Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn nền nếp học tập cho học sinh Lớp 1

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn nền nếp học tập cho học sinh Lớp 1

1. 2 3. Đối tượng nghiên cứu - Một số biện pháp rèn nền nếp học tập cho học sinh lớp 1 4. Đối tượng khảo sát thực nghiệm - Học sinh lớp 1 trường Tiểu học An Khánh A 5. Phương pháp nghiên cứu Nghiên cứu tài liệu: + Luật Giáo dục và Điều lệ Trường Tiểu học + Các văn bản, quy chế, các Thông tư, Nghị quyết, Chỉ thị, các Quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo + Tâm lý học đại cương Nghiên cứu thực tế: + Trao đổi với đồng nghiệp. + Rút kinh nghiệm trong quá trình chủ nhiệm và dạy học. + Tổng hợp lý luận thông qua thực tiễn dạy học lớp 1 – Khối 1 6. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu Từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 4 năm 2023 Tại trường Tiểu học An Khánh A B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1.Cơ sở lí luận Như chúng ta đã biết mục tiêu giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức trí tuệ phẩm chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bước đầu xây dựng nhân cách, trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học cấp trung học cơ sở. Như vậy trường học là nơi trẻ em hình thành và phát triển nhân cách toàn diện nhất. Ở trường, các em được đón nhận sự quan tâm dạy bảo của thầy cô giáo, sự giúp đỡ của bạn bè và được sống trong tập thể lớp, các em có điều kiện phát triển trí tuệ và năng khiếu của bản thân. Đến trường các em không chỉ được học các môn học mà còn được rèn luyện, được tham gia nhiều hoạt động tập thể phù hợp với lứa tuổi, vui và bổ ích. Học sinh lớp 1 là lớp học đầu tiên của cấp học đầu tiên, lớp học tạo nền móng tốt cho những năm học sau. Kinh nghiệm bản thân tôi cho thấy nếu giáo viên chủ nhiệm làm tốt công tác xây dựng và rèn luyện ý thức tự giác tích cực, và có ý thức tự quản tốt thì sẽ có tác dụng rất lớn cho việc thực hiện các chỉ tiêu
2. 3 giáo dục, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. 2. Thực trạng của vấn đề 2.1 Khảo sát thực trạng Ngay vào đầu năm học, qua 2 tuần thực dạy, tôi theo dõi và tiến hành khảo sát nền nếp học tập của học sinh lớp 1A2. Kết quả thu được như sau: Học sinh thực hiện tốt Học sinh chưa thực hiện Thời gian Sĩ số nền nếp tốt nền nếp Số lượng % Số lượng % Tháng 9/ 2022 43 15 34,8 28 65,1 2.2 Đánh giá chung thực trạng a ) Thuận lợi - Theo công văn 9832 của Bộ Giáo Dục và đào tạo về việc hướng dẫn thực hiện chương trình các môn học lớp Một, qui định những tuần học đầu tiên một số môn học có những tiết làm quen với học sinh, ổn định nền nếp lớp Đó chính là thời gian giúp giáo viên xây dựng nền nếp học tập cho học sinh để các em có những thói quen tốt, có ý thức tiếp thu những kiến thức mới tốt hơn trong tất cả các môn học. - Phần lớn phụ huynh quan tâm đến con em mình, đưa đón con đi học đầy đủ, đúng giờ. - Hầu hết học sinh cùng trên một địa bàn. b ) Khó khăn - Một số phụ huynh cưng chiều con nên con quen với việc ở nhà được ông bà bố mẹ làm hộ. Vì vậy các con chưa tự làm được việc khi được cô giao việc. - Học sinh phải học nhiều môn, nhưng môn học nào cũng mới mẻ đối với các em nên gây nhiều lúng túng cho các em trong mỗi giờ học. - Các em chưa có ý thức việc giữ gìn sách vở đồ dùng học tập. - Học sinh chưa có thói quen trong việc sử dụng bảng con, đồ dùng học tập. - Không chú ý nghe giảng, hết quay sang bên này rồi quay sang bên kia - Học sinh chưa có thói quen giơ tay xin phát biểu. - Tâm lí học sinh ở lứa tuổi này, hoạt động vui chơi là chủ yếu chưa có ý thức học tập.
3. 4 - Học sinh cũng thụ động nên chưa tích cực chủ động tham gia các hoạt động vui chơi văn nghệ, thể dục....ngại thể hiện trước đám đông, bên cạnh đó còn có một số em quá hiếu động nên ngồi học ít tập trung. - Nhiều học sinh muốn thể hiện mình nhưng còn e ngại không tự tin vào bản thân, chưa nhận được sự động viên kịp thời từ mọi người xung quanh. - Phụ huynh chưa quan tâm đến con em mình, nhận thức của họ còn hạn chế. 3. Các biện pháp thực hiện 3.1. Biện pháp 1: Rèn cho học sinh nền nếp học tập trên lớp Việc đầu tiên mà một người giáo viên phải làm là hướng dẫn học sinh xếp hàng vào lớp, giáo viên cần phải hướng dẫn học sinh xếp thành hai hàng ngay ngắn theo hiệu lệnh của bạn lớp trưởng. Sắp xếp những học sinh thấp đứng trước, những học sinh lớn đứng sau. Thi đua tổ nào xếp nhanh và thẳng thì cho vào trước, có như vậy các em mới thi đua xếp hàng nhanh tránh mất thời gian. Hình 1: Học sinh xếp hàng vào lớp. Những ngày đầu tôi hướng dẫn các em một cách tỉ mỉ, qui định đồ dùng học tập của các em gồm có một bút chì, tẩy, thước, bộ đồ dùng học Toán và Tiếng việt. Hướng dẫn các em nhận biết các loại sách qua bìa của sách và nội dung bài học của từng ngày. Ví dụ: Sách Tiếng Việt tập 1 có bìa màu đỏ, hình cô giáo và các bạn học sinh. Sách Toán có bìa màu xanh, có các số,...
4. 5 Đối với vở tôi qui định ngay trên bảng tên: vở số 1 dùng để học Tiếng việt, vở số 2 dùng để học Toán các em chỉ cần nhìn số chọn đúng vở để luyện viết. Để các con có đầy đủ sách vở, dụng cụ học tập. Qua buổi gặp gỡ phụ huynh đầu năm, tôi nêu yêu cầu phụ huynh mua cho con một bộ sách giáo khoa để sẵn ở dưới ngăn bàn có giỏ đựng ngăn nắp, phụ huynh chỉ phải hướng dẫn các con chuẩn bị vở, bút chì , gọt, tẩy, hộp phấn, giẻ lau đã được giặt sẵn cho buổi học hôm sau. Ví dụ: Thời khóa biểu thứ hai có: Học vần, Toán, Âm nhạc thì học sinh đã có đủ sách ở dưới ngăn bàn mà không sợ quên ở nhà + Sách Tiếng Việt, sách Toán. + Vở bài tập Tiếng Việt, vở bài tập Toán . + Bộ thực hành Tiếng Việt + Toán. + Bảng con, phấn, khăn lau bảng, vở hát nhạc Trong giờ Tập viết, trước khi hướng dẫn các em viết đúng, viết đẹp tôi hướng dẫn các em tư thế ngồi, cách để vở, phải biết sử dụng bút để có thể viết chữ đẹp lại không gây ra những dị tật cho học sinh như: cận thị, vẹo cột sống. Giáo viên hướng dẫn thi phạm học sinh tư thế ngồi đúng như sau: - Lưng thẳng. - Không tì ngực vào bàn. - Đầu hơi cúi. - Mắt cách vở khoảng 25- 30 cm. - Tay phải cầm bút. - Tay trái tì nhẹ lên mép vở để giữ. - Hai chân để song song, thoải mái. Hình 2: Tư thế ngồi viết đúng.
5. 6 Bên cạnh việc rèn cho học sinh tư thế ngồi thì việc rèn cho các em cách cầm bút cũng rất quan trọng, lớp có một vài em cầm bút chưa được nên tôi hướng dẫn các em cách cầm bút như: Tay phải cầm bút bằng ba ngón tay (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa). Đầu ngón trỏ cách đầu ngòi bút chừng 2,5 cm. Mép bàn tay là điểm tựa của cánh tay phải khi đặt bút xuống bàn viết. Lúc viết, điều khiển cây bút bằng các cơ cổ tay và các ngón tay không để ngửa bàn tay quá tạo nên trọng lực tì xuống lưng của hai ngón út và áp út. Ngược lại không úp quá nghiêng bàn tay về bên trái ( nhìn từ trên xuống thấy cả 4 ngón tay: trỏ, giữa, áp út và út). Học sinh cầm bút theo chiều ngòi. Góc độ bút đặt so với mặt giấy khoảng 45 độ. Tuyệt đối không cầm bút dựng đứng 90 độ. Đưa bút từ trái sang phải thật nhẹ tay, không ấn mạnh đầu bút xuống mặt giấy. Khi học sinh viết xong, tôi rèn cho các con có thói quen chống tay cầm bút để các con ngồi ngay ngắn đợi các bạn chưa viết xong. Hình 3: Cách cầm bút Trong những giờ học tập trên lớp, nhiều tiết học diễn ra rất nặng nề, các em không có tâm thế học tập, không tập trung trong giờ học. Để đảm bảo không khí “học mà vui, vui mà học”, tôi hướng dẫn cho học sinh có nền nếp giơ tay phát biểu ý kiến, chăm chú nghe giảng và ý thức tham gia các trò chơi học tập ...Ở học sinh lớp Một vì tâm lý lứa tuổi còn nhỏ lại chưa bao giờ được uốn nắn trong việc học tập nên khi giáo viên hỏi, có em đã trả lời tự do lúc giáo viên chưa cho phép, có em đã biết đưa tay xin phát biểu nhưng chưa đúng cách. Để giúp các em có nền nếp đưa tay phát biểu tôi hướng dẫn các em ngồi tư thế thẳng, chống khuỷu tay trái xuống bàn, tay trái giơ thẳng, bàn tay khép lại.
6. 7 Hình 4: Giơ tay phát biểu Tôi hướng dẫn các em khi giáo viên gọi mới đứng dậy trả lời, không được nói leo gây ồn ào trong giờ học. Thời gian đầu, các em không biết cách giơ bảng con, không biết cách lấy đồ dùng, khi giáo viên chưa gõ thước các em đã giơ lên, giáo viên chưa kiểm tra xong có em đã để xuống. Để học sinh cả lớp có nền nếp giơ bảng con tôi hình thành cho các em thói quen: cầm bảng con bằng hai tay ở góc bảng để giữ bảng con, khi giáo viên gõ tiếng thước thứ nhất HS úp bảng con, gõ tiếng thước thứ hai học sinh giơ bảng lên, giáo viên gõ tiếng thước thứ ba học sinh quay ngược bảng con lại để kiểm tra, gõ tiếng thước thứ tư HS để bảng con xuống bàn và đọc to tiếng vừa viết được, gõ hai tiếng thước HS xóa bảng. Hình 5: Học sinh giơ bảng.
7. 8 Đến lớp, học sinh được rèn nhiều kĩ năng như nghe, nói, đọc, viết trong tất cả các môn học. Tất cả các kĩ năng đó được rèn luyện thường xuyên trở thành thói quen, thành nền nếp trong học tập. Ví dụ: Trong giờ Học vần, học sinh khi nào phát âm, đánh vần, khi nào đọc trơn, phân tích tiếng hay luyện nói đều theo hiệu lệnh của giáo viên: - Khi đánh vần, giáo viên dùng thước chỉ dọc từng chữ ghi âm, khi đọc trơn giáo viên đặt ngang thước cả tiếng hoặc cả từ cần đọc. - Khi phân tích, giáo viên khoanh tròn thước xung quanh tiếng hay từ cần phân tích. Để học sinh có điều kiện giúp đỡ và hỗ trợ nhau trong học tập, giáo viên thường tổ chức cho học sinh học tập theo nhóm, có thể là nhóm đôi, nhóm 4 em, hoặc nhóm 6 em,..giáo viên thường xây dựng cho nhóm là những em ngồi cạnh nhau, mỗi nhóm thường có nhóm trưởng và một thư ký, đảm bảo sao cho lần lượt học sinh được thay phiên nhau làm nhóm trưởng và thay nhóm trưởng trình bày kết quả thảo luận trước lớp. Giáo viên điều chỉnh sao cho nhóm nào cũng có học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu. Hình 6: Học sinh hoạt động nhóm. Trong các tiết học, tôi thường tổ chức cho học sinh học tập theo nhóm. Giáo viên theo dõi sự hoạt động của nhóm động viên học sinh giúp đỡ nhau. Học sinh phát triển những kỹ năng giao tiếp có hiệu quả. Giáo viên hướng dẫn giúp đỡ các nhóm làm việc, giải quyết những vướng mắc, tạo điều kiện cho các nhóm làm việc. Do đó học sinh có thói quen và rất thích học nhóm.
8. 9 Giáo viên tổ chức cho các em vui chơi trong quá trình học tập và xây dựng những đôi bạn cùng tiến để các em hăng hái hơn trong các hoạt động ở lớp. Luôn động viên khuyến khích học sinh tự suy nghĩ và đưa ý kiến cá nhân của mình, nếu sai giáo viên nhẹ nhàng sửa chữa. Chú trọng tuyên dương, khen thưởng những em tiến bộ, có thể là sự tiến bộ đó chưa đạt chuẩn nhưng giáo viên vẫn khen ngợi để học sinh thấy rằng sự tiến bộ của mình được cô ghi nhận từ đó các em có những nỗ lực, ham muốn và tự tin hơn trong học tập. Tất cả những việc ấy đều cần có một nền nếp tốt nếu không sẽ ảnh hưởng tới chất lượng học tập của một giờ học. Chính vì vậy tôi thấy rằng: để dạy một tiết học đủ thời gian 35 phút có chất lượng và đảm bảo được không khí học tập của lớp thì phải đưa các em vào nền nếp học tập ngay từ đầu năm học. 3.2. Biện pháp 2 : Rèn cho học sinh ý thức tự học trong giờ truy bài và tự giác học ở nhà Việc rèn cho học sinh có ý thức tự học là một phần rất quan trọng trong vấn đề hình thành nền nếp học tập cho học sinh lớp một. Hiện nay, học sinh Tiểu học đa số đều học 2 buổi/ ngày, toàn bộ bài học được giáo viên hướng dẫn và học sinh hoàn thành ngay trên lớp nhưng vẫn cần rèn cho các em có nền nếp buổi tối về nhà với sự hướng dẫn của bố mẹ, đọc lại bài đã học và đọc bài hôm sau học, tự soạn vở và đồ dùng học tập cho ngày hôm sau. Vì vậy, ngay từ những buổi đầu giáo viên cần hướng dẫn học sinh ôn lại bài, hướng dẫn cán bộ lớp kiểm tra sự chuẩn bị sách vở, đồ dùng học tập của từng bạn để báo cáo cô giáo kịp thời nhắc nhở những bạn còn vi phạm, thiếu đồ dùng học tập hay chưa chuẩn bị tốt bài. Như vậy ý thức tự giác và nền nếp học ở nhà rất cần thiết và có lợi cho các em khi học ở các lớp sau. (Tất cả những điều này tôi đã thống nhất với cha mẹ học sinh qua buổi gặp gỡ phụ huynh đầu năm). - Học sinh có thói quen sinh hoạt điều độ, đúng thời gian biểu, giờ nào việc nấy, tránh tình trạng vừa học vừa chơi. - Đối với học sinh còn chậm tiến, giáo viên giao việc trực tiếp cho phụ huynh kiểm tra. Giáo viên thường xuyên liên hệ với phụ huynh.
9. 10 Bên cạnh đó việc rèn nếp giữ gìn sách vở và đồ dùng học tập cũng là một trong những việc quan trọng trong việc dạy dỗ các em. 3.3. Biện pháp 3: Rèn cho học sinh nền nếp giữ gìn sách vở đồ dùng học tập. Chúng ta đều biết thường một người học sinh giỏi, ngoan bao giờ sách vở đồ dùng học tập cũng đầy đủ, ngăn nắp, sách vở được giữ gìn cẩn thận, không quăn mép, quyển vở ngay ngắn, sạch đẹp...Nhưng thực tế một số học sinh chưa thực sự có ý thức trong việc giữ gìn sách vở đồ dùng học tập. Nhiều em chưa giữ gìn sách vở cẩn thận dẫn đến rách bìa, bong trang, quyển vở quăn mép Đồ dùng học tập hay hỏng hoặc mất Vậy việc giữ gìn sách vở đồ dùng học tập cũng ảnh hưởng tới chất lượng học và nền nếp học tập. Từ cơ sở thực tế và những vấn đề cần thiết đó nếu để xây dựng cho học sinh lớp một có được nền nếp học tập tốt, tôi nhận thấy rằng giáo viên phải kết hợp với cha mẹ học sinh kiên trì và thường xuyên uốn nắn, nghiêm túc và thực hiện tốt yêu cầu do giáo viên hay cha mẹ đưa ra khi hướng dẫn các em học tập. Giáo viên nên động viên khích lệ học sinh sắp xếp góc học tập của mình, nhất là qua những bài học, tích hợp qua môn đạo đức ở bài ‘‘ Gọn gàng, ngăn nắp,, hướng dẫn các em biết cách để như thế nào cho đúng, đẹp. Giáo viên có thể dành thời gian đến thăm góc học tập của một vài em và nêu gương trước lớp. 3.4. Biện pháp 4: Rèn cho học sinh nền nếp ăn, ngủ buổi trưa - GV kết hợp với phụ huynh học sinh nhắc nhở các em ăn, ngủ nghỉ trưa đúng quy định để đảm bảo sức khỏe và có nền nếp. - Rèn cho học sinh có thói quen rửa tay lau miệng trước và sau khi ăn . - Trước khi ăn phải mời ông bà, bố mẹ, anh chị. -Ngồi ngay ngắn khi ăn, không được vừa ăn vừa nói chuyện vì việc làm ấy sẽ bị văng thức ăn vào người khác sẽ mất lịch sự . Cần tập trung ăn và nhai kỹ khi ăn. - Ăn xong cần nghỉ ngơi khoảng 15 đến 20 rồi đi ngủ. 3.5. Biện pháp 5: Rèn cho học sinh ý thức vệ sinh cá nhân, bảo vệ môi trường xung quanh. *Hướng dẫn học sinh vệ sinh cá nhân: Khi bắt đầu vào học nhiều học sinh chân tay, mặt mũi rất bẩn các em chưa biết vệ sinh cá nhân sao cho sạch sẽ. Để học sinh có thói quen, biết cách vệ sinh cá nhân hằng ngày thì trước tiên giáo
10. 11 viên nên dẫn học sinh ra khu rửa tay rửa sạch sẽ và hướng dẫn cho từng em cụ thể . Hình 7: Hướng dẫn cách rửa tay. Giáo viên hãy là những người mẹ, chăm chút cho các em từng tí một: cô giáo có thể chải và buộc tóc cho các bạn nữ cho gọn gàng, nếu thấy móng tay em đó dài ta có thể cắt cho em rồi nhắc nhở các em lần sau chú ý hơn ...Tất cả những việc làm nhỏ đó của giáo viên sẽ là những hình ảnh để các em nhớ và làm theo. Nếu giáo viên làm thường xuyên như vậy thì học sinh sẽ đi vào nền nếp và có thói quen giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ. Hình 8: Học sinh rửa tay.
11. 12 *Hướng dẫn học sinh bảo vệ môi trường xung quanh. - Giáo viên cần kết hợp với đồng chí phụ trách đội hướng dẫn học sinh tham gia giữ vệ sinh môi trường, giữ vệ sinh lớp học bằng cách. - Nhắc nhở học sinh không vứt rác bừa bãi, phải bỏ rác vào đúng nơi quy định Hình 9: Vệ sinh vườn trường. - Xây dựng kế hoạch làm trực nhật, làm vệ sinh khuôn viên trường, chăm sóc bồn hoa cây cảnh hàng ngày qua các hoạt động “ Một phút sạch trường, sạch lớp” Hình 10: Học sinh chăm sóc bồn hoa cây cảnh.