 0% Bảng thu thập về kết quả trên trẻ: PTTC – KNXH PTTC PTNT PTNN và TM 96% 95,5% 95,5% 95% Qua khảo sát và đánh giá thể hiện ở 2 bảng số liệu trên tôi thấy: - Về cơ sở vật chất nhà trường còn thiếu nhiều thảm cỏ nhân tạo, cây xanh để giảm bớt bê tông hóa, tạo môi trường cho trẻ hoạt động tích cực và an toàn. Đảm bảo tiêu chí với 50% diện tích sân vườn là sân cỏ, có khu vui chơi thể chất được sử dụng hiệu quả. - Về chất lượng đội ngũ tỷ lệ trên chuẩn còn thấp, tuy một số giáo viên đang theo học đại học nhưng vẫn chưa phát huy hết khả năng tự học của mình. Đây là một trong những nội dung xây dựng chiến lược, thể hiện tầm nhìn của nhà trường. - Kết quả trên trẻ theo 4 lĩnh vực đã đạt yêu cầu >95% nhưng chưa cao. Đặc biệt là lĩnh vực phát triển tình cảm - kỹ năng xã hội và thẩm mỹ. Đây là một bài toán đối với nhà trường trong việc tìm ra biện pháp để tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, hiển nhiên tỷ lệ trẻ đạt chưa cao ở lĩnh vực này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến VHNT. 3/28
2. II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lý luận liên quan đến hoạt động xây dựng văn hoá nhà trường tại trường mầm non. Giáo dục gắn liền với lịch sử loài người. Đối với nhân loại, giáo dục là phương thức bảo tồn và bảo vệ kho tàng tri thức văn hoá xã hội. Con người Việt Nam vốn có truyền thống hiếu học và có một nền giáo dục lâu đời, trải qua các thời kỳ lịch sử, cộng đồng người Việt đã tiếp thu có chọn lọc, hình thành nên đạo đức, tư tưởng văn hóa Việt. Nền tảng văn hóa ấy đã tạo nên bản sắc về nhân cách con người Việt. Cũng như sự tồn tại của giáo dục, văn hoá xuất hiện từ khi có loài người, có xã hội. Văn hoá tồn tại khách quan và tác động vào con người sống trong nó. Nếu môi trường tự nhiên là cái nôi đầu tiên nuôi sống con người, để loài người hình thành và sinh tồn thì văn hóa là cái nôi thứ hai giúp con người trở thành “người” theo đúng nghĩa, hoàn thiện con người, hướng con người khát vọng vươn tới chân - thiện - mỹ. Trong một nhà trường phổ thông nói chung và trường mầm non nói riêng, văn hóa luôn tồn tại trong mọi hoạt động. Vấn đề là con người có ý thức được sự tồn tại của nó để quản lý và sử dụng sức mạnh của nó hay không. Bản thân văn hóa rất đa dạng và phức tạp. Do đó, khi có những tiếp cận nghiên cứu khác nhau sẽ dẫn đến có nhiều quan niệm về văn hóa, nhưng tựu chung lại, các nhà nghiên cứu đều có một nghĩa chung căn bản: văn hóa là sự giáo hóa, vun trồng nhân cách con người, làm cho con người và cuộc sống con người trở nên tốt đẹp hơn. Với cách tiếp cận cơ bản như vậy, tôi xin được đưa ra khái niệm văn hóa nhà trường như sau: “Văn hóa nhà trường là một tập hợp các giá trị, niềm tin, hiểu biết, chuẩn mực cơ bản được các thành viên trong nhà trường cùng chia sẻ và tạo nên bản sắc của nhà trường đó”. Căn cứ theo hình thức biểu hiện thì văn hóa nhà trường gồm phần nổi có thể nhìn thấy như: không gian cảnh quan nhà trường, lôgô, khẩu hiệu, hành vi giao tiếp... và phần chìm không quan sát được như: niềm tin, cảm xúc, thái độ...VHNT sẽ giúp cho nhà trường thực sự trở thành một trung tâm văn hóa giáo dục, là nơi hội tụ sức mạnh của trí tuệ và lòng nhân ái trong xã hội, góp phần quan trọng tạo nên sản phẩm giáo dục toàn diện. Đối với đội ngũ cán bộ giáo viên, VHNT thúc đẩy sự sáng tạo cá nhân, tạo nên tình thương yêu chân thành giữa các thành viên và đảm bảo cho sự hợp tác vì mục tiêu chung. Giáo viên là người trực tiếp tham gia hoạt động dạy học. Và hơn ai hết, chính nhân cách Nhà giáo sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới nhân cách học trò. Vì vậy, chúng ta rất cần những Nhà giáo ngoài kiến thức chuyên môn, phải hiểu biết rộng về cuộc sống, có kiến thức sâu sắc về văn hóa xã hội. Đối với học sinh, văn hóa tạo nên giá trị đạo đức và có vai trò điều chỉnh hành vi. Khi được giáo dục trong một môi trường văn hóa và thấm nhuần hệ giá trị văn hóa, học sinh không những hình thành được những hành vi chuẩn mực mà quan trọng hơn là ẩn chứa trong tiềm thức học sinh là niềm tin nội tâm sâu sắc vào những điều tốt đẹp, từ đó, khao khát cuộc sống hướng thiện và sống có lý tưởng. Đồng thời, VHNT còn giúp học sinh về khả năng thích nghi với xã hội. Một con người có văn hóa thì trong con người đó luôn hội tụ đầy đủ những 4/28
3. giá trị đạo đức căn bản, đó là đức tính khiêm tốn, lễ độ, thương yêu con người, sống có trách nhiệm với bản thân và xã hội... Do vậy, khi gặp những tình huống xã hội phát sinh, dù là những tình huống mà học sinh chưa từng trải nhưng nhờ vận dụng năng lực văn hóa để điều tiết hành vi một cách hài hòa, học sinh có thể tự điều chỉnh mình phù hợp với hoàn cảnh, ứng xử hợp lẽ, hợp với lòng người và cuộc sống xung quanh. Vì vậy, việc xây dựng môi trường văn hóa trong trường mầm non là nhiệm vụ hết sức quan trọng của người cán bộ quản lý, nhằm góp phần phát triển văn hóa, khẳng định thương hiệu của nhà trường, nâng cao uy tín đối với phụ huynh. Chuẩn mực Giá trị Niềm tin Các loại Chính sách thái độ Các mối Văn hoá Biểu quan hệ NT tượng Cảm xúc Truyền và ước muốn thống Đồng v.v... Nghi thức phục và hành vi Các yếu tố cấu thành văn hóa nhà trường 5/28
4. 2. Thực trạng hoạt động xây dựng văn hoá nhà trường tại trường mầm non Khuôn viên nhà trường 2.1. Thuận lợi: * Trường có tổng diện tích là: 3514 m2, được xây dựng khang trang, sạch đẹp, có đầy đủ các trang thiết bị hiện đại phục vụ cho công tác chăm sóc - nuôi dưỡng - giáo dục trẻ. - Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của Phòng GD&ĐT quận về công tác nuôi dưỡng chăm sóc - giáo dục trẻ. - Trường có nhiều năm liền liên tiếp đạt danh hiệu trường tiên tiến cấp quận; tiên tiến về thể dục thể thao cấp quận; Chi bộ trong sạch vững mạnh. 100% cán bộ giáo viên đạt lao động tiên tiến, 5 chiến sĩ thi đua cấp cơ sở. Năm học 2013 - 2014 được trao bằng công nhận “ Trường mầm non đạt Chuẩn quốc gia mức độ I”. Năm 2015 - 2016 được trao Giấy chứng nhận “Trường Mầm non đạt kiểm định chất lượng giáo dục cấp độ III” của Sở GD&ĐT Hà Nội. - Trường có 11 lớp học được chia theo 4 độ tuổi: Nhà trẻ, mẫu giáo bé, mẫu giáo nhỡ, mẫu giáo lớn. Trong đó, 11/11 lớp đều thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới. - Phòng học được trang trí đẹp, hài hòa; có nhiều loại trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi theo yêu cầu của công tác chăm sóc giáo dục trẻ, đảm bảo phục vụ tốt cho hoạt động học tập và vui chơi của trẻ. Các giá đồ chơi đặc trưng của các 6/28
5. góc được sắp xếp gọn gàng với nhiều loại đồ chơi thuộc các chủng loại khác nhau. - Giáo viên hầu hết tuổi còn trẻ, tâm huyết với nghề, yêu nghề mến trẻ. Năm học 2016 - 2017, toàn trường có 39 % giáo viên đạt trên chuẩn về trình độ đào tạo; 100% giáo viên đạt loại khá và xuất sắc theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non, trong đó có 60% giáo viên xếp loại xuất sắc. - Bản thân có 7 năm làm giáo viên, gần 3 năm làm CBQL, có trình độ chuyên môn vững vàng, có kỹ năng, nghiệp vụ sư phạm tốt, giao tiếp hòa nhã gần gũi nên dễ dàng hướng dẫn cho GV về chuyên môn và nghệ thuật sư phạm khi tổ chức hoạt động cho trẻ. * Nhà trường chú trọng công tác giáo dục niềm tin, chú trọng các nghi lễ truyền thống, giữ gìn phong tục của tổ tiên, tinh thần tôn sư trọng đạo, hiếu kính với mẹ cha. Hàng năm tổ chức các hoạt động sinh hoạt văn hoá, lễ hội dân gian. Trước khi ra trường, học sinh khối mẫu giáo lớn được tổ chức lễ tri ân và trưởng thành để bày tỏ lòng biết ơn đối với cha mẹ và thầy cô. Công tác tương thân tương ái giúp đỡ đồng nghiệp gặp khó khăn được chú trọng vun đắp. Ngoài việc thăm viếng các dịp hiếu hỷ, trong năm vừa qua cán bộ, giáo viên và học sinh của nhà trường đã tổ chức quyên góp ủng hộ quỹ vì người nghèo, đồng bào miền trung, Học sinh vùng cao với tổng số tiền thu được 15.385.000 đồng. Tích cực hưởng ứng phong trào “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, nhà trường đề cao khẩu hiệu “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương tự học và sáng tạo”. Trong giao tiếp, ứng xử hàng ngày, ngôn ngữ giữa cô và trẻ mang tính chuẩn mực, cách xưng hô giữa trẻ với trẻ thể hiện được sự thân thiện, hồn nhiên. Cán bộ giáo viên có đồng phục riêng của nhà trường. Hàng năm, các hoạt động truyền thống của nhà trường được duy trì thường xuyên hoạt động Văn hoá – văn nghệ, TDTT Theo thời gian, nhiều giá trị đã được cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường thừa nhận và tôn trọng như: việc đề cao các giá trị nhân văn, sự trung thực và tôn trọng, tính kỷ luật, tính ổn định, tính thực chất và hiệu quả trong công tác nuôi dưỡng chăm sóc - giáo dục trẻ. Một số giá trị mà giáo viên, nhân viên mong muốn xây dựng và đạt được trong thời gian sắp tới đó là sự dân chủ, sự đổi mới, tinh thần hợp tác, chia sẻ trong công việc cũng như tinh thần hợp tác, chia sẻ của phụ huynh với nhà trường. Về những giả định ngầm, bước đầu khảo sát có nhiều ý kiến khác nhau, tôi nhận thấy một trong những yếu tố được đa số cán bộ giáo viên thừa nhận đó là khi họ có niềm tin về một môi trường giáo dục lành mạnh, với người lãnh đạo không tham nhũng, hết mình vì tập thể, biết tôn trọng nhân viên, họ sẽ cố gắng làm việc và cống hiến cho nhà trường. Theo nhận định của tôi, việc xây dựng văn hoá nhà trường tại trường mầm non trong nhiều năm qua luôn được các thế hệ lãnh đạo nhà trường chú tâm vun trồng, sau nhiều năm đã cơ bản định hình thành nền nếp. Diện mạo nhà trường thay đổi theo thời gian, chất lượng giáo dục toàn diện không ngừng được cải 7/28
6. thiện, các hoạt động văn hoá văn nghệ thể dục thể thao đạt được nhiều thành tích, nhà trường thực sự trở thành một trong những đơn vị văn hoá của địa phương, nơi học tập và trưởng thành của nhiều thế hệ con em trên phường nhà. Biểu hiện văn hoá tích cực: Từ thực tế xây dựng văn hoá nhà trường đã nêu trên, tôi nhận thấy trường có nhiều biểu hiện văn hoá tích cực, cụ thể: - Bầu không khí tương đối cởi mở, dân chủ, hợp tác, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau; lãnh đạo điều hành nhà trường hoạt động hiệu quả, công khai, minh bạch. Các tổ chức đoàn thể phát huy tốt vai trò của mình. - Chia sẻ quyền lực, trao quyền, khuyến khích tính tự chịu trách nhiệm; các phó hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn phần lớn đều thấy được vai trò và trách nhiệm của mình khi được Hiệu trưởng giao quyền; mỗi cán bộ, giáo viên đều biết rõ công việc mình phải làm, tích cực tham gia vào việc ra các quyết định dạy và học; - Coi trọng con người, cổ vũ sự nỗ lực hoàn thành công việc và công nhận sự thành công của mỗi người; chú trọng tính sáng tạo và đổi mới; khuyến khích đối thoại và hợp tác, làm việc nhóm; - Khuyến khích giáo viên cải tiến phương pháp nâng cao chất lượng dạy và học; giáo viên được khuyến khích tham gia đóng góp ý kiến trong mọi hoạt động của nhà trường; được lãnh đạo nhà trường lắng nghe và giải quyết kịp thời những yêu cầu chính đáng; - Công tác trao đổi chuyên môn được tăng cường; giáo viên quan tâm đến chất lượng và hiệu quả giảng dạy; - Nhà trường thể hiện sự quan tâm, có mối quan hệ hợp tác chặt chẽ, lôi kéo cộng đồng cùng tham gia giải quyết những vấn đề của giáo dục, đặc biệt trong việc giáo dục những trẻ khuyết tật học hòa nhập, những trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Nguyên nhân của những biểu hiện tích cực nói trên là: Nhà trường thường xuyên nhận được sự quan tâm chỉ đạo của Phòng giáo dục, sự hỗ trợ từ phía chính quyền địa phương và hội cha mẹ học sinh cũng như các mạnh thường quân và các doanh nghiệp đóng trên địa bàn của phường. Ban giám hiệu nhà trường có sự đoàn kết, nhất trí, hỗ trợ nhau cùng làm việc, phát huy được điểm mạnh của từng cá nhân, giúp đỡ nhau khắc phục những hạn chế yếu kém. Công tác kiểm tra, giám sát được tiến hành thường xuyên; các quy định, quy chế được xây dựng chặt chẽ, tạo được sự thống nhất cao trong tập thể. Đội ngũ giáo viên phần lớn có ý thức trách nhiệm, với trên 60% là lực lượng trẻ được đào tạo chính quy, trong đó một bộ phận không nhỏ là con em lớn lên tại địa phương, có sự gắn bó với nhà trường và quê hương, có ý thức trách nhiệm trong việc phát huy truyền thống và xây dựng nhà trường phát triển. Đội ngũ giáo viên lớn tuổi, có kinh nghiệm của nhà trường phần lớn đều là những giáo viên gương mẫu, có tác phong chuẩn mực, gắn bó với nhà trường nhiều năm liền, có sức ảnh hưởng đối với thế hệ giáo viên trẻ. 8/28
7. 2.2. Khó khăn: -Về cơ sở vật chất nhà trường còn thiếu nhiều thảm cỏ nhân tạo để giảm bớt bê tông hóa, tạo môi trường cho trẻ hoạt động tích cực và an toàn. Đây là một trong những khó khăn của nhà trường về đảm bảo vệ sinh môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp - an toàn - thân thiện với 50% diện tích sân vườn là sân cỏ, có khu vui chơi thể chất được sử dụng hiệu quả. - Về chất lượng đội ngũ tỷ lệ trên chuẩn còn thấp, tuy một số giáo viên đang theo học đại học nhưng vẫn chưa phát huy hết khả năng tự học của mình. Đây là một trong những nội dung xây dựng chiến lược, thể hiện tầm nhìn của nhà trường. - Kết quả trên trẻ theo 4 lĩnh vực đã đạt yêu cầu >95% nhưng chưa cao. Đặc biệt là lĩnh vực phát triển tình cảm - kỹ năng xã hội và thẩm mỹ. Đây là một bài toán đối với Nhà trường trong việc tìm ra biện pháp để tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, hiển nhiên tỷ lệ trẻ đạt chưa cao ở lĩnh vực này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến VHNT. * Bên cạnh những yếu tố tích cực, nhà trường vẫn còn những biểu hiện tiêu cực, không lành mạnh (phi văn hoá), cụ thể là: - Một số giáo viên thiếu sự quan tâm, ít gần gũi trẻ, không thấu hiểu tâm tư nguyện vọng của trẻ; thiếu sự động viên khuyến khích, chưa phát huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ trong học tập, còn áp đặt kiến thức cho trẻ một cách chủ quan; có giáo viên thường xuyên quát mắng trẻ vì các bé không có sự tiến bộ, hay khóc, ăn chậm khiến cho trẻ mặc cảm, lo sợ; có giáo viên sử dụng hình thức trách phạt thiếu tính sư phạm như ép trẻ ăn, đứng úp mặt vào tường. - Một số giáo viên khi giao tiếp với phụ huynh thiếu sự cởi mở, hòa nhã, lịch thiệp, đúng mực. Đôi khi còn lẳng lặng, không trao đổi, không chia sẻ, không tuyên truyền thậm trí là không nhắc nhở những lời nói, hành vi chưa chuẩn mực của phụ huynh với giáo viên, với trẻ. - Trong nội bộ giáo viên đôi lúc vẫn còn hiện tượng thiếu sự hợp tác, thiếu sự chia sẻ học hỏi lẫn nhau; một bộ phận giáo viên thiếu chủ động trong công việc; còn hiện tượng việc ai nấy làm, thiếu sự hỗ trợ cho nhau; một số giáo viên chưa tích cực tham gia các hoạt động văn hoá xã hội; đôi khi mâu thuẫn xung đột nội bộ chưa được giải quyết kịp thời. - Sự kiểm soát của BGH quá chặt chẽ đánh mất quyền tự do và tự chủ của cá nhân; Thiếu sự động viên khuyến khích; Thiếu sự cởi mở, thiếu sự tin cậy. Nguyên nhân của những tồn tại yếu kém là: - Tâm lý trẻ lứa tuổi mầm non trong giai đoạn hiện nay có sự biến chuyển phức tạp, ảnh hưởng từ nhiều nguồn khác nhau, việc giáo dục gia đình đôi lúc không được các bậc cha mẹ quan tâm đúng mức. Nhiều gia đình có tâm lý “khoán trắng” việc CSGD trẻ cho Nhà trường. Trẻ còn nhỏ, chưa thể hiện hoặc bày tỏ được mong muốn, cảm nghĩ của mình - Nhà trường đôi lúc chưa chú trọng công tác bồi dưỡng giáo viên, đặc biệt là bồi dưỡng những kiến thức về tâm lý sư phạm, kỹ năng xử lý các tình 9/28
8. huống phát sinh trong dạy học. Đôi lúc vì chú tâm quá nhiều đến chất lượng dạy mà xem nhẹ việc giáo dục kĩ năng sống cũng như công tác xây dựng VHNT.. Một số giáo viên năng lực chuyên môn còn hạn chế, chậm đổi mới phương pháp, hình thức giảng dạy nên còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình tương tác với trẻ. - Chế độ đãi ngộ ngoài lương cho CBGVNV còn thấp. Đời sống của một bộ phận giáo viên mới ra trường còn gặp nhiều khó khăn, chưa thực sự ổn định để yên tâm công tác. 2.3. Kinh nghiệm thực tế liên quan đến việc xây dựng văn hoá nhà trường Việc xây dựng văn hoá nhà trường liên quan đến nhiều mảng công tác của đơn vị, với kinh nghiệm công tác từ khi được bổ nhiệm làm Phó hiệu trưởng, phụ trách công tác thi đua - kỷ luật - phong trào, tôi xin được nêu ra đây một vài tình huống mà bản thân đã tham gia giải quyết, có lúc thành công và cũng có khi còn thất bại, từ đó thấy rằng để xây dựng, vun trồng văn hoá nhà trường tích cực, lành mạnh đòi hỏi mỗi nhà trường phải tiến hành đồng bộ rất nhiều giải pháp. Tình huống 1: Tổ chức tham quan du lịch cho giáo viên. Đây chính là hoạt động tạo nên sự gắn kết chặt chẽ giữa các thành viên trong trường, xây dựng mối đoàn kết nội bộ, tạo thời gian thư giãn, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm trong công việc cũng như trong cuộc sống, tạo cảm hứng và tăng năng suất lao động cho cán bộ giáo viên nhân viên. Đối với trường, việc tham quan du lịch cho giáo viên nhiều năm trước đây rất ít được thực hiện, bởi nguồn thu của nhà trường hạn chế, kinh phí tổ chức lại quá lớn, phần đông giáo viên có nhiều kế hoạc riêng trong hè, rất khó tập hợp lực lượng, lãnh đạo nhà trường thường bận việc vào thời gian hè, không mặn mà với chuyện tham quan du lịch. Đã từng có ý kiến đề xuất Công đoàn tổ chức, nhưng bàn tính nhiều lần rồi cũng không giải quyết được các vướng mắc đã nêu. Trên cương vị Phó Hiệu trưởng phụ trách hoạt động thi đua, phong trào, tôi bày tỏ sự ủng hộ đối với hoạt động này và đề xuất với Ban chấp hành Công đoàn thực hiện giải pháp trước mắt là tổ chức các hoạt động tham quan dã ngoại trong thành phố Hà Nội. Từ những hoạt động được tổ chức chu đáo và bước đầu tạo được bầu không khí thân thiện, cởi mở trong tập thể sư phạm, Ban chấp hành Công đoàn đã mạnh dạn xây dựng kế hoạch du lịch hè cho giáo viên. Tôi đã chủ động tham mưu với Hiệu trưởng, phân tích những yếu tố tích cực của hoạt động, tạo được sự đồng thuận trong ban giám hiệu. Nhà trường đã quyết định hỗ trợ một phần kinh phí cho chuyến tham quan. Tôi đã tham gia cùng Ban chấp hành công đoàn xây dựng kế hoạch chi tiết cho chuyến đi, chọn thời điểm thích hợp để các giáo viên ở xa có thể kết hợp tham quan và thăm người thân, lại tránh được một số hoạt động hè của trường để Ban giám hiệu có thể cùng tham dự. Năm học 2015-2016, nhà trường tổ chức cho giáo viên đi du lịch, số lượng không nhiều nhưng bước đầu tạo được hiệu quả tích cực, giáo viên có 10/28
9. thêm nhiều kỷ niệm chung, phấn chấn hơn trong công việc, tỏ ra gắn bó hơn với các hoạt động của nhà trường. Một số giáo viên trước đây ít thân thiện, nay qua các hoạt động chung đã tỏ ra tích cực hơn, hoà đồng hơn. Từ đó, hoạt động tham quan du lịch trở thành một hoạt động hàng năm của nhà trường. Nguyên nhân của thành công này xuất phát từ sự ủng hộ của Ban giám hiệu, việc xây dựng kế hoạch chu đáo của Công đoàn và sự đồng thuận của tập thể giáo viên. Qua đây, có thể thấy rằng, việc tạo bầu không khí thân thiện, cởi mở trong tập thể sư phạm là một trong các biện pháp quan trọng nhằm xây dựng văn hoá nhà trường tích cực, lành mạnh. CBGVNV đi thăm quan thực tế Tình huống 2: Tổ chức gặp mặt nhân dịp 8/3. Hàng năm, cứ đến dịp 8/3, tôi lại phối kết hợp với Công Đoàn nhà trường tổ chức gặp mặt toàn bộ dâu rể của CBGVNV trong trường. Đây là một hoạt động vô cùng ý nghĩa đối với nữ CBGVNV nói riêng và toàn thể CBGVNV Nhà trường nói chung. Ngày 8/3, đó là cả một câu chuyện lịch sử về cuộc đấu tranh dài và lặng lẽ của hàng triệu phụ nữ, là cuộc đấu tranh đòi quyền bình đẳng và hạnh phúc cho phụ nữ trên toàn thế giới. Ngày quốc tế phụ nữ là thành quả của cuộc đấu tranh trước đây do trọng nam khinh nữ, nên phận làm nữ chịu nhiều thiệt thòi nhất hàng thế kỉ. Chính phụ nữ là những người làm nên ngày 8/3 lịch sử ấy. Để mỗi năm có một ngày tràn ngập hoa tươi thì đã có không ít máu và nước mắt của những người phụ nữ đã đổ xuống trong quá khứ. Tại buổi gặp mặt, các chàng rể có cơ hội giao lưu, được thưởng thức các vở kịch và các tiết mục văn nghệ vô cùng đặc sắc của giáo viên nhân viên trong 11/28
10. trường. Sau mỗi lần gặp mặt này, các chàng rể lại một lần nữa hiểu thêm nỗi vất vả của chị em trong công việc cũng như trong cuộc sống. Vừa “Đảm việc nước - Giỏi việc nhà”. Cũng chính nhờ có sự cảm thông, chia sẻ của các đấng mày râu nên nữ CBGVNV trường tôi cũng phần nào yên tâm công tác, không ngại sớm khuya vất vả trong các Hội thi và khó khăn trong cuộc sống. Cứ như vậy, mỗi năm một màu sắc khác nhau và ngày 8/3 đã từ lúc nào trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của toàn bộ các thành viên trong trường. Liên hoan giao lưu nhân ngày 8/3 Tình huống 3: Tạo mối quan hệ khi giao tiếp. Tôi đã từng chứng kiến nhiều cô giáo trao đổi với nhau. Các cô đã vô tình dùng khẩu ngữ để trao đổi một cách rất thân mật bằng những từ “mày - tao - mi - tớ ” mà không có một chút biểu hiện gì về việc tế nhị trước mặt học sinh. Chẳng hạn, một cô đã nói với đồng nghiệp: “Mày đã hứa với mấy đứa kia rồi nhé, cuối tuần là họp mặt đông đủ đó”. Như vậy, vô hình chung các cô đã làm gương “mờ” để học sinh học theo. Tôi nói điều này là hoàn toàn có cơ sở, vì sau hôm đó học sinh cũng đã trao đổi với nhau bằng những từ ngữ như các cô đã trao đổi. Điều này làm tôi cảm thấy không vui vì chính các cô đã không chú ý trong quá trình giao tiếp của mình, và đã để các em học sinh học theo. Các em luôn nghĩ cô giáo nói được thì mình nói được!”. Đó là việc làm không thể gọi là mang tính giáo dục. Giáo dục không chỉ ở trên lớp học, không chỉ gói gọn trong các tiết dạy mà còn ở những nơi công cộng và ngoài giờ học. Như vậy, các cô giáo cần phải là tấm gương sáng về cách ứng xử, cách giao tiếp để học sinh được học hỏi và có cơ hội phát triển thành người tốt. Văn hóa ứng 12/28
11. xử trong giao tiếp của các cô giáo cần phải chuẩn mực, trau chuốt, nhất là trong môi trường sư phạm - nơi có học sinh của mình. Có như vậy, chính các cô giáo sẽ giúp học sinh phát triển về phong cách ứng xử giữa những người bạn cùng lớp. Ngoài việc giao tiếp ứng xử giữa giáo viên với nhau trong môi trường sư phạm để giúp cho học sinh lắng nghe và học theo thì giáo viên cần phải giúp các em có cơ hội thực hành điều này qua hoạt động giao tiếp chung với chính các cô qua những trò chơi gọi tên, trò chơi đối thoại để các em được trau dồi vốn từ ứng xử trong giao tiếp sao cho lịch sự và có văn hóa. Một thực tế mà tôi được chứng kiến ở học sinh của trường song ngữ hay trường quốc tế - nơi các em được học tiếng mẹ đẻ và tiếng Anh bằng nhau về thời lượng. Nhưng, đối với các cô giáo nước ngoài, các em vẫn dùng tiếng Anh để giao tiếp, kèm thêm một hành động là khoanh tay chào khi tạm biệt. Nhưng đối với các cô giáo tiếng Việt, các em lại rất lịch sự chào hỏi lễ phép và thưa gửi đầu câu rất có văn hóa. Như vậy, việc rèn luyện để các em hình thành thói quen sử dụng ngôn từ giao tiếp trong ứng xử là điều cần thiết và phải làm thường xuyên, phải được coi trọng để từ đó hình thành cho các em những hành vi ứng xử có văn hóa khác mà các em sẽ được học trong trường mầm non. Từ những phân tích trên đây, có thể xác định một số nội dung cơ bản để vun trồng nuôi dưỡng văn hoá nhà trường lành mạnh, cụ thể như sau: Một là, Xây dựng bầu không khí dân chủ: cởi mở, hợp tác, cùng chia sẻ hỗ trợ lẫn nhau; Hai là, Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên nhân viên về tầm quan trọng của công tác xây dựng văn hóa nhà trường; Ba là, Xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá, khen thưởng hợp lý thúc đẩy mọi người nỗ lực làm việc; Bốn là, Coi trọng việc đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn để không ngừng phát triển đội ngũ; thúc đẩy sự đối thoại, trao đổi chuyên môn và chia sẻ kinh nghiệm; Khuyến khích và tích cực ủng hộ sự đổi mới, sự sáng tạo để giáo viên phát triển tối đa khả năng của họ; Năm là, Xây dựng các qui tắc ứng xử giữa các thành viên trong nhà trường và giữa các thành viên của nhà trường với môi trường xung quanh (môi trường tự nhiên và môi trường xã hội). Sáu là, Làm cho học sinh biết các em được yêu thương, được quan tâm chăm sóc. Đảm bảo học sinh có một tương lai xứng đáng với sự đầu tư của cha mẹ các em. Bảy là, Khuyến khích phụ huynh tham gia vào các hoạt động giáo dục của trường và làm cho phụ huynh hiểu rõ vai trò của họ. 13/28