Báo cáo Biện pháp hướng dẫn giáo viên kể chuyện bằng đôi bàn tay

Nội dung tài liệu: Báo cáo Biện pháp hướng dẫn giáo viên kể chuyện bằng đôi bàn tay

1. 2 Trường mầm non chúng tôi, một ngôi trường có độ tuổi non trẻ, đa số giáo viên đều trong độ tuổi sinh đẻ, chưa có kinh nghiệm trong việc tổ chức, sắp xếp kế hoạch cá nhân. Hơn nữa việc lựa chọn đồ dùng học liệu, giáo cụ cho các hoạt động giáo dục còn cồng kềnh, chưa tinh tế và chưa thật sự tận dụng sử dụng hiệu quả, nhất là hoạt động làm quen văn học. Trước thực trạng như vậy, là một cán bộ quản lý trong nhà trường việc tìm ra các giải pháp để giúp giáo viên giảm bớt sự lo lắng, nan giải trong việc chuẩn bị đồ dùng dạy học hoạt động làm quen văn học là nỗi trăn trở, là động lực và cũng là lý do tôi chọn đề tài “Biện pháp hướng dẫn giáo viên kể chuyện bằng đôi bàn tay”. II. Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở và thực trạng tìm ra những biện pháp để giúp các giáo viên trong nhà trường vượt qua những khó khăn mà họ phải đối mặt trong hệ thống giáo dục, giúp các giáo viên lấy lại sự tự tin và giảm tải đồ dùng cồng kềnh trong giáo dục văn học. III. Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu biện pháp kể chuyện bằng đôi bàn tay. IV. Đối tượng áp dụng: Áp dụng trực tiếp đối với đội ngũ giáo viên của nhà trường trong năm học 2022 - 2023. V. Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 10 năm 2022 đến tháng 3 năm 2023.
2. 3 B. NỘI DUNG I. Cơ sở lý luận: Một trong những cốt lõi của giáo dục mầm non là sử dụng nghệ thuật làm công cụ truyền tải kiến thức và hình thành nhân cách tốt đẹp cho trẻ. Giáo dục nghệ thuật là giáo dục cảm xúc, cảm xúc sẽ là năng lượng sẽ là sinh khí của hành động. Vậy âm nhạc và nghệ thuật đã làm sống dậy tâm hồn nghệ sĩ ngủ sâu bên trong họ và chỉ cần được tưới tắm bằng nghệ thuật hằng ngày thôi thì tất cả những mệt mỏi được rũ bỏ. Hãy để âm nhạc và nghệ thuật nuôi dưỡng con tim và làm tươi mới lại cảm xúc của con người để triệu triệu vẻ đẹp ẩn sâu bên trong khiến cho nhân loại đều trở nên xinh đẹp hơn. Văn học giúp cho trẻ hình thành và phát triển ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp của trẻ. Dạy trẻ làm quen văn học giúp trẻ biết yêu quý cái đẹp, yêu quê hương, đất nước, con người. Trẻ em không có điều kiện để tiếp xúc nhiều với cuộc sống một cách trực tiếp, do đó kinh nghiệm sống của các em còn ít, trong khi đó văn học là một loại hình nghệ thuật miêu tả sao chép lại hiện thực cuộc sống thu nhỏ của trẻ. Khi trẻ em tiếp xúc với văn học đó cũng là lúc trẻ đến với cuộc sống một cách gián tiếp, là lúc trẻ bắt đầu tư duy, trí tưởng tượng sức sáng tạo của trẻ được khởi động và phát triển ngay từ những năm đầu đời học tịa trường mầm non. Để những tác phẩm văn học nghệ thuật tác động sâu sắc và gây ấn tượng mạnh mẽ đến trẻ, làm cho trẻ hứng thú thì việc chuẩn bị kĩ lưỡng trước khi lên tiết dạy của giáo viên là rất quan trọng và cần thiết. Giáo viên cần phân tích và xác định nội dung tư tưởng của tác phẩm, đây là nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên mầm non giáo dục trẻ tính cách các nhân vật trong câu chuyện, bài thơ và xác định các hình thức đọc, kể, tìm tòi các phương pháp dạy học hay nhất, làm sao giúp trẻ nhớ được nội dung câu chuyện, biết thể hiện sắc thái, giọng điệu của từng nhân vật. Từ đó giúp trẻ mầm non phát triển ngôn ngữ một cách hệ thống. Vì vậy là một cán bộ quản lý phụ trách chuyên môn giáo dục của nhà trường, tôi thấy được tầm quan trọng, thấy được vai trò, nhiệm vụ của người giáo viên trong việc truyền những tác phẩm văn học đến với những đứa trẻ. Tôi đề ra kế hoạch cần phải làm tốt công tác bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên và nâng cao hiệu quả chất lượng hoạt động làm quen văn học một cách nhẹ nhàng, cảm xúc mà không gây tốn kém về việc chuẩn bị đồ dùng dạy học. II. Cơ sở thực tiễn: 1. Đặc điểm tình hình:
3. 4 Thực tế ở trường mầm non tôi đang công tác, qua những lần thao giảng dự giờ tôi nhận thấy khả năng cảm thụ văn học, ngôn ngữ của trẻ còn nhiều hạn chế. Trẻ đọc thơ chưa diễn cảm, kể chuyện chưa hay, chưa mạnh dạn tham gia đóng kịch cũng như thể hiện vai diễn, kết quả trẻ đạt tương đối thấp so với yêu cầu đề ra. Giáo viên thì chưa chủ động linh hoạt trong việc tổ chức các hoạt động làm quen văn học cho trẻ, nếu có thì chủ yếu chỉ là trong triết học, còn trong các giờ chơi, hoạt động khác thì hầu như không có. Giáo viên chưa thực sự đầu tư vào công tác soạn giảng, áp dụng công nghệ thông tin vào các tiết dạy, tìm tòi các đồ dùng trực quan phù hợp. Chưa có sự chuẩn bị tốt về các đồ dùng, dụng cụ cho trẻ tham gia hoạt động làm quen văn học. Sử dụng đồ dùng dạy học chưa khoa học đến dẫn đến trẻ ít tập trung chú ý, hiệu quả trên tiết học chưa cao. 2. Thuận lợi: Đội ngũ Ban giám hiệu trẻ, năng động, vững vàng về chuyên môn, có năng lực quản lý. Tập thể giáo viên trẻ, tâm huyết với nghề, luôn yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần trách nhiệm cao, thích tìm tòi, ứng dụng điều mới lạ trong giáo dục trẻ. Một số giáo viên có giọng kể tốt. Nhà trường luôn động viên và tạo điều kiện cho giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Sẵn sàng mở các lớp học bồi dưỡng theo nhu cầu của giáo viên. 3. Khó khăn: Đội ngũ giáo viên trẻ năng động, sáng tạo song kinh nghiệm chăm sóc giáo dục trẻ còn ít, kỹ năng nghệ thuật truyền cảm trong các môn nghệ thuật còn hạn chế. Một số giáo viên lớn tuổi ngại đổi mới sáng tạo, ngại thay đổi bản thân nên chưa thu hút được sự chú ý của trẻ vào giờ học. Giáo viên chưa vận dụng linh hoạt, sáng tạo đồ dùng vào tiết học. Chưa thể hiện được yêu cầu dạy học lấy trẻ làm trung tâm, cô vẫn là người chủ đạo độc diễn. Đồ dùng còn đơn điệu, màu sắc chưa hấp dẫn. Giáo viên chưa biết tận dụng động tác cơ thể làm giáo cụ sinh động. Trong khi công việc của giáo viên hiện nay rất nặng nề, việc ứng dụng các phương pháp dạy học tiên tiến còn gặp khó khăn, thêm vào đó việc chuẩn bị và sử dụng đồ dùng, giáo cụ trực quan còn khá cồng kềnh và chưa triệt để. Trường đóng trên địa bàn dân cư khá phức tạp, đa số là người dân từ các vùng về làm ăn buôn bán, đời sống dân trí không đồng đều, một số cha mẹ chưa quan tâm đến giáo dục con em mình nên việc phối hợp gặp không ít khó khăn. Dựa trên đặc điểm tình hình, những thuận lợi và khó khăn trên để thấy thực trạng như sau:
4. 5 Nội dung/Mức độ Tổng số Số người Tỷ lệ % Giáo viên thích dạy hoạt động LQVH 23 8 34.7% Độ hào hứng của HS khi học hoạt động 390 180 46% LQVH Sử dụng linh hoạt, đồ dùng dạy học 23 7 30% phong phú khi dạy hoạt động LQVH Xây dựng môi trường học văn học cho trẻ hấp dẫn, kích thích trẻ hoạt động, lấy 23 5 21.7% trẻ làm trung tâm III. Một số biện pháp tổ chức thực hiện Hướng tới thực hiện chuyên đề giáo dục “Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2021-2025 nên bản thân tôi luôn nghiên cứu tìm tòi những biện pháp, phương tiện dạy học phù hợp nhằm hướng dẫn giáo viên xây dựng môi trường học tập phong phú, sáng tạo bằng nhiều hình thức, qua đó trẻ sẽ được vui chơi trải nghiệm và học tập trong chính môi trường đó. Từ đó bản thân tôi nhận thấy cần phải có sự định hướng giúp giáo viên thay đổi các biện pháp giảng dạy trước đây, như đầu tư hơn nữa vào việc nâng cao các phương pháp hình thức cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học, chú trọng nhiều đến việc đọc kể diễn cảm, minh họa bằng đôi bàn tay của giáo viên để trẻ cảm nhận tốt nhất các tác phẩm văn học, những việc làm đó đã có những bước đầu góp phần cho sự thành công trong công tác dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học và trẻ đã có thể nắm được nội dung và thể hiện được một số tác phẩm văn học quen thuộc, kể diễn cảm một số câu chuyện gần gũi với trẻ. 1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên: Xây dựng kế hoạch chuyên môn: Kết hợp với tổ chuyên môn lập kế hoạch bồi dưỡng ngay từ đầu năm học cụ thể theo năm học, từng tháng, từng học kỳ, từng chủ đề, từng thời điểm một cách phù hợp. Tạo điều kiện cho giáo viên tham gia xây dựng kế hoạch, tổ chức các buổi chuyên đề, hội giảng, thao giảng nhằm giúp giáo viên học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau để nâng cao trình độ chuyên môn. Các giáo viên tham gia giảng dạy và dự giờ chéo lẫn nhau, hướng dẫn tổ khối lập kế hoạch họp chuyên môn trong tổ và họp đánh giá sau mỗi tiết dạy để rút kinh nghiệm trao đổi thảo luận về mục tiêu nội dung phương pháp của môn làm quen văn học để giáo viên trong trường nắm vững vàng hơn về
5. 6 phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động làm quen văn học cho trẻ sinh động hơn và giúp trẻ hứng thú trong giờ học. Tập huấn chuyên môn đầu năm: Lựa chọn những giáo viên cốt cán tham gia học hỏi tiếp cận về cái mới, có kinh nghiệm, có khả năng truyền đạt và xử lý tình huống sư phạm một cách linh hoạt sáng tạo đi tập huấn các buổi chuyên đề do phòng giáo dục hoặc cụm trường tổ chức, dự giờ học tập kinh nghiệm ở các trường bạn, tiếp thu những vấn đề mới và về triển khai lại trong tổ để giáo viên cùng nhau học hỏi. Bên cạnh đó để nắm được khả năng giảng dạy giáo viên và khả năng cảm thụ văn học của trẻ vào đầu năm học tôi lập kế hoạch khảo sát từ đó phân loại trình độ năng lực của từng giáo viên và sự tiếp thu của từng trẻ để có biện pháp bồi dưỡng phù hợp. Qua việc khảo sát chất lượng đầu năm có kế hoạch dự giờ chuyên đề thao giảng tiết dạy mẫu cụ thể cho giáo viên có cơ hội học hỏi lẫn nhau. Lên kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi chủ yếu làm rối, mô hình để sử dụng cho các tiết học, giúp giáo viên sáng tạo hơn đồ dùng dạy học phong phú, giúp tiết học có hiệu quả, không gây nhàm chán cho trẻ. Đặc biệt chú trọng đến việc sáng tác các động tác mô phỏng tình tiết câu chuyện hoặc lời thoại nhân vật để giảm sự làm đồ dùng cồng kềnh cho tiết học. Phát huy vai trò của tổ trưởng chuyên môn: Chỉ đạo tổ chuyên môn điều hành tổ chức hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ giáo dục và đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường. Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ, chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch giáo dục bám sát nội dung của từng chủ đề, đưa ra các dự kiến về đề tài các câu chuyện, bài thơ,hướng dẫn giáo viên dự kiến đồ dùng dạy học cần phải chuẩn bị cho từng câu chuyện, xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, thao giảng, dự giờ thường xuyên các hoạt động mẫu cho giáo viên tham dự học tập. Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc kế hoạch cá nhân soạn giảng của giáo viên, thảo luận các bài soạn khó, viết sáng kiến nâng cao chất lượng dạy học đổi mới phương pháp dạy học. Việc này đòi hỏi tổ trưởng chuyên môn phải nắm rõ những sở trường, sở đoản của từng giáo viên để thực hiện phân công nhiệm vụ. Xây dựng kế hoạch sử dụng đồ dùng: Xây dựng kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học phong phú, đa dạng, mang tính mở kích thích trẻ tham gia hoạt động. Đồ dùng, phương tiện dạy học làm quen văn học bao gồm giáo cụ trực quan (tranh chuyện, video hoạt hình, rối, sa bàn ); giọng đọc, kể; mô phỏng nội dung bằng ngôn ngữ cơ thể (điệu bộ, cử
6. 7 chỉ, ánh mắt, hành động, cử động của đôi bàn tay ). Có những thủ thuật trong giờ học như sau: - Dẫn dắt vào tiết học: Trẻ mầm non việc học của trẻ thông qua các trò chơi, qua các trò chơi mang hình thức học giúp trẻ dễ tiếp thu và hứng thú vào hoạt động hơn, giáo viên hiểu được tâm lý của trẻ để lựa chọn những phương pháp tổ chức thích hợp, sáng tạo, linh hoạt. Ở mỗi tiết dạy giáo viên phải sử dụng các thủ thuật hình thức tổ chức khác nhau gây cho trẻ sự mới lạ. Đặt những câu hỏi sau trẻ phải mang tính chất mở để trẻ được phát huy khả năng tư duy từ đó trẻ tích cực tham gia hoạt động, trẻ khẳng định bản thân, mạnh dạn trong giao tiếp. Mở đầu vào câu chuyện, bài thơ giáo viên cần phải có thủ thuật dẫn dắt thu hút sự chú ý để trẻ tập trung vào nội dung mà giáo viên muốn truyền đạt cho trẻ. - Sử dụng đồ dùng: Khi lên một tiết dạy trẻ kể chuyện đọc thơ việc đầu tiên là giáo viên phải chuẩn bị đồ dùng dạy học đẹp, phong phú, đa dạng và đặc biệt phải có sự mới lạ. Ví dụ như: mô hình đa chiều, rồi tay, sân khấu phù hợp theo nội dung bài thơ, câu chuyện; giọng kể nhẹ nhàng truyền cảm gây sự lôi cuốn trẻ. Bên cạnh đó, giáo viên phải luôn chú ý mức độ nhận thức của trẻ, từ đó sử dụng hệ thống câu hỏi từ đơn giản đến phức tạp, nhầm phát triển tính tích cực ở trẻ. Khi đàm thoại với trẻ về bài thơ, câu chuyện hệ thống câu hỏi phải có tính logic, phải thực hiện từ dễ đến khó, giúp trẻ nhớ được tên bài thơ, tên câu chuyện, tên tác giả, hiểu nội dung bài thơ và qua đó trẻ rút ra bài học gì. Trẻ cảm nhận tác phẩm văn học có sâu sắc hay không điều quan trọng nhất là ở cách truyền đạt kiến thức của giáo viên. Vì vậy, giáo viên phải nhập tâm vào tác phẩm văn học, thiết kế các điệu bộ cử chỉ của đôi bàn tay, ánh mắt kết hợp giọng điệu kể, khi đó cô giáo mới truyền đạt kiến thức cho trẻ một cách đầy đủ và trọn vẹn, qua đó trẻ sẽ cảm nhận tác phẩm văn học sâu sắc, giúp trẻ nhập vào các vai chơi, các nhân vật trong câu chuyện, bài thơ, mà các kỹ năng đó muốn trẻ có được thì giáo viên phải thường xuyên luyện tập cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi. Thường xuyên cho trẻ trải nghiệm để trẻ thể hiện một cách sinh động ngôn ngữ phát triển mạch lạc. Ví dụ: để tổ chức hoạt động làm quen truyện “Nhổ củ cải” giáo viên cho trẻ thể hiện điệu bộ, vận động của con chó, con mèo, con chuột nhắt cho trẻ lặp đi lặp lại những câu đối thoại, cho trẻ sử dụng động tác của đôi bàn tay thì cách thể hiện như vậy để trẻ nào cũng được tham gia dù ít hay nhiều. Thể hiện ngôn ngữ của nhân vật giúp trẻ được trải nghiệm với những ngôn từ muôn màu, muôn sắc, trẻ sẽ biết cách chọn lọc những lời hay ý đẹp trong quá trình giao tiếp của mình.
7. 8 - Phân tích giọng đọc, kể: Để giúp trẻ làm quen với các tác phẩm văn học một cách hứng thú, trước khi dạy tôi hướng dẫn giáo viên nghiên cứu kỹ tác phẩm, phân tích giọng đọc, tập kể diễn cảm, để giúp trẻ hiểu được nội dung bài học, giúp trẻ nhìn thấy được các hình tượng nhân vật, khung cảnh, các tình tiết và biết cách đánh giá nhân vật một cách đúng đắn. Bằng cách đó trẻ cảm thụ được âm điệu trong ngôn ngữ của thơ ca, chuyện kể. Vì vậy trong các buổi sinh hoạt chuyên môn hay các tiết dự giờ trên lớp tôi thường xuyên trao đổi với giáo viên về các thủ thuật lên lớp các kỹ năng giọng đọc, kể, ngữ điệu âm thanh phù hợp. Ví dụ chuyện “Tích Chu” cô giáo cần phải kể bằng giọng êm nhẹ vừa phải. Giọng của bà ấm áp tình cảm, hơi yếu; Giọng Tích Chu hoảng hốt, có tính chất hối lỗi; Giọng bà tiên ấm áp dịu hiền; Giọng của người dẫn chuyện phải nhẹ nhàng, cuốn hút người nghe. 2. Biện pháp 2: Hướng dẫn giáo viên kể chuyện bằng đôi bàn tay Thế hệ cùng trang lứa với tôi ngày xưa thường được chơi các trò chơi như Chi chi chành chành, Xỉa cá mè, Ô ăn quan, chơi chuyền, Đánh quay những trò chơi gắn liền tuổi thơ êm đềm của tôi - những đứa trẻ thuộc thế hệ 7x. Đến nay tôi biết đến đôi bàn tay kể chuyện thì tôi thấy nó như sự giao thoa gắn kết những gì từ xưa cũ, kết hợp nhuần nhuyễn với hiện đại. Ở đó cô cùng trẻ, mẹ cùng con được: Làm giàu cảm xúc để có một tâm hồn đẹp thông qua những bài chuyện kể nuôi dưỡng tâm hồn; Phát triển, nuôi dưỡng những giác quan quan trọng trong những năm đầu đời của con; Nuôi dưỡng, phát huy trí tưởng tượng cho các con; Là trò chơi kết nối bền chặt giữa mẹ và con 2.1. Kể chuyện bằng đôi bàn tay là gì? Kể chuyện bằng đôi bàn tay là hoạt động kết hợp giữa động tác của đôi tay với bài hát, bài thơ, câu chuyện để miêu tả hình ảnh sự vật, sự việc nhằm tạo sự hứng thú cho trẻ. Trò chơi bàn tay không còn xa lạ với tất cả chúng ta. Từ xa xưa, những đứa trẻ đã biết tụ tập từng nhóm để chơi các trò chơi bàn tay dân gian như: Chi chi chành chành, Xỉa cá mè, Con kiến mà leo cành đa Ngày nay, chúng ta có thể thấy hoạt động Trò chơi bàn tay được chơi phổ biến trong các lớp học mầm non. Các trò chơi bàn tay, cũng như kể chuyện bàn tay là một hoạt động vô cùng hữu ích, theo thời gian mà tăng lên sự phong phú trong cách chơi và trong ngôn ngữ. Không ngẫu nhiên mà kể chuyện bằng đôi bàn tay dành cho trẻ em được được phổ biến khắp các nền văn hóa của thế giới. Có lẽ bởi Trò chơi bàn tay là một hoạt động vừa đơn giản, vừa dễ thực hiện lại mang tính nghệ thuật cao giúp trẻ cân bằng
8. 9 hài hòa sự phát triển về trí tuệ và cảm xúc. Giúp trẻ cảm thụ các tác pẩm văn học một cách sâu sắc hơn. 2.2. Lợi ích của kể chuyện bàn tay Về mặt trí tuệ Tiến sĩ Maria Montessori từng nói: “Đôi bàn tay là công cụ của trí thông minh loài người, đôi tay làm cái gì thì tâm trí khắc ghi cái đó”. Một đôi bàn tay bận rộn chính là hình ảnh của một trí não đang phát triển mạnh mẽ và hoàn thiện. Kể chuyện bàn tay giúp trẻ: 1. Phát triển kĩ năng ngôn ngữ Kể chuyện bàn tay thường đi kèm với lời thơ, bài hát, chuyện kể ngắn bằng văn xuôi giúp trẻ mở rộng vốn từ ngữ trong những năm tháng đầu đời. 2. Phát huy trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo Khi cử động bàn tay, trẻ tạo ra hình ảnh bằng đôi tay của mình, hình ảnh đó sẽ khắc sâu vào tâm trí của trẻ giúp trẻ phát huy trí tưởng tượng phong phú và tự do sáng tạo. 3. Phát triển cân bằng hai bán cầu não 4.Kỹ năng giao tiếp xã hội Một đứa trẻ được nghe kể chuyện bằng đôi bàn tay thường xuyên thì khi tới trường, chúng có xu hướng hòa nhập với các hoạt động tập thể nhanh hơn và nhạy bén hơn các hoạt động nghệ thuật. 5.Kỹ năng tương tác Kể chuyện bàn tay hoặc những trò chơi bàn tay giúp trẻ dễ dàng hơn trong việc tương tác với người khác. 6. Tăng khả năng nhận biết Tiếp thu tự nhiên các khái niệm về màu sắc, hình dạng, chuyển động, cảm xúc . Về mặt cảm xúc: Một trong những hoạt động cốt lõi được sử dụng trong các trường mầm non trên thế giới chính là kể chuyện bằng bàn tay. Kể chuyện bằng bàn tay được thực hiện với tình yêu thương của người lớn sẽ giúp trẻ cảm nhận được sự nuôi dưỡng, chữa lành. Thông qua sự ôm ấp, vuốt ve nhẹ nhàng, trẻ sẽ biết được mình đang ở đâu, trong không gian nào. Qua đó, trẻ học cách nhận biết và phân biệt được các bộ phận trên cơ thể mình, biết được ranh giới giữa cơ thể mình và cơ thể người khác và với thế giới xung quanh.
9. 10 Trong câu chuyện bàn tay sẽ có những chuyển động nhẹ nhàng, chậm rãi nhưng lại rất vững chắc. Đôi khi là sự di chuyển lướt nhẹ trên mu bàn tay, đôi khi là cái nắm, cái ôm chặt mà không tạo cảm giác đau, đôi khi là sự dừng lại một vài giây trên cơ thể Tất cả những điều đó giúp trẻ bước đầu có cảm nhận sâu hơn về những cảm giác diễn ra trên chính cơ thể của mình, từ đó giúp trẻ gìn giữ sự tinh nhạy của các giác quan, tạo nền tảng vững chắc cho hành trình quay về bên trong chính mình sau này khi trẻ lớn lên. Ngoài ra, khi tìm hiểu về các luân xa trên cơ thể, (luân xa là các trung tâm năng lượng trên cơ thể tồn tại dưới dạng phi vật chất mà chúng ta không thể nhìn thấy bằng mắt thường) tôi cảm thấy rất thú vị khi biết rằng, đôi bàn tay chính là phần mở rộng của luân xa trái tim (luân xa tim đại diện cho tình yêu thương vô điều kiện và lòng trắc ẩn – sự cho đi cao thượng không đòi hỏi. Nếu luân xa tim được cân bằng thì chúng ta sẽ kết nối được với nguồn năng lượng của tình yêu thương cao thượng và sự cho đi vô điều kiện đó). Vậy kể chuyện bằng bàn tay có liên quan gì tới việc cân bằng luân xa trái tim không? Khi thực hiện các cử động bàn tay với một sự chú tâm trọn vẹn, cảm nhận từng ngôn ngữ, hành động của đôi bàn tay, người thực hiện sẽ có được những cảm xúc thăng hoa, sự thăng hoa trong nghệ thuật mang lại cho chúng ta cảm xúc cân bằng mà các hoạt động mang tính trí tuệ khó có thể có được. Hơn nữa, chúng ta có hai bàn tay, khi hai bàn tay được chuyển động một cách hài hòa với các hoạt động nghệ thuật như trò chơi bàn tay với sự cảm nhận trọn vẹn thì điều đó, cũng góp phần giúp cho luân xa trái tim được cân bằng. 2.3. Một số lưu ý khi thực hiện kể chuyện bàn tay cùng trẻ Hãy là những đứa trẻ Để thực hiện kể chuyện bằng bàn tay cùng trẻ một cách hiệu quả và vui vẻ, giáo viên và người lớn cần hiểu tâm lý của trẻ. Tâm lý của trẻ thường phụ thuộc theo từng độ tuổi, phụ thuộc vào trình độ nhận thức và sự tiếp nhận ở mỗi trẻ là khác nhau. Người lớn cần hiểu về trẻ, yêu thương trẻ thuần khiết và dành cho trẻ sự đồng cảm thì trẻ mới có thể tin tưởng và thoải mái thể hiện niềm yêu thích hoặc không yêu thích trò chơi đó với chúng ta. Người lớn khi chơi với trẻ cần rũ bỏ hết sự ngại ngần tắc nghẽn bên trong để kết nối được với sự trong trẻo hồn nhiên vốn có ở trẻ. Bởi khi chúng ta cười cùng trẻ, đùa nghịch cùng trẻ, nhìn vào mắt chúng với tinh thần là “một đứa trẻ’’, chúng ta sẽ hoàn toàn thu phục được chúng. Bởi trẻ con thích chơi với “trẻ con” hơn là chơi cùng với một “người lớn” đầy khuôn phép và áp đặt. Khi ta hồn nhiên như những đứa trẻ, hãy cứ để dòng chảy tự nhiên đó được diễn ra, không cần cố gắng đâu bởi trẻ sẽ cảm nhận được bất kì năng lượng nào từ người lớn.
10. 11 Trọn vẹn trong từng khoảnh khắc Với các câu chuyện bàn tay giàu hình ảnh và giàu tính cảm xúc, giáo viên cần thực hiện nó với sự chú tâm trọn vẹn để truyền tải cảm xúc chân thật và hình ảnh hiện lên giàu sức sống trong tâm trí của trẻ. Khi ánh mắt của cô ít hướng ra ngoài mà chỉ tập trung vào đôi bàn tay thì đôi bàn tay sẽ là cả thế giới đối với trẻ. Chúng ta đừng tìm kiếm xa xôi những hình ảnh phong phú màu mẻ ở ngoài kia, hãy chú tâm để biến đôi bàn tay của mình là điều duy nhất truyền tải nội dung của bài học và năng lượng bình an trong chính bản thân. Ngoài ra, để các hoạt động trò chơi bàn tay trở nên hấp dẫn, chúng ta cần chú ý: - Đọc theo nhịp điệu (lưu ý điều chỉnh tốc độ nhanh / chậm) - Có nhấn nhá về cao độ và cường độ giọng nói. - Động tác bàn tay dứt khoát, rõ ràng. 2.4. Kể chuyện bằng bàn tay được chơi như thế nào? Kể chuyện bằng bàn tay có thể chơi vào bất kì thời gian nào trong ngày không chỉ riêng hoạt động học, có thể thực hiện bất kì địa điểm nào miễn là cả cô và trẻ đều cảm thấy thoải mái. Có những chuyện kể phù hợp để chúng ta ứng dụng trước khi đi chơi, trước khi ăn cơm, trước khi đi ngủ Vì thế phụ huynh và giáo viên cần linh hoạt khi chơi với trẻ. Kể chuyện bằng bàn tay có thể chơi theo nhóm, theo cặp và theo cá nhân tùy vào số lượng và cách thức tổ chức của người lớn định hướng. Trẻ em có thể bắt chước các hành động của người khác mà không cần phải nói hoặc hiểu nghĩa của từ, vì vậy kể chuyện bằng bàn tay là một cách để tạo hứng thú cho trẻ em ở mọi lứa tuổi, mọi nền văn hóa và mọi trình độ. Dưới đây là các bước kể chuyện bằng đôi bàn tay cho các lứa tuổi và loại hình cụ thể: Nếu như Trò chơi bàn tay gắn liền với các bài thơ có vần điệu nhịp nhàng hoặc những bài hát với giai điệu đơn giản, thì những kể chuyện bàn tay lại dùng lời văn để diễn đạt. Mặc dù dung lời văn xuôi diễn đạt nhưng cách sử dụng đôi tay để diễn tả các hình ảnh trong bài và biểu đạt các tình tiết củ truyện cũng vô cùng phong phú và hấp dẫn. Trong cách thức Kể chuyện bàn tay này, chúng ta cũng đi theo lộ trình gồm hai phần. Phần một gồm những câu chuyện kể bàn tay dành cho bé dưới 3 tuổi. Phần hai gồm những câu chuyện kể bàn tay dành cho bé trên 3 tuổi. Các câu chuyện dành cho bé dưới 3 tuổi có nội dung rất ngắn kèm theo động tác bàn tay vô cùng đơn giản.
11. 12 Với các câu chuyện dành cho trẻ trên 3 tuổi, nội dung truyện và động tác bàn tay cũng tăng dần cấp độ khó và thời lượng kể. Chuyện kể bàn tay dành cho trẻ sẽ có các tình tiết được lặp đi lặp lại nhiều lần để trẻ ghi nhớ, tạo nhịp điệu an toàn cho dòng chảy tâm thức của trẻ. Các câu chuyện có nội dung xoay quanh chủ đề động vật, thiên nhiên, những sinh hoạt thường ngày quen thuộc và gần gũi với trẻ. Có những câu chuyện không đầu không cuối được kể với lối hài hước tạo cho trẻ sự thích thú, phù hợp với tâm thức rộng mở, nhìn thế giới bằng con mắt đơn giản của trẻ. Đặc biệt, tôi có một kinh nghiệm dành cho giáo viên của mình, có thể sẽ ngược so với những gì giáo viên đang làm như một thói quen: khi kể chuyện cho trẻ, bất kì là thể loại truyện gì chúng ta cũng nên kể một cách tuôn chảy, không dừng lại đột ngột để đưa ra những câu hỏi tương tác và yêu cầu trẻ trả lời. Điều này khiến cho trẻ cảm thấy bị làm phiền hơn là đang được khơi gợi và kích hoạt tư duy sáng tạo... Giáo viên có thể làm điều đó sau khi trẻ đã cảm nhận trọn vẹn câu chuyện theo dòng chảy cô kể, hãy để trẻ như nuốt từng lời của giáo viên và ghi nhớ thật sâu những hình ảnh trên đôi tay mà cô giáo đang tạo ra. Ví dụ: Mô phỏng bài thơ “Hạt mầm nhỏ” Có một hạt mầm nhỏ Nấp trong nụm đất xinh Bàn tay phải chụm các đầu ngón tay lại. Bàn tay trái bao bọc lấy bàn tay phải Một ngày hạt giật mình Bởi tiếng kêu tách tách Hai tay khẽ đung đưa trước ngực, Khi đến tiếng kêu tách tách cơ thể nhún vai giật mình thì từng ngón tay cái bật lên