Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh Tiểu học

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh Tiểu học

1. 3 suốt trong chương trình giáo dục. Bác Hồ đã từng nói, lòng yêu nước của nhân dân ta giống như một làn sóng nhấn chìm lũ bán nước và lũ cướp nước. Đó là hào khí của dân tộc, qua các thời kì lịch sử, tinh thần yêu nước và tinh thân tự hào, tự tôn của dân tộc càng phát triển mạnh mẽ. Trong quá trình giảng dạy nhiều năm qua, tôi đã tìm hiểu và học hỏi các đồng nghiệp đi trước các biện pháp giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh như: Dạy tốt chương trình các lịch sử địa phương, lồng ghép vào một số môn học, tổ chức một số hoạt động tìm hiểu về truyền thống của đất nước, giới thiệu về các anh hùng lịch sử, thăm các di tích lịch sử, tìm hiểu qua tranh ảnh, qua các tài liệu 2. Ưu điểm của giải pháp Các phương pháp trước đây đã phần nào đáp ứng được nhu cầu giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh. Phần nào giúp các em học sinh có hứng thú học tập và rèn luyện, yêu thích tìm hiểu về lịch sử của dân tộc. Đã đảm bảo tính phù hợp với lứa tuổi học sinh. Các biện pháp phần nào đã khơi dậy và phát triển tinh thần dân tộc và lòng yêu nước vốn tiềm ẩn trong mỗi học sinh. Các em ngày càng có ý thức rèn luyện, biết yêu quê hương đất nước, biết tự hào về dân tộc mình. Các biện pháp đã phát triển được một số kĩ năng, năng lực, phẩm chất cho học sinh. Hình thành cho các em những phẩm chất đạo đức tốt đẹp. Các em có tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, từ đó các em có ý thức học tập, rèn luyện. Mặt khác, các biện pháp đã phần nào giúp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục, phát huy được tính chủ động, tích cực học tập của học sinh, góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay nhằm nâng cao chất lượng học tập và rèn luyện của học sinh. 3. Hạn chế Với các biện pháp đã biết dù đã phần nào đáp ứng được mục tiêu của việc giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh, nâng cao hiệu quả của công tác giáo dục nói chung tuy nhiên chưa thực sự tạo ra một môi trường giáo dục vui tươi thoải mái và hiệu quả để cho các em chủ động lĩnh hội các bài học về giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc. Việc giáo viên chưa thực sự tìm ra những phương pháp để tác động vào động cơ học tập của các em sẽ làm cho các em không có hứng thú học tập. Bởi giáo dục về lịch sử dân tộc là một nội dung khá khô cứng. Người giáo viên không linh hoạt sẽ khiến học sinh nhàm chán, không thích học, không thích tìm hiểu. Hơn nữa trên thực tế, nhiều giáo viên chưa giảng dạy nội dung này một cách hiệu quả và triệt để bởi vẫn tồn tại tâm lí coi đây là nội dung phụ. Một số giáo viên vẫn vì áp lực chất lượng giáo dục bởi các môn như Toán và Tiếng Việt mà không đi sâu vào nghiện cứu cũng như dành thời gian giáo dục về truyền thống lịch sử dân tộc cho học sinh. Đây là thực trang không chỉ riêng ở cấp I mà các cấp học khác cũng tồn tại tình trạng này. Theo khung chương trình giáo dục
2. 4 phổ thông đến lớp 4 mới bắt đầu có môn lịch sử. Tuy nhiên ở các lớp dưới cũng đã có chương trình giáo dục lịch sử địa phương và ngay trong các môn học khác cũng đã lồng ghép nội dung giáo dục lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc, tự hào về quê hương đất nước thông qua các bài học. Nhưng đôi khi giáo viên bỏ qua hoặc chỉ lướt qua nội dung này. Điều đó dẫn đến tình trạng học sinh ngơ ngác khi nhắc đên những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, khi nhắc đến những con người anh hùng của dân tộc. Chính vì điều này mà đã gây ảnh hưởng không nhỏ và làm giảm hiệu quả công tác giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh. Đặc biệt là học sinh Tiểu học, học sinh ở các lớp bé. II. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến 1. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến: Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến nền giáo dục cách mạng. Quan điểm của Người về mục đích dạy học là đào tạo ra những công dân tốt, những cán bộ tốt, giúp ích cho công cuộc kiến thiết đất nước. Một trong những yêu cầu quan trọng nhất đó là giáo dục lòng yêu nước, “dạy cho trẻ biết yêu nước thương nòi”. Nhiệm vụ quan trọng nhất của dạy học đó là ngoài cung cấp cho học sinh những kiến thức khoa học thì một nhiệm vụ hết sức quan trọng nữa đó là giáo dục tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống và bồi dưỡng lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh. Từ nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh. Đồng thời nhằm giúp các em học sinh nói chung dần hình thành nhân cách đạo đức, trở thành những con người toàn diện, tôi đã tìm tòi và áp dụng một số biện pháp giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh Tiểu học với một biện pháp sau: Biện pháp 1. Giáo viên không ngừng học hỏi, tìm hiểu về lịch sử của dân tộc và trau dồi kiến thức, hoàn thiện bản thân; Không ngừng tiếp cận, tìm hiểu và cập nhật kịp thời, chính xác các thông tin mới nhất, cụ thể chính xác nhất về tình hình trong nước và quốc tế để có những bài giảng hay và chính xác nhất. Biện pháp 2. Xây dựng kế hoạch lồng ghép giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc một cách cụ thể và phù hợp. Biện pháp 3. Xây dựng môi trường học tập thân thiện giúp thức tỉnh và nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc trong mỗi học sinh; Luôn làm mới các hoạt động giáo dục và dạy học; Áp dụng trò chơi, ứng dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả vào giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh. Biện pháp 4. Tác động vào động cơ học tập và rèn luyện, ý thức tìm hiểu về các giá trị văn hóa, lịch sử của dân tộc cho học sinh; Tạo dựng niềm tin, trao cho học sinh cơ hội được thể hiện sự hiểu biết của mình về những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Biện pháp 5. Giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh thông qua giáo dục nhận thức, đạo đức, nhân cách, lòng nhân ái, tình yêu quê hương làng xóm, yêu vẻ đẹp của đất nước và con người Việt Nam.
3. 5 Biện pháp 6. Giáo dục lòng yêu nước thông qua giáo dục cho học sinh từ nhận biết để đi đến hành động: Ý thức chăm lao động, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, ý thức giữ gìn, bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền Biển đảo Việt Nam; Giáo dục tinh thần đoàn kết quốc tế và ý thức nâng cao cảnh giác. Biện pháp 7. Giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh thông qua hoạt động đền ơn đáp nghĩa như thăm viếng nghĩa trang liệt sĩ, thăm hỏi giúp đỡ gia đình liệt sĩ, tặng quà mẹ Việt Nam anh hùng. Biện pháp 8: Giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh thông qua giáo dục lòng kính yêu và biết ơn Bác Hồ vĩ đại của dân tộc ta và các anh hùng liệt sĩ, các nhân vật lịch sử. Biện pháp 9: Giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh thông qua các bài học cổ tích, truyền thuyết, lịch sử; thông qua Âm nhạc, hội họa, hoạt động văn nghệ thơ ca sân khấu điện ảnh Biện pháp 10: Giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh thông qua các môn học cũng như hoạt động ngoại khóa: Các hoạt động của Đoàn Đội, nghe nói chuyện truyền thống, tham quan các di tích lịch sử, các danh lam thắng cảnh, tham gia các cuộc thi tìm hiểu truyền thống dựng nước giữ nước qua các thời kỳ, truyền thống đấu tranh dựng nước và giữ nước qua các cuộc khởi nghĩa. Biện pháp 11: Thường xuyên theo dõi, nắm bắt đầy đủ chính xác mọi hoạt động của học sinh để có những điều chỉnh kịp thời và làm tốt công tác thi đua khen thưởng và nêu gương. Biện Pháp 12: Phối kết hợp chặt chẽ với các tổ chức giáo dục trong và ngoài nhà trường, đặc biệt là với phụ huynh học sinh; Làm tốt công tác tuyên truyền giáo dục lòng yêu nước cho học sinh. 2. Tính mới, tính sáng tạo Việc giáo viên luôn gần gũi, mềm dẻo, linh hoạt khi áp dụng các biện pháp, các hình thức dạy học, sáng tạo và phong phú sẽ giúp học sinh tiếp thu những kiến thức về lịch sử, truyền thống tốt đẹp của dân tộc một cách nhẹ nhàng nhưng lại hiệu quả cao. Tất cả các vấn đề đưa ra được truyền tải đến học sinh một cách nhẹ nhàng, không áp đặt, không khô cứng, giúp các em em tiếp thu một cách chủ động và hào hứng. Đặc biệt việc giáo viên khéo léo lồng ghép các nội dung giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc vào các môn học sẽ giúp học sinh vừa nắm được những kiến thức cơ bản, đồng thời lại hiểu thêm giá trị truyền thống của dân tộc, được nghe những câu chuyện ngắn giúp các em không còn thấy các tiết học khô cứng. Việc giáo viên hàng ngày luôn làm mới các hoạt động giáo dục và dạy học đồng thời áp dụng các trò chơi, ứng dụng công nghệ thông tin, khoa học kĩ thuật và vận dụng linh hoạt các phương pháp giáo dục, dạy học tích cực, áp dụng các mô hình học tập, các hình thức tổ chức phù hợp với lứa tuổi và nội dung của các môn học, bài học cũng như các hoạt động sẽ tạo ấn tượng, gây hứng thú học tập cho học sinh. Bên cạnh đó, việc thường xuyên động viên, khen thưởng, khích lệ
4. 6 kịp thời, nêu gương của giáo viên và của các bạn sẽ giúp các em thêm hứng thú, tự tin hơn trong quá trình học tập và rèn luyện. Các hoạt động giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh được tổ chức dưới hình thức sân khấu hóa, xem những thước phim tư liệu lịch sử sẽ giúp các em hào hứng học tập và chủ động lĩnh hội kiến thức hơn. Đồng thời qua đó cũng giúp nâng cao hiệ quả giáo dục. Các hoạt động giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh được lồng ghép vào các tiết học cũng như các hoạt động hàng ngày nên dễ đi sâu vào tâm trí của các em. Đặc biệt, việc tạo ra các sân chơi, các cuộc thi tìm hiểu về truyền thống lịch sử dân tộc, các hoạt động ngoại khóa ý nghĩa như thăm địa chỉ đỏ, nghe nói chuyện truyền thống sẽ giúp các em mạnh dạn, chủ động hơn trong mọi hoạt động. Các em vừa được chơi, vừa được học nên các em tiếp thu kiến thức càng nhanh và nhớ càng sâu Với các biện pháp giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh sẽ giúp các em dần hình thành cho mình nhân cách đạo đức và thói quen tự giác học tập. Giúp học sinh hiểu rõ vai trò và nghĩa vụ của mình trong học tập và rèn luyện góp phần giữ gìn, bảo vệ đất nước. Từ đó các em có ý thức tự giác rèn luyện và hoàn thiện chính bản thân mình cả về nhân cách và trí tuệ. Đặc biệt việc giáo dục nhân cách đạo đức cho học sinh thông qua tìm hiểu truyền thống lịch sử của quê hương đất nước sẽ hun đúc và nuôi lớn tình yêu quê hương, tinh thần tự hào dân tộc. Từ đó giúp nhân cách đạo đức của các em dần phát triển tích cực. Các em cũng sẽ có ý thức và trách nhiệm hơn trong mọi việc làm của mình. Việc phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng giáo dục, giữa nhà trường và gia đình giúp cho học sinh dần hình thành những nhân cách, phẩm chất đạo đức tốt. Các em sẽ có trách nhiệm hơn trong việc học tập cũng như trong rèn luyện. Không những thế, việc phối hợp giữa các lực lượng giáo dục sẽ giúp phát huy tối đa hiệu quả việc tuyên truyền, giáo dục về các truyền thống tốt đẹp của dân tộc không chỉ đối với học sinh mà còn tới đông đảo các cá nhân trong xã hội. Qua đó giúp ngày càng phát huy tình thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc trong mọi tầng lớp nhân dân. 3. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến - Trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kinh nghiệm và lòng nhiệt huyết, yêu nghề, mến trẻ của giáo viên. - Cơ sở vật chất và các trang thiết bị cần thiết. - Các tài liệu tham khảo. - Sự hiểu biết về lịch sử và về tâm sinh lý của lứa tuổi học sinh. - Các điều kiện khác có liên quan. 4. Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng giải pháp 4.1. Hiệu quả kinh tế Tiết kiệm thời gian cho giáo viên và học sinh: Các hoạt động giáo dục và rèn luyện học sinh không tách biệt mà đều có thể lồng ghép với nhau một cách phù hợp. Điều đó không chỉ giúp tiết kiệm thời gian cho giáo viên và học sinh
5. 7 mà còn giúp các em học sinh được tiếp cận với các hoạt động giáo dục, các thông tin một cách nhẹ nhàng nhưng hiệu quả. Tiết kiệm công sức cho giáo viên: Giáo viên có thể tìm và tận dụng những tư liệu, vật liệu, đồ dùng, phương tiện dạy học có sẵn trong thực tế và có thể sử dụng lại nhiều lần mà không cần phải làm đi làm lại. Trong khi đó, các hoạt động không cần phải làm quá nhiều vật dụng, giáo viên không phải mang vác nặng nề. Tiết kiệm công sức của học sinh: Các hoạt động giáo dục diễn ra một cách nhẹ nhàng nên các em được tiếp thu và lĩnh hội kiến thức một cách thoải mái, không khô cứng, đồng thời lại giúp các em có hứng thú học tập và rèn luyện. Tiết kiệm kinh phí: Việc ứng dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả và việc tận dụng các đồ dùng dạy học có sẵn sẽ giúp cho giáo viên và cả phụ huynh học sinh phần nào tiết kiệm được kinh phí chuẩn bị đồ dùng cho các hoạt động học tập. 4.2. Hiệu quả về mặt xã hội Nâng cao chất lượng giáo dục chung của nhà trường nhờ hiệu quả của công tác giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc. Bởi khi học sinh biết yêu quê hương đất nước tức là các em đã đang dần trở thành những con người có đạo đức, có ý thức học tập và rèn luyện để trở thành những con người có ích cho đất nước. Góp phần thiết thực vào việc củng cố khắc sâu kiến thức cho học sinh. Qua đó giúp các em học sinh nói chung đều có điều kiện tích cực tham gia vào hoạt động lĩnh hội kiến thức, thực hành và rèn luyện các kĩ năng. Xây dựng được môi trường giáo dục nhẹ nhàng, vui tươi từ đó giúp các em có điều kiện và cơ hội để rèn luyện bản thân. Việc khích lệ học sinh sẽ giúp các em thêm quyết tâm phấn đấu để cùng tiến bộ. Hình thành nhân cách đạo đức, phẩm chất tốt đẹp cho các em học sinh. Các em sẽ dần trở thành những con người có ý thức trách nhiệm và tự giác hơn trong mọi việc. Xây dựng cho học sinh tính kỉ luật, tính tổ chức, tính sáng tạo, linh động, rèn cho học sinh ý thức tự học, tự quản, tự chịu trách nhiệm, ý thức biết tự vươn lên trong mọi hoàn cảnh. Đặc biệt khơi dậy và phát triển lòng yêu nước trong mỗi học sinh. Giúp học sinh bước đầu hình thành và phát triển các năng lực và phẩm chất cần có của người học sinh. Giúp giáo viên củng có thêm kinh nghiệm cho bản thân, đặc biệt là rèn được sự kiên nhẫn, tình thần chịu đựng mọi khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ. Những biện pháp không chỉ có tác dụng giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho các em học sinh mà còn giúp các em hình thành nhân cách đạo đức tốt, hoàn thiện cả về đức - trí - thể - mĩ và xây dựng được nền móng ban đầu giúp các em ngày càng phát triển về nhân cách, trí tuệ để sau này trở thành những con người có tài có đức, có ích cho xã hội. 4.3. Giá trị làm lợi khác - Giúp học sinh tăng động cơ học tập và rèn luyện
6. 8 Đối với học sinh, sự gần gũi thân thiết và những bài học, những câu chuyện nhỏ của giáo viên sẽ giúp các em dần hiểu được vai trò của việc học tập và rèn luyện. Với những truyền thống vẻ vang của dân tộc mà các em được tìm hiểu sẽ giúp khơi dậy tinh thần dân tộc trong tâm hồn các em. Từ đó các em sẽ dần có động cơ và ý thức học tập, rèn luyện, phấn đấu và tu dưỡng. Việc áp dụng các biện pháp, các hình thức, các cách tổ chức các hoạt động giáo dục một cách phong phú và linh hoạt, tạo các sân chơi, tổ chức các hoạt động ý ngĩa sẽ giúp các em học sinh thích thú, hào hứng khi tham gia. Môi trường giáo dục vui vẻ, thoải mái giúp làm tăng sự hứng thú học tập của học sinh. Các em sẽ tự giác thi đua học tập cũng như việc thực hiện tối mọi nội quy nền nếp và các phong trào thi đua. - Giúp hình thành và phát triển nhân cách, phẩm chất đạo đức cho học sinh. Các bài học ý nghĩa, các câu chuyện lịch sử mà giáo viên lồng ghép trong quá trình giáo dục sẽ giúp các em học sinh có thêm hiểu biết về một số chuẩn mực hành vi đạo đức phù hợp với lứa tuổi. Từ đó các em có ý thức thực hiện theo những chuẩn mực đạo đức đó. Các em dần có kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân cũng như mọi người xung quanh theo chuẩn mực đã học để từ đó có những hành vi ứng xử phù hợp. Đồng thời giúp học sinh hình thành thái độ tự trọng, tự tin; yêu thương, tôn trọng con người; yêu cái thiện, cái đúng, cái tốt, không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu. - Mở rộng vốn sống và vốn hiểu biết thực tế cho học sinh Việc lồng ghép các hoạt động giáo dục, các kiến thức thực tế, các câu chuyện lịch sử vào các bài học, đồng thời sử dụng công nghệ thông tin để học sinh có thể nhìn thấy những hình ảnh thực tế sẽ giúp học sinh mở rộng hiểu biết và vốn sống của bản thân. - Hình thành và phát triển tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc cho các em học sinh. Với các biện pháp đã thực hiện, đặc biệt là việc cho học sinh tìm hiểu truyền thống lịch sử qua các video hấp dẫn, cũng như tổ chức cho học sinh thăm các địa chỉ đỏ, nghe các câu chuyện truyền thống, gặp các nhân chứng lịch sử sẽ giúp học sinh nắm bắt và ghi nhớ truyền thống lịch sử tốt hơn. Từ đó giúp hình thành và phát triển ở các em học sinh tình yêu quê hương đất nước, tự hào truyền thống dân tộc đồng thời giáo dục nhân cách và phẩm chất đạo đức cho học sinh. - Sức lan tỏa rộng lớn. Với những biện pháp đã thực hiện không chỉ có tác dụng giáo dục lòng yêu nước cho học sinh mà còn có tác dụng với tất cả các thành phần tham gia từ đó có sức lan tỏa rộng lớn trong xã hội. Bởi mỗi giáo viên, mỗi phụ huynh học sinh, mỗi cá nhân tham gia đều được tìm hiểu và phát huy tinh thần yêu nước của bản thân và sẽ tuyên truyền tốt trong xã hội. 5. Khả năng áp dụng và nhân rộng
7. 9 Đây là những biện pháp dễ áp dụng không những chỉ đối với một giáo viên hay một khối lớp cụ thể nào mà có thể áp dụng với tất cả các giáo viên. Không những thế, các biện pháp này còn có thể áp dụng đối với các lớp học khác ở các cấp học khác và các vùng miền khác. 6. Phạm vi ảnh hưởng: Những biện pháp này có thể áp dụng đối với các lớp học khác ở các cấp học khác và các vùng miền khác. Đồng thời những biện pháp này có phạm vi ảnh hưởng rất lớn không chỉ đối với những học sinh được trực tiếp nghiên cứu thực nghiệm mà còn có sức lan tỏa tới mọi đối tượng học sinh, kể cả đối với bản thân các các giáo viên cũng như các bậc phụ huynh. Bởi khi thực hiện thì mỗi cá nhân đều có cơ hội hiểu thêm về lịch sử dân tộc, càng thêm yêu quê hương đất nước, yêu con người Việt Nam và phát triển tinh thần tự tôn dân tộc. Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. CƠ QUAN ĐƠN VỊ Đồ Sơn, ngày 16 tháng 02 năm 2025 ÁP DỤNG SÁNG KIẾN NGƯỜI VIẾT ĐƠN Mai Thị Huyền
8. 10 I. THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh Tiểu học.” 2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến Những biện pháp này được áp dụng trong công tác giảng dạy, giáo dục và rèn luyện học sinh. 3. Tác giả - Họ và tên: Mai Thị Huyền - Ngày/tháng/năm sinh: 09-04-1986 - Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên Tiểu học - Trường Tiểu học Hợp Đức. - Điện thoại: DĐ: 0766430188 4. Đơn vị áp dụng sáng kiến - Tên đơn vị: Trường Tiểu học Hợp Đức. - Địa chỉ: Trường Tiểu học Hợp Đức - Quận Đồ Sơn - Thành phố Hải Phòng. - Điện thoại: 0313860372
9. 11 II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP ĐÃ BIẾT 1. Tóm tắt tình trạng các giải pháp đã biết Để nâng cao chất lượng giáo dục giúp đào tạo ra những thế hệ học sinh phát triển toàn diện cả về đức - trí - thể - mĩ thì người giáo viên luôn phải tìm tòi và áp dụng các phương pháp hữu hiệu nhất trong công tác giáo dục học sinh. Không chỉ riêng mỗi nhiệm vụ truyền đạt cho các em những kiến thức mà một nhiệm vụ khác đóng vai trò vô cùng quan trọng đó là giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh. Trong hệ thống các giá trị truyền thống Việt Nam đã được hình thành suốt hàng nghìn năm lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, nổi trội hơn cả là tỉnh thần yêu nước. Từ xưa đến nay, tình yêu quê hương đất nước là sợi chỉ đó xuyên suốt trong chương trình giáo dục. Bác Hồ đã từng nói, lòng yêu nước của nhân dân ta giống như một làn sóng nhấn chìm lũ bán nước và lũ cướp nước. Đó là hào khí của dân tộc, qua các thời kì lịch sử, tinh thần yêu nước và tinh thân tự hào, tự tôn của dân tộc càng phát triển mạnh mẽ. Trong quá trình giảng dạy nhiều năm qua, tôi đã tìm hiểu và học hỏi các đồng nghiệp đi trước các biện pháp giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh như: Dạy tốt chương trình các lịch sử địa phương, lồng ghép vào một số môn học, tổ chức một số hoạt động tìm hiểu về truyền thống của đất nước, giới thiệu về các anh hùng lịch sử, thăm các di tích lịch sử, tìm hiểu qua tranh ảnh, qua các tài liệu 2. Ưu điểm của giải pháp Các phương pháp trước đây đã phần nào đáp ứng được nhu cầu giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh. Phần nào giúp các em học sinh có hứng thú học tập và rèn luyện, yêu thích tìm hiểu về lịch sử của dân tộc. Đã đảm bảo tính phù hợp với lứa tuổi học sinh. Các biện pháp phần nào đã khơi dậy và phát triển tinh thần dân tộc và lòng yêu nước vốn tiềm ẩn trong mỗi học sinh. Các em ngày càng có ý thức rèn luyện, biết yêu quê hương đất nước, biết tự hào về dân tộc mình. Các biện pháp đã phát triển được một số kĩ năng, năng lực, phẩm chất cho học sinh. Hình thành cho các em những phẩm chất đạo đức tốt đẹp. Các em có tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, từ đó các em có ý thức học tập, rèn luyện. Mặt khác, các biện pháp đã phần nào giúp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục, phát huy được tính chủ động, tích cực học tập của học sinh, góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay nhằm nâng cao chất lượng học tập và rèn luyện của học sinh. 3. Hạn chế Với các biện pháp đã biết dù đã phần nào đáp ứng được mục tiêu của việc giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh, nâng cao hiệu quả của công tác giáo dục nói chung tuy nhiên chưa thực sự tạo ra một môi trường giáo dục vui tươi thoải mái và hiệu quả để cho các em chủ động lĩnh hội các bài học về giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc.
10. 12 Việc giáo viên chưa thực sự tìm ra những phương pháp để tác động vào động cơ học tập của các em sẽ làm cho các em không có hứng thú học tập. Bởi giáo dục về lịch sử dân tộc là một nội dung khá khô cứng. Người giáo viên không linh hoạt sẽ khiến học sinh nhàm chán, không thích học, không thích tìm hiểu. Hơn nữa trên thực tế, nhiều giáo viên chưa giảng dạy nội dung này một cách hiệu quả và triệt để bởi vẫn tồn tại tâm lí coi đây là nội dung phụ. Một số giáo viên vẫn vì áp lực chất lượng giáo dục bởi các môn như Toán và Tiếng Việt mà không đi sâu vào nghiện cứu cũng như dành thời gian giáo dục về truyền thống lịch sử dân tộc cho học sinh. Đây là thực trang không chỉ riêng ở cấp I mà các cấp học khác cũng tồn tại tình trạng này. Theo khung chương trình giáo dục phổ thông đến lớp 4 mới bắt đầu có môn lịch sử. Tuy nhiên ở các lớp dưới cũng đã có chương trình giáo dục lịch sử địa phương và ngay trong các môn học khác cũng đã lồng ghép nội dung giáo dục lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc, tự hào về quê hương đất nước thông qua các bài học. Nhưng đôi khi giáo viên bỏ qua hoặc chỉ lướt qua nội dung này. Điều đó dẫn đến tình trạng học sinh ngơ ngác khi nhắc đên những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, khi nhắc đến những con người anh hùng của dân tộc. Chính vì điều này mà đã gây ảnh hưởng không nhỏ và làm giảm hiệu quả công tác giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh. Đặc biệt là học sinh Tiểu học, học sinh ở các lớp bé. III. NỘI DUNG GIẢI PHÁP ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN 1. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến nền giáo dục cách mạng. Quan điểm của Người về mục đích dạy học là đào tạo ra những công dân tốt, những cán bộ tốt, giúp ích cho công cuộc kiến thiết đất nước. Một trong những yêu cầu quan trọng nhất đó là giáo dục lòng yêu nước, “dạy cho trẻ biết yêu nước thương nòi”. Để đạt được mục tiêu lớn nhất là đấu tranh cho nước nhà độc lập gắn liền với cuộc đấu tranh “làm cho ai cũng cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” thì phải có những con người tốt, những công dân “vừa hồng vừa chuyên”. Theo Bác, muốn đào tạo được những người công dân yêu nước yêu nước thì phải có lòng nhân ái, ý thức công dân ở ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Ở trường các em phải được tìm hiểu về lịch sử thì các em mới biết được quá trình dựng nước và giữ nước của cha ông, mới biết được truyền thống vẻ vang, rất đáng tự hào của dân tộc. Trong tác phẩm “lịch sử nước ta” người viết: “Dân ta phải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”. Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nhiệm vụ đào tạo những công dân biết yêu nước thương nòi, “vừa hồng vừa chuyên” mãi mãi còn nguyên giá trị. Nhiệm vụ quan trọng nhất của dạy học đó là ngoài cung cấp cho học sinh những kiến thức khoa học thì một nhiệm vụ hết sức quan trọng nữa đó là giáo dục tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống và bồi dưỡng lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh. Từ nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh. Đồng thời nhằm giúp các em học sinh nói chung dần hình thành nhân cách đạo đức, trở thành những con người toàn diện,
11. 13 tôi đã tìm tòi và áp dụng một số biện pháp giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh Tiểu học cụ thể như sau: Biện pháp 1. Giáo viên không ngừng học hỏi, tìm hiểu về lịch sử của dân tộc và trau dồi kiến thức, hoàn thiện bản thân; Không ngừng tiếp cận, tìm hiểu và cập nhật kịp thời, chính xác các thông tin mới nhất, cụ thể chính xác nhất về tình hình trong nước và quốc tế để có những bài giảng hay và chính xác nhất. Để đạt được hiệu quả trong công tác giáo dục lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh thì trước tiên bản thân người giáo viên cũng phải tự tôi luyện, phải có lòng yêu nước nồng nàn. Giáo viên phải tự hoàn thiện phẩm chất, nhân cách của mình và phải có trí tuệ, có lương tâm, sống mẫu mực. Mọi lời nói, tác phong của giáo viên phải thật chuẩn mực. Đồng thời người giáo viên phải thực sự giàu lòng nhân ái, nhiệt tình, tâm huyết và phải có tác phong làm việc nghiêm túc, khoa học. Không những thế, để có những bài giảng hay và chính xác cho học sinh thì người giáo viên không chỉ nói về những giá trị lịch sử trong quá khứ mà còn phải thường xuyên cập nhật một cách chính xác, có chọn lọc các thông tin mới nhất về tình hình trong nước và quốc tế để có những bài giảng hay và chính xác. Đồng thời qua đó cũng giúp học sinh phát triển lòng tự hào về đất nước mình trên trường Quốc tế. Biện pháp 2. Xây dựng kế hoạch lồng ghép giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc một cách cụ thể và phù hợp. Đối với học sinh nói chung và học sinh Tiểu học nói riêng, tinh thần yêu nước không phải là những việc làm gì đó quá cao siêu, mà đơn giản đó là tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào về con người Việt Nam, có lòng nhân ái, chăm lao động . cũng đã là thể hiện lòng yêu nước. Để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lòng yêu nước cho học sinh Tiểu học thì giáo viên cần phải có kế hoạch dạy học lồng ghép cụ thể, khoa học và phù hợp. Vì ở Tiểu học chỉ có lớp 4,5 là có chương trình môn Lịch sử còn các lớp 1,2,3 thì chưa có nội dung môn học này riêng biệt mà chủ yếu lồng ghép vào các môn học, các hoạt động giáo dục khác và chương trình Lịch sử địa phương của từng khối lớp. Vì vậy giáo viên cần xây dựng kế hoạch lồng ghép giáo dục về đạo đức, về lịch sử địa phường, về an ninh quốc phòng, về chủ quyên biển đảo .phù hợp trong từng môn học, từng bài học, từng hoạt động cụ thể. Biện pháp 3. Xây dựng môi trường học tập thân thiện giúp thức tỉnh và nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc trong mỗi học sinh; Luôn làm mới các hoạt động giáo dục và dạy học; Áp dụng trò chơi, ứng dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả vào giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh. a. Xây dựng môi trường học tập thân thiện giúp thức tỉnh và nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc trong mỗi học sinh: Nội dung về lịch sử là một nội dung khô cứng, khó tiếp thu. Trong khi đó để giáo dục lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc cho học sinh thì không thể thiếu việc cung cấp cho học sinh những bài học lịch sử, những câu chuyện,