Sáng kiến kinh nghiệm Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn

1. SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn Là cán bộ thư viện trẻ công tác trong một ngôi trường vùng sâu vùng xa, điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn bản thân tôi luôn trăn trở, tìm ra những biện pháp tích cực là làm thế nào để nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh. Mặt khác qua thực tiễn công tác tôi nhận thấy vai trò quan trọng và tác dụng to lớn của việc đọc đối với bạn đọc. Được sự quan tâm của Ban lãnh đạo nhà trường, các đoàn thể và sự tham gia tích cực, nhiệt tình của các bạn trong tổ cộng tác viên thư viện tôi đã mạnh dạn đưa ra sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn” nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong toàn trường. II. Mục đích (mục tiêu) nghiên cứu Nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh cũng như nâng cao công tác phục vụ bạn đọc, hiệu quả hoạt động công tác thư viện ở trường THCS Dur Kmăn. Kích thích sự tìm tòi, khám phá, ham học hỏi, say mê nghiên cứu, tự giác học tập của các em học sinh. Định hướng cho các em cách đọc sách khoa học và mang lại hiệu quả, lựa chọn những tài liệu phù hợp với khả năng và sở thích của mình, tiếp thu được những giá trị của cuốn sách góp phần nâng cao nhận thức, tư tưởng đạo đức cho các em từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường. Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. Cơ sở lý luận của vấn đề Sách là những tờ giấy có chữ hoặc hình ảnh được viết tay hoặc in ấn, được buộc hoặc dán với nhau về một phía. Một tờ trong cuốn sách gọi là trang sách. Sách bao gồm các giá trị văn hóa, tinh thần thuộc các hình thái ý thức xã hội và nghệ thuật khác nhau. Đọc sách là một hoạt động tinh thần hết sức phức tạp của cá nhân có sự tham gia của các yếu tố tâm lý như cảm giác, tri giác, biểu tượng, tư duy trong đó ngôn ngữ đóng vai trò cực kì quan trọng. Là một loại hoạt động bên trong bị chi phối bởi tính chất các quá trình tâm lý của cá nhân và hệ thống tri thức kinh nghiệm của họ, hoạt động đọc hướng vào thay đổi chính chủ thể. Kết quả của hoạt động đọc là tri thức, giá trị thẩm mỹ, kinh nghiệm xã hội trong sách báo được chủ thể lĩnh hội đã tác động, cải biến năng lực và các phẩm chất của chính chủ thể. Trong khi đó đối tượng của hoạt động tức là nội dung tri thức, kinh nghiệm trong sách báo không hề bị hao mòn hay mất mát đi. Hiện nay bạn đọc đang nhầm lẫn giữa việc đọc sách và xem sách. Qua quá trình bạn đọc đọc sách tại thư viện tôi nhận thấy rằng một số bạn đọc chỉ xem sách, xem lướt qua một số nội dung và hình ảnh trong sách mà không hiểu hết được giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của cuốn sách mang lại. Các bạn còn lại khi cán bộ thư viện hỏi ý nghĩa của cuốn sách mang lại thì lúc đó bạn đọc mới thực sự là đọc sách. Người thực hiện: Nguyễn Thị Liên 3 Trường THCS Dur Kmăn
2. SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn Bám sát các điều theo quyết định số 61/1998/QĐ/BGD&ĐT ngày 6 tháng 11 năm 1988 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về quy chế tổ chức và hoạt động thư viện trường phổ thông. Bám sát các tiêu chuẩn theo quyết định số 01/2003/QĐ/BGD&ĐT ngày 2 tháng 1 năm 2003 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành quy định tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông. Bám sát và thực hiện theo công văn số 11185/GDTH ngày 17 tháng 12 năm 2004 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn thực hiện tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông. Bám sát các văn bản chỉ đạo hướng dẫn công tác thư viện của Sở Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk cũng như các văn bản chỉ đạo kế hoạch, hướng dẫn tổ chức các hoạt động thư viện của Phòng Giáo dục và Đào tạo. Căn cứ kế hoạch, nhiệm vụ năm học 2018 – 2019 của trường THCS Dur Kmăn. Căn cứ quy chế việc làm của trường THCS Dur Kmăn và quy chế làm việc của trường THCS Dur Kmăn năm học 2018 – 2019. Sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn” đã có rất nhiều người nghiên cứu về đề tài này, đưa ra nhiều giải pháp hay, có áp dụng hiệu quả. Tuy nhiên đối với trường THCS Dur Kmăn thì chưa thực sự mang lại hiệu quả cao. Vì học sinh đa số là người dân tộc thiểu số, đọc chậm, nhận thức còn hạn chế, đọc chưa thực sự đúng và chỉ có ý nghĩa xem sách. Năm học 2016 – 2017 tôi bắt đầu nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm này và đã mang lại hiệu quả nhưng kết quả chưa như mong muốn. Do đó năm học 2017 – 2018 và năm học 2018 – 2019 tôi tiếp tục nghiên cứu đề tài này nhằm tìm ra những giải pháp hay, mới góp phần nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh cũng như nâng cao chất lượng công tác thư viện. II. Thực trạng vấn đề Trường THCS Dur Kmăn là một ngôi trường đóng trên địa bàn xã có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn, trình độ dân trí thấp. Đa số học sinh là người dân tộc thiểu số chiếm hơn 50% tổng số học sinh toàn trường. Số lượt bạn đọc đến mượn sách tại thư viện chưa nhiều, học sinh đa số là con em gia đình lao động nghèo, ít được sự quan tâm của cha mẹ, phần lớn chưa thích đọc sách. Kết quả cụ thể thông qua sổ thống kê bạn đọc, sổ mượn sách của học sinh như sau: Thời gian Số lượt bạn Số vòng quay Ghi chú đọc của sách Năm học 2015 - 2016 25526 59,9 Trước khi áp dụng đề tài Người thực hiện: Nguyễn Thị Liên 4 Trường THCS Dur Kmăn
3. SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn Do đó năm học 2016 – 2017 và năm học 2017 – 2018 tôi đã áp dụng sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn” nhưng hiệu quả mang lại chưa cao nhưng đã giúp cho các em học sinh biết cách tìm, lựa chọn những cuốn sách phù hợp, bổ ích, có thói quen đọc sách và có phương pháp đọc khoa học, thu hút bạn đọc đến thư viện ngày nhiều hơn. Để giúp cho các em có phương pháp tự học thông minh, có kết quả góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường năm học 2018 – 2019 tôi tiếp tục nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn” nhằm tìm ra những giải pháp, biện pháp tối ưu nhất để nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh. Thư viện trường THCS Dur Kmăn được xây dựng ở vị trí trung tâm nhà trường thuận lợi cho việc mượn và đọc sách của công chức viên chức và học sinh trong nhà trường. Cơ sở vật chất tương đối đầy đủ phục vụ nhu cầu của bạn đọc với tổng diện tích là 50m 2. Tuy phòng đọc của giáo viên và học sinh chung nhưng đảm bảo cho việc đọc của bạn đọc. Thư viện hoạt động theo lịch (lịch đọc và lịch mượn), mở cửa phục vụ 10 buổi/tuần đảm bảo cho các em đến thư viện ít nhất 2 lần/tuần. Các khâu xử lý kĩ thuật như đăng kí, mô tả, phân loại, dán nhãn, đóng dấu, sắp xếp đều được thực hiện đầy đủ và kịp thời. Tuy nhiên vào những giờ cao điểm, những lúc ra chơi, buổi sinh hoạt chủ điểm, ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp thư viện vẫn chưa thể đáp ứng hết nhu cầu của bạn đọc. Do đó hiệu quả của việc đọc sách mang lại cho các em học sinh chưa cao. Tổng số vốn tài liệu của thư viện là 4328 bản sách. Sách bao gồm có sách nghiệp vụ, sách tham khảo, sách thiếu nhi, sách giáo khoa, sách biển đảo, sách đạo đức, sách Bác Hồ, sách giáo dục kỹ năng sống cơ bản đa dạng đáp ứng nhu cầu của bạn đọc. Nguồn sách bổ sung hàng năm còn hạn chế chủ yếu là sách thiếu nhi (sách do nhà nước tài trợ) chưa phong phú nên chưa thỏa mãn và đáp ứng hết nhu cầu, hứng thú của các em học sinh. Mặt khác thư viện chưa phát huy được tối đa hiệu quả vốn tài liệu hiện có của thư viện. Ngoài các hoạt động đọc sách tại thư viện và mượn về nhà, thư viện còn tổ chức rất nhiều các hoạt động bổ ích thu hút bạn đọc đến thư viện như tổ chức các buổi chuyên đề giới thiệu sách, thi giới thiệu sách giữa các khối lớp, thi vẽ tranh theo sách, giới thiệu sách thông qua các buổi phát thanh măng non Do đó sách được luân chuyển thường xuyên tới các em học sinh, số vòng quay của sách tăng lên đáng kể. Các em học sinh ham đọc sách, yêu thích sách nhưng chưa biết lựa chọn những loại sách phù hợp với nhu cầu và sở thích của mình, chưa biết sử dụng thư viện, khai thác sách báo, tự học, tự bồi dưỡng bằng sách báo. Số lượng học sinh tham gia đọc sách báo chưa nhiều còn rải rác ở các khối lớp và ý thức bảo quản sách chưa tốt. Đa số các em học sinh còn ngại, bỡ ngỡ, không biết nên đọc loại sách gì? Đối với các em học sinh khối 6 các em thích tìm đọc những loại sách truyện, sách có nội dung ngắn, truyện tranh, truyện cổ Người thực hiện: Nguyễn Thị Liên 5 Trường THCS Dur Kmăn
4. SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn tích. Các em học sinh có học lực khá, giỏi thì các em lại thích đọc những loại sách tham khảo, sách ôn tập, sách bồi dưỡng học sinh giỏi, các loại sách nâng cao. Còn các em có học lực thấp thì các em thích đọc truyện thiếu nhi, tiểu thuyết, sách bài tập Sau khi được cán bộ thư viện hướng dẫn, tư vấn cách lựa chọn tài liệu và phương pháp đọc hiệu quả thì các em học sinh đã biết cách lựa chọn tài liệu phù hợp với mình mang lại hiệu quả trong việc đọc sách, vận dụng tri thức trong sách vào thực tiễn cuộc sống. Thư viện đã có nhiều biện pháp nhằm thu hút bạn đọc đến thư viện nhiều hơn, đổi mới phương pháp phục vụ bạn đọc. Song việc ham muốn đọc sách của bạn đọc vẫn chưa đạt hiệu quả cao. Là một cán bộ thư viện trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm nên tôi luôn băn khoăn, trăn trở là làm thế nào để nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh trường THCS Dur Kmăn trong khi đa số học sinh là người dân tộc thiểu số chiếm hơn 50% tổng số học sinh toàn trường, kinh phí đầu tư cơ sở vật chất, hoạt động thư viện ngày càng được quan tâm. Đây thực sự là một thử thách và nhiệm vụ nặng nề đối với tôi. Tuy nhiên được sự quan tâm, giúp đỡ của ban lãnh đạo nhà trường, các đoàn thể, các thầy cô giáo và các em học sinh trong tổ cộng tác viên thư viện cùng với sự nỗ lực của bản thân năm học 2018 – 2019 tôi đã mạnh dạn tiếp tục nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn” nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thư viện góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường. III. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề Khi thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn” tôi đã sử dụng một số giải pháp sau: Giải pháp 1: Tìm hiểu nhu cầu đọc sách của học sinh từ đó tạo hứng thú đọc sách cho các em. Để thực hiện giải pháp này tôi đã thực hiện các biện pháp sau: 1. Điều tra về nhu cầu đọc sách của học sinh. Bản thân tôi đã thực hiện bằng cách phát phiếu điều tra về nhu cầu đọc sách cho hoc sinh. Từ đó nắm được nhu cầu, sở thích đọc sách của các em học sinh, cách đọc sách để mang lại hiệu quả tốt nhất. Sau đây là mẫu phiếu điều tra: TRƯỜNG THCS DUR KMĂN THƯ VIỆN PHIẾU ĐIỀU TRA Họ và tên: . Lớp: . Các bạn hãy khoanh tròn vào câu trả lời mà các bạn cho là đúng nhất: Câu 1: Theo các bạn đọc sách như thế nào thì có hiệu quả? Người thực hiện: Nguyễn Thị Liên 6 Trường THCS Dur Kmăn
5. SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn a. Vừa nằm vừa đọc b. Vừa nghe nhạc vừa đọc c. Đọc tại bàn và tập trung cao độ khi đọc Câu 2: Các em thích đọc các loại sách gì nhất? a. Sách thiếu nhi, sách truyện tranh b. Sách tiểu thuyết c. Sách khoa học d. Sách phục vụ nhu cầu học tập, giải trí Câu 3: Để lựa chọn một cuốn sách hay, phù hợp với nhu cầu của mình các em cần phải? a. Xác định mục đích đọc của mình b. Tìm hiểu nội dung thông qua bạn bè c. Nhờ sự gợi ý của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và sự hướng dẫn của cán bộ thư viện d. Cả a, b và c Câu 4: Các em có hứng thú khi đọc sách không? a. Có b. Không Câu 5: Đọc sách để làm gì? a. Để giải trí b. Để nâng cao vốn hiểu biết, tiếp thu kiến thức từ sách từ đó áp dụng vào thực tiễn cuộc sống. c. Theo kịp thời đại, đọc theo trào lưu d. Bằng bạn bằng bè Thư viện xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của bạn đọc. 2. Trò chuyện cùng với học sinh. Cán bộ thư viện phải thường xuyên trò chuyện với học sinh để nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của các em thích đọc những loại sách nào và không thích đọc những loại sách nào. Để làm được điều này thì người cán bộ thư viện phải là người chịu khó, có lòng yêu nghề tha thiết, nhiệt tình, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc, phẩm chất đạo đức trong sạch, toàn tâm toàn ý với công việc của mình. Có tư tưởng tiên tiến hết lòng vì học sinh thân yêu, có thái độ vui vẻ, hòa nhã, cởi mở, gần gũi với học sinh, tạo mối quan hệ thân thiện khi phục vụ bạn đọc. Ở từng lứa tuổi, từng khối lớp các em học sinh có đặc điểm tâm lý và nhu cầu đọc sách khác nhau. Nắm Người thực hiện: Nguyễn Thị Liên 7 Trường THCS Dur Kmăn
6. SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn được đặc điểm tâm lý và nhu cầu của các em học sinh thì người cán bộ thư viện mới hướng dẫn các em lựa chọn, sử dụng sách báo phù hợp đáp ứng nhu cầu bạn đọc. Chẳng hạn đối với các em học sinh khối 6, khối 7 các em thích đọc truyện tranh, truyện cổ tích, truyện về các nhân vật lịch sử, thiếu niên anh hùng, truyện ngụ ngôn Những cuốn sách này có nội dung ngắn, dễ đọc, dễ hiểu, đọc nhanh, các em thích xem hình ảnh hơn là nội dung và sau khi đọc xong có thể rút ra bài học kinh nghiệm cho mình. Còn đối với các em học sinh khối 8, khối 9 các em thích đọc những cuốn sách mang tính xã hội, sách về giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp, về tuổi vị thành niên, về quà tặng cuộc sống Các em đã có ý thức tìm tòi, khám phá, nghiên cứu sâu hơn về các sách tham khảo, sách bài tập, sách bồi dưỡng học sinh giỏi phục vụ cho việc tập. Từ đó tạo hứng thú đọc cho các em, thu hút bạn đọc đến thư viện ngày càng đông hơn. 3. Tổ chức buổi tọa đàm về sách với chủ đề “Chúng ta đang đọc sách gì?”. Thông qua buổi tọa đàm giúp bạn đọc định hướng rõ ràng hơn trong việc lựa chọn một cuốn sách hay, sách có ý nghĩa. Là nơi để những bạn đọc yêu sách chia sẻ các quan điểm về sách và những khó khăn gặp phải trong quá trình đọc và chọn sách. Trong buổi tọa đàm chúng ta được lắng nghe những tâm sự, chia sẻ bí quyết để chọn sách và cách áp dụng những gì đã đọc từ sách vào cuộc sống của mình. 4. Trao đổi cùng với đồng nghiệp. Đây cũng là một trong những biện pháp giúp cán bộ thư viện nắm được đặc điểm tâm sinh lý và nguyện vọng của các em. Ý thức của cá nhân không những chi phối việc đọc mà còn cho thấy mức độ, hiệu quả tác động của việc đọc đó. Nếu ý thức tâm lý của cá nhân càng thấy rõ sự cần thiết của việc đọc, càng tích cực đọc và không ngừng rèn luyện kỹ năng đọc, kỹ xảo đọc thì kết quả của việc đọc đối với họ sẽ càng lớn. Ngược lại kết quả của việc đọc cũng sẽ hạn chế theo. Chính ý thức tâm lý của cá nhân sẽ là cơ sở quan trọng quyết định nên nhu cầu, hứng thú, mục đích, động cơ và khuynh hướng đọc của người đọc. Tâm lý của người đọc là trạng thái tâm lý được hình thành khi việc giao lưu lẫn nhau giữa chủ thể xã hội và ấn phẩm trở nên thường xuyên và có ảnh hưởng tới sự lựa chọn và lĩnh hội thông tin của người đọc. Cấu trúc tâm lý của người đọc khá phức tạp, bao gồm nhiều thành tố như vốn hiểu biết thực tiễn, kinh nghiệm sống, kinh nghiệm đọc, thói quen đọc, bề dày của kiến thức, tính tình, giới tính, dân tộc, môi trường sống. Cán bộ thư viện có thể nhận ra tâm lý người đọc qua những xúc cảm, tình cảm, trạng thái tâm lý, hành vi của người đọc trong quá trình giao lưu giữa người đọc và tài liệu. Nó được biểu hiện trong sự tìm kiếm thông tin, lựa chọn tài liệu, trong các yêu cầu đọc, trong phương thức đọc (đọc lướt, đọc say mê, đọc nhanh ), trong sự lĩnh hội và đánh giá ấn phẩm, trong những định hướng tích cực hay tiêu cực đối với sách cũng như những định hướng tích cực hay tiêu cực trong việc đọc của người đọc. Người thực hiện: Nguyễn Thị Liên 8 Trường THCS Dur Kmăn
7. SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn Việc đọc sách của con người chỉ có thể xảy ra khi chủ thể xã hội có nhu cầu về nó. Nhu cầu đọc là nhu cầu nâng cao sự hiểu biết bằng phương tiện là tài liệu. Khi nhu cầu đọc của bạn đọc được lặp đi lặp lại nhiều lần và trở thành thói quen của người đọc thì lúc đó xuất hiện hứng thú đọc. Hứng thú đọc là biểu thị thái độ lựa chọn tích cực của người đọc đối với một loại tài liệu nào đó có ý nghĩa và hấp dẫn đối với họ. Ví dụ quan sát một học sinh ngồi đọc sách nếu việc đọc gây cho em học sinh đó niềm say mê, hứng thú ta sẽ thấy em học sinh đó thực hiện trong trạng thái rất mải miết, hứng thú, dành toàn tâm, toàn ý cho việc đọc, đọc say sưa không dứt ra được, quên cả thời gian và đọc một mạch không bỏ sót một chữ. Khi nhu cầu đọc và hoàn cảnh của người đọc thay đổi thì khuynh hướng đọc mới sẽ xuất hiện và có ảnh hưởng rất lớn tới việc lựa chọn và lĩnh hội thông tin của người đọc theo hướng tích cực hay tiêu cực. Do đó cán bộ thư viện phải bằng những hoạt động chuyên môn của mình tác động một cách tích cực, chủ động tới việc đọc của người đọc giúp đỡ người đọc xây dựng, củng cố nhu cầu, hứng thú đọc đúng đắn, phù hợp khắc phục những khuynh hướng đọc lệch lạc, tiêu cực không phù hợp với mình. Tạo hứng thú đọc sách, gây không khí sôi nổi đọc sách trong toàn trường và vận dụng những điều đã đọc vào việc học tập và rèn luyện tư tưởng đạo đức, tác phong. Muốn làm được điều này cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường và đoàn thanh niên, đội thiếu niên mà thư viện phải làm nòng cốt, phải tổ chức và chuẩn bị chu đáo sách báo để kịp thời phục vụ cho nhu cầu của bạn đọc. 5. Tổ chức ngày hội đọc sách. Thông qua ngày hội đọc sách cán bộ thư viện nắm được khuynh hướng đọc sách của các em từ đó đáp ứng nhu cầu đọc sách ngày càng cao của bạn đọc. Cán bộ thư viện quan sát học sinh theo từng độ tuổi, giới tính, khối lớp xem các em thường tập trung vào các gian (góc) sách nào? Sách được trưng bày theo từng thể loại, chủ đề khác nhau đa dạng và phong phú. Thống kê sách mượn thông qua sổ thống kê bạn đọc, sổ mượn của học sinh. Giải pháp 2: Hướng dẫn học sinh sử dụng sách báo Là một trong những biện pháp quan trọng giúp cho học sinh biết cách lựa chọn tài liệu phù hợp với khả năng và nhận thức của mình, có phương pháp đọc khoa học mang lại hiệu quả cao. Hướng dẫn đọc sách không phải chỉ để bạn đọc nắm được kỹ năng đọc sách đơn thuần mà nhằm những mục tiêu giáo dục nhất định. Thư viện cần xác định nhiệm vụ cụ thể đối với từng lứa tuổi, nhóm tuổi thậm chí đối với từng học sinh cá biệt. Công tác tuyên truyền và hướng dẫn sử dụng sách là một trong những mặt hoạt động quan trọng mang tính chất quần chúng đồng thời cũng đòi một nhiệm vụ cao. Mỗi cán bộ thư viện phải nhận thức một cách đầy đủ về vị trí, tầm quan trọng của công tác này trong toàn bộ Người thực hiện: Nguyễn Thị Liên 9 Trường THCS Dur Kmăn
8. SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn công tác thư viện. Việc hướng dẫn học sinh đọc sách báo phải được tiến hành thường xuyên, tuân theo những nguyên tắc khoa học, hợp lý thì hiệu quả của việc đọc sách sẽ được nâng cao, sách báo thực sự trở thành phương tiện giáo dục có ảnh hưởng tích cực đến việc hình thành và phát triển nhân cách của các em học sinh. Vì vậy tôi đã thực hiện một số biện pháp sau: 1. Tổ chức các buổi chuyên đề hướng dẫn phương pháp đọc sách cho học sinh toàn trường cụ thể như sau: Trước khi bạn đọc cần tìm đọc một cuốn sách nào đó thì bạn đọc cần phải thực hiện các bước: (Chuyên đề hướng dẫn học sinh phương pháp đọc sách) Bước một, phải xác định mục đích đọc. Xác định được mục đích đọc sách sẽ giúp cho các em học sinh tránh được tình trạng đọc tràn lan, tốn thời gian và công sức, có cách đọc hợp lý. Từ đó giúp các em trả lời được các câu hỏi “Đọc để làm gì? Đọc sách gì? Đọc những chỗ nào và đọc như thế nào?” Mục đích đọc còn quyết định phương hướng khai thác một vấn đề trong cùng một cuốn sách. Ví dụ khi đọc cuốn sách viết về Bác Hồ có bạn thì muốn tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Bác, có bạn yêu thơ thì muốn tìm hiểu các thể của Bác, có bạn yêu lịch sử thì lại tìm hiểu về lịch sử vẻ vang của dân tộc Vì vậy cần phải xác định rõ mục đích đọc sách rõ ràng, cụ thể là việc làm quan trọng đầu tiên của mỗi chúng ta. Để dạy tốt, học tốt giáo viên phải dạy theo sách và học sinh học và làm theo sách. Bước hai, lựa chọn sách hợp lý. Đứng trước vốn tài liệu phong phú hiện có của thư viện không phải ai cũng lựa chọn cho mình được một cuốn sách phù hợp với mình. Có nhiều cuốn sách tốt, có ích nhưng cũng không ít cuốn sách làm tốn thời gian, công sức của Người thực hiện: Nguyễn Thị Liên 10 Trường THCS Dur Kmăn
9. SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn bạn đọc thậm chí gây ảnh hưởng xấu. Tùy theo yêu cầu mà bạn đọc có thể lựa chọn các loại sách khác nhau: Theo yêu cầu của giáo viên: trong chương trình học hay sau mỗi tiết học giáo viên chỉ ra, gợi ý cho học sinh những sách cần tham khảo để củng cố thêm bài học, mở rộng kiến thức cho các em học sinh. Từ nhu cầu, hứng thú của bản thân lựa chọn những cuốn sách mà mình thích, muốn đọc, muốn tìm hiểu để nâng cao vốn hiểu biết của mình hay để giải trí. Từ vốn tài liệu trong thư viện có thể cung cấp cho bạn đọc. Bạn đọc đến thư viện để có thể tìm chọn sách được nhanh chóng, dễ dàng thì bạn đọc nên tận dụng sự giúp đỡ, hướng dẫn, tư vấn của cán bộ thư viện và các bạn trong tổ cộng tác viên thư viện xem cuốn sách đó nằm ở vị trí nào trong kho. Thông thường trong thư viện trường học sách được sắp xếp theo số đăng kí cá biệt và được chia làm các loại sách như sách nghiệp vụ, sách tham khảo, sách thiếu nhi, sách giáo khoa Ngoài ra bạn đọc có thể tham khảo trên bảng giới thiệu sách, thư mục sách, sổ mục lục Bước ba, phương pháp đọc sách. Sau khi lựa chọn được cuốn sách mà mình cần thì bạn đọc phải có phương phương pháp đọc sách khoa học để việc đọc đạt kết quả tốt đỡ tốn thời gian và công sức. Đầu tiên các bạn nên tìm hiểu địa chỉ thông tin của cuốn sách để biết tên cuốn sách, tên tác giả, tên nhà xuất bản, năm xuất bản, lần xuất bản để cung cấp cho cán bộ thư viện sẽ giúp bạn tìm quyển sách một cách dễ dàng. Sau đó xem mục lục cuốn sách. Mục lục sách là những nội dung chính được thể hiện trong cuốn sách. Tiếp theo xem lời giới thiệu, lời tựa, lời nói đầu để biết cuốn sách đề cập đến vấn đề gì, đối tượng nào sử dụng cuốn sách có ích hơn cả, mục đích của cuốn sách mà tác giả muốn nói tới và phương pháp đọc sách có hiệu quả. Tiếp theo xem lời kết luận và tóm tắt ở cuốn sách để thấy rõ nội dung cô đọng nhất, những kết luận chính và sự khẳng định của tác giả đối với những vấn đề đã trình bày. Đồng thời qua lời kết luận và tóm tắt bạn còn thấy vấn đề chưa được giải quyết đầy đủ, phương hướng phát triển tiếp tục của chúng. Tiếp sau đó đọc một vài đoạn trong cuốn sách. Sau khi đã có được những thông tin về nội dung, mục đích cuốn sách bạn sẽ trực tiếp tìm hiểu vào nội dung cuốn sách đó. Bằng cách đọc qua một số đoạn, phát hiện những đoạn lí thú, có giá trị nhờ đó mà bạn đọc có những nhận định về nội dung cuốn sách được chính xác hơn tạo điều kiện cho các bước đọc tiếp theo. Cuối cùng là đọc thực sự (hay đọc đi sâu) vào nội dung cuốn sách. Tùy theo mục đích đọc của mình và các loại sách báo khác nhau mà bạn đọc có những cách đọc, kỹ thuật đọc khác nhau nhằm đạt được mục đích đọc của mình Người thực hiện: Nguyễn Thị Liên 11 Trường THCS Dur Kmăn
10. SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn để lĩnh hội được những tri thức cần thiết áp dụng vào thực tiễn cuộc sống. Ví dụ đọc các loại sách khoa học và kỹ thuật đọc với mục đích học tập, nghiên cứu phải đọc một cách chủ động, nghiền ngẫm sâu sắc, đi sâu vào nội dung từng vấn đề. Còn đọc các loại sách truyện với mục đích giải trí bạn đọc có thể đọc nông, đọc lướt qua Bạn đọc có thể có những cách đọc sau đây: Đọc lướt qua: nhằm khái quát những khái niệm ban đầu và nội dung của nó trong cuốn sách, nắm được những ý chính, sự việc chính Khi đọc lướt qua bạn đọc có thể bỏ qua một số trang, đoạn nào đó. Cách đọc này sử dụng khi đọc để tìm hiểu một vấn đề nào đó đã được chuẩn bị, cần làm rõ thêm hoặc tìm những cách diễn đạt khác nhau cho một vấn đề nhất định. Đọc có trọng tâm, trọng điểm, đọc từng phần là cách đọc từng đoạn, từng phần đã được lựa chọn từ trước nhằm tập trung thời gian và sức lực cho những nội dung cần thiết, cho một vấn đề đã được chuẩn bị. Đọc toàn bộ nhưng không nghiền ngẫm kỹ: cách đọc này nhằm khái quát toàn bộ cuốn sách chứ không đi sâu vào những nội dung cụ thể. Khi đọc không bỏ qua trang nào cũng không dừng lại để suy ngẫm ở nội dung nào mà chỉ nắm xem vấn đề đó đã được bàn tới và bàn ở mức độ nào. Đọc nghiền ngẫm nội dung cuốn sách: đây là một cách đọc quan trọng nhất, cần thiết nhất để lĩnh hội đầy đủ nội dung cuốn sách. Từng nội dung, từng vấn đề được xem xét, tìm hiểu cặn kẽ có đối chiếu với kiến thức, kinh nghiệm và những cuốn sách khác về những vấn đề đã được đề cập trong đó. Những nội dung tư tưởng của cuốn sách bạn đọc đánh giá, phê phán và hiểu đầy đủ, sâu sắc. Đọc thụ động cũng có nghĩa là đọc toàn bộ hay đọc lướt nội dung cuốn sách nhưng bạn đọc hoàn toàn theo sự dẫn dắt của tác giả, chấp nhận hoàn toàn, nhìn nhận và xem xét vấn đề bằng con mắt của tác giả. Đọc chủ động: là cách đọc mà khi xem xét những tư tưởng của cuốn sách đề cập người đọc luôn đối chiếu và đánh giá nó. Mọi sự chấp nhận hay phản đối đều được người đọc dựa trên cơ sở tự đánh giá đối chiếu với kiến thức, kinh nghiệm. Từ đó rút ra được những kết luận cho bản thân mình. Đọc nông: là cách đọc chỉ khai thác nội dung tư tưởng của cuốn sách và phù hợp với những cuốn sách giải trí, sách truyện tranh đỡ tốn thời gian, công sức. Đọc sâu: là cách đọc đòi hỏi nghiền ngẫm sâu sắc nội dung cuốn sách để hiểu cặn kẽ, lĩnh hội có phê phán những tư tưởng mà cuốn sách đề cập đến. Đọc xen kẽ giữa các bộ môn. Đọc sách là một loại lao động trí óc khá căng thẳng và chóng mệt mỏi. Do đó việc thay đổi nội dung khi đọc là một cách nghỉ ngơi tích cực nhất, chính đây là biện pháp để nâng cao hiệu suất khi đọc sách. Người thực hiện: Nguyễn Thị Liên 12 Trường THCS Dur Kmăn
11. SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn Đọc có ghi chép, phân tích và có hệ thống. Đây là một yêu cầu rất cần thiết của việc đọc sách vì chỉ có qua ghi chép và phân tích thì các nội dung chủ yếu của sách mới được khắc sâu. Đặc biệt là đối với các em học sinh việc đọc sách có ghi chép và phân tích này sẽ giúp cho các em xây dựng được tác phong suy nghĩ trước các vấn đề sẽ nêu ra và luôn luôn tự đặt ra cho mình những câu hỏi về nội dung mà mình đã đọc. Như vậy sẽ giúp các em hiểu sâu sắc vấn đề đồng thời làm phong phú thêm nguồn tư liệu, thói quen tự học, tự nghiên cứu, tiếp thu kiến thức một cách vững chắc, đầy đủ và phù hợp với năng lực. Bạn đọc nên ghi theo những gì bạn hiểu bằng chính giọng văn và cách suy nghĩ của mình chắt lọc những ý tưởng từ sách. Khi đó chúng ta sẽ nhớ lâu hơn, chắc hơn hoặc bằng cách sử dụng sơ đồ tư duy của mình bạn đọc có thể nắm được tổng quan kiến thức từ cuốn sách đó. Những chi tiết nào, nội dung nào bạn đọc cảm thấy quan trọng cho chính bản thân mình thì bạn đọc có thể ghi lại vào một cuốn sổ cá nhân để khi nào cần đến có thể giở ra đọc, xem lại. Bước bốn, rèn luyện kỹ năng đọc và lĩnh hội sách Kỹ năng đọc là khả năng hiểu, cảm thụ và lĩnh hội tác phẩm, biến tri thức, kinh nghiệm trong sách thành tri thức, kinh nghiệm cho chính bản thân mình để vận dụng vào cuộc sống hàng ngày. Kỹ năng đọc phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tri thức, kinh nghiệm, năng lực, tâm lý, nhu cầu của mỗi cá nhân. Ngày từ khi trở thành bạn đọc của thư viện, những lần tiếp xúc đầu tiên cán bộ thư viện cần phải hướng dẫn cách thức đọc cho bạn đọc để nắm vững nội dung cuốn sách. Sau đó trong quá trình sử dụng thư viện cần rèn luyện và phát triển cho các em kỹ năng đọc hiểu và cảm nhận sau khi đọc sách. Bạn đọc cần phải tập trung cao độ khi đọc sách. Cố gắng định hướng toàn bộ tâm trí một cách liên tục vào việc đọc. Không suy nghĩ tản mạn ra khỏi nội dung cuốn sách, không để những công việc khác, những tác động bên ngoài làm ảnh hưởng đến quá trình tư duy trong khi đọc. Có như vậy thì việc đọc mới mang lại kết quả. Khi đọc sách bạn đọc chọn những nơi thoáng mát, sạch sẽ không gian yên tĩnh tránh ồn ào, những nơi có thể tập trung tư tưởng cao. Không nên đọc sách trong tư thế nằm vì sẽ hại mắt và giảm khả năng ghi nhớ, tốt nhất là đọc tại bàn, ngồi thoải mái, ghi chép những nội dung cần thiết. Đọc bằng mắt và óc chứ không đọc bằng miệng, cố gắng khi đọc hiểu ý nghĩa của đoạn văn. Bạn đọc nên tập cho mình thói quen đọc sách hàng ngày để tăng tốc độ đọc và tích lũy thêm kiến thức cho bản thân “kiến tha lâu sẽ đầy tổ” đồng thời đó cũng là phương pháp giúp cho bạn đọc giải trí sau những giờ học tập căng thẳng, làm việc mệt nhọc. Bước năm, áp dụng những kiến thức đã học vào thực hành. Sau khi đọc xong một cuốn sách bạn đọc cần phải rút ra cho mình bài học kinh nghiệm hay cảm nhận sau khi đọc sách để áp dụng vào cuộc sống hoặc có Người thực hiện: Nguyễn Thị Liên 13 Trường THCS Dur Kmăn