Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình cho trẻ Mẫu giáo 3-4 tuổi trong trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình cho trẻ Mẫu giáo 3-4 tuổi trong trường Mầm non

1. 1 PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ Anatole - một nhà giáo dục người Pháp đã từng nói “Toàn bộ nghệ thuật của sự giáo dục là nghệ thuật đánh thức sự tò mò bản năng của những trí óc non trẻ nhằm thỏa mãn nó sau đó”. Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với con người, nó giúp con người tìm hiểu, nhìn nhận, khám phá và thể hiện một cách sinh động những gì nhìn thấy trong thế giới xung quanh, làm cho tâm hồn rung động mạnh mẽ, hơn nữa còn tạo nên những cảm xúc, tình cảm tích cực. Đối với trẻ em nói chung và trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi nói riêng, hoạt động tạo hình có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sự tác động đồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể chất và hình thành các phẩm chất, kỹ năng ban đầu của con người. Thông qua tạo hình như: Vẽ, tô màu, nặn, cắt, xé, dán trẻ được thử sức mình trong việc thể hiện và cải tạo thế giới riêng của mình. Trong thực tế tại trường mầm non nơi tôi công tác, việc tổ chức các hoạt động tạo hình đã mang lại hiệu quả tới việc phát triển cho trẻ, song phương pháp tổ chức chưa thực sự đáp ứng và đem lại kết quả như mong đợi. Các phương pháp hoạt động tạo hình đang được sử dụng còn mang tính áp đặt. Giáo viên thường chú ý đến sản phẩm trẻ làm ra, ít chú ý đến kỹ năng tạo hình, quá trình làm ra sản phẩm. Đồ dùng nguyên vật liệu hạn chế, chưa tạo nhiều cơ hội cho trẻ trải nghiệm, sáng tạo, chưa thực sự nghiên cứu để “đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục”, “ Học bằng chơi, chơi bằng học”. Các hoạt động tạo hình cho trẻ còn dập khuôn cố định, chưa mạnh dạn sáng tạo nội dung, phương pháp, hình thức, tiến trình tổ chức hoạt động, chưa có sự đầu tư quan tâm về tạo không gian nghệ thuật cho trẻ, chưa thực sự quan tâm đến cảm xúc, hứng thú của trẻ. Bên cạnh đó là sự hứng thú, kĩ năng tạo ra sản phẩm tạo hình của trẻ chưa cao, nhiều trẻ chưa biết cầm bút, chưa biết chia sẻ về sản phẩm làm ra. Những yếu tố phân tích kể trên đã ảnh hưởng rất nhiều đến khả năng tạo hình của trẻ cũng như kết quả mong đợi cần đạt đến. Đặc biệt hơn, năm học 2020-2021 là năm học đầu tiên trường mầm non xã Hữu Hòa thực hiện chuyên đề xây dựng trường lớp mầm non hạnh phúc. Là một giáo viên mầm non tôi luôn chú trọng phát triển toàn diện cho trẻ đặc biệt là kỹ năng tạo hình cho trẻ. Là một giáo viên tâm huyết, tôi luôn mong muốn làm như thế nào để trẻ thêm hứng thú và có kĩ năng tạo hình tốt hơn để góp phần thực hiện chủ đề năm học mà nhà trường đề ra. Xuất phát từ những trăn trở đó, tôi đã đi sâu nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong trường mầm non” làm sáng kiến cho năm học này.
2. 2 * Mục đích nghiên cứu: Tìm ra các biện pháp để giúp trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi ở trường mầm non nâng cao chất lượng tạo hình. * Đối tượng nghiên cứu: Đi sâu vào nghiên cứu những hình thức sinh động, hấp dẫn để giúp trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi nâng cao chất lượng tạo hình cho trẻ mẫu giáo bé. * Phạm vi đối tượng khảo sát, thực nghiệm: Trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi ở trường mầm non . * Phạm vi, kế hoạch nghiên cứu: - Năm học 2020-2021. * Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp nghiên cứu lý luận - Phương pháp tham khảo tài liệu - Phương pháp điều tra thực trạng. - Phương pháp nghiên cứu thực tiễn. - Phương pháp quan sát. * Bảng tổng hợp đánh giá thực trạng khả năng taọ hình của trẻ 3-4 tuổi . Tôi đã xây dựng các tiêu chí đánh giá kỹ năng tạo hình của trẻ thông qua các hoạt động của trẻ 3-4 tuổi. Qua khảo sát chất lượng đầu năm học 2020 - 2021 tại lớp mình tôi đã thu được kết quả như sau: Tổng Phối hợp Sắp xếp bố Vẽ Nặn, xé dán Tô màu số nguyên liệu cục 59 Đ CĐ Đ CĐ Đ CĐ Đ CĐ Đ CĐ trẻ Đầu 18 41 15 44 25 34 20 39 12 47 năm 30% 70% 25% 75% 43% 57% 33% 67% 20% 80% Với kết quả khảo sát như trên, tôi thấy một số kỹ năng tạo hình của trẻ chưa tốt , tôi luôn băn khoăn suy nghĩ để đưa ra những giải pháp và sử dụng các biện pháp để khi tổ chức các hoạt động cho trẻ đạt hiệu quả cao hơn. Từ đó nâng dần khả năng khả năng tạo hình của trẻ.
3. 3 PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. Những nội dung lý luận có liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu tổng kết kinh nghiệm. Hoạt động tạo hình có quan hệ chặt chẽ với việc nhận thức xung quanh, bởi muốn thể hiện được cuộc sống xung quanh thì phải nhận thức được nó. Đầu tiên là sự làm quen trực tiếp với tính chất của nguyên liệu (giấy, bút màu, đất nặn...), sau đó trẻ nhận thức được mối liên quan giữa các hành động và kết quả (bút vẽ lên giấy được tranh, đất có thể nặn ra các con vật,...). Như vậy, trong quá trình hoạt động tạo hình, vốn hiểu biết của trẻ được mở rộng, các hoạt động tâm lí của trẻ được phát huy, rèn luyện và phát triển. Trong các giờ hoạt động tạo hình, qua sự phân tích, đánh giá, nhận xét sản phẩm của mình, của bạn, ngôn ngữ của trẻ cũng được phát triển hơn,vốn từ của trẻ phong phú hơn. Trẻ 3-4 tuổi là giai đoạn đầu tuổi mẫu giáo, vận động của trẻ còn ở mức độ thấp (kỹ năng cầm bút, thao tác cắt, xé dán còn vụng về). Hơn nữa,vốn ngôn ngữ của trẻ còn quá ít, trẻ chưa thể diễn đạt nguyện vọng của mình bằng ngôn ngữ mạch lạc. Vì vậy hoạt động tạo hình chính là một thứ ngôn ngữ riêng để trẻ biểu lộ tình cảm, tiếng nói của mình với mọi người xung quanh. Hoạt động tạo hình góp phần giáo dục cho trẻ biết yêu cái đẹp, cái tốt, củng cố những tình cảm tốt đẹp đã có ở trẻ. Hoạt động tạo hình giúp hình thành ở trẻ những đức tính như tích cực, chủ động, quan sát, lắng nghe,và thực hiện nhiệm vụ, biết tiến hành công việc đến cùng, biết khắc phục khó khăn, biết giúp đỡ bạn bè, biết vui mừng với thành tích của mình, của bạn, của tập thể. II. Thực trạng vấn đề. 1. Tình hình chung - Năm học 2020 - 2021 tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo bé 3-4 tuổi. Lớp có 59 học sinh, trong đó có: 34 học sinh nữ, 25 học sinh nam. - Tổng số giáo viên trong lớp là: 05 giáo viên (04 giáo viên đã có bằng đại học sư phạm mầm non, trong đó có 01 giáo viên đã có sáng kiến kinh nghiệm đạt giải cấp thành phố. 01 giáo viên trình độ trung cấp sư phạm mầm non và đã được BGH tạo điều kiện cho đi học đại học sư phạm mầm non). Với việc khảo sát và đặc điểm tình hình như vậy khi thực hiện đề tài này tôi thấy có một số thuận lợi và khó khăn sau: 2. Thuận lợi: - Ban giám hiệu quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất và chuyên môn, bồi dưỡng phương pháp tổ chức các hoạt động. Lớp học khang trang, phòng học sạch sẽ, được đầu tư trang bị các thiết bị hiện đại.
4. 4 - Bản thân tôi nắm vững phương pháp, kỹ năng tổ chức hoạt động tạo hình, nhiệt tình làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo, được tham gia bồi dưỡng chuyên đề tạo hình do phòng giáo dục huyện, trường tổ chức. - Giáo viên trong lớp niềm nở với phụ huynh. Giữa các giáo viên luôn hòa đồng, đoàn kết, thường xuyên tao đổi kinh nghiệm giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Trong các tiết học giáo viên phối hợp nhịp nhàng nâng cao chất lượng giờ học, tạo niềm vui cho trẻ. - Đa số các bậc phụ huynh của lớp đều nhiệt tình ủng hộ các cô và các con trong hoạt động của lớp. 3. Khó khăn: - Nguồn nguyên liệu cho trẻ tổ chức hoạt động tạo hình còn chưa phong phú, chỉ có một số nguồn nguyên liệu căn bản, chưa thu hút được hứng thú tham gia của trẻ. - Một số học sinh chưa tích cực tham gia vào hoạt động tạo hình, kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng xé dán, tạo hình sáng tạo của trẻ không có. Trình độ của học sinh không đồng đều, học sinh ít được áp dụng các phương pháp tiên tiến. - Đa số phụ huynh hiện nay do công việc bận rộn không có nhiều thời gian dành cho con tìm hiểu về thế giới xung quanh, tham quan dã ngoại, nơi ở khu đô thị chật chội, không gian thiên nhiên còn hạn hẹp vì thế mà sự hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh, được tiếp xúc với các đối tượng còn hạn chế. Sau khi nghiên cứu thực tế thuận lợi và khó khăn và tổ chức khảo sát đánh giá thực trạng kĩ năng tạo hình của trẻ, tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp như sau: III. Các biện pháp. 1. Xây dựng môi trường lớp học hạnh phúc tạo niềm vui, cơ hội cho trẻ tích cực tham gia hoạt động tạo hình 1.1, Thay đổi bản thân để xây dựng trường lớp mầm non hạnh phúc. Trong năm học 2020- 2021, nhà trường đã xây dựng kế hoạch năm học với chủ đề “ Xây dựng trường, lớp mầm non hạnh phúc”. Hưởng ứng phong trào này, bản thân tôi tự nhủ mình phải thực sự thay đổi để xây dựng một lớp học hạnh phúc. Trường, lớp mầm non hạnh phúc là nơi mà các cô giáo, phụ huynh và học sinh đều cảm thấy hạnh phúc. Đó là nơi mà các cô tìm được niềm đam mê, nhiệt huyết của mình, là nơi họ tích cực đưa ra các phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục một cách chủ động, sáng tạo, luôn thiết lập được mối quan hệ thân thiết, gắn bó và chia sẻ với các con và phụ huynh. ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục 1.1)
5. 5 Để xây dựng trường, lớp mầm non hạnh phúc góp phần nâng cao kỹ năng hoạt động tạo hình cho trẻ, bản thân tôi tự nhủ mình phải thực sự thay đổi, thay đổi trong cách nghĩ, cách làm Ví dụ : Về cách thực hiện dây chuyền, sự phối kết hợp giữa các giáo viên trong lớp. - Cách làm cũ: Giáo viên được phân công vị trí 1,2,3 với các công việc khác nhau. Tuần của ai người ấy làm. Sự liên kết với nhau khá lỏng lẻo. Hiệu suất công việc không cao vì có giáo viên phải làm những công việc thuộc sở đoản trong khi sở trường chưa được phát huy. - Cách làm mới: Giáo viên trong lớp liên kết với nhau chặt chẽ hơn. Trong khi tổ chức hoạt động, chúng tôi kết hợp ăn ý hài hòa, không phân biệt cô chính- cô phụ. Tất cả cùng hoạt động, bổ sung cho nhau, hỗ trợ nhau cùng hoàn thành công việc.. Chúng tôi mỗi người đều có những một tài năng riêng như có cô hát hay, có cô múa đẹp, cô làm đồ dùng thẩm mỹ... những phẩm chất ấy được kết hợp lại để tạo nên những màu sắc đa dạng, phong phú, sinh động nhằm tạo nên những giờ học hứng thú mang đến tâm trạng vui vẻ, hạnh phúc cho trẻ. Mỗi buổi sáng, tôi gửi lời chào đến các con bằng nụ cười trìu mến, trao một cái ôm ấm áp tình yêu thương đón những thiên thần nhỏ vào lớp, ngồi bên các con tôi khơi gợi cho trẻ kể những câu chuyện ở nhà thú vị như thế nào, hướng dẫn các con chơi những trò chơi, hát những bài hát, làm những động tác siêu nhân nhí trao gửi yêu thương... để trẻ ngay từ lúc đầu tiên đến lớp các con phấn khởi, vui vẻ, các giáo viên cũng sẽ cảm thấy vui vẻ và hạnh phúc, thấy ngày mới đầy niềm vui tràn năng lượng. Khi trao cho trẻ được một niềm vui thì cô sẽ nhận được gấp bội niềm hạnh phúc và sẽ chẳng còn sự giận dữ, bùng nổ mà thay vào đó là những nụ cười nở trên môi. ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục 1.2) Không chỉ thay đổi trong tư duy, trong nếp nghĩ, nếp làm với chị em đồng nghiệp và phụ huynh, tôi nhận thấy mình cần thay đổi nhiều tư duy về các con, về những đứa trẻ hồn nhiên như những trang giấy trắng. Tôi đã thay đổi, tôi đã học được rất nhiều bài học sâu sắc từ đồng nghiệp, từ phụ huynh và từ chính các con lớp mình. Chính nhờ các con của mình mà tôi cảm thấy mình càng phải thay đổi. Tôi học được ở các con bài học vô cùng quý giá, đó là lòng bao dung. Mặc dù hôm nay có buồn phiền, la mắng các con đi chăng nữa, thì các con vẫn dành cho mình tình yêu thương đặc biệt nào đó trong sâu thẳm tâm hồn. Với tất cả những điều đó, để xây dựng được lớp học hạnh phúc, bản thân tôi luôn tự nhủ sẽ cố gắng từng ngày để thật sự thay đổi, tôi mong muốn cởi bỏ tất cả mọi thứ bên
6. 6 ngoài để hoàn toàn vui vẻ khi đến với các con. Tôi tin rằng khi mình đến với con bằng tình thương, sự tôn trọng, bằng cả tâm trí, sự sáng tạo thì không chỉ các con mà cả đồng nghiệp, phụ huynh và bản thân mình sẽ cảm đều thấy vô cùng hạnh phúc, yêu thương Thay đổi như thế, chính bản thân giáo viên và các con đều cảm thấy thoải mái, vui vẻ, hứng thú trong tất cả các hoạt động. 1.2, Xây dựng môi trường tạo niềm vui, cơ hội cho trẻ tích cực tham gia hoạt động tạo hình a. Xây dựng môi trường tạo niềm vui cho trẻ. Trẻ 3-4 tuổi là lứa tuổi đầu tiên của mẫu giáo. Dường như trẻ sang một môi trường mới hơn đòi hỏi nhiều kĩ năng hơn, nhiều kiến thức và thái độ tốt hơn. Ty nhiên một số trẻ chưa hình thành thói quen hằng ngày đến lớp, đi học vẫn còn khóc nhè, thậm chí la hét đòi theo bố mẹ về, không chịu vào lớp. Trẻ nhút nhát chưa thể hiện được ngôn ngữ giao tiếp của mình, chưa mạnh dạn tham gia vào các hoạt động cùng cô, cùng bạn. Qua quá trình giao tiếp với trẻ tôi nhận thấy hoạt động tạo hình chính là cách mà trẻ có thể bộc lộ những xúc cảm thầm kín trong suy nghĩ nhỏ bé thông qua các sản phẩm do chính trẻ làm ra. Trẻ thể hiện với mọi người suy nghĩ của mình bằng các bức vẽ, sản phẩm nặn...Chính vì vậy, việc xây dựng trường lớp mầm non hạnh phúc sẽ tạo niềm vui, tạo cơ hội cho trẻ hứng thú với hoạt động tạo hình. Bởi lẽ, khi trẻ vui vẻ, hạnh phúc thì mới có thể biến những cảm xúc ấy thành những sản phẩm tạo hình đẹp, sáng tạo có tính thẩm mỹ cao. Nhằm giúp các con vui vẻ, yêu thích đến lớp như đang ở trong chính ngôi nhà của mình, ngay từ đầu năm học, dưới sự hướng dẫn của ban giám hiệu, bản thân tôi kết hợp cùng giáo viên ở lớp xây dựng kế hoạch hoạt động tháng, ngày, giờ để trẻ “ Vui khi tới trường, hồ hởi khi gặp bạn gặp cô, hứng thú khi tham gia hoạt động”. Lớp tôi đã xây dựng biển hiệu lớp là “ Nụ cười của bé”. Nụ cười trên đôi môi xinh sẽ theo bé mỗi ngày tới lớp, tạo nên hạnh phúc của cô mỗi ngày tới trường. ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục 1.3) b. Sáng tạo các đồ dùng tạo hình Bản thân tôi nhận thấy các nguyên vật liệu, các đồ dùng, dụng cụ tạo hình rất cần thiết nhằm giúp trẻ có thêm nhiều trải nghiệm, đáp ứng nhu cầu “học mà chơi, chơi mà học” của trẻ. Đối với trẻ mẫu giáo bé, do kỹ năng tạo hình vẽ, nặn xé dán còn hạn chế nên việc in dập là một hình thức tuyệt vời đáp ứng nhu cầu vui chơi, học tập của trẻ, kích thích khả năng sáng tạo của trẻ. Bên cạnh việc in tạo hình bằng các phương tiện sẵn có như in lá cây, in bàn chân, bàn tay... tôi đã sáng tạo mẫu in từ các phương tiện đơn giản cho trẻ như:
7. 7 + Tạo các khuôn in rỗng cho trẻ: Vẽ các loại lá cây, trái cây, các phương tiện giao thông, các đồ dùng, đồ chơi...quen thuộc cho trẻ lên bìa cừng và khoét rỗng để tạo khuôn in cho trẻ. Khi trẻ thực hiện trẻ chỉ việc đặt khuôn in lên giấy và vẽ nét theo hình dáng khuôn in để tạo hình. + Tạo khuôn in sáng tạo bằng các nguyên vật liệu đơn giản: Ví dụ : Từ chai nhựa, sử dụng phần đáy chai nhựa in màu để tạo hình bông hoa, lấy thân chai, nắp chai nhựa để in hình tròn, in các nắp chai lên giấy tạo thành hình bông hoa + Sử dụng bàn chải, dĩa thức ăn để in tạo hình + Sử dụng len, nilong, quấn vào chai nhựa để trẻ in màu + Sử dụng chai nhựa, quấn quanh nắp chai một miếng mút, khi in trẻ cầm vào thân chai chấm màu để in. + Sử dụng các loại dây len, ống hút, mút xốp... để in tạo hình bông hoa. + Sử dụng lõi giấy vệ sinh cắt theo nhiều hình dáng khác nhau để in + Sử dụng trái cây hoặc các loại củ như cà rốt khắc tạo hình để cho trẻ in màu. ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục 1.3.1) + Cho nước vào các quả bóng bay, trẻ cầm quả để in màu - Cho trẻ vẽ trên các nguyên liệu khác nhau: Khi cho trẻ ra hoạt động ngoài trời tôi nhận thấy trẻ rất thích thú khi dùng que vẽ trên cát. Vì vậy ngay trong lớp học tôi dùng cát màu, gạo, đất nặn, đổ vào các khay to. Khi hoạt động trẻ có thể dùng ngón tay, dùng que vẽ các hình trên các nguyên vật liệu này. Rất đơn giản, và trẻ có thể vẽ nhiều lần, nhiều hình, vẽ không được chỉ cần gạt tay và vẽ lại...Rất đơn giản, hiệu quả, không tốn giấy mà trẻ học kỹ năng vẽ rất hiệu quả. * Kết quả: Với việc sáng tạo các dụng cụ tạo hình, trẻ lớp tôi cảm thấy hấp dẫn rất nhiều khi tham gia các hoạt động tạo hình. Các dụng cụ này được tôi sử dụng trong các giờ hoạt động góc, hoạt động chiều giúp trẻ tạo ra các sản phẩm theo ý thích của mình, kích thích tư duy, trí tưởng tượng của trẻ, giúp trẻ phát triển nhận thức, thẩm mỹ, kỹ năng xã hội, ngôn ngữ, hun đúc tình cảm, tình yêu cái đẹp, yêu thiên nhiên. c. Sáng tạo đồ chơi phục vụ hoạt động tạo hình “Đồ chơi sáng tạo” hiện nay là một vấn đề vô cùng cấp thiết của trẻ trong từng ngôi nhà, từng mái trường. Làm sao để chơi vừa đẹp vừa thể hiện được sáng tạo và gu thẩm mĩ của mình. Cái đẹp không chỉ người lớn cảm nhận mà trẻ con, đặc biệt trẻ mầm non đó là thời kỳ vô cùng nhạy cảm với những “cái đẹp” xung quanh. Tâm lý trẻ mầm non là “Học mà chơi, chơi mà học”. Với những đồ dùng đồ chơi mà chính mình tạo ra trẻ càng hứng thú, tập trung vào giờ học.
8. 8 Để thực hiện biện pháp này tôi đã thiết kế một số đồ dùng đồ chơi sáng tạo để ứng dụng trong các hoạt động Ví dụ 1: Thiết kế đồ chơi từ túi giấy “ Chú voi đáng yêu” *Chuẩn bị: Túi giấy, bìa màu, mắt, keo sữa * Cách tiến hành: + Bước 1: Gấp một chiếc túi: cắt một tờ giấy hình chữ nhật có kích thước 25cm - 30cm. + Bước 2: Cắt 3 hình tròn có kích thước bằng nhau: có đường kính 24cm + Bước 3: Lấy hồ sữa bôi lên đây túi dán 2 hình tròn làm tai, sau đó dán hình tròn còn lại làm đầu. + Bước 4: Cắt dải giấy dài 25cm-30cm rộng 5cm rồi gập gấp khúc. + Bước 5: Chọn khuy hột hạt lấy hồ sữa dán làm mắt. *Ứng dụng: Hoạt động góc, hoạt động học: khám phá, văn học. ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục 1.3.2) Ví dụ 2: Thiết kế đồ chơi mặt nạ giấy “ Mặt nạ nữ hoàng” *Chuẩn bị: Bìa màu, giấy màu, nhũ, keo sữa, màu nước * Cách tiến hành: + Bước 1: Đặt một cặp kính lên một tờ giấy dày hoặc bìa cát tông, dùng bút chì cẩn thận vẽ theo viền chiếc kính. + Bước 2: Vẽ hai hình bên trong để làm mắt, sau đó dựa vào đường viền kính để vẽ một chiếc mặt nạ có hình vương miện và cắt ra. + Bước 3: Lấy đầu bút chì chọc thủng hình con mắt rồi dùng kéo khoét theo nét vẽ. Làm tương tự với mắt bên kia. + Bước 4: Bẻ vuông góc phần đầu chiếc ống hút có khấc và dán vào mặt sau chiếc mặt nạ cầm tay. + Bước 5: Dùng nhũ và dùng màu nước để tô điểm cho chiếc mặt nạ nữ hoàng. *Ứng dụng: Hoạt động góc, hoạt động nêu gương bé ngoan, biểu diễn văn nghệ. ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục 1.3.3) Ví dụ 3: Thiết kế đồ chơi từ bìa cát tông “ Chú bọ rùa dễ thương” *Chuẩn bị: Bìa màu, giấy màu, nhũ, bìa cát tông Dây, que khám họng, màu nước * Cách tiến hành: + Bước 1: Cắt hai hình tròn to đường kính 30cm làm thân, cánh, một hình tròn nhỏ làm đầu bằng bìa các – tông, vài hình tròn nhỏ làm đốm. Hai sợi dây dài, hai chốt, hai que khám họng, giấy bạc. + Bước 2: Cắt một hình tròn làm đôi thành hai cánh. Sau đó lấy giấy bạc bọc bên ngoài bìa cáttông ( cánh, thân )
9. 9 + Bước 3: Lấy bút chì chọc thủng mỗi bên một lỗ vào cánh và thân bọ rùa. Sau đó lấy hình tròn nhỏ dán phía sau thân bọ rùa + Bước 4: Dùng màu nước tô cánh và thân bọ rùa để khô. Sau đó dùng hai chốt để làm cánh cử động. Buộc dây ở hai chốt và duối cánh bọ rùa. + Bước 5: Khứa khấc vào que khám họng rồi buộc hai dây cánh vào mỗi que. Dán mắt, đốm tròn cho bọ rùa. ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục 1.3.4) *Kết quả: Tôi đã thay đổi bản thân trong tư duy, trong nếp nghĩ, nếp làm. Tôi đã xây dựng được một môi trường lớp học hạnh phúc, thân thiện với nhiều đồ dùng, đồ chơi tạo hình phong phú kích thích trẻ luôn hứng thú tham gia hoạt động, phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của trẻ. 2. Ứng dụng phương pháp tiên tiến vào hoạt động tạo hình 2.1, Ứng dụng phương pháp Steam kết hợp với kỹ năng thực hành Montesorri. Tôi nhận ra rằng hoạt động tạo hình là quá trình trẻ chơi sáng tạo với màu nước và vô vàn nguyên liệu. Ứng dụng phương pháp Steam kết hợp với kĩ năng thực hành Montessori tạo cơ hội cho trẻ biết sử dụng phối hợp các nguyên liệu khi tạo ra các sản phẩm, đây là tiền đề để trẻ biết cách kết hợp các nguyên liệu bất kì mà trẻ thu lượm được. Hai phương pháp tiên tiến này sẽ giúp trẻ hoàn thiện các kĩ năng tạo hình ngày một tốt hơn, sáng tạo giúp trẻ tự tin khi tạo ra những sản phẩm có tính thẩm mĩ cao từ đó khơi niềm hứng thú khi trẻ hoạt động. Ví dụ 1: Đề tài “In hình từ các nguyên vật liệu”. + Cô giao nhiệm vụ vẽ những bức tranh theo ý thích. Trẻ vẽ phấn theo tưởng tượng của mình. + Cô giới thiệu các nguyên vật liệu: bông tăm, đáy chai, lõi giấy, lá cây, quả đậu bắp, màu nước... + Trẻ lựa chọn nguyên liệu để tạo ra bức tranh của mình. + Trẻ làm xong sản phẩm có thể mang treo ở góc sản phẩm của bé Qua hoạt động này trẻ được sử dụng những vật dụng quen thuộc hàng ngày để in như: bông tăm, đáy chai, lõi giấy, lá cây, cục bông, màu nước... Điểm nhấn của hoạt động này là trẻ ứng dụng thực hành phương pháp Montessori kĩ năng chuyển nước (chuyển màu) bằng bông... để tạo bức tranh nhiều màu sắc theo trí tưởng tượng của trẻ. Ngoài ra, trẻ được tham gia trải nghiệm phương pháp Steam với kĩ năng dùng màu nước kết hợp xà phòng thổi tạo thành bong bóng và in tạo thành bức tranh bong bóng xà phòng lung linh, huyền ảo. Với hoạt động tạo hình này trẻ được phát huy năng lực tư duy sáng tạo, bằng cách sử dụng đồ dùng, màu tự do theo ý trẻ, tạo cho trẻ cơ hội được
10. 10 học tập và trải nghiệm, quan trọng hơn là học mà chơi, chơi mà học. Giáo viên đã chuẩn bị các khay khay đồ dùng, trên mỗi khay có rất nhiều nguyên vật liệu, màu nước khăn lau tay, bìa màu, trẻ sẽ tự chọn nguyên liệu mang về bàn để bắt đầu tạo hình bức tranh theo trí tưởng tượng của mình, khi xong trẻ sẽ tự thu dọn đồ dùng, ghế ngồi nên trẻ được rèn kĩ năng tự phục vụ giúp cho trẻ có khả năng tự lập tốt hơn. ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục 2.1) Ví dụ 2: Đề tài “Những chiếc thuyền” + Cô giao nhiệm vụ vẽ những chiếc thuyền. Trẻ vẽ phấn theo tưởng tượng của mình. + Cô giới thiệu các nguyên vật liệu: bẹ chuối, lá khô, cành khô... là những nguyên liệu bé thu được từ những giờ hoạt động ngoài trời trước, cung cấp thêm 1 số nguyên liệu có sẵn: màng bọc thực phẩm, nilon, băng dính... + Trẻ lựa chọn nguyên liệu để tạo ra 1 chiếc thuyền. + Trẻ làm xong sản phẩm có thể mang thả vào khu sáng tạo cát và nước trong trường. Qua hoạt động tạo hình này trẻ được trải nghiệm phương pháp Steam với kỹ năng dùng bẹ chuối, lá khô, cành khô, nilon... để nối, chắp ghép, sắp xếp, kết hợp các nguyên liệu với nhau để tạo thành những chiếc thuyền đẹp nhất trong tưởng tượng của trẻ. Đồng thời trẻ đã ứng dụng phương pháp thực hành Montessori thông qua việc cất, lấy đồ dùng, sắp xếp các loại nguyên vật liệu một cách khoa học. Trẻ biết cách sử dụng hồ dán, băng dính, kéo....một cách chính xác, thành thạo nhằm tạo nên một sản phẩm hoàn hảo nhất. 2.2, Ứng dụng phương pháp Reggio emilia trong hoạt động tạo hình Thiết kế môi trường hoạt động tạo hình theo mô hình Reggio Emilia là việc xây dựng và triển khai các ý tưởng để tạo ra một khu vực để tham gia vào nghệ thuật, một góc nghệ thuật là nơi thu nhỏ của những nghệ sĩ; nơi có vị trí thuận lợi và trẻ dễ dàng tiếp cận để mô tả một quá trình sống động của sự gắn kết các vật liệu, sự sáng tạo và có chủ ý, giúp đào sâu và mở rộng thêm việc học của trẻ. Spencer – nhà lý thuyết xã hội học Anh nói rằng các vật liệu rời thúc đẩy và khuyến khích các kĩ năng cho trẻ, bao gồm: sáng tạo, hợp tác, trải nghiệm bằng các giác quan, lập kế hoạch, tổ chức, thảo luận, xây dựng, thiết kế một trò chơi mới hay đưa ra các luật mới, thông dịch những hình ảnh trừu tượng thành những ví dụ cụ thể, thích nghi với trẻ mầm non trong quá trình tạo ra sản phẩm.
11. 11 Ví dụ 1: Đề tài “Tạo hình trên mặt của bạn ” + Cô giới thiệu các nguyên vật liệu: bông tăm, lõi giấy, lá cây, quả đậu bắp, màu nước, sáp màu, ống hút, cành cây khô, đất nặn... + Trẻ lựa chọn nguyên liệu để trang trí lên khuôn mặt của mình. + Làm xong sản phẩm có thể chia sẻ với bạn về khuôn mặt mới của mình ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục 2.2) Ví dụ 2: Đề tài “Tạo hình người từ nguyên vật liệu thiên nhiên” + Cô giới thiệu các nguyên vật liệu: các cành cây khô, các khúc gỗ nhỏ được cắt với các hình dạng khác nhau, lá cây, rễ cây khô, đá, sỏi... + Trẻ lựa chọn nguyên liệu thiên nhiên để ghép thành hình người ( bạn trai hay bạn gái). + Trẻ làm xong sản phẩm có thể chia sẻ với các bạn về sản phẩm mà mình tạo ra ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục2.3) Ví dụ 3: Đề tài “Sự phát triển của con người” + Cô giới thiệu các nguyên vật liệu: Một tấm phóc dài, trên có vẽ các hình học đơn giản.bút màu, màu sáp, màu nước, ống thổi màu... + Trẻ lựa chọn nguyên liệu để vẽ lên những hình người từ những hình học cơ bản. + Trẻ làm xong sản phẩm có thể chia sẻ với các bạn ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục 2.4) Ví dụ 4: Đề tài “Khu rừng của muôn loài” + Cô giới thiệu các nguyên vật liệu: Không gian có nắng, ánh sáng tốt, các con vật, băng giấy dài, màu nước, màu sáp, màu dạ... + Trẻ lựa chọn con vật đặt trên giấy rồi vẽ theo bóng của các con vật in trên giấy. Sau đó trẻ tô màu theo ý thích. + Trẻ làm xong sản phẩm có thể chia sẻ với các bạn ( Hình ảnh minh họa ở phần phụ lục 2.5) Kết quả: Nhiều nước trên thế giới đã áp dụng những phương pháp tiên tiến này vào dạy học và không thể phủ nhận kết quả tốt nhất mà nó mang lại. Đối với trẻ lớp tôi khi được tiếp xúc với những phương pháp này các con đã có những kỹ năng tạo hình ngày càng tiến bộ rõ rệt. Bản thân tôi đã cho các con được áp dụng các phương pháp này qua các tháng như sau: Bảng thực hiện các phương pháp tiên tiến ở phần phụ lục 2