Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi

1. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lí luận Khái niệm kỹ năng sống: kĩ năng sống là những kỹ năng cần có cho hành vi lành mạnh cho phép bạn đối mặt với những thách thức của cuộc sống hằng ngày.Dạy kỹ năng sống cho trẻ mầm non nhằm giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết được những điều nên làm và không nên làm. Theo các chuyên gia giáo dục, kỹ năng sống và kiến thức cơ bản sẽ tạo nền tảng tốt cho quá trình học hỏi, phát triển sau này của trẻ. Các bé được học kỹ năng từ sớm, đúng phương pháp sẽ tự tin và nhanh nhẹn hơn trong cuộc sống. Song theo các nghiên cứu khoa học, đây là “thời kỳ vàng”, là cơ hội khai mở những tiềm năng phát triển ở trẻ nếu được dạy dỗ và sinh hoạt trong môi trường phù hợp. Theo các chuyên gia giáo dục, trong giai đoạn này, trẻ cần được học hỏi những kỹ năng và kiến thức cơ bản sau để tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện và trở thành cá nhân độc lập. Từ ngàn xưa kinh nghiệm của cha ông ta đã đúc kết nhiệm vụ học đầu tiên của mỗi con người là “Tiên học lễ hậu học văn”, lễ phép là nét đẹp văn hóa được đặt lên hàng đầu khi nhìn nhận và đánh giá về một ai đó mà chúng ta thường bàn luận. Trong thời đại hiện nay, sự phát triển của kinh tế - xã hội đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống giáo dục, đòi hỏi nền giáo dục phải đào tạo ra những con người “phát triển về trí tuệ, cường tráng về thể lực, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức”. Trong đó giáo dục kỹ năng sống là bộ phận hữu cơ của quá trình giáo dục, là một bộ phận có tính cốt lõi, nền tảng của công tác giáo dục trẻ. Kỹ năng sống chính là phương tiện không thể thiếu để giúp trẻ tăng năng lực hội nhập, tích cực, chủ động, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin vững vàng trước mọi khó khăn thử thách. Kỹ năng sống chính là chiếc chìa khóa vàng cho sự sống còn, sự phát triển và sự thành công của mỗi con người. Ở lứa tuổi mẫu giáo, kỹ năng sống chiếm một vị trí hết sức quan trọng nó góp phần giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách con người, giúp trẻ học tập, lĩnh hội những kinh nghiệm xã hội để trẻ vận dụng trong cuộc sống sau này. Trong xã hội hiện nay, kiến thức của con người ngày càng phát triển và mở rộng, từng cá nhân, nếu không được bồi dưỡng, cập nhật thông tin thường xuyên sẽ trở thành lạc hậu. Bên cạnh đó, yêu cầu về chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ ngày càng cao. Để hình thành và có được các kỹ năng cho trẻ trong cuộc sống hàng ngày trước tiên giáo viên phải có kiến thức, kỹ năng về chăm sóc giáo dục trẻ. Giáo viên phải có kiến thức để tổ chức các hoạt động cho trẻ được trải nghiệm, để trẻ được cuốn hút vào các hoạt động đa dạng khác nhau cùng với các bạn trong nhóm lớp. Tạo ra nhiều cơ hội để trẻ tương tác, giao tiếp với nhau trong lớp như: thảo luận, trao đổi ý kiến, giải quyết xung đột, chia sẻ kinh nghiệm, trải nghiệm những vai trò khác nhau...Tạo ra nhiều cơ hội để trẻ được tham gia và cảm thấy mình là một thành viên trong nhóm chơi và trẻ có cơ hội để phát triển 3
2. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi trí tưởng tượng, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin, góp phần thúc đẩy sự phát triển, tình cảm, kỹ năng xã hội cho trẻ. 2. Thực trạng vấn đề. Với yêu cầu tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của trẻ trong các hoạt động giáo dục trong nhà trường và tại cộng đồng với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo. Nhận thấy tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ: “Việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là quan trọng, giúp trẻ làm chủ suy nghĩ, cảm xúc và hành động của mình, nhưng điều quan trọng hơn nữa là việc trẻ sẽ vận dụng những kỹ năng đó như thế nào trong cuộc sống”. Việc áp dụng một cách linh hoạt các kỹ năng sống cần thiết vào cuộc sống sẽ giúp cho trẻ có những nền tảng vững chắc trong việc tạo dưng tư thế chủ động sáng tạo của một đứa trẻ năng động. Đó cũng là cách giúp trẻ đối đầu và tìm cách vượt qua những áp lực tâm lý về công việc, học tập cũng như các mối quan hệ phức tạp khác trong cuộc sống. Điều này nghe tưởng như phức tạp đối với trẻ nhưng thật ra rất đơn giản, thực tế, rất nhiều bé không biết vận dụng kỹ năng để tự phục vụ cho mình trong cuộc sống hằng ngày. Đó là kỹ năng đơn giản như mở được 12 loại nút áo, mặc và gấp quần áo; kỹ năng khó hơn như đánh giày, cắm hoa, trồng cây; kỹ năng đòi hỏi sự khéo léo như sử dụng dao, nĩa, kim khâu an toàn; biết làm một số việc nhà đơn giản. Chúng không chỉ giúp bé khéo léo mà còn góp phần “dạy” trẻ biết yêu thiên nhiên, biết chia sẻ, rèn luyện tính kiên trì, làm việc có chủ đích. Đối với giáo viên mầm non thường tập trung lo lắng cho những trẻ có những vấn đề về hành vi và khả năng tập trung trong những năm tháng đầu tiên trẻ đến trường. Đơn giản là vì những trẻ này thường không có khả năng chờ đến lượt, không biết chú ý lắng nghe và làm việc theo nhóm, điều này làm cho trẻ không thể tập trung lĩnh hội những điều cô giáo dạy! Vì vậy, giáo viên phải mất rất nhiều thời gian vào đầu năm học để giúp trẻ có được những kỹ năng sống cơ bản ở trường mầm non. Đứng trước tình hình như vậy, tôi rất lo lắng phải dạy trẻ như thế nào và bằng những biện pháp gì để tất cả trẻ lớp tôi có những thói quen và hành vi phù hợp với độ tuổi để trường học thật sự văn minh, thanh lịch. Từ những tình hình trên cho thấy kỹ năng sống và việc thực hiện kỹ năng sống của trẻ là rất thấp. Vì vậy mà tôi đã mạnh dạn tìm cách trang bị, các kiến thức về kỹ năng sống và bền bỉ tận tâm rèn luyện những kỹ năng sống cơ bản nhất cho trẻ lớp tôi thông qua đề tài “Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi” Trong năm học này tôi quyết tâm thực hiện hiệm vụ năm học của ngành phát động và lấy mục tiêu giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là nhiệm vụ hàng đầu trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ để góp phần nhỏ bé của mình vào quá trình hình thành cho trẻ một nhân cách theo mục tiêu của ngành, của toàn xã hội. Chính vì vậy mà tôi gặp một số thuận lợi và khó khăn sau: a. Thuận lợi: 4
3. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi Trong những năm công tác và giảng dạy ở trường mầm non nơi tôi công tác luôn được Ban giám hiệu nhà trường tạo mọi điều kiện phân công chăm sóc và giáo dục trẻ ở nhiều các lứa tuổi: mẫu giáo bé, nhỡ và lớn, năm học gần đây tôi đứng lớp lứa tuổi mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi. Đây cũng chính là một trong những điều kiện thuận lợi giúp tôi có cơ hội được trực tiếp năm bắt rõ hơn tâm sinh lý của từng trẻ ở từng độ tuổi để đưa ra những phương pháp và nội dung giáo dục phù hợp với từng lứa tuổi, cụ thể là trẻ 4-5 tuổi. Ban giám hiệu luôn quan tâm, giúp đỡ, khuyến khích sự tìm tòi sáng tạo của giáo viên, luôn tạo điều kiện về cơ sở vật chất và phượng tiện dạy học để chúng tôi có thể thực hiện tốt các hoạt động cho trẻ. Môi trường lớp học sạch sẽ, thoáng mát, luôn nhận được sự quan tâm của nhà trường tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất, lớp được trang bị đầy đủ trang thiết bị, máy tính, đồ dùng phục vụ cho việc sinh hoạt và học tập hàng ngày của trẻ, học hiểu về môi trường đa dạng, phong phú, nhiều màu sắc, kích thước. Giáo viên đứng lớp đều có trình độ Đại học, Cao đẳng, nhiệt tình, yêu quý trẻ, có trách nhiệm, có tinh thần học hỏi ở bạn bè, đồng nghiệp, có năng lực sư phạm. Trẻ ở lớp ngoan, có nề nếp, các con rất chăm ngoan thông minh, nhanh nhẹn. Phụ huynh phần lớn là những người có trình độ học vấn, luôn quan tâm ủng hộ các hoạt động, phong trào của trường lớp, nhiệt tình trong việc sưu tầm học liệu để phục vụ cho việc học tập của trẻ. b. Khó khăn: Trẻ ngày nay thường có xu hướng tích cực hơn khi tham gia các hoạt động và đó cũng chính là một trong những khó khăn trong công tác giáo dục của chúng tôi. Điều đó đòi hỏi ở giáo viên mầm non chúng tôi nhiều hơn nữa những kiến thức khoa học và sự trải nghiệm thực tế hay độ nhạy bén trong quá trình chọn lọc thông tin và kiến thức để đưa tới cho mỗi đứa trẻ. * Đối với giáo viên: + Chưa biết vận dụng từ những kế hoạch định hướng chung để đưa ra kế hoạch cụ thể giáo dục kĩ năng sống cho trẻ ở từng độ tuổi khác nhau. Việc lựa chọn các kỹ năng đưa vào từng sự kiện dạy trẻ còn chưa khoa học, rõ ràng. + Chưa có nhiều sách báo về giáo dục kĩ năng sống cho trẻ để giáo viên nghiên cứu, tham khảo. * Đối với trẻ: + Trẻ được bố mẹ luông chiều nên chưa có hành vi cần thiết phù hợp theo độ tuổi. Nhiều phụ huynh chưa hiểu và quan tâm đến việc giáo dục rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ. + Trẻ bị ảnh hưởng bởi cuộc sống hiện đại như: Internet, tivi, các trò chơi điện tử... + Trẻ được sống trong môi trường quá bao bọc khiến trẻ quen dựa dẫm, không có tính tự lập, ích kỷ, lãnh cảm với môi trường xung quanh. * Về phía các bậc phụ huynh: 5
4. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi + Quan tâm chăm sóc giáo dục trẻ, luôn nóng vội trong việc dạy con. Đồng thời lại chiều chuộng con cái khiến trẻ không có kỹ năng tự phục vụ, luôn ỷ lại vào người lớn. * Về cơ sở vật chất: + Đồ dùng chưa phong phú đa dạng để đáp ứng cho việc giảng dạy, học sinh đông nên còn nhiều hạn chế trong việc tổ chức dạy kĩ năng sống cho trẻ. 3. Các biện pháp thực hiện Trong quá trình nghiên cứu đề tài và qua thực tế, để việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi đạt hiệu quả tôi đã thực hiện một số biện pháp để giải quyết vấn đề như sau: Biện pháp 1. Xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi. * Khảo sát trẻ đầu năm: Trước khi xây dựng kế hoạch nội dung cụ thể tôi tiến hành khảo sát các kỹ năng sống trên trẻ, với số lượng là 54 trẻ của lớp tôi: Số trẻ đạt Số trẻ chưa đạt STT Các mặt phát triển Tỉ lệ Số trẻ Số trẻ Tỉ lệ % % 1 Kỹ năng tự phục vụ 28 52% 26 48% Kỹ năng tự bảo vệ - giữ an toàn 2 cá nhân. 24 44% 30 56% 3 Kỹ năng hợp tác 27 50% 27 50% 4 Kỹ năng giao tiếp- ứng xử 24 44% 30 56% 5 Kỹ năng tự tin 24 44% 30 56% * Cụ thể hóa nội dung của những kỹ năng cơ bản mà giáo viên cần dạy trẻ để lựa chọn phù hợp với trẻ 4-5 tuổi. Trong thực tế có rất nhiều kỹ năng sống khác nhau, khó có thể liệt kê một cách đầy đủ những kỹ năng con người cần có trong cuộc sống. Chính vì vậy vào đầu năm học tôi cùng các đồng chí giáo viên trong tổ lên kế hoạch lựa chọn các kỹ năng sống phù hợp với lứa tuổi mẫu giáo nhỡ 4 – 5 tuổi để đưa vào dạy trẻ nhằm đạt hiệu quả cao. KẾ HOẠCH GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 4-5 TUỔI. Năm học: 2018-2019 Sự TT Các mặt kiện Nội dung Hoạt động bổ trợ Tháng phát triển tháng - Rủa tay. - Tự rửa tay trước và sau khi ăn bằng xà phòng. Chào - Lấy cất đồ dùng - Tự lấy cất đồ dùng đồ Tháng năm KNS đúng nơi quy định. chơi sau khi chơi. 9 học tự phục vụ - Kĩ năng ngồi ghế. - Tự bê ghế - cất ghế trước mới và sau khi học, khi chơi). - Đi vệ sinh đúng nơi - Biết xin phép cô khi quy định. muốn đi vệ sinh và đi 6
5. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi đúng vị trí ( nam – nữ theo kí hiệu) trong nhà vệ sinh. KNS Tự - Sử dụng đồ chơi an - Chơi an toàn với đồ chơi bảo vệ – giữ toàn. ngoài trời. an toàn cá nhân - Đi học không khóc - Vui vẻ tự đi vào lớp. KNS tự tin nhè. KNS - Phối hợp với bạn - Xếp hàng – đi theo hàng. hợp tác trong khi chơi. - Ngồi đúng tổ, đúng vị trí của mình. KNS - Chào hỏi lễ phép - Đến lớp biết chào cô, giao tiếp - chào bố mẹ, chào các bạn, ứng xử. chào người lớn tuổi. - Đánh răng - Đánh răng vào buổi sáng và buổi tối sau khi ăn. - Lấy cất đồ dùng cá - Cởi giầy dép, xếp đúng nhân đúng nơi quy quy định. Tự cất ba lô định. đúng nơi quy định. KNS - Cách rửa tay. - Rủa tay trước khi ăn và tự phục vụ sau khi đi vệ sinh bằng xà phòng theo 6 bước. - Xúc miệng nước - Tự lựa chọn quần áo phù muối. hợp với thời tiết. - Chải tóc. Bé với KNS Tự - Phòng tránh 1 số - Tránh xa 1 số đồ dùng Tháng tết bảo vệ – giữ nguy hiểm đối với gây mất an toàn trong gia 10 trung an toàn cá bản thân. đình: Ổ điện, bàn là, bếp thu. nhân ga. - Không đi theo - Trẻ tự tin khi tham gia KNS tự tin người lạ. biểu diễn Đoàn kết với bạn trong khi KNS chơi. hợp tác Quan tâm tới bố mẹ và người thân khi bị mệt bị ốm. Cảm ơn khi được giúp đỡ, KNS giao xin lỗi khi mắc lỗi. tiếp - ứng Giúp bố mẹ những công xử. việc vừa sức. Tháng Ngày KNS - Cắt chuối. Nói với người lớn khi bị 11 nhà tự phục vụ mệt, bị đau ốm 7
6. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi giáo - Rửa tay, lau mặt. Không lại gần, không KNS Tự việt - Cầm thìa xúc ăn gọn nghịch đồ dùng của một số bảo vệ – giữ nam gàng. nghề an toàn cá 20/11 - cầm bát cơm ( Liềm, cuốc,búa đinh ). nhân - Ăn thức ăn nóng. Lớn lên bé thích làm nghề KNS tự tin - Đóng mở cửa. gì? KNS - Kĩ năng lau bàn. Giúp đỡ cô giáo những hợp tác - Kĩ năng công việc vừa sức. Yêu quý, trân trọng mọi nghề trong xã hội. KNS Nói năng lễ phép với giao tiếp - người lớn. ứng xử. Nói lời chúc tặng bà, tặng mẹ nhân ngày 8/3. Tháng KNS Xử lí khi bị thương, Cách xử lý khi bị muỗi , 12 tự phục vụ bị ốm, bị đau. côn trùng đốt KNS Tựbảo - Cách phòng tránh 1 Khi đi tham quan vườn vệ – giữ an số con vật hung dữ. thú. toàn cánhân KNS tự tin - Lên xuống cầu Phân nhóm động vật hung thang. dữ, hiền lành. KNS - Đi lại trong lớp. - Giúp bố mẹ , cô giáo hợp tác - Rửa tay lau mặt. chăm sóc vật nuôi. KNS giao - Gặp người lạ. Cách bảo vệ các con vật tiếp - UX nuôi trong gia đình. Tháng Tết KNS - Bóc quýt. - Chuẩn bị tiệc sinh nhật 1 dưng tự phục vụ - Bỏ rác đúng nơi quy - Ăn quả xong biết bỏ vỏ lịch định. vào thùng rác. - Cách xúc miệng Thực nước muối). vật KNS Tựbảo Để đảm bảo an toàn không vệ – giữ an trèo cây bé nhé. toàn cá nhân KNS tự tin Bé giúp cô chăm sóc cây. KNS Bé và các bạn chăm sóc hợp tác cây xanh KNS Khi ai cho gì phải biết xin giao tiếp - và cảm ơn khi nhận. ứng xử. 8
7. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi Tháng Tết KNS - Cởi khuy áo. Lựa chọn trang phục khi đi 2 nguyên tự phục vụ - Đóng mở cửa. chơi tết. đán – - Sắp xếp bàn ăn. Mùa - Biết tránh những vật xuân dụng nguy hiểm. - Cách cởi áo, mặc áo( Móc quần áo). KNS Tự Không ăn quá nhiều đồ bảo vệ – giữ ngọt, không uống nhiều an toàn cá nước có ga, ăn uống phù nhân hợp trong ngày tết Nói những câu chúc tết KNS tự tin đơn giản để chúc ông bà, bố mẹ và người thân. KNS Giúp mẹ dọn dẹp nhà cửa, hợp tác tập gói bánh trưng. KNS Nói năng lễ phép với giao tiếp - người lớn ứng xử. Tháng Ngày KNS Cách đội mũ bảo Bé giúp mẹ đội mũ bảo 3 quốc tế tự phục vụ hiểm đảm bảo an hiểm phụ nữ toàn.. - Giao - Mặc áo, cởi áo. Đeo khẩu trang, đeo kính KNS Tự thông - Gấp áo. khi, đội mũ để đảm bảo an bảo vệ – giữ - Cách xử lí hỉ mũi. toàn khi tham gia giao an toàn cá - Tắt đèn trước khi ra thông. nhân khỏi phòng Thể hiện vai chú cảnh sát KNS tự tin giao thông KNS - Qua đường hợp tác Bé thực hiện đúng theo tín KNS hiệu đèn giao thông. giao tiếp - Nói lời chúc tặng bà, tặng ứng xử. mẹ nhân ngày 8/3. Tháng Hướng KNS - Kĩ năng đi ngoài Lựa chọn trang phục phù 4 về cội tự phục vụ trời nắng- trời mưa.- hợp theo mùa. nguồn - Mặc quần, cởi quần. - Thời tiết thay đổi – Hiện KNS Tự - Kĩ năng đuối nước Bé không chơi gần nơi có tựng tự bảo vệ – giữ ao, hồ. nhiên an toàn cá nhân KNS tự tin - Khi thấy trời mưa to, sấm 9
8. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi chớp. - Sử dụng kéo. KNS - Cắt bánh mì hợp tác - Cách sử dụng đũa - Lấy nước uống. Biết cách lấy nước vừa KNS - Kĩ năng chào hỏi lễ phải, dùng xong biết khóa giao tiếp - phép. vòi nước. ứng xử. - Khi khách đến nhà Tháng Quê KNS - Mặc quần áo. - Đội mũ, mặc trang phục 5 Hương tự phục vụ phù hợp khi đi nắng. - Gắp chuyển hạt to - chuẩn bị giờ ăn nhẹ. bằng kẹp. KNS Tự - Cách cầm dao kéo An toàn khi đi du lịch. bảo vệ – giữ dĩa. an toàn cá - Khi bị lạc nhân KNS tự tin - KNS - Kĩ năng gấp quần áo Bé cùng bố mẹ chuẩn bị hợp tác đồ khi đi thamquan KNS GT - - Cách xử lí khi ho. ứng xử. Biện pháp 2. Bồi dưỡng nâng cao vốn hiểu biết, kĩ nằng của bản thân về giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non – chia sẻ với đồng nghiệp. Để có thể thực hiện tốt dạy trẻ kĩ năng sống trước hết tôi không chỉ nghiên cứu nắm vững mục đích yêu cầu của hoạt động mà còn cần phải nắm chắc được các phương pháp và biện pháp thực hiện giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách nhẹ nhàng, không bị gò bó, áp đặt, giúp trẻ hiểu bài sâu và vận dụng những điều đã học vào thực tế hàng ngày của trẻ. Vì vậy, để giúp trẻ lớp tôi có được những kỹ năng sống cơ bản đó thì sự nhiệt tình, sáng tạo và yêu nghề đòi hỏi tôi phải không ngừng đọc và nghiên cứu kỹ chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non 4-5 tuổi. Tham gia các đợt kiến tập và các chương trình chuyên đề do phòng tổ chức.Tìm đọc tham khảo biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ trên sách báo, tạp chí mầm non. Xem các chương trình truyền hình như quà tặng cuộc sống, cuộc sống quanh ta trên các kênh truyền hình như VTV3 vào tối chủ nhật hàng tuần Xem các đoạn video về kĩ năng sống cho trẻ mầm non trên internet. Để từ đó xác định được vai trò của việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ: Để thực hiện được vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho tốt thì người giáo viên và phụ huynh đóng một vai trò rất quan trọng: * Đối với giáo viên: Những người dạy nội dung giá trị và kỹ năng sống càng cần là tấm gương mẫu mực về hành vi, lời ăn, tiếng nói, cách ứng sử, cách giải quyết vấn 10
9. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi đề Đây là những yêu cầu rất cao và đòi hỏi các cô giáo cũng luôn phải tự rèn luyện mình để công tác giáo dục trẻ hiệu quả hơn. Nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, từ đó có các phương pháp để giáo dục trẻ tốt hơn và tôi đưa ra những điều mà giáo viên nên và không nên trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đó là: + Không nói dài và nói nhiều. + Không luôn đưa ra lời đáp có sẵn mà để trẻ tự tìm tòi + Không vội vàng phê phán đúng, sai như một quan tòa nhưng kiên trì giúp trẻ tranh luận và kết luận. Giáo viên có thể làm được gì để dạy kỹ năng sống cho trẻ? + Giáo viên cần tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực của trẻ, giáo viên cần phải biết khai thác phát huy năng khiếu, tiềm năng sáng tạo ở mỗi trẻ. + Giáo viên cần thường xuyên tổ chức các họat động giáo dục chăm sóc giáo dục trẻ một cách thích hợp tuân theo một số quan điểm: Giúp trẻ phát triển đồng đều các lĩnh vực: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm- xã hội và thẩm mỹ. Phát huy tính tích cực của trẻ, giúp trẻ hứng thú, chủ động khám phá tim tòi, biết vận dụng vốn kiến thức, kỹ năng vào việc giải quyết các tinh huống khác nhau. + Giáo viên cần giúp trẻ có được những mối liên kết mật thiết với những bạn khác trong lớp, trẻ biết chia sẻ chăm sóc, trẻ cần phải học về cách hành xử, biết lắng nghe trình bày và diễn đạt được ý của mình khi vào trong các nhóm trẻ khác nhau, giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới. Cần chuẩn bị cho trẻ sự tự tin, thoải mái trong mọi trường hợp. + Ở trường cô giáo là người mẹ thứ hai đối với trẻ. Trẻ rất thích được cô yêu thương, gần gũi. Mọi hành động cử chỉ của cô trẻ rất lưu tâm và bắt chước theo.Vì vậy cô phải luôn luôn chuẩn mực trong mọi lĩnh vực: như cách giao tiếp với phụ huynh, với trẻ hay tác phong của cô, hành động cử chỉ của cô Tôi luôn ân cần dịu dàng thương yêu trẻ, luôn tạo mối thân thiện giữa cô và trẻ. Cô là tấm gương cho trẻ thực hiện và noi theo. + Thường xuyên liên hệ với phụ huynh để kịp thời nắm tình hình của trẻ, trao đổi với phụ huyng những nội dung và biện pháp chăm sóc và giáo dục trẻ tại nhà, bàn bạc cách giải quyết những khó khăn gặp phải. + Phụ huynh Phải quan tâm và phối hợp cùng với giáo viên trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Biện pháp 3: Xác định những kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuổi 4-5 tuổi nói riêng cũng như lứa tuổi mầm non nói chung: Nhận thấy đây là việc quan trọng và cần thiết đối với trẻ nên trong buổi họp tổ đầu năm tồi và đồng nghiệp cùng xác định những kĩ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuổi 4-5 tuổi và đến các buổi họp sinh hoạt chuyên môn của khối tôi chia sẻ với đồng nghiệp về các biện pháp “ Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ”. Đối với tâm sinh lý trẻ em dưới sáu tuổi thì có nhiều kỹ năng quan trọng mà trẻ cần phải biết trước khi tập trung vào học văn hoá. Thực tế kết quả 11
10. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi của nhiều nghiên cứu đều cho thấy các kỹ năng quan trọng nhất trẻ phải học vào thời gian đầu của năm học là chính là 4 nhóm kỹ năng sống : + Nhóm kĩ năng tự phục vụ: rèn tính tự lập như: Tự nhặt đồ chơi, tự cởi và mặc quần áo, rửa mặt, rửa tay, tự đi dép, tự cất dép, lấy đồ dùng cá nhân của mình khi đến lớp và khi ra về, tự ăn, tự đi lên xuống cầu thang, tự lấy và cất gối. Biết tự rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn gàng, không rơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mời trước khi ăn, cảm ơn sau khi ăn, biết tự dọn, cất đúng chổ bát, chén, thìa hoặc biết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn, ăn hết suất. không làm ảnh hưởng đến người xung quanh. - Nhóm kĩ năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe: Tự thay quần áo khi thấy bẩn, tự xúc miệng nước muối sau khi ăn, lau nước trên sàn, lau bụi trên bàn, xả nước sau khi đi vệ sinh, đi vệ sinh đúng nơi qui định, rửa tay bằng xà phòng khi tay bẩn, nhặt rác, bỏ rác vào đúng nơi qui định, tự rửa tay, chân khi thấy bẩn, biết tự đi vệ sinh khi thấy có nhu cầu. Qua đó trẻ có: kỹ năng bảo vệ - giữ an toàn cá nhân. - Nhóm kĩ năng giao tiếp - ứng xử: Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễn đạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí, kiến thức của mình trong thế giới xung quanh nó. Đây là một kỹ năng cơ bản và khá quan trọng đối với trẻ. Nó có vị trí chính yếu khi so với tất cả các kỹ năng khác như đọc, viết, làm toán và nghiên cứu khoa học. Nếu trẻ cảm thấy thoải mái khi nói về một ý tưởng nào đó, trẻ sẽ trở nên dễ dàng học và sẽ sẵn sàng tiếp nhận những suy nghĩ mới. Đây chính là yếu tố cần thiết để giúp trẻ sẳn sàng học mọi thứ: Biết chào hỏi lễ phép, biết nói lời cảm ơn, xin lỗi, biết chia sẻ, lịch sự nơi công cộng . - Nhóm kĩ năng giải quyết tình huống: Sự hợp tác, tự kiểm tra, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu và giao tiếp. + Kỹ năng sống tự tin : Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ. Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận được mình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác. Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi. Giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới. Việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp giáo viên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy trẻ + Kỹ năng sống hợp tác: Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viên giúp trẻ học cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối với trẻ lứa tuổi này. Khả năng hợp tác sẽ giúp trẻ biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn. Học cách có được những mối liên kết mật thiết với các bạn khác trong lớp, biết chia sẽ, chăm sóc, lắng nghe, trình bày và diễn đạt được ý của mình trong nhóm bạn. Biện pháp 4:Xây dựng kế hoạch tham quan dã ngoại của lớp MGN B1 12
11. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi Căn cứ vào tình hình thực tế của trường lớp, địa bàn và khả năng nhận thức của các cháu. Tôi đã tham mưu với Ban giám hiệu nhà trường và xây dựng kế hoạch các hoạt động dã ngoại sao cho phù hợp với trẻ, gây được hứng thú cho trẻ và quan trọng hơn là phải kích thích được óc tìm tòi, ham hiểu biết về những gì được trải nghiệm, qua đó dần dần thấm nhuần vào từng cá nhân trẻ những kiến thức, kỹ năng học trong những buổi chính khóa cũng như cung cấp kỹ năng sống cần thiết cho trẻ, kế hoạch cụ thể như sau Hình ảnh minh họa Biện pháp 5: Tạo môi trường giúp giáo viên thực hiện nhiệm vụ dạy trẻ kỹ năng sống. Mỗi trẻ có mỗi biểu mẫu đánh giá riêng nhằm giúp giáo viên quan sát ghi chép hàng ngày từng chi tiết về sự tiến bộ của trẻ, đó là thước đo để đánh giá cuối mỗi độ tuổi, cuối giai đoạn phát triển của trẻ theo từng độ tuổi. đồng thời có cơ sở để thay đổi, bổ sung các biện pháp giáo dục từng trẻ vì trẻ con rất khác nhau và giúp trẻ hình thành các kỹ năng sống. Giáo viên trao đổi hai chiều với các bậc cha mẹ những vấn đề có liên quan đến trẻ, các thông tin của lớp, thông tin sức khỏe, ngược lại các bậc cha mẹ có thể ghi chép những yêu cầu, đề nghị, thông tin cần trao đổi với giáo viên.Thiết kế góc thư viện cho trẻ hoạt động, thừơng xuyên tặng sách cho góc thư viện của trẻ thích thú để tham gia tích cực khám phá. Trang trí hành lang bằng các khẩu hiệu nhắc nhở giáo viên, người lớn phải gương mẫu như: “Yêu thương, tôn trọng trẻ, giữ lời hứa với trẻ”; “Mỗi cô giáo là tấm gương sáng về đạo đức, tự học, sáng tạo” bằng chính hình ảnh giáo viên và học sinh của trừơng, đặc biệt chú ý đưa hình ảnh đẹp của các trẻ hiếu động, hung hăng, cá biệt để từ đó giúp trẻ tự điều chỉnh hành vi, giúp trẻ thể hiện bản thân và luôn biết giữ gìn, là điều kiện để khen ngợi sự cố gắng của trẻ. Biện pháp 6: Giáo dục kỹ năng sống thông qua các hoạt động. * Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động học: Lồng nội dung giáo dục kỹ năng sống vào các môn học nhằm hình thành cho trẻ những thói quen, hành vi có văn hóa. 13