Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp

1. Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ Nhiệm vụ cơ bản của ngành giáo dục là đào tạo con người có kiến thức nhưng đồng thời cũng có đủ nhân cách và phẩm giá. Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện có tri thức, đạo đức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp; trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, đạo đức, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Một trong những tư tưởng đổi mới GD& ĐT hiện nay là tăng cường giáo dục đạo đức cho học sinh, được thể hiện trong nghị quyết của Đảng, Luật giáo dục và các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Luật giáo dục 2005 đã xác định: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân ” ( Điều 23-Luật giáo dục). Thực hiện nhiệm vụ năm học 2017 - 2018: Tiếp tục triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/ 2013 Hội nghị lần thứ tám BCH Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Tiếp tục thực hiện có hiệu quả, sáng tạo việc “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” theo Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 14/5/2011 của Bộ Chính trị, các cuộc vận động, các phong trào thi đua của ngành. Ngành giáo dục Hà Nội đã và đang chuyển mình mạnh mẽ trên con đường đổi mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, tạo ra những con người thực sự hữu ích, toàn diện cả về tri thức và nhân cách nhằm đáp ứng yêu cầu của đất nước hiện nay. Trên cơ sở lý luận, khẳng định tầm quan trọng của nhà giáo trong các nhà trường; song trên thực tế, mỗi giáo viên trong nhà trường hiện nay, họ vừa tham gia giảng dạy chuyên môn, vừa làm công tác chủ nhiệm. Bên cạnh đó, họ còn gặp nhiều trở ngại không nhỏ đó là cuộc sống phần nào khó khăn, một bộ phận cha mẹ học sinh chưa quan tâm đến con cái, xã hội còn nhiều vấn đề bức xúc về đạo đức lối sống, về tệ nạn xã hội Song, không vì những khó khăn và hạn chế đó mà làm giảm đi lòng nhiệt tình say mê với những người làm công tác giáo dục. Hơn lúc nào hết, vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh ngày càng được quan tâm đúng mức hơn, nó đóng góp không nhỏ vào vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục. Mà ở đó, vai trò của người giáo viên chủ nhiệm là rất quan trọng và có ý nghĩa quyết định vấn đề giáo dục nhân cách cho học sinh. Vậy họ phải làm gì đây? Một bên là chuyên môn là chỗ đứng trong nhà trường, trong tổ chuyên môn, còn bên kia là giáo dục đạo đức, là sự tâm huyết và lòng nhiệt thành. Việc giáo dục ý thức trách nhiệm của bản thân đối với tập thể với cộng đồng không khi nào là sớm và nó không giới hạn kết thúc. Đặc biệt đối với lứa tuổi học 2
2. Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp sinh cấp THCS - lứa tuổi đang phát triển mạnh mẽ về thể chất cũng như đang hình thành và hoàn thiện về mặt nhân cách đạo đức, tâm hồn thì điều này càng trở nên quan trọng. Đây chính là điểm khởi đầu quan trọng để các em ý thức được trách nhiệm của bản thân với chính mình, với tập thể và đặc biệt các em có thể chia sẻ những vướng mắc, những băn khoăn với thầy cô và bạn bè, tự tin trong giao tiếp. Vai trò của GVCN trong việc hình thành nhân cách đạo đức cho trẻ là đặc biệt quan trọng.Trong hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ cấp THCS năm học 2017 – 2018 của phòng GD và ĐT có hướng dẫn Công tác GVCN cần quan tâm: - Kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp bám sát nhiệm vụ năm học. - Tổ chức các tiết sinh hoạt lớp theo định hướng phát triển năng lực , phẩm chất học sinh và cần đủ các nội dung (sơ kết công tác tuần, triển khai sinh hoạt lớp theo chủ đề, hướng dẫn chuẩn bị nội dung sinh hoạt tuần sau). Tham gia diễn đàn mạng: trên trang trường học kết nối . - Quan tâm rèn nề nếp tự quản cho học sinh trong lớp, tổ chức các buổi toạ đàm để học sinh trao đổi tâm tư tình cảm, ước muốn của mình về bạn bè, thầy cô giáo, gia đình - Phối hợp tốt với TPT, CMHS trong trong tác giáo dục đạo đức, pháp luật cho học sinh. Cần quan tâm trao đổi thông tin hai chiều với phụ huynh học sinh ít nhất 1 lần/tháng/1HS. Đối với với các học sinh đặc biệt cần quan tâm thường xuyên. Chính vì những lý do và yêu cầu trên đây, tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp” với mong muốn được cùng trao đổi và chia sẻ với đồng nghiệp để góp phần giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ phát triển về mọi mặt, tạo nguồn nhân lực dồi dào cho đất nước. 3
3. Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. Những vấn đề liên quan đến giáo dục đạo đức học sinh 1. Giáo dục - Nghĩa rộng: Giáo dục là một quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức của thầy và trò dưới tác động chủ đạo của thầy nhằm hình thành cho học sinh tính tự giác, tích cực, độc lập, quan điểm, niềm tin, định hướng giá trị lý tưởng xã hội chủ nghĩa, những động cơ thái độ, kỹ năng, kỹ xảo, thói quen đối xử trong quan niệm chính trị, đạo đức, pháp luật . thuộc các lĩnh vực đời sống xã hội. - Nghĩa hẹp: Giáo dục là một bộ phận của quá trình sư phạm toàn vẹn. Chức năng của nó là xây dựng ý thức, tình cảm, hành vi chính trị xã hội, đạo đức cho học sinh. 2. Đạo đức - Khái niệm đạo đức: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội bao gồm những nguyên tắc và chuẩn mực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của mình và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ người với người và con người với tự nhiên. - Sự hình thành đạo đức, nhiệm vụ, nội dung giáo dục đạo đức ở trường học: + Đạo đức nảy sinh từ nhu cầu xã hội, điều hòa thống nhất các mâu thuẫn giữa lợi ích chung của tập thể cộng đồng xã hội và lợi ích riêng của cá nhân nhằm đảm bảo trật tự của xã hội và khả năng phát triển của cá nhân. Quan hệ đạo đức tồn tại xen kẽ và đan kết trong mọi lĩnh vực ý thức xã hội, mọi hoạt động xã hội và quan hệ xã hội. + Giáo dục đạo đức cho học sinh là cần thiết vì trong xã hội có giai cấp thì đạo đức mang tính giai cấp. Việc nghiên cứu cũng như thực hiện công tác giáo dục đạo đức học sinh ở trường THCS không vượt ra khỏi định hướng của công tác giáo dục tư tưởng chính trị. Phải căn cứ vào đường lối quan điểm giáo dục của Đảng trong giai đoạn hiện nay: Giáo dục lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa Mác- Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Giáo dục đạo đức là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân. + Nhiệm vụ của nhà trường là giáo dục đạo đức cho học sinh để đạt được mục tiêu : “Giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất ” (Luật giáo dục) và xem đây là vấn đề cơ bản trọng tâm số một của nhà trường. + Nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường phổ thông là làm cho học sinh hiểu và nhận thức được rõ các hành vi ứng xử của mình phù hợp với lợi ích của xã hội, giúp học sinh lĩnh hội các li tưởng đạo đức, nguyên tắc đạo đức, chuẩn mực đạo đức, chuẩn mực pháp luật. Bồi dưỡng tình cảm đạo đức tích cực bền vững và những phẩm chất ý chí bảo đảm hành vi đạo đức, hành vi pháp luật luôn nhất quán với yêu cầu đạo đức, quy định pháp luật. Thông qua các hoạt động giáo dục rèn cho học sinh thói quen hành vi đạo đức làm cho chúng thành bản tính 4
4. Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp tự nhiên cá nhân và duy trì lâu bền thói quen đó để ứng xử, đúng đắn trong mọi hoàn cảnh. Giáo dục cho các em văn hóa ứng xử thể hiện sự tôn trọng, quý trọng lẫn nhau, tính nhân đạo và trình độ thẩm mỹ trong các quan hệ cuộc sống. + Giáo dục đạo đức, tư tưởng chính trị là giáo dục thế giới quan, lý tưởng cách mạng XHCN, lòng yêu nước XHCN, ý thức lao động, ý thức học tập, giáo dục pháp luật, kỷ luật và lòng yêu thương con người, những hành vi ứng xử có văn hóa. + Giáo dục đạo đức được thông qua nhiều con đường khác nhau và không có con đường nào là duy nhất và tốt nhất. Mỗi con đường là một cách thức riêng biệt. Điều tốt nhất là biết kết hợp liên thông các con đường đó để tối ưu hóa quá trình giáo dục. 3. Vì sao phải giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp Giáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến học sinh nhằm giúp cho nhân cách mỗi học sinh được phát triển đúng đắn, giúp học sinh có những hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ: của cá nhân với xã hội, của cá nhân với lao động, của cá nhân với mọi người xung quanh và của cá nhân với chính mình. Trong tất cả các mặt: Giáo dục đạo đức giữ một vị trí hết sức quan trọng. Vì Hồ Chủ tịch đã nêu: “Dạy cũng như học, phải biết chú trọng cả tài lẫn đức. Đức là đạo đức Cách mạng, đó là cái gốc rất quan trọng, nếu không có đạo đức Cách mạng thì có tài cũng vô dụng”. Giáo dục đạo đức có ý nghĩa lâu dài, được thực hiện thường xuyên và trong mọi tình huống chứ không phải chỉ được thực hiện khi có tình hình phức tạp hoặc có những đòi hỏi cấp bách. Trong nhà trường THCS, giáo dục đạo đức là mặt giáo dục phải được đặc biệt coi trọng, nếu công tác này được coi trọng thì chất lượng giáo dục toàn diện sẽ được nâng lên vì đạo đức có mối quan hệ mật thiết với các mặt giáo dục khác. Việc tổ chức giáo dục học sinh là một quá trình phức tạp. Đây là quá trình quản lý thể hiện ở góc độ quản lý cá nhân, quản lý tập thể qua việc tổ chức hoạt động ở trên lớp trong sự hòa nhập cộng đồng. Đạo đức học sinh được phát triển tốt hay xấu phụ thuộc vào việc tổ chức giáo dục ở nhà trường và ngoài giờ học. Ở nhà trường các em được giáo dục thông qua các bài giảng, tiết học giúp hình thành và phát triển đạo đức. Một trong những tiết học giáo dục đạo đức quan trọng nhất là các giờ sinh hoạt lớp; về mặt này nhà trường đã tổ chức thực hiện tuy nhiên vẫn còn GVCN biến các giờ sinh hoạt lớp thành các buổi trách phạt, mắng nhiếc các em, làm cho không khí buổi sinh hoạt lớp nặng nề và đem lại hiệu quả giáo dục không cao. Mặt khác thời gian ở ngoài nhà trường, ngoài sự quản lý trực tiếp của thầy cô giáo, nếu không được giáo dục cẩn thận thì việc hình thành và phát triển đạo đức ở học sinh sẽ không đạt được mục tiêu giáo dục. Ngoài giờ học trên lớp, học sinh tiếp xúc giao lưu và quan hệ trong nhiều hoạt động với nhiều đối tượng và 5
5. Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp chiếm khoảng thời gian khá lớn. Vì thế giáo dục đạo đức học sinh thông qua các giờ sinh hoạt lớp là vấn đề cần thiết và rất quan trọng trong quy trình giáo dục. II. Thực trạng vấn đề Qua một thời gian làm công tác chủ nhiệm tôi nhận thấy giờ sinh hoạt lớp là một trong những hoạt động giáo dục quan trọng ở nhà trường phổ thông trong việc giáo dục HS phát triển toàn diện. Hoạt động này có ý nghĩa hỗ trợ cho giáo dục chính khóa, góp phần phát triển và hoàn thiện nhân cách, đạo đức, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng sáng tạo của học sinh, kích thích thiên hướng của HS về một mặt hoạt động nào đó. Đây cũng là một trong những việc làm của tôi để hưởng ứng phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực” mà Bộ Giáo dục đã đề ra. Tôi luôn tạo điều kiện để các em cảm nhận được không khí thân thiện với mái trường, thầy cô, bạn bè với gia đình và với mọi người qua các giờ sinh hoạt lớp. Để giúp các em có tinh thần tự học, sáng tạo và biết vận dụng linh hoạt những điều đã học vào thực tiễn, trong quá trình dạy tôi luôn tìm tòi, sáng tạo những phương pháp phù hợp. Tôi cũng nhận thấy đây là lứa tuổi có nhiều thay đổi về mặt tâm sinh lý, thích tìm tòi học hỏi cái mới, điều lạ nhưng nhiều em lại chưa phân biệt được cái tốt - cái xấu; điều nên làm và điều không nên làm nên đôi khi còn lẫn lộn. Do đó, người giáo viên phải dẫn dắt các em vượt qua những khó khăn, thử thách để giúp các em nhận thức sâu sắc về những việc cần thiết phải làm đối với cuộc sống của bản thân và mọi người ở lứa tuổi học sinh. Giáo dục các em tự phân tích, tổng hợp và giải quyết tình huống nào đó cụ thể. Luôn tạo điều kiện, động viên các em tham gia, hoạt động tốt công tác Đội, Đoàn và những sân chơi bổ ích, lành mạnh như tham gia các câu lạc bộ, thường xuyên động viên các em tham gia tích cực, đưa ra ý kiến, tâm tư nguyện vọng của bản thân. Để từ đó học sinh có thể hỗ trợ, bổ khuyết cho nhau để phát triển nhân cách tốt nhất. Ngoài những giờ dạy kiến thức trên lớp, tôi cũng dành thời gian tìm hiểu học sinh để kịp thời chia sẻ, giúp đỡ động viên các em vượt qua khó khăn, lắng nghe những tâm tư, nguyện vọng của các em. Trong các tiết sinh hoạt lớp, tôi luôn tạo điều kiện, phân công công việc cụ thể, khuyến khích, động viên, hướng dẫn các em để các em phát huy được năng lực của các em.Trong quá trình giao tiếp với học sinh tôi luôn bày tỏ sự chân thành, gần gũi, chủ động xóa bỏ khoảng cách giữa học sinh và giáo viên; luôn lựa chọn những ngôn từ thích hợp, bổ ích nhằm giúp các em có thêm kiến thức trong cuộc sống, phát huy được năng lực giao tiếp của bản thân. III. Các biện pháp đã tiến hành Trong chúng ta, ai cũng thấy được tầm quan trọng của công việc chủ nhiệm lớp cũng như vai trò của GVCN đối với một tập thể học sinh. Có thể nói “GVCN là linh hồn của lớp”. Vậy người GVCN cần phải làm gì để đáp ứng được yêu cầu này? Để lãnh đạo được tập thể lớp trở thành tập thể có nề nếp, có ý thức tự giác, tích cực trong học tập, trong các hoạt động tập thể, có tinh thần đoàn kết nhất trí cao thì người GVCN cần phải có những chủ trương, biện pháp gì? Thực hiện khi 6
6. Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp nào? Cần sự hỗ trợ, giúp đỡ từ đâu? Trăn trở với những câu hỏi này và tôi cũng tìm được cho mình câu trả lời xác đáng giúp tôi hoàn thành được công việc chủ nhiệm lớp của mình. Vâng! Đúng vậy. Bản thân tôi – một GVCN lớp sẽ là người chịu trách nhiệm chính cho mọi hoạt động của lớp mình. Bên cạnh đó là sự phối hợp của phụ huynh học sinh, giáo viên Tổng phụ trách, giáo viên bộ môn và sự hỗ trợ về tinh thần của Ban giám hiệu – là sự tin tưởng của Ban giám hiệu đối với tôi khi giao lớp cho tôi chủ nhiệm. Và không để phụ lòng tin của Ban giám hiệu đối với tôi, tôi đã xây dựng kế hoạch cụ thể cho công việc chủ nhiệm của mình với những công việc cụ thể: Để có thể lãnh đạo lớp đi lên, GVCN cần nắm rõ tình hình đặc điểm, cá tính của từng em để từ đó đưa ra biện pháp quản lý giáo dục phù hợp nhằm xây dựng một tập thể lớp đoàn kết thành một khối thống nhất. GVCN cũng cần xây dựng kế hoạch chủ nhiệm rõ ràng, có mục tiêu hình thức giáo dục thích hợp, có những tác động chuẩn mực, hợp quy luật mang lại chất lượng giáo dục và hiệu quả công việc cao. Chính vì những lí do được nêu ở trên, khi tôi được phân công chủ nhiệm lớp 8B, tôi xác định nhiệm vụ cụ thể đối với mình để lãnh đạo quản lí lớp cho tốt, bởi một lí do lớp 8B là một tập thể lớp có nhiều đặc điểm đặc biệt hơn so với lớp khác, tình hình khó khăn, thuận lợi như sau: * Thuận lợi: - Được Ban giám hiệu nhà trường quan tâm. - Đội ngũ cán bộ lớp tự giác, tích cực trong công việc, chăm chỉ học hành. - Ban thường trực hội CMHS nhiệt tình, trách nhiệm phối hợp tốt với GVCN trong các hoạt động giáo dục học sinh. * Khó khăn: - Lớp có nhiều học sinh nam cá biệt. - Có nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn: + Hộ nghèo: 2 em. + Hộ cận nghèo: 3 em. + Học sinh có vấn đề về trí tuệ: 2 em (1 em chậm phát triển, 1 em tự kỉ). - Các em là học sinh lớp 8, tâm sinh lí có nhiều thay đổi. Đứng trước những thuận lợi và khó khăn đó, tôi đã xây dựng cho mình kế hoạch chủ nhiệm cụ thể với mục tiêu phấn đấu: “Giúp lớp trở thành một khối một khối đoàn kết, đồng lòng, đồng sức”. Để làm được việc này, tôi xây dựng phương hướng, mục tiêu phấn đấu cho tập thể lớp. Phương hướng: - 100% học sinh trong lớp thực hiện đúng nội qui, qui định của trường, lớp. - Xây dựng lớp có tinh thần tập thể, đoàn kết tốt. - Học sinh có ý thức trong học tập và rèn luyện. - Tạo tính tự học và giúp đỡ nhau trong học tập, rèn luyện. 7
7. Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp - Tham gia và thực hiện tốt các hoạt động trong giờ sinh hoạt lớp, giờ sinh hoạt của trường và Đội như: Chào mừng ngày 20-10, ngày 20-11, tham quan ngoại khóa, ngoài giờ lên lớp của các khối theo chủ đề, nhiệt tình với các hoạt động ủng hộ, tham gia đầy đủ các bài dự thi tìm hiểu... - Tham gia tích cực, sôi nổi trong các giờ sinh hoạt lớp theo chủ đề. - Cố gắng không có học sinh vi phạm qui chế kiểm tra, thi cử, vi phạm pháp luật, ATGT. - 95% hs được lên lớp thẳng, không có học sinh bị hạnh kiểm trung bì Nhiệm vụ: *Đối với giáo viên chủ nhiệm: - Quan hệ với học sinh và CMHS đúng mực, có tinh thần trách nhiệm với học sinh, với tập thể và sự phát triển chung của nhà trường, đặc biệt là trong công tác giảng dạy và giáo dục đạo đức cho học sinh. - Luôn quan tâm theo dõi các hoạt động của học sinh của lớp mình, giúp đỡ, động viên những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học yếu; khuyến khích những em học khá. Có những biện pháp cụ thể với những em vi phạm nội quy. - Vận động học sinh nộp đầy đủ các khoản tiền: Bảo hiểm y tế và các khoản đóng góp theo quy định. - Luôn nhắc nhở, động viên các em tham gia mọi hoạt động tập thể trong giờ sinh hoạt lớp, phong trào thi đua do các đoàn thể phát động. - Nhắc nhở và yêu cầu các em nộp đủ, đúng các khoản tiền theo đúng thời gian qui định. - Tìm hiểu hoàn cảnh học sinh để phối hợp cùng với CMHS giáo dục học sinh. - Lập kế hoạch cho năm học và kế hoạch tháng, tuần, khuyến khích thi đua giữa các tổ và các cá nhân trong tập thể. - Là tấm gương sáng cho học sinh noi theo. *Đối với học sinh: Tất cả các em phải thực hiện đúng nội qui như: - Để xe đúng nơi qui định. - Trang phục phải gọn gàng, giản dị, đúng tác phong người Đội viên. - Hành vi, ngôn ngữ phải có văn hoá, không vô lễ xúc phạm danh dự nhân phẩm, xâm phạm thân thể của cán bộ - giáo viên - nhân viên nhà trường, người lớn tuổi, bạn bè - Cấm hút thuốc, uống rượu, bia, đánh bạc, tàng trữ và sử dụng ma tuý, - Giữ gìn vệ sinh chung, có trách nhiệm bảo quản cơ sở vật chất. - Thực hiện ATGT. - 100% học sinh tham gia các hoạt động tập thể, các buổi sinh hoạt dưới cờ, các hoạt động ngoại khóa. - Học sinh phải chú ý tập trung trong giờ học, tuyệt đối không nói chuyện riêng, làm mất trật tự trong giờ học. 8
8. Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp - Các em phải học bài, soạn bài, làm bài tập và chuẩn bị bài trước khi đến lớp. - Tham gia trao đổi bài, phát biểu ý kiến xây dựng bài. - Xây dựng thời khoá biểu hợp lý, phải có góc học tập riêng ở nhà. - Không được gian lận, quay cóp, sử dụng tài liệu trong kiểm tra, trong thi cử. * Đối với cha mẹ học sinh: - Luôn nhắc nhở, động viên con em mình trong việc học tập và rèn luyện đạo đức tác phong, giờ giấc. - Luôn quan tâm theo dõi các hoạt động của con em mình, đặc biệt là thời khóa biểu chính khóa, học ôn, quan hệ bạn bè, giải trí. - Phối hợp và hợp tác cùng giáo viên chủ nhiệm để tìm ra biện pháp thích hợp nhằm giáo dục con em mình tốt hơn. - Chuẩn bị đầy đủ sách, vở, quần áo, góc học tập thích hợp cho học sinh khi học ở nhà. - Cha mẹ luôn là chỗ dựa tinh thần cho các em trong cuộc sống. - Tạo điều kiện cho các con tham gia các hoạt động tập thể trong giờ sinh hoạt lớp, trường cũng như các hoạt động ngoại khóa của trường. * Chỉ tiêu thi đua của lớp năm học 2017 - 2018: - Các danh hiệu: + Lớp tiên tiến. + Chi đội mạnh cấp trường. + Các đợt thi đua xếp thứ nhất hoặc nhì. Với mục tiêu trên, khi bắt đầu chủ nhiệm lớp, ngay từ những ngày mới tập trung học hè, tôi đã đến nhà lần lượt từng em học sinh chưa ngoan, gặp gỡ trao đổi với phụ huynh các em về mọi mặt và chỉ bảo động viên các em, giúp các em nhận ra được mục tiêu của mình. Bên cạnh đó, tôi lập sổ để theo dõi sự thay đổi của các em để giúp các em tiến bộ nhanh nhất và cũng chính là giúp tôi có biện pháp giáo dục tốt nhất. Vì nhà giáo dục cần ghi nhật kí nghiên cứu học sinh, thường xuyên ghi chú những sự kiện quan trọng nhất về hành vi của học sinh, từ đó thấy được xu hướng phát triển của chúng (Theo A Maccarenco). Bên cạnh việc gặp gỡ học sinh, trao đổi với phụ huynh học sinh, GVCN cần thực hiện tốt những nhiệm vụ sau đây: 1. Lập kế hoạch công tác của GVCN Muốn công tác chủ nhiệm đạt được kết quả, một trong những điều kiện quan trọng là GVCN phải lập ra kế hoạch chủ nhiệm thật khoa học và nghiêm túc thực hiện theo đúng kế hoạch đã đề ra. Kế hoạch này thể hiện sự sáng tạo, năng động của mỗi GVCN, nó phản ánh năng lực xây dựng kế hoạch công tác theo học kì, theo năm học. Để có kế hoạch đúng đắn, GVCN cần nắm chắc và xử lí tốt các thông tin về các mặt: 9
9. Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp - Kế hoạch, nhiệm vụ công tác theo năm học của nhà trường. - Đặc điểm tình hình của lớp (thuận lợi, khó khăn, hạn chế, yếu điểm... của lớp). - Đặc điểm gia đình của các em học sinh. - Những học sinh cần quan tâm đặc biệt. - Kế hoạch, nhiệm vụ, mục tiêu công tác của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Đội TNTP Hồ Chí Minh trong nhà trường. - Đặc điểm của địa phương hiện nay. Dựa vào những vấn đề đã nêu trên, GVCN phải suy đoán, nhận định được khả năng phát triển đi lên của lớp mình: cả về tập thể, cả về cá nhân. Đồng thời GVCN cũng phải tính tới những thuận lợi, khó khăn và hướng khắc phục những khó khăn này. Người GVCN cũng cần giúp học sinh nắm vững chủ đề năm học, chỉ tiêu phấn đấu về đạo đức, văn hoá và các hoạt động khác của lớp mình. Từ đó định hướng cho học sinh xây dựng kế hoạch học tập của chính mình dựa trên chỉ tiêu chung của lớp. Bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện người GVCN cũng cần có sự điều chỉnh rút kinh nghiệm với những việc còn hạn chế. Bởi một lí do bản kế hoạch công tác chủ nhiệm được đặt ra trên cơ sở tính toán tiền đề và điều kiện thực tế nhất định. Do đó không thể tránh khỏi những hạn chế. Chính vì vậy, người GVCN cần hoàn thiện kế hoạch linh hoạt, không máy móc, giáo điều. 2. Quan tâm tới từng đối tượng học sinh Muốn giáo dục học sinh thì phải hiểu được tâm tư tình cảm nguyện vọng của các em. Nhưng làm thế nào để hiểu được những điều ấy một cách tường tận? Theo tôi, đó là tiếp cận với lớp chủ nhiệm nghĩa là chúng ta phải tiếp xúc gần gũi trò chuyện tìm hiểu về hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lí, tính tình sở thích của các em. Vì vậy, trước tiên khi phụ trách một lớp, tôi đã tìm hiểu học sinh qua các mặt. Để tìm hiểu và nắm vững được học sinh, tôi vận dụng được nhiều cách khác nhau : - Nghiên cứu hồ sơ học sinh (học bạ, sơ yếu lý lịch,... ) sẽ nắm được hoàn cảnh của từng học sinh. - Nghiên cứu các sản phẩm học tập, lao động của học sinh (Báo tường, bài viết ) phát hiện tài năng của học sinh. - Quan sát hàng ngày về hoạt động, thái độ và hành vi của học sinh (ở trong và ngoài giờ) thấy được tính cách của học sinh. - Đàm thoại với cá nhân, tập thể học sinh, với các giáo viên, cán bộ Đoàn, Đội những vấn đề cần tìm hiểu. - Thăm gia đình học sinh và trò chuyện với cha mẹ các em. Nhờ vậy những thông tin sẽ được phong phú, cụ thể và có độ tin cậy, giúp GVCN nắm được đặc điểm của học sinh và quá trình phát triển của chúng, GVCN xử lý 10
10. Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp một cách khoa học những thông tin này, tuyệt đối không hời hợt, tùy tiện chủ quan. A.Maccarenco cho rằng: Nhà giáo dục cần ghi nhật ký nghiên cứu học sinh, thường xuyên ghi chú các sự kiện quan trọng nhất về hành vi của học sinh, từ đó thấy được xu hướng phát triển của chúng. Với phương pháp như vậy, đầu năm học 2017 – 2018, tôi nhận chủ nhiệm lớp 8B, qua thăm dò học sinh, tôi thấy em Nguyễn Thị Lệ, Vũ Thị Thủy gia đình thuộc hộ nghèo, em Phan Thùy Linh, Nguyễn Anh Đào, Vũ Thị Lý gia đình thuộc hộ cận nghèo. Trong đó, em Nguyễn Thị Lệ có hoàn cảnh hết sức khó khăn: Bố mẹ làm ruộng, bố em bị tàn tật, nhà đông anh em. Em Vũ Thị Lý mẹ mất sớm, nhà đông anh em, bố làm ruộng. Em Nguyễn Quang Vinh chậm phát triển. Em Nguyễn Nam Phương nhút nhát, gặp khó khăn trong giao tiếp, không hòa nhập được với các bạn trong lớp. Hầu hết những em này có hoàn cảnh khó khăn nên mỗi khi các em mắc lỗi hoặc đóng tiền học phí chậm tôi cũng chỉ nhẹ nhàng nhắc nhở động viên. Bản thân các em cũng biết được cô giáo thông cảm và quan tâm với mình nên các em luôn tích cực tham gia các hoạt động của lớp của trường. Như em Phan Thùy Linh mặc dù gia đình khó khăn nhưng em vẫn nhiệt tình tham gia các hoạt động của trường lớp tổ chức,em luôn hòa đồng với các bạn trong lớp,luôn cố gắng vượt lên trên hoàn cảnh . Từ việc quan tâm đến đối tượng học sinh, tôi biết được hoàn cảnh của từng em, tạo điều kiện tốt nhất để các em tham gia hoạt động trong giờ sinh hoạt lớp, các hoạt động ngoại khóa khác của trường lớp. 3. Phát hiện nhân tố tích cực làm nòng cốt Khi bắt đầu nhận lớp, tôi đã tạo cơ hội cho các em học sinh trong lớp nói lên suy nghĩ, ý tưởng, mong muốn của mình về tương lai, kết quả của lớp trong năm học này dựa trên mục tiêu, định hướng mà tôi đã đề ra cho lớp. Đó là “Chi đội mạnh cấp trường”.Và tôi cũng chỉ rõ những việc mà mỗi cá nhân cần phấn đấu thực hiện. Các em đã hăng hái thảo luận và đưa ra được nhiều ý kiến rất hay. Ngay lúc đó, tôi liền cảm ơn các em, khích lệ các em và tôi đã cảm nhận được niềm vui, niềm tự hào và sự tự tin được toát ra từ những khuôn mặt của những học trò thơ ngây đáng yêu của tôi. Bên cạnh lấy ý kiến theo tập thể học sinh, tôi đã gặp gỡ trao đổi riêng với từng em học sinh chưa ngoan trong lớp. Tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của các em, tâm sự với các em để chỉ ra cho các em thấy được những thế mạnh, những yếu điểm của mình để giúp các em có được mục tiêu, định hướng đúng đắn cho bản thân mình. Cụ thể như trường hợp của em Vũ Anh Tuấn – là một học sinh ngoan, sức học tốt, gương mẫu song còn còn rụt rè. Em Nguyễn Duy Huy - thông minh song hành động đôi khi mất kiểm soát, thường xuyên bị ghi sổ đầu bài và sao đỏ, không tôn trọng các bạn Em Nguyễn Mạnh Hữu thông minh xong hành vi khó kiểm soát, trong lớp chỉ ngồi nói chuyện, trêu chọc các bạn hoặc gục xuống bàn ngủ Chính vì vậy khi gặp các em để trao đổi, tôi đã phải đóng nhiều vai trò khác nhau: khi là người cha người mẹ thương con, khi là người cô nghiêm khắc, 11
11. Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ sinh hoạt lớp khi là người bạn chân thành và có lúc lại trở thành một người cảnh sát, một người luật sư,... để phân tích hết được những điểm mạnh, điểm yếu của các em. Một số em nữ: Dương Ánh Hoài, Nguyễn Thị Quỳnh Nga, Nguyễn Thị Hương Giang, Hoàng Bảo Long thường xuyên tham gia các hoạt động của trường, lớp như: “Kỉ niệm 20/10 năm ngày Phụ nữ Việt Nam”, “Kỉ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11”, các hoạt động ngoài giờ lên lớp 4. Giao việc cụ thể cho đội ngũ cán bộ lớp Mỗi tập thể học sinh là một môi trường để giáo dục học sinh. Môi trường giáo dục tốt sẽ giúp các em phát triển toàn diện hơn các năng lực của mình cũng như hoàn thiện nhân cách của mình. Và một thành phần không thể thiếu trong môi trường này đó là đội ngũ cán bộ lớp với ý thức tổ chức kỉ luật tốt, tinh thần trách nhiệm cao, nhiệt tình trong công tác và gương mẫu về mọi mặt. Thành phần này cực kì quan trọng có vai trò nòng cốt, là cánh tay phải đắc lực của GVCN trong việc giáo dục học sinh. Từ ban đầu, GVCN nhìn nhận đánh giá và chọn ra những hạt nhân nòng cốt và giao trọng trách làm cán bộ lớp vào tay các em. Tiêu chuẩn cần thiết của người cán bộ lớp gồm: - Học lực giỏi, hạnh kiểm tốt - Có tinh thần trách nhiệm cao, tích cực tự giác trong mọi mặt. - Luôn gương mẫu, có tinh thần phê và tự phê. - Trung thực, thẳng thắn, dám đấu tranh bảo vệ lẽ phải. - Được sự tín nhiệm cao của các bạn trong lớp. Bên cạnh đó, GVCN cần giúp học sinh ý thức được vai trò trách nhiệm của mình đối với lớp để có hướng phấn đấu. GVCN cũng là người bồi dưỡng cho các em phát triển năng lực lãnh đạo, giúp các em có sự tự tin, năng động và sáng tạo trong công việc của mình, từ đó có biện pháp cụ thể để đưa lớp đi lên. Cụ thể trong các giờ sinh hoạt lớp thì đội ngũ cán bộ lớp là người chịu trách nhiệm chính: - Lớp trưởng: là người thay mặt cho giáo viên chủ nhiệm quản lí lớp. Kịp thời nắm bắt thông tin của lớp và báo cáo kịp thời cho giáo viên chủ nhiệm. Đầu tuần, trong tiết sinh hoạt, lớp trưởng tổng kết đưa ra nhận xét đánh giá về quá trình hoạt động của lớp và phân công, triển khai các nhiệm vụ của tuần tới. - Lớp phó học tập: Đôn đốc nhắc nhở các thành viên trong lớp học tập. Giúp đỡ những bạn yếu trong khả năng của mình. Kiểm tra việc báo cáo tình hình học tập của các tổ trưởng. - Lớp phó lao động: Phân công theo dõi, đôn đốc các bạn trong lớp ở các buổi lao động theo dõi trực nhật hàng ngày của các tổ, ý thức giữ gìn vệ sinh chung của lớp. - Lớp phó văn nghệ: Chịu trách nhiệm về các hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao. - Tổ trưởng: Phân công theo dõi, đôn đốc các thành viên trong tổ làm trực nhật vệ sinh, kiểm tra các bài cũ các thành viên trong tổ vào giờ truy bài. 12