Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3-4 tuổi ở trường Mầm Non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3-4 tuổi ở trường Mầm Non

1. PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lý luận: Trong quá trình phát triển toàn diện nhân cách con người nói chung và trẻ Mầm Non nói riêng thì ngôn ngữ có một vai trò rất quan trọng không thể thiếu được. Ngôn ngữ là phương tiện để giao tiếp quan trọng nhất đặc biệt đối với trẻ nhỏ, đó là phương tiện giúp trẻ giao lưu cảm xúc với những người xung quanh hình thành những cảm xúc tích cực. Ngôn ngữ là công cụ giúp trẻ hoà nhập với cộng đồng và trở thành một thành viên của cộng đồng. Nhờ có những lời chỉ dẫn của người lớn mà trẻ dần dần hiểu được những quy định chung của xã hội mà mọi người đều phải thực hiện theo những quy định chung đó. Ngôn ngữ còn là phương tiện giúp trẻ tìm hiểu khám phá, nhận thức về môi trường xung quanh, thông qua cử chỉ lời nói của người lớn trẻ sẽ được làm quen với các sự vật, hiện tượng có trong môi trường xung quanh. Nhờ có ngôn ngữ mà trẻ sẽ nhận biết ngày càng nhiều màu sắc, hình ảnh của các sự vật , hiện tượng trong cuộc sống hàng ngày. Đặc biệt đối với trẻ 3-4 tuổi cần giúp trẻ phát triển mở rộng các loại vốn từ, biết sử dụng nhiều loại câu bằng cách thường xuyên nói chuyện với trẻ về những sự vật, hiện tượng, hình ảnh . mà trẻ nhìn thấy trong sinh hoạt hành ngày, nói cho trẻ biết đặc điểm, tính chất, công dụng của chúng từ đó hình thành ngôn ngữ cho trẻ . 2.Cơ sở thực tiễn và thực trạng của vấn đề: *Thuận lợi: - BGH nhà trường nhiệt tình, có kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm cao luôn tận tình chỉ bảo và tạo điều kiện cho tôi làm tốt công việc. - Giáo viên nhiệt tình làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo phục vụ cho việc cung cấp và phát triển ngôn ngữ cho trẻ. - Trẻ được phân chia theo đúng độ tuổi, nhanh nhẹn và đa số trẻ đi học rất đều - Đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ phong phú về mầu sắc và hình ảnh, hấp dẫn thu hút trẻ. - Phụ huynh quan tâm đến con mình và luôn cùng cô phối hợp uốn nắn sửa ngọng cho trẻ. * Khó khăn: - Lớp có diện tích khá nhỏ, ít không gian cho trẻ thỏa sức sáng tạo. 3/23
2. - Một số ít giáo viên vẫn cò ngọng chữ l-n do ngôn ngữ địa phương. - Vì các cháu bắt đầu đi học nên còn khóc nhiều chưa thích nghi với điều kiện sinh hoạt của lớp nên còn bỡ ngỡ. Mỗi cháu lại có những sở thích và cá tính khác nhau. - Trí nhớ của trẻ còn nhiều hạn chế, trẻ chưa nhớ hết trật tự của các âm khi sắp xếp thành câu vì thế trẻ thường xuyên bỏ bớt từ, bớt âm khi nói. - 60% trẻ phát âm chưa chính xác hay ngọng chữ x-s, chữ l-n, dấu ngã - dấu sắc, dấu hỏi – dấu nặng. - Một số phụ huynh chưa quan tâm đến con do bận đi làm không có thời gian dành cho con, để phó mặc con cho ông bà và cô giáo. *Thực trạng: - Là một giáo viên chủ nhiệm lớp ngay từ đầu năm học tôi luôn quan tâm đến đặc điểm tâm sinh lý cũng như ngôn ngữ giao tiếp của từng trẻ nhằm khám phá, tìm hiểu khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ để kịp thời có những biện pháp giáo dục và nâng cao dần ngôn ngữ cho trẻ. Khi tiếp xúc với trẻ tôi nhận thấy rằng ngôn ngữ của trẻ còn nhiều hạn chế về câu từ, về cách phát âm. Khi trẻ nói hầu hết toàn bớt âm trong các từ, giao tiếp không đủ câu cho nên nhiều khi giáo viên không hiểu trẻ đang nói về cái gì? Cũng có một số trẻ còn hạn chế khi nói , trẻ chỉ biết chỉ tay vào những thứ mình cần khi cô hỏi. Đây cũng là một trong những nguyên nhân của việc ngôn ngữ của trẻ còn nghèo nàn. - Qua quá trình tiếp xúc với trẻ bản thân tôi thấy rất lo lắng về vấn đề này và tôi nghĩ rằng mình phải tìm tòi suy nghĩ và nghiên cứu tài liệu để tìm ra biện pháp phát triển ngôn ngữ giao tiếp cho trẻ một cách có hiệu quả nhất để có thể giúp trẻ tự tin hơn khi giao tiếp với mọi người. * Kết quả điều tra của đầu năm như sau: Tốt Khá TB Yếu Kỹ năng Sl % Sl % Sl % Sl % Khả năng nghe hiểu các từ chỉ người,tên gọi đồ vật, sự vật, 5/35 14 10/35 29 15/35 43 5/35 14 hành động gần gũi. Khả năng nói bày tỏ tình cảm, nhu cầu hiểu biết của bản thân 5/35 14 10/35 29 15/35 43 5/35 14 bằng các câu đơn,... Làm quen với một số kí hiệu thông thường trong cuộc sống. 5/35 14 15/35 43 10/35 29 5/35 14 4/23
3. 3. Một số biện pháp thực hiện đề tài Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là giáo dục khả năng nghe, hiểu ngôn ngữ và phát âm chuẩn, phát triển vốn từ, dạy trẻ nói đúng ngữ pháp, phát triển ngôn ngữ mạch lạc, giáo dục văn hoá giao tiếp lời nói. Ngoài ra ngôn ngữ còn là phương tiện phát triển thẩm mỹ, tình cảm, đạo đức. Đặc biệt nhờ có ngôn ngữ mà trẻ dễ dàng tiếp nhận những chuẩn mực đạo đức của xã hội và hoà nhập vào xã hội tốt hơn. Chính vì vậy mà trong quá trình dạy trẻ tôi đã mạnh dạn áp dụng một số biện pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua một số hoạt động sau: 3.1-Biện pháp 1: Giáo viên tự học, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nhận thức *Mục đích - Nâng cao nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của ngôn ngữ đối với trẻ nhỏ. *Cách thực hiện - Để thực hiện nghiên cứu đề tài này tôi đã tiến hành nghiên cứu và học hỏi thông qua rất nhiều nguồn tài liệu, tư liệu khác nhau để nắm bắt tâm lý trẻ từ nhà trẻ đến mẫu giáo như: + Qua chị em đồng nghiệp trong trường: Tôi học hỏi chị em đồng nghiệp rất nhiều thông qua các buổi kiến tập đặc biệt là môn hoạt động làm quen văn học, hoạt động góc, thông qua các giờ sinh hoạt chuyên môn chị em hướng dẫn và chia sẻ những kinh nghiệm tổ chức hoạt động, tổ chức trò chơi phát triển ngôn ngữ. + Qua các buổi kiến tập cấp quận và kiến tập cấp thành phố tôi đều ghi chép, sưu tầm các trò chơi học tập hay, mới lạ để làm tài liệu tham khảo. + Được nhà trường cho đi nghe giảng bài môn hoạt động phát triển ngôn ngữ (do cô giáo của trường Đại học sư phạm giảng dạy) do phòng giáo dục và đào tạo tổ chức tôi đã học hỏi được rất nhiều. - Qua các loại sách báo: + Giáo trình giáo dục học mầm non – Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam 5/23
4. + Sách chương trình giáo dục mầm non 3-4 tuổi ( Bộ giáo dục và đào tạo ban hành) +Tạp chí giáo dục mầm non do nhà trường phát hàng tháng - Qua các trang mạng internet: *Kết quả - Tôi đã nắm bắt được các phương pháp giúp trẻ phát triển ngôn ngữ toàn diện phù hợp với từng cá nhân trẻ trong lớp. 3.2-Biện pháp 2: Xây dựng môi trường tạo cơ hội cho trẻ phát triển ngôn ngữ 3.2.1: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ bằng cách xây dựng môi trường lớp *Mục đích - Giáo viên về cơ bản biết được thông qua môi trường kích thích sự sáng tạo của trẻ, qua đó trẻ bật ra lời nói để tìm hiểu, khám phá môi trường xung quanh mình. *Cách thực hiện + Xây dựng và phát triển môi trường phong phú, đa dạng và hiệu quả, điển hình với một số hoạt động cụ thể sau: - Thông điệp của bé: dành hẳn một mảng tường lớn phủ mặt giấy trắng của những tờ lịch cũ. Khuyến khích trẻ “vẽ” lên đó những thông điệp mà chúng thích - Bức tường của lớp: tạo các bức tranh tường đồ vật mà trẻ sưu tầm. - Ghi tên của các đồ vật, góc chơi trong lớp, phòng chức năng, cây-hoa trong vườn,hướng dẫn lối đi trong trường ..Ghi tên trẻ ở các kệ tủ đồ dùng cá nhân( đối với trẻ 3-4 tuổi nên kèm hình của trẻ bên cạnh tên bằng chữ to). - Các bảng biểu: có chữ và hình ảnh đi kèm. VD.một ngày của bé, trực nhật Tuy nhiên, tránh đưa ra quá nhiều chữ trong một thời điểm. - Môi trường chữ nên được thay đổi thường xuyên ( có thể theo nội dung trẻ đang học). Các chữ viết phải tuân thủ luật ngữ pháp, chính tả, ngắn gọn súc tích. Tránh viết tắt (đặc biệt là tên trẻ). Có thể dùng chữ viết và chữ in. - Trẻ được khuyến khích tham gia xây dựng môi trường chữ (Tô màu, đồ chữ cô viết, tự sao chép tên mình ) + Sử dụng môi trường chữ một cách tích cực : - Khuyến khích trẻ nhận biết chữ hàng ngày. Khi thay đổi chữ cũng chỉ 6/23
5. cho trẻ xem và đọc cho trẻ nghe. - Hoạt động hàng ngày với các bảng biểu. VD: Tìm đúng tên ở tủ đồ dùng cá nhân, trong các giờ sinh hoạt; Bảng trực nhật: Trẻ thay đổi tên bạn trực nhật, “đọc” các nhiêm vụ với sự gợi ý của hình ảnh minh họa và trợ giúp của GV. Quan sát thường xuyên để đọc được tên cô và một số bạn trong lớp + Xây dựng góc đọc sách ở các nhóm lớp, sử dụng sách như một phương tiện. - Đọc sách cho trẻ nghe và xem: cô cần đọc cho trẻ nghe và chỉ cho trẻ xem chữ đang đọc. Một số chuyện kể có thể sử dụng hình thức đọc thay cho kể trên lớp nếu có sách đủ to cho cả nhóm trẻ theo dõi . - Làm bigbook: Thường tồ chức theo từng nhóm trẻ với sự giúp đỡ của cô giáo( viết lời thoại, đóng thành tập ). Nên sử dụng câu đơn giản, dựa trên tình tiết chính, lời ngắn ngọn, chữ to khi viết lời. Nếu làm sách theo chủ đề: con vật, đồ dùng, thức ăn, cơ thể, ngày lễ hội nên cho trẻ mô tả rồi cô giáo viết theo lời kể của trẻ. Trẻ rất thích quan sát người lớn viết theo những gì mình nói. + Một vài thay đổi nhỏ trong môi trường cũng giúp trẻ có cơ hội được tiếp cận với môi trường như thay tủ vị trí ngăn tủ để trẻ tìm kiếm tên, kí hiệu của cá nhân trẻ, bảng bé đến trường nhận biết tên và thêm giới tính, có thể phân loại theo nhiều dấu hiệu khác như xếp tên theo họ, theo chữ cái đầu *Kết quả - Trẻ sáng tạo hơn và nói nhiều hơn trong tất cả các hoạt động trong ngày 3.2.2.Đổi mới việc xây dựng môi trường ngoài lớp giúp trẻ phát triển ngôn ngữ *Mục đích - Tất cả những gì trẻ nhìn thấy được được vận dụng bằng lời nói, trẻ sẽ miêu tả lạo, kể lại theo ngôn ngữ riêng của trẻ *Cách thực hiện - Cần chú ý hướng dẫn giáo viên thực hiện khu vực tuyên truyền ngoài lớp học của trẻ là nơi không những tạo môi trường chữ cho trẻ mà còn mang tính tuyên truyền với cha mẹ. Môi trường khi tổ chức các sự kiện, lễ hội tận dụng sản phẩm của trẻ như thế nào? Mục đích phát triển ngôn ngữ ? - Chú trọng tạo môi trường giao tiếp, môi trường chữ viết phong phú để trẻ được tắm mình trong môi trường ngôn ngữ. Chú ý môi trường chữ trong cả khuôn viên trường chứ không chỉ trong lớp học ( khẩu hiệu, bảng biểu, thông báo .cho người lớn) vì trẻ có thể quan sát chữ bất cứ ở đâu và lúc nào. - Quan tâm hướng trẻ chú ý quan sát chữ viết xung quanh cuộc sống. Khi 7/23
6. cha mẹ mua bất cứ đồ dùng nào ( thường có chữ trên đó), hãy đọc cho trẻ nghe và chỉ cho trẻ xem chữ. - Giáo viên tạo thêm nhiều sân khấu rối lưu động ở sân, ở sảnh để trẻ có thể đóng kịch, diễn rối, chơi rối cùng nhau giúp trẻ phát triển tốt hơn về ngôn ngữ *Kết quả - Trẻ luôn hào hứng hỏi cô trên biển nội qui của khu vui chơi, góc đọc sách là gì và nói lại cho bố mẹ nghe vào buổi chiều. 3.2.3: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ bằng cách xây dựng môi trường giao tiếp *Mục đích - Tôn trọng từng cá nhân trẻ để có các biện pháp riêng phù hợp nhằm mang lại hiệu quả ngôn ngữ tuyệt đối. *Cách thực hiện - Nhận biết và tôn trọng mỗi đứa trẻ như một cá thể riêng biệt. + Giáo viên khiến trẻ cảm thấy đặc biệt và được mong chờ bằng cách chào đón chúng nồng nhiệt khi đến lớp. Chào hỏi mỗi đứa trẻ mỗi ngày. Gọi mỗi trẻ bằng tên riêng, và đảm bảo rằng giao tiếp phi ngôn ngữ của cô giáo phù hợp với giao tiếp ngôn ngữ tích cực; giao tiếp với trẻ bằng nụ cười, ánh mắt ấm áp, và những va chạm ân cần. Hãy đặc biệt cẩn thận khi chào đón những trẻ có xu hướng nhút nhát, để chúng không có cảm giác bị bỏ rơi. - Thể hiện sự hứng thú đối với trẻ và các hoạt động của chúng. + Hãy tích cực giao tiếp ở chiều cao của trẻ: quỳ, ngồi xổm, hoặc ngồi, để mắt của bạn ngang hàng với mắt trẻ . Khi hướng dẫn trẻ làm việc gì, hãy đến gần trẻ chứ không được gào thét hay la lớn trong phòng. Tham gia đầy đủ vào các trò chơi của trẻ, nhưng theo sự dẫn dắt của trẻ thay vì chỉ đạo chúng. + Người lớn cũng có thể thúc đẩy tính sáng tạo ở trẻ bằng các câu nói khuyến khích, chẳng hạn như "Con đang thực sự làm việc chăm chỉ chứ" hoặc "Con đang phối màu xanh hay màu đỏ." Ví dụ, nếu một đứa trẻ nói, "Tàu đi lên," bạn có thể nói, "Con đang làm cho các tàu đi lên đồi rồi." - Trò chuyện lịch sự. - Trong môi trường giao tiếp tích cực, tôi luôn kiên nhẫn và lịch sự khi nói chuyện với trẻ em, với cha mẹ trẻ. Tôi không làm gián đoạn câu chuyện của trẻ. 8/23
7. Khuyến khích trẻ thể hiện mình bằng cách sử dụng các ngôn ngữ mở như "Kể cho cô nghe tiếp nào", "Tiếp theo thì sao?" Hoặc "Và sau đó thì sao?" Mời trẻ phát biểu ý kiến, để tất cả trẻ thấy rằng chúng có đóng góp trong lớp học. Điều này có nghĩa là dành thời gian để lắng nghe và phản ứng tích cực với tất cả các trẻ. Ví dụ, nếu một đứa trẻ 3 tuổi làm đổ một tác phẩm ghép hình của một trẻ khác, bạn có thể nói với đứa trẻ đã xây tác phẩm ghép hình là "Ồ, hình như bạn đang muốn chơi cùng với con đó" Đây là một cách xử lý tích cực không chỉ với đứa trẻ đã xây hình ghép, mà còn tích cực với đứa trẻ làm đổ hình, cả hai trẻ đều giải thích được nguyên nhân là do mong muốn được chơi. - Hãy hỏi trẻ nhiều câu hỏi. + Đưa ra câu hỏi khuyến khích trẻ suy nghĩ và câu hỏi mà bạn đang thực sự tò mò và muốn biết câu trả lời. Câu hỏi mở là câu hỏi mà câu trả lời gồm nhiều hơn một hay hai từ Ví dụ, hãy hỏi đứa trẻ đang chơi con lăn, "Làm thế nào con có thể làm nó đi nhanh/chậm/xa hơn?" Đừng hỏi những câu hỏi tu từ hoặc câu hỏi không cần câu trả lời. Một câu hỏi như, "Con có muốn khỏi ra ngoài chơi hôm nay để ở nhà dọn đồ chơi không?" đây không phải là câu hỏi mà người lớn muốn trẻ trả lời. Hiểu sự sáng tạo của trẻ em cho phép người lớn đặt ra những câu hỏi hay hơn. + Hãy ủng hộ bằng cách hỏi các câu hỏi mở về các hoạt động sáng tạo của chúng, chẳng hạn như, "Con có thể kể cô/thầy nghe về bức tranh này không?" chứ không nên hỏi "bức tranh này vẽ gì?" - Sử dụng lời khen thích hợp để khuyến khích trẻ. + Lời khen thích hợp là lời khen chân thành, có tính xây dựng và khuyến khích. Trẻ em phát triển mạnh khi người lớn chú ý, ghi nhận nỗ lực của chúng cũng như kết quả đạt được và ghi nhận những thay đổi tích cực trong hành vi và khả năng của trẻ theo thời gian. Ví dụ, tôi có thể sử dụng cạnh tranh để thúc đẩy hành vi "Bất cứ ai dọn dẹp nhanh nhất có thể ngồi bên cạnh cô trong giờ ăn " - Nêu ra rõ ràng các mong muốn của mình. + Thay vì nói "Không được chạy," hãy nói "Chúng ta đi bộ đi." Tránh dùng từ "không" và "dừng lại", thay vào đó hãy tập trung vào những gì mà bạn muốn trẻ làm. Ví dụ, gợi ý cho trẻ, như "Con hãy nói với Thanh Mai là bạn có thể đi xe ba bánh của mình khi mình đi xong" thay vì chỉ nói "Con tự nói với bạn đi". Trẻ em 9/23
8. hiểu được mong đợi của người lớn khi người lớn giải thích được mục đích của các quy định và hướng dẫn. - Tôn trọng khả năng của trẻ. + Trong những năm đầu đời và mẫu giáo, trẻ em ngày càng muốn được tự chủ. Tôi luôn để trẻ tự làm việc của mình. Trẻ có thể tự lau sạch nước trái cây bị đổ và rửa tay. Ví dụ, nói với một đứa bé 3 tuổi, "Lại đây con, cô mặc áo khoác cho con nhé". Điều này đồng nghĩa bạn đã gửi một thông điệp là bạn nghi ngờ khả năng của trẻ, và khi nói như vậy liên tục trong một thời gian sẽ củng cố cảm giác ở trẻ là mình vô dụng. Hãy cẩn thận đặc biệt khi bạn bảo vệ quá mức một đứa trẻ nhút nhát và các trẻ em có khả năng khác nhau. - Để trẻ học hỏi từ những hoạt động của chúng. + Trẻ em là những người học tích cực, chúng xây dựng nhận thức về thế giới từ việc tương tác với thế giới. Ví dụ, nếu một đứa trẻ cố tình phá vỡ một món đồ chơi, hậu quả tự nhiên là nó sẽ không còn đồ chơi để chơi. Tất nhiên, nếu hành động của một đứa trẻ có thể gây tổn hại hoặc về thể chất hoặc tình cảm - với chính nó hoặc người khác, thì giáo viên phải can thiệp, và kết quả tự nhiên sẽ không diễn ra. - Cho trẻ lựa chọn. + Hãy cho trẻ có nhiều lựa chọn thật sự và cho phép chúng tự quyết định . Chỉ cung cấp những lựa chọn trong khả năng và sẽ cho phép trẻ làm. - Lôi kéo gia đình cùng tham gia. +Lớp học với môi trường giao tiếp tích cực là những nơi mà gia đình cảm thấy được tham gia và được chào đón. Các kỹ thuật sử dụng để giao tiếp với trẻ em có thể được áp dụng trong gia đình. Cần tương tác với cha mẹ thường xuyên, hoặc trực tiếp gặp gỡ hoặc thông qua các thư hoặc các phương tiện khác. *Kết quả: - Trẻ được phân công vào từng nhóm để được cô hỗ trợ những vấn đề về ngôn ngữ mà cô cần sửa cho trẻ 3.3-Biện pháp 3: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các hoạt động * Mục đích - Bất cứ nơi đâu và giờ hoạt động nào cũng là giờ trẻ được nói, thể hiện ý kiến, mong muốn của bản thân mình. *Cách thực hiện 3.3.1- Giáo dục ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động học *Thông qua giờ thơ, truyện: 10/23
9. Trên tiết học khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là phát triển ngôn ngữ nói cho trẻ và còn hình thành phát triển ở trẻ kỹ năng nói mạch lạc mà muốn làm được như vậy trẻ phải có vốn từ phong phú hay nói cách khác là trẻ cũng được học thêm được các từ mới qua giờ học thơ, truyện. Để giờ thơ, truyện đạt kết quả cao cũng như hình thành ngôn ngữ cho trẻ thì đồ dùng phục vụ cho tiết học phải đảm bảo : + Đồ dùng phải đẹp, màu sắc phù hợp đảm bảo tính an toàn và vệ sinh cho trẻ. + Nếu là tranh vẽ phải đẹp, phù hợp với câu truyện, phía dưới phải có chữ to giúp cho việc phát triển vốn từ của trẻ được thuận lợi. + Bản thân giáo viên phải thuộc truyện, ngôn ngữ của cô phải trong sáng, giọng đọc phải diễn cảm, thể hiện đúng ngữ điệu của các nhân vật. VD1: Trẻ nghe câu truyện “ Đôi bạn nhỏ” . Tôi cung cấp vốn từ cho trẻ đó là từ “ Bới đất”. Cô có thể cho trẻ xem tranh mô hình một chú gà đang lấy chân để bới đất tìm giun và giải thích cho trẻ hiểu từ “ Bới đất”. ( Các con ạ , bản năng của những chú gà là mỗi khi đi kiếm ăn các chú phải lấy chân để bới đất, đào đất lên để tìm thức ăn cho mình , khi kiếm được thức ăn chú gà sẽ lấy mỏ để ăn đấy.) . Sau khi giải thích tôi cũng chuẩn bị một hệ thống câu hỏi giúp trẻ nhớ được nội dung truyện và từ vừa học: + Hai bạn Gà và Vịt trong câu truyện cô kể rủ nhau đi đâu? ( Đi kiếm ăn ạ) + Vịt kiếm ăn ở đâu? ( Dưới ao ạ) + Thế còn bạn Gà kiếm ăn ở đâu? ( Trên bãi cỏ ạ) + Bạn Gà kiếm ăn như thế nào? ( Bới đất tìm giun ạ) + Khi hai bạn đang kiếm ăn thì con gì xuất hiện đuổi bắt Gà con? ( Con Cáo ạ) + Vịt con đã cứu Gà con như thế nào? ( Gà nhảy phốc lên lưng Vịt , Vịt bơi ra xa). + Qua câu truyện con thấy tình bạn của hai bạn Gà và Vịt ra sao? ( Thương yêu nhau) + Nếu như bạn gặp khó khăn thì các con phải làm gì? ( Giúp đỡ bạn ạ). - Cô kể 1-2 lần cho trẻ nghe giúp trẻ hiểu thêm về tác phẩm và qua đó lấy nhân vật để giáo dục trẻ phải biết yêu thương và giúp đỡ bạn trong lúc gặp khó khăn. 11/23
10. VD2: Qua bài thơ “ Cây bắp cải ” tôi muốn cung cấp cho trẻ từ “ Sắp vòng quanh”. Tôi chuẩn bị một chiếc bắp cải thật để cho trẻ quan sát, trẻ phải được nhìn, sờ, ngửi ..và qua vật thật tôi sẽ giải thích cho trẻ từ “ sắp vòng quanh”. - Tôi giải thích cho trẻ : Các con nhìn này đây là cây bắp cải mà hàng ngày mẹ vẫn mua về để nấu cho các con ăn đấy. Các con nhìn xem lá bắp cải rất to có màu xanh và khi cây bắp cải càng lớn thì lá càng cuộn thành vòng tròn xếp trồng lên nhau lá non thì nằm ở bên trong được bao bọc bằng những lớp lá già ở ngoài . Bên cạnh đó tôi cũng chuẩn bị câu hỏi để trẻ trả lời: + Cô vừa đọc cho các con nghe bài thơ gì? (Cây bắp cải ạ) + Cây bắp cải trong bài thơ được miêu tả đẹp như thế nào? ( Xanh man mát ) + Còn lá bắp cải được nhà thơ miêu tả ra sao? ( Sắp vòng quanh ạ) + Búp cải non thì nằm ở đâu? ( Nằm ở giữa ạ) - Như vậy qua bài thơ ngoài những từ ngữ trẻ đã biết lại cung cấp thêm vốn từ mới cho trẻ để ngôn ngữ của trẻ thêm phong phú. - Ngoài việc cung cấp cho trẻ vốn từ mới thì việc sửa lỗi nói ngọng, nói lắp cũng vô cùng quan trọng khi trẻ giao tiếp. Khi áp dụng vào bài dạy tôi luôn chú trọng đến điều này và đã kịp thời sửa sai cho trẻ ngay tại chỗ. VD3: Trong câu truyện “ Thỏ ngoan” ngoài việc giúp trẻ thể hiện ngữ điệu, sắc thái tình cảm của các nhân vật trong truyện tôi còn sửa sai những từ trẻ hay nói ngọng để giúp trẻ phát âm chuẩn và động viên những trẻ nhút nhát mạnh dạn hơn khi trả lời. + Trẻ hay nói ô tô - ô chô. + Trẻ nói Thỏ ngoan - Thỏ ngan + Bác Gấu _ Bác ấu + Con Cáo _ Con áo . .. - Mỗi khi trẻ nói sai tôi dừng lại sửa sai luôn cho trẻ bằng cách : tôi nói mẫu cho trẻ nghe 1-2 lần sau đó yêu cầu trẻ nói theo. - Thể hiện sắc thái , ngữ điệu nhân vật sẽ cuốn hút rất nhiều trẻ tham gia đặc biệt những trẻ nhút nhát qua đó cũng mạnh dạn hơn. Đối với những trẻ đó tôi động viên , khích lệ trẻ kịp thời. - Tôi cho trẻ thể hiện ngữ điệu của các nhân vật trong truyện “ Thỏ ngoan” + Giọng Bác Gấu bị mưa rét thì ồm ồm và run, nét mặt buồn. + Giọng con Cáo thì gắt gỏng, nét mặt kênh kiệu. + Giọng Thỏ thì ân cần , niềm nở. 12/23
11. - Như vậy thơ truyện không những kích thích nhận thức có hình ảnh của trẻ mà còn phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách toàn diện. Trẻ nhớ nội dung câu truyện và biết sử dụng ngôn ngữ nói là phương tiện để tiếp thu kiến thức . *Thông qua giờ âm nhạc: - Để thu hút trẻ vào giờ học và giúp trẻ phát triển ngôn ngữ được tốt hơn thôi thúc tôi phải nghiên cứu,sáng tạo những phương pháp dạy học tốt nhất có hiệu quả với trẻ. - Đối với tiết học âm nhạc trẻ được tiếp xúc nhiều đồ vật ( Trống, lắc, phách tre, mõ, xắc xô và nhiều chất liệu khác ) trẻ được học những giai điệu vui tươi kết hợp với các loại vận động theo bài hát một cách nhịp nhàng. Để làm được như vậy đó là nhờ sự hiểu biết, nhận thức vốn từ, kỹ năng nhất là sự giao tiếp bằng ngôn ngữ của trẻ được tích luỹ và lĩnh hội, phát triển tính nghệ thuật, giúp trẻ yêu âm nhạc. - Qua những giờ học hát, vận động theo nhạc, trẻ đã biết sử dụng ngôn ngữ có mục đích, biết dùng ngôn ngữ và động tác cơ bản để miêu tả những hình ảnh đẹp của bài hát. VD: Hát và vận động bài “ Con voi” + Câu đầu tiên : Con vỏi con voi Cái vòi đi trước. ( Trẻ đưa tay ra phía trước giả làm vòi con voi) + Câu thứ hai : Hai chân trước đi trước Hai chân sau đi sau. ( Hai tay chống hông , hai chân nhấc lên nhấc xuống) + Câu cuối : Còn cái đuôi đi sau rốt Tôi xin kể nốt Câu chuyên con voi. ( Một tay chống hông, một tay đưa ra đằng sau vờ làm đuôi con voi) * Thông qua giờ vận động : - Trong góc vận động của lớp tôi đã sử dụng những thùng bìa để làm thành tàu hoả cho trẻ chơi. Mỗi thùng làm thành một toa tàu. Trong khi chơi trẻ có thể vừa chơi vừa kết hợp âm nhạc hát :” Đoàn tàu tí hon”, “ Tàu vào ga” ..vận dụng vào phát triển ngôn ngữ cho trẻ. _ Tôi còn phân loại màu xanh, đỏ, vàng của những chiếc vòng để khi trẻ phân biệt màu không bị nhầm lẫn. Khi trẻ chơi với vòng tôi có thể hỏi trẻ giúp ngôn ngữ của trẻ thêm mạch lạc, rõ ràng hơn: + Vòng này có màu gì hả con? ( Màu đỏ ạ) 13/23