Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên tạo hứng thú, kích thích khả năng sáng tạo cho trẻ 3 - 4 tuổi trong hoạt động tạo hình

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên tạo hứng thú, kích thích khả năng sáng tạo cho trẻ 3 - 4 tuổi trong hoạt động tạo hình

1. 1 I. ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm gần đây ngành giáo dục nước ta không ngừng đổi mới về phương pháp và nâng cao chất lượng giáo dục, nhất là đối với bậc giáo dục mầm non là nền tảng đầu tiên hình thành phát triển nhân cách cho trẻ. Trẻ thực sự là trung tâm và giáo viên chỉ là người hướng dẫn, gợi ý cho trẻ hoạt động. Vì vậy, giáo viên luôn phải tạo được nhiều cơ hội cho trẻ hoạt động, được trải nghiệm nhằm phát huy tính tích cực và sáng tạo của trẻ. Đối với việc giáo dục và phát triển nhân cách trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non thì hoạt động tạo hình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển của trẻ về mọi mặt như: Thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thể lực và lao động, đồng thời tạo điều kiện cho trẻ phát huy năng khiếu góp phần phát triển trí tuệ và thể chất cho trẻ. Bởi vì thông qua hoạt động tạo hình, trẻ rèn luyện sự khéo léo của đôi bàn tay, rèn thói quen làm việc có mục đích. Hơn nữa còn giúp trẻ hình thành lòng yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và yêu nghệ thuật, là phương tiện để trẻ thể hiện những ấn tượng, hiểu biết và ý muốn của mình về thế giới xung quanh. Để thu hút trẻ tham gia vào các hoạt động tạo hình một cách tích cực, đòi hỏi giáo viên không chỉ nắm vừng phương pháp giảng dạy, mà bên cạnh đó giáo viên cần phải linh hoạt đổi mới các hoạt động dạy trẻ để thu hút trẻ vào giờ học. Việc lựa chọn, chuẩn bị các nguyên vật liệu cho trẻ hoạt động cũng là một nhiệm vụ hết sức cần thiết. Thực tế hoạt động tạo hình trong các trường mầm non hiện nay ngoài những đồ dùng, các nguyên vật liệu có sẵn như: Giấy (giấy màu, giấy để vẽ), vở tạo hình, sáp màu, hồ dán, đất nặn, giáo viên đã đưa một số nguyên vật liệu tự nhiên vào cho trẻ được hoạt động, nhưng chủ yếu đưa vào hoạt động vui chơi ở các góc và vui chơi ngoài trời. Chưa mạnh dạn đưa các đề tài tạo hình sử dụng bằng nguyên vật liệu tự nhiên vào giờ học tạo hình để dạy trẻ. Mặt khác, các nguyên vật liệu tự nhiên khi đưa vào hoạt động tạo hình giáo viên chưa chú ý lựa chọn những nguyên vật liệu phù hợp với độ tuổi của trẻ, còn ôm đồm. Cách sắp xếp nguyên vật liệu tự nhiên còn chưa khoa học, chưa được sắp xếp theo từng chủng loại nguyên liệu, điều đó dẫn đến chưa tạo được cho trẻ sự tò mò, chưa kích thích trẻ vào hoạt động. Vậy làm thế nào để tạo sự hứng thú, phát huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình? Đó là câu hỏi đặt ra cho mỗi giáo viên mầm non nói chung và cho bản thân tôi nói riêng. Xuất phát từ lý do đó nên tôi đã lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên tạo hứng thú, kích thích khả năng sáng tạo cho trẻ 3 - 4 tuổi trong hoạt động tạo hình”. - Thời gian nghiên cứu:
2. 2 + Từ tháng 9/2023 đến tháng 11/2024: Tìm hiểu lý luận và thực trạng. + Từ tháng 11/2023 đến tháng 3/2024: Tiến hành tại nhóm lớp. + Từ tháng 3/2024: Đánh giá kết quả thực nghiệm, hoàn thiện sáng kiến. Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp Mẫu giáo bé C4 trường Mầm non Ngọc Thụy – Quận Long Biên - Thành phố Hà Nội. Phạm vi nghiên cứu: Một số biện pháp sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên tạo hứng thú, kích thích khả năng sáng tạo cho trẻ 3 - 4 tuổi trong hoạt động tạo hình.
3. 3 II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở ký luận. Như chúng ta đã biết, nguyên vật liệu tự nhiên có sức hấp dẫn mạnh mẽ, dễ thay đổi hình dạng, dễ biến đổi, đây là điều kiện thuận lợi để phát triển, đánh thức tư duy và góp phần phát triển thẩm mỹ cho trẻ. Nguyên vật liệu tự nhiên vừa là phương tiện, vừa là đối tượng kích thích trẻ hoạt động. Trong quá trình “hoạt động” với nguyên vật liệu tự nhiên, trẻ có thể phát hiện nhiều điều thú vị, hấp dẫn, làm nảy sinh ở trẻ những cảm xúc tinh tế, tạo ra tinh thần thoải mái, dễ chịu, từ đó kích thích khả năng sáng tạo. Sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên khi tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non sẽ góp phần thỏa mãn nhu cầu hoạt động trực tiếp với thế giới đồ vật trong thiên nhiên, kích thích trẻ hứng thú quan sát, tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh của trẻ. Ngoài ra, nguyên vật liệu tự nhiên trong các hoạt động giáo dục trẻ còn góp phần phát triển tính nhân văn, giúp trẻ có tình cảm với thiên nhiên; từ đó hình thành ở trẻ thái độ, cách đối xử thân thiện với môi trường xung quanh (bảo vệ thiên nhiên, tiết kiệm, giữ gìn môi trường sống ). Vậy nguyên vật liệu tự nhiên là gì? Nguyên vật liệu tự nhiên là những nguyên vật liệu gần gũi có ở xung quanh chúng ta, nó thân thuộc với trẻ, dễ tìm, dễ kiếm, không tốn kém. Sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên trong hoạt động tạo hình sẽ làm phong phú thêm nguồn nguyên liệu cho trẻ hoạt động. Bởi ngoài những nguyên liệu tạo hình như giấy, màu sáp, màu nước, đất nặn... thì nguồn nguyên liệu tự nhiên sẵn có lại vô cùng phong phú. Khi sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên trong hoạt động tạo hình sẽ giúp trẻ có thêm nhiều cơ hội lựa chọn, trẻ hứng thú và say mê hoạt động, kích thích sự sáng tạo và tạo ra các sản phẩm phong phú, sinh động theo ý tưởng riêng của mình. 2. Thực trạng. Trường mầm non tôi đang công tác, việc sử dụng các nguyên vật liệu tự nhiên vào hoạt động tạo hình còn chưa được thường xuyên. Giáo viên còn chưa chủ động, sáng tạo khi sử dụng các nguyên vật liệu tự nhiên trong các hoạt động tạo hình của trẻ. Việc lựa chọn một số đề tài tạo hình sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên đưa vào hoạt động học và hoạt động góc còn chưa phong phú, đa dạng. Đa số giáo viên sử dụng nguyên vật liệu mua sẵn để cho trẻ hoạt động, để trưng bày ở các góc lớp. Trước tình hình chung như vậy, tôi đã suy nghĩ và mạnh dạn đưa các nguyên vật liệu tự nhiên vào trong hoạt động tạo hình của trẻ. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi còn gặp một số khó khăn và thuận lợi sau.
4. 4 * Thuận lợi: - Đối với giáo viên: + Được sự quan tâm của PGD&ĐT mở các lớp bồi dưỡng về chuyên môn, tạo điều kiện cho TTCM và giáo viên cốt cán đi thăm quan, học hỏi các trường bạn. + BGH nhà trường luôn sát xao chỉ đạo và bồi dưỡng cho giáo viên về chuyên môn. + Giáo viên có trình độ chuyên môn trên chuẩn, nhiệt tình, ham học hỏi tìm tòi sáng tạo. Có tâm huyết với nghề, luôn có ý thức phấn đấu vươn lên. + Là một giáo viên nhiều năm liền tham gia dạy lớp bé và có những hiểu biết cũng như kinh nghiệm khá tốt về lứa tuổi 3 – 4 tuổi. Có năng khiếu về hội họa. - Đối với trẻ: + Trẻ cùng một lứa tuổi, 100% trẻ đều đã học qua lớp nhà trẻ nên đã có nề nếp. + Trẻ ngoan, mạnh dạn tham gia vào giờ học. - Cơ sở vật chất: + Lớp học rộng, thoáng mát, được đầu tư đồng bộ các giá đựng đồ chơi. - Đối với Phụ huynh: + Phụ huynh nhiệt tình hỗ trợ, phối hợp với cô giáo trong việc chuẩn bị nguyên vật liệu, học liệu đa dạng, phong phú phục vụ cho các hoạt động vui chơi, học tập của trẻ. * Khó khăn: - Đối với giáo viên: + Chưa mạnh dạn lựa chọn các đề tài sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên ngoài chương trình đưa vào hoạt động học và hoạt động góc. + Nguyên vật liệu tự nhiên sử dụng cho trẻ chưa nhiều, chưa phong phú, đa dạng. + Chưa linh hoạt khi đưa các nguyên vật liệu tự nhiên vào các hoạt động dạy trẻ. - Đối với trẻ: + Khả năng tập trung, chú ý của trẻ chưa cao. Một số trẻ còn nhút nhát, chưa tích cực tham gia hoạt động. + Một số trẻ chưa biết cách sử dụng các nguyên vật liệu từ tự nhiên để tạo ra các sản phẩm theo ý thích. + Hầu hết trẻ chưa biết phối hợp các kỹ năng để tạo ra sản phẩm từ nguyên vật liệu tự nhiên. + Ngôn ngữ của một số trẻ còn hạn chế. - Đối với phụ huynh: + Một số phụ huynh còn chưa quan tâm đến tình hình học tập của con.
5. 5 * Khảo sát: Từ thực trạng trên, trước khi thực hiện đề tài, tôi đã xây dựng các tiêu chí khảo sát đối với học sinh của lớp mình và đạt được các kết quả như sau: Phụ lục 1 - Mục 1.1 (Bảng khảo sát đầu năm) Với kết quả khảo sát và thực trạng trên tôi đã tiến hành một số biện pháp sau: 3. Các biện pháp tiến hành: 3.1. Biện pháp 1: Sử dụng một số nguyên vật liệu tự nhiên vào việc trang trí, xây dựng môi trường lớp học. Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến mọi hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ. Xây dựng môi trường giáo dục phù hợp góp phần thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ. Qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện. Với môi trường lý tưởng, trẻ sẽ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm một cách tích cực. Khác với trước đây khi xây dựng môi trường lớp học hầu hết giáo viên thường sử dụng những hình ảnh có màu sắc sặc sỡ, lòe loẹt để trang trí các góc, những hình ảnh đó được sử dụng từ đầu năm đến cuối năm, chưa có sự đổi mới, điều đó không tạo được sự hứng thú, “gọi mời” trẻ tham gia hoạt động ở các góc một cách tích cực và hiệu quả. Và để tạo cho trẻ hứng thú với môi trường lớp ngay từ đầu năm học khi trang trí môi tôi thiết nghĩ mình phải làm như thế nào? Lựa chọn những nguyên vật liệu ra sao? Cách bày biện, sắp xếp các nguyên vật liệu tự nhiên ở các góc như thế nào để giúp trẻ dễ lấy, dễ sử dụng, dễ cất và còn đảm bảo một môi trường lớp học thân thiện – an toàn – hạnh phúc, đúng như chủ đề của năm học. Và từ suy nghĩ đó, khi trang trí môi trường lớp học, tôi đã tận dụng một số nguyên vật liệu tự nhiên để áp dụng vào trang trí, bày biện ở các góc, cụ thể: Với góc văn học, tôi sử dụng một cành cây nhỏ, trên cành cây có gắn những bóng điện nhỏ xinh xinh, tôi sử dụng những quả thông tạo thành những bông hoa để trang trí, phía dưới có những con thú bông xinh xắn được bày biện đẹp mắt, bên cạnh đó là chiếc bàn nhỏ xinh xinh, trên bàn tôi tạo một sân khấu nhỏ với những con rối như đang “gọi mời” trẻ vào góc chơi. Phụ lục 2 – Mục 2.1 (Hình ảnh góc văn học). Ở góc phân vai: Để tái tạo lại cho trẻ khung cảnh chợ quê, tôi sử dụng cây tre để làm khung, dùng rơm lợp lên trên để tạo thành mái. Trẻ lớp tôi rất thích thú mỗi khi được chơi ở góc này. Phụ lục 2 – Mục 2.2 (Hình ảnh góc phân vai). Góc học tập tôi sử dụng các cành cây để tạo khung để treo các phiếu bài
6. 6 tập của trẻ. Khối tròn, khối vuông, khối chữ nhật và khối tam giác, hay những vỏ ốc, vỏ ngao, các loại hột hạt tôi cho trẻ sử dụng để xếp hình những khuôn mặt ngộ nghĩnh như: Mặt thỏ, mặt gấu... sau đó trẻ cùng cô gắn lên góc học tập của lớp, vừa để trang trí, vừa để trẻ được củng cố lại kiến thức nhận biết về số lượng, hình học Phụ lục 2 – Mục 2.3 (Hình ảnh góc học tập). Trong mỗi lớp học, giáo viên đều lựa chọn cho lớp mình một góc nổi bật trọng tâm, tôi đã xây dựng góc nghệ thuật sáng tạo làm góc trọng tâm của lớp mình. Ở góc này tôi sử dụng cành cây khô, hột hạt, sỏi... để cô và trẻ cùng trang trí thành những khung tranh cho trẻ treo sản phẩm sau giờ hoạt động góc. Bên cạnh việc trang trí môi trường bằng các nguyên vật liệu tự nhiên thì việc đưa đồ dùng tự nhiên vào các góc cũng rất quan trọng. Ở góc nghệ thuật: Tôi sắp xếp các nguyên vật liệu từ trên xuống dưới theo nguyên tắc từ dễ đến khó, mỗi loại nguyên liệu được cô để vào một hộp và xếp ngay ngắn trên giá. Trẻ mẫu giáo mặc dù chưa biết đọc nhưng tôi vẫn luôn tạo môi trường chữ viết cho trẻ bằng cách đánh tên nguyên vật liệu và dán vào từng hộp. Điều đó sẽ giúp giáo viên cũng như trẻ rất thuận lợi khi khi lựa chọn các nguyên vật liệu tự nhiên. Phụ lục 2 – Mục 2.4 (Hình ảnh góc nghệ thuật). Với việc sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên vào trang trí môi trường lớp học và môi trường các góc chơi, tôi thấy trẻ rất thích thú, phấn khởi khi được cùng cô tạo ra những sản phẩm để trang trí cho lớp học của mình thêm đẹp thêm sinh động. Bên cạnh đó khi bước vào lớp học cô giáo sẽ tạo cho trẻ cảm nhận được môi trường thiên nhiên gần gũi mà ấm cúng. 3.2. Biện pháp 2: Xây dựng một số hoạt động tạo hình sáng tạo sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên. Như chúng ta đã biết, trong chương trình tạo hình của trẻ mẫu giáo bé 3 - 4 tuổi các đề tài tạo hình chủ yếu là các bài về kỹ năng tô màu, tô nét, in ấn, xé, dán hầu hết chưa có đề tài nào sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên để dạy trẻ. Việc cho trẻ sử dụng các nguyên vật liệu tự nhiên chủ yếu được lồng ghép, tích hợp qua hoạt động góc và hoạt động ngoài trời. Vì thế, ngay từ đầu năm học khi xây dựng mục tiêu, ngân hàng giáo dục của khối mẫu giáo bé, tôi cùng giáo viên trong tổ đã nghiên cứu, lựa chọn một số đề tài, nội dung sáng tạo từ nguyên vật liệu tự nhiên đưa vào hoạt động học tạo hình và hoạt động khác để dạy trẻ. Khi lựa chọn các đề tài, tôi luôn chú ý bám vào mục tiêu của độ tuổi, khả năng nhận thức của trẻ lớp mình để lựa chọn cho phù hợp.
7. 7 Thời gian Hoạt động học Mục tiêu MT80: Xếp chồng, xếp cạnh, Tháng 10 - Trang trí váy xếp cách để tạo ra các sản phẩm có cấu trúc đơn giản. MT76: Sử dụng các nguyên Tháng 11 - Trang trí bưu thiếp tặng cô giáo. vật liệu để tạo ra sản phẩm theo sự gợi ý. - Làm con cá từ các nguyên vật Tháng 12 MT76 liệu tự nhiên. - Tạo hình con bướm từ nguyên Tháng 01 MT76 vật liệu tự nhiên Tháng 02 - In hoa từ các loại rau củ quả. - Làm bưu thiếp tặng bà, mẹ và cô Tháng 03 MT76 giáo. Tháng 04 Trang trí mái tóc. Sau khi lựa chọn được đề tài, các nội dung cụ để sẽ giúp tôi có định hướng rõ ràng để lựa chọn, chuẩn bị các nguyên vật liệu cho phù hợp với nội dung hoạt động. 3.3. Biện pháp 3: Sưu tầm, lựa chọn nguyên vật liệu tự nhiên phù hợp với lứa tuổi trẻ để sử dụng trong giờ hoạt động học và các hoạt động khác. Do đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo bé 3 - 4 tuổi nói riêng, trong hoạt động trẻ thường ham thích một cái gì đó rất nhanh nhưng rồi cũng chóng chán. Muốn cho trẻ có được hứng thú lâu bền thì cô giáo phải tạo những yếu tố mới lạ, hấp dẫn để thu hút, tạo ra được sự chú ý có tính chất kiên định với những đối tượng cần miêu tả nào đó. Một trong những yếu tố rất quan trọng, luôn hấp dẫn, tạo cho trẻ niềm say mê vô tận chính là thiên nhiên và các vật liệu tạo hình lấy từ thiên nhiên. Thiên nhiên xung quanh chúng ta rất phong phú và đa dạng, đó là cả thế giới của những sắc màu, hình dạng, ánh sáng Thiên nhiên không bị bó hẹp trong các khuôn mẫu thô cứng mà nó là tất cả những gì động nhất, phong phú nhất và đẹp nhất. Cô giáo có thể sử dụng vật liệu thiên nhiên làm nguồn tư liệu phong phú. Tuy nhiên, trên thực tế, hầu hết giáo viên chưa khai thác và chưa hiểu rõ hết được vai trò và khả năng vô tận của thiên nhiên đối với việc giáo dục trẻ, hầu hết các trường mầm non chưa quan tâm đến việc đưa vật liệu tự nhiên vào hoạt động tạo hình, thường sử dụng những nguyên vật liệu có sẵn như là: Bút sáp, màu nước, giấy vẽ, vở vẽ, giấy màu, hồ dán, đất nặn điều đó đã làm cản trở sự
8. 8 phát triển tính tích cực, nhận thức và trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình. Mà trên thực tế, xung quanh chúng ta có rất nhiều các nguyên vật liệu tự nhiên: Lá cây, cành cây, các loại hột hạt, sỏi, đá, vỏ ốc, vỏ ngao, các mảnh gỗ, thân tre, rơm, bèo tây nếu chúng ta không biết lựa chọn mà đưa tất cả những nguyên vật liệu tự nhiên vào môi trường lớp học để cho trẻ hoạt động thì có những nguyên vật liệu sẽ không phù hợp với trẻ mẫu giáo bé. Vì vậy khi lựa chọn, sưu tầm các nguyên vật liệu tự nhiên vào hoạt động tạo hình cần đảm bảo tính an toàn: Không độc hại, không nhọn, không cạnh sắc... dễ bảo quản và cất giữ, dễ phục hồi và sửa chữa, phải giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, kích thích tính độc lập sáng tạo, đồng thời phù hợp với từng lứa tuổi, đảm bảo an toàn cho trẻ. Nguyên vật liệu tự nhiên dùng để cung cấp cho trẻ tạo hình thường rất đơn giản và gần gũi, như: Len tự nhiên, rơm, hột hạt, củ khoai tây, cà rốt, bong bóng, hoa, lá, vỏ sò, vỏ ngao và nhiều nguyên liệu thú vị khác được sưu tầm từ cuộc sống xung quanh trẻ. Một số loại nguyên vật liệu tự nhiên được thu thập theo mùa và bảo quản, một số khác có sẵn quanh năm trong tự nhiên, cũng có những loại vật liệu tự nhiên được tận dụng lại từ những đồ phế liệu bỏ đi từ cuộc sống mà vẫn đảm bảo vệ sinh, an toàn và có thể dùng lại được. * Nguyên vật liệu tự nhiên là các loại lá cây: Tôi lựa chọn những lá cây gần gũi với trẻ MGB như: Lá hoa hồng, lá đa, lá râm bụt, lá mít có nhiều hình dáng, kích thước, màu sắc khác nhau. Sau đó tôi tiến hành hong khô, dùng bàn là hoặc ép cho chúng thẳng. * Nguyên vật liệu tự nhiên là những cành cây khô, những mảnh gỗ: Tôi lựa chọn những cành nhỏ để phù hợp với bàn tay của trẻ khi sử dụng, sau đó cưa thành những đoạn nhỏ, phơi khô tránh ẩm mốc khi cho trẻ sử dụng. Bên cạnh đó tôi còn sưu tầm những khúc gỗ có dạng hình vuông, hình tròn, hình tam giác hoặc hình chữ nhật có mặt phẳng tôi dùng giấy ráp trà cho nhẵn các bề mặt xung quanh để đảm bảo an toàn cho trẻ khi sử dụng. Với những nguyên liệu nào trẻ có thể dùng phấn vẽ trực tiếp lên mặt phẳng của khối tạo ra những sản phẩm sáng tạo theo ý thích của mình, sau đó cô vẽ lên mặt các khối những hình ảnh ngộ nghĩnh của các con vật như: Thỏ, gấu, Sóc... để trẻ lựa chọn và làm con vật mình thích theo cách của trẻ. * Các loại hạt: Tôi chuẩn bị một số loại hạt: Hạt na, hạt gấc, hạt đỗ (đỗ xanh, đỗ đen), hạt nhãn.... Tôi sấy khô và để vào hộp để tránh cho những loại hột hạt bị ẩm mốc trong quá trình trẻ sử dụng. * Các loại vật liệu tự nhiên có nguồn gốc từ động vật: Vỏ sò, vỏ ngao, vỏ trứng, lông chim, lông gà. Tôi tiến hành phân loại, cọ rửa sạch và sấy khô để tăng độ bền cho nguyên vật liệu.
9. 9 Sau khi sưu tầm, lựa chọn được những nguyên vật liệu tự nhiên, để giúp trẻ dễ dàng quan sát, và lựa chọn khi sử dụng, tôi phân theo từng loại và để mỗi loại vào một rổ, hộp, đánh tên, nhãn mác, sắp xếp khoa học trên giá đồ chơi, tạo môi trường “gợi mở” trẻ vào hoạt động. Ngoài ra, để nguồn nguyên liệu tự nhiên của lớp phong phú và đa dạng về chủng loại, tôi luôn phối kết hợp, tuyên truyền với phụ huynh qua zalo, bảng tuyên truyền của lớp, để phụ huynh ủng hộ các nguyên vật liệu tự nhiên để làm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ hoạt động. Cho đến nay, ở góc nghệ thuật sáng tạo của lớp tôi đã có rất nhiều nguyên vật liệu tự nhiên, tạo cho trẻ hứng thú, thỏa sức sáng tạo, giúp cho các kỹ năng tạo hình của trẻ ngày càng tốt hơn. 3.4. Biện pháp 4: Sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên trong hoạt động tạo hình nhằm gây hứng thú và kích thích khả năng sáng tạo của trẻ trong giờ học. Hứng thú và kích thích khả năng sáng tạo cho trẻ trong hoạt động tạo hình là một nhiệm vụ hết sức quan trọng. Bởi một giờ học nếu giáo viên tạo cho trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động sẽ giúp trẻ phát huy được tính tích cực và sáng tạo, giờ học sẽ đạt kết quả cao hơn. Vậy để giúp trẻ hứng thú và kích thích khả năng sáng tạo cho trẻ khi sử dụng các nguyên vật liệu tự nhiên trong hoạt động học tạo hình và các hoạt động khác thì mỗi giáo viên cần phải làm gì? Làm như thế nào? Đó là những câu hỏi đặt ra với giáo viên mầm non nói chung và với bản thân tôi nói riêng. 3.4.1. Trong giờ hoạt động học: Trước đây, khi tổ chức hoạt động tạo hình, hầu hết giáo viên chưa quan tâm đến việc đưa nguyên vật liệu tự nhiên vào hoạt động tạo hình để dạy trẻ, thực chất các cô giáo rất ngại chuẩn bị đồ dùng, mặt khác trong chương trình của mẫu giáo bé không có các đề tài sử dụng các nguyên vật liệu tự nhiên. Chính vì vậy để tạo cho trẻ hứng thú và sáng tạo, kích thích trong giờ học tạo hình rất cần thiết đưa các nguyên vật liệu tự nhiên vào với mục đích nhằm phát huy khả năng sáng tạo và tích cực hoạt động cho trẻ. Khi tiếp xúc với nguyên vật liệu tự nhiên tôi thấy trẻ được phát triển các kỹ năng tạo hình một cách mới lạ hơn, không gò bó và dập khuôn. Bằng những nguyên vật liệu rất đơn giản từ thiên nhiên với bàn tay khéo léo của các cô giáo đã tạo ra những phẩm ngộ nghĩnh, đáng yêu để đưa vào dạy trẻ. Để giờ học đạt kết quả cao, tôi luôn chú ý từ việc chuẩn bị đồ dùng ra sao, cách vào bài như thế nào? để gây hứng thú cho trẻ và cách thức tổ chức giờ học ra sao? để giúp trẻ có nhiều cơ hội thỏa sức sáng tạo. Khi chuẩn bị đồ dùng cho trẻ tôi luôn chú ý đến đề tài dạy trẻ, với mỗi đề tài tôi lại lựa chọn và chuẩn bị nguyên vật liệu khác nhau để giúp trẻ trọng tâm chọn nguyên vật liệu để tạo ra
10. 10 sản phẩm. Tránh chọn quá nhiều nguyên liệu trong 1 giờ hoạt động, vì điều đó dẫn đến trẻ khó lựa chọn cho mình ý tưởng từ nguyên liệu để tạo ra sản phẩm mình mong muốn. Ví dụ: Khi dạy trẻ đề tài “Làm con cá từ nguyên vật liệu khác nhau”, tôi chuẩn bị như sau: - Đồ dùng của cô: 3 tranh mẫu + Tranh 1: Con cá được làm từ lá mít, lá hoa hồng, hạt na + Tranh 2: Con cá được làm từ vỏ trai, lông gà. (Phía trên có ông mặt trời, đám mây, phía dưới có những con ốc để trang trí). + Tranh 3: Con cá được làm từ hạt gạo, ngô, hạt đỗ xanh, hạt na. (Phía dưới cô sử dụng vỏ ngao, vỏ sò, vỏ ốc để trang trí). Phụ lục 2 – Mục 2.5 (Hình ảnh tranh mẫu làm con cá của cô). - Đồ dùng của trẻ: + 3 nhóm bàn, mỗi nhóm có 1 khay đựng các nguyên vật liệu tự nhiên: Lá mít, lá hoa hồng (Lá cây khô), vỏ trai, lông gà, hạt gạo, hạt ngô, hạt đỗ xanh... keo sữa, băng dính 2 mặt, bút sáp màu, bút dạ (Khay cô làm các ngăn để trẻ đựng mỗi ngăn một đồ dùng). * Để gây hứng thú cho trẻ đến với giờ học tôi cho cả lớp chơi trò chơi “Chú cá nhỏ” (Tôi tự thiết kế). Sau đó gợi hỏi con vừa chơi trò chơi nói về con gì? Cô dẫn dắt và giới thiệu bài học. Cô cho trẻ lần lượt quan sát từng bức tranh và đàm thoại. * Phần quan sát tranh mẫu và nhận xét: Đây là một trong những phần rất quan trọng, ở phần này sẽ giúp trẻ nhận biết được để tạo ra con cá cô giáo đã sử dụng những nguyên vật liệu thiên nhiên nào? Cách sắp xếp, chắp ghép ra sao để tạo thành 1 sản phẩm. - Tranh 1: Con cá được làm từ lá mít, lá hoa hồng, hạt na. + Cô có tranh gì đây? (Tranh con cá) + Con cá có đặc điểm gì? (Hình dáng, màu sắc) + Con cá được làm từ những nguyên vật liệu gì? (Làm từ lá mít, lá hoa hồng). => Oa! Các con biết không, cô Châm đã sử dụng keo sữa dán lá mít làm mình cá, những lá hoa hồng nhỏ hơn cô dùng làm đuôi và vây cá, cô dùng hạt na để làm mắt cá đấy. Và để bức tranh sinh động, cô sử dụng bút dạ vẽ thêm mặt ông mặt trời tỏa những tia nắng vàng óng xuống mặt nước. - Tranh 2: Con cá được làm từ vỏ trai, lông gà + Hôm qua cô Châm cũng làm được một bức tranh rất đẹp, các con cùng xem cô Châm làm được tranh gì đây?
11. 11 + Bức tranh cô Châm làm có gì khác so với bức tranh của cô Trang? (Nguyên vật liệu khác nhau). => Bức tranh cô Châm làm chú cá bằng vỏ trai, cô sử dụng lông gà để làm đuôi cá. Cô dùng vỏ ốc trang trí phía dưới để bức tranh thêm sinh động. - Tranh 3: Con cá làm từ hạt ngô, hạt gạo, hạt na. Cô đưa tranh con cá lại gần cho trẻ quan sát, sờ, cảm nhận rồi đưa ra ý kiến: + Cho trẻ nhắm mắt: 1 2 3 - trời sáng rồi + Oa - 1 bức tranh nữa. + Các con và cô Thủy cảm thấy thế nào khi nhìn bức tranh này? + Chú cá có đặc điểm gì? + Được làm bằng những nguyên vật liệu gì? (Làm từ hạt ngô, hạt gạo, hạt na.) + Để làm được chú cá từ các loại hạt, cô dùng bút dạ để vẽ hình chú cá. Sau đó cô sử dụng bút lông phết keo sữa theo hình chú cá, rồi cô xếp những hạt ngô làm mình cá, những hạt đỗ tương cô làm vây và đuôi cá. + Ngoài chú cá ra trong bức tranh còn có gì nữa? => Oa, chú cá đang ngoi lên mặt nước để ngắm nhìn ông mặt trời và những đám mây đủ màu sắc đấy! * Hỏi ý tưởng của trẻ: Ở phần này mục đích giáo viên sẽ khơi gợi hỏi xem trẻ sẽ chọn nguyên vật liệu đề làm con cá, cách làm ra sao để trẻ nhớ được cách làm và thực hiện. * Trẻ thực hiện: Cô giáo bao quát, gợi ý sáng tạo cho trẻ khá, gợi ý cách chọn nguyên vật liệu và cách làm cho những trẻ chậm. Phụ lục 2 – Mục 2.6 (Hình ảnh trẻ thực hiện làm con cá). * Nhận xét sản phẩm: Trẻ được chiêm ngưỡng những sản phẩm tạo hình con cá từ nguyên vật liệu tự nhiên do chính bàn tay khéo léo của mình, của các bạn tạo ra, trẻ rất thích thú. Bên cạnh đó trẻ còn được quan sát và biết thêm các cách làm con cá từ những nguyên vật liệu thiên nhiên mà bạn đã làm, từ đó giúp trẻ trong giờ hoạt động góc có thể học cách làm của bạn để tạo ra những con cá bằng những nguyên vật liệu tự nhiên khác với nguyên liệu mình đã làm. Phụ lục 2 – Mục 2.7 (Hình ảnh sản phẩm làm con cá của trẻ). Hay đề tài “Trang trí váy múa ba lê”. * Tranh mẫu của giáo viên: 2 tranh.. - Tranh 1: Váy ba lê được làm từ lá râm bụt. - Tranh 2: Váy ba lê được làm từ lông gà. Phụ lục 2 – Mục 2.8 (Hình ảnh trang trí váy múa ba lê của cô). * Đồ dùng của trẻ: Tôi chuẩn bị mỗi trẻ 1 khung tranh 1 tờ giấy A4, bên trong có hình bạn nhỏ đang múa ba lê.