Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn học

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn học

1. - Ban giám hiệu thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn để giáo viên được học tập và rút kinh nghiệm. - Lớp luôn nhận được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường đầu tư cơ sở vật chất như : mua sách báo , truyện tranh . để phục vụ cho môn học. - Đa số phụ huynh nhận thức được tầm quan trọng của cấp học mầm non nên luôn quan tâm đến việc chăm sóc và giáo dục trẻ. - Luôn phối hợp tốt với nhà trường và giáo viên trong qua trình nuôi dạy trẻ. - Luôn giúp đỡ tạo điều kiện để hỗ trợ giáo viên như : tham gia làm đồ dùng đồ chơi cùng; sưu tầm, đóng góp phế liệu để làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho môn học. 1.2:Khó khăn - Về phía trẻ : Tuy cùng độ tuổi nhưng nhận thức của từng trẻ khác nhau, nhiều trẻ còn trưa qua lớp nhà trẻ nên ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, nhiều trẻ phát âm trưa rõ, chưa đạt vốn từ theo yêu cầu của độ tuổi, chưa diễn tả được y muốn . + Một số trẻ mới lần đầu đi học còn nhút nhát, chưa có nề nếp học tập. Trước khi thực hiện đề tài, tôi đã làm một số khảo sát đối với trẻ: Kỹ năng phát âm Kỹ năng nói Kỹ năng kể chuyện Đúng Chưa Mạch lạc Chưa mạch Kể Chưa kể đúng lạc được được 12 –13 10 – 11 10 – 11 12 – 13 trẻ 10 – 11 13 – 14 trẻ trẻ trẻ trẻ trẻ Bảng 1:Bảng khảo sát đầu năm – Tháng 9 Về phía phụ huynh: Mặc dù quan tâm đến con nhưng đa số phụ huynh còn mải công việc xem nhẹ bậc học mầm non, ít dành thời gian cho con, phần lớn đều ỉ lại cho ông bà và người giúp việc, vì vậy việc trao đổi phối hợp chăm sóc giáo dục trẻ giữa giáo viên và phụ huynh còn gặp nhiều khó khăn. Với những kết quả như vậy thì tôi đã tìm ra một số biện pháp sau: 2. Các biện pháp thực hiện Dựa vào mục tiêu giáo dục mầm non nói chung và yêu cầu cần đạt của lứa tuổi Mẫu giáo bé nói riêng về nhận thức, trí tuệ, ngôn ngữ và các nhu cầu của trẻ để từ đó tôi tìm hiểu và đưa ra một số biện pháp và hình thức tổ chức phát triển tính tích cực trong hoạt động làm quen văn học cho trẻ. Đây là một việc cần thiết vì nó mang lại cho mỗi đứa trẻ niềm vui, sự tự tin, sự mạnh dạn khi giao tiếp với mọi người trong gia đình, trong nhà trường và xã hội. 2
2. *Biện pháp 1:Thường xuyên nghiên cứu kỹ bài soạn, soạn bài: Trước khi dạy, làm, mua sắm, sưu tầm đủ đồ dùng, đồ chơi phong phú hấp dẫn với trẻ và đảm bảo tính khoa học: Tranh con rối, vật thật. - Với tất cả các môn học ở chương trình mẫu giáo đặc biệt là môn làm quen văn học là một môn học mà đòi hỏi cô giáo cần phải nghiên cứu, tìm hiểu kỹ bài trước khi dạy. + Đối với chuyện thì cô giáo cần phải đọc nhiều lần để thuộc nội dung câu chuyện để phân chia từng đoạn trong câu chuyện để vẽ tranh, đưa ra hệ thống câu hỏi phù hợp với trẻ. Theo phương châm “Lấy trẻ làm trung tâm”. Để phát huy trí tưởng tượng những cảm xúc của trẻ, tính liên hệ thực tiễn sáng tạo phù hợp với từng nội dung của bài mà trẻ không bị áp đặt một cách gò bó. Bên cạnh đó để thu hút, lôi cuốn trẻ vào giờ học tôi lựa chọn các hình thức tổ chức phù hợp, hấp dẫn như qua tổ chức hội thi “Bé yêu thơ” hình thức tại lớp, được thể hiện qua câu đố,tham quan đặc biệt là chọn những hình ảnh thật, đẹp, sinh động và hình ảnh động, những nhân vật ngộ nghĩnh sáng tạo đưa vào công nghệ thông tin để trẻ hòa nhập, hóa thân vào các nhân vật trong tác phẩm mà tôi đã lồng ghép được. Để rồi từ chỗ trẻ chăm chú xem, lắng nghe cô giới thiệu dẫn đến trẻ nắm bắt nội dung tiết học một cách chủ động. - Cùng với từng bài dạy tôi dùng các thủ thuật khác nhau để dẫn dắt vào bài chuyển hoạt động một cách linh hoạt ví như trong tiết kể chuyện “Bác gấu đen và hai chú thỏ” khi tiến hành hoạt động tôi cho trẻ chơi “Trời nắng, trời mưa’ hỏi trẻ “Con gì tắm nắng” vậy con trẻ trả lời và sau đó cô giới thiệu dẫn dắt vào và kể chuyện cho trẻ nghe không có tranh bằng giọng kể của cô, sau đó cô kết hợp cho trẻ trí giác bằng tranh, con rối từ đó trẻ nhận thấy, phân tích tính cách nhân vật, biết đâu là thiện, ác đâu là tốt đẹp, xấu, để trẻ hướng tới cái đích mà trẻ cần làm đó là biết yêu thương giúp đỡ (như qua câu chuyện trẻ yêu bạn “Thỏ trắng” giúp “Bác gấu đen” và Hai chú thỏ nâu. Làm những công việc nhỏ mà có lễ giáo như lấy tăm, bưng nước mời ông bà, giúp cô giáo làm những việc nhẹ nhàng đơn giản phù hợp với trẻ như: sắp xếp các đồ dùng, dụng cụ ngăn nắp gọn gàng. - Hay với tiết dạy thơ, tôi cho trẻ dạo chơi, tôi cho trẻ dạo chơi thăm quan mở hội thi dẫn trẻ vào bài thơ, cảm nhận được giai điệu của bài thơ, cũng như cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên của cỏ cây hoa lá vạn vật xung quanh trường. bé yêu từ con gà chân nhỏ xíu đến mỗi nhành hoa (“đàn gà con” “Mùa xuân”) để rồi từ đó hướng trẻ tới biết chăm sóc, bảo vệ chúng như thế nào? *Biên pháp 2: Kết hợp với phụ huynh. Như chúng ta đã biết: Giờ làm quen văn học đạt hiệu quả rất thấp. Là giáo viên mới đứng lớp nhưng tôi cũng tìm tòi học hỏi từ các chị đi trước nên tôi đã sử dụng biện pháp này và đạt hiệu quả. Sau mỗi giờ đọc chuyện hoặc đọc thơ ở trên lớp thì có những trẻ chậm không thể tiếp thu bài được trẻ không thuộc hết bài thơ hoặc không nhớ được nội dung câu chuyện của cô kể nên trẻ cảm thấy chán nản,học không tập trung, ngồi hay phá bạn nên tôi đã tìm cách liên hệ với phụ huynh nhờ cùng tôi giúp đỡ để cháu học tốt hơn môn này. Tôi đã ghi lại 3
3. những bài thơ, câu chuyện vừa học trên trường để về phụ huynh cùng bày thêm cho cháu để những câu thơ nào chưa thuộc thì trẻ thuộc, hoặc trẻ nhớ lại nội dung chuyện, như thế trẻ sẽ không thuộc và khắc sâu, khi lên lớp bản thân tôi cho trẻ ôn lại thì trẻ nhớ và đọc cùng các bạn hoặc có thể kể được tóm tắt câu chuyện theo sự gợi ý của cô Ngoài ra tôi còn có thể giới thiệu với phụ huynh đến các nhà sách để mua những câu chuyện có thể về kể cho trẻ nghe hoặc cho trẻ xem hình ảnh trong sách truyện để từ đó trẻ có thể kể lại chuyện theo trí tưởng tượng của trẻ Như vậy trẻ dẫn dần sẽ thích học môn này trẻ không cảm thấy chán. *Biện pháp 3:Dạy trẻ làm quen với ngôn ngữ, nói đủ câu: Đúng như ông cha ta đã nói “trẻ lên ba cả nhà cùng nói”. Do vậy là cô giáo khi dạy trẻ đọc thơ, kể chuyện giọng của cô phải chuẩn xác diễn đạt trôi chảy phù hợp với từng bài, cô phát âm không ngọng. khi dạy trẻ đọc thơ cô chú ý nghe trẻ đọc và phát hiện ra trẻ ngọng, để sửa sai cho trẻ cô đọc lại để cho trẻ đọc nhiều lần và động viên trẻ. VD 1: + Dạy trẻ đọc bài thơ “ Ong và Bướm” thì cô phải đọc thật diễn cảm và chậm rãi ở những câu như : Việc chưa xong và phát âm đúng những từ khó như “Chơi rong”, dạy trẻ đọc theo cô từng câu 1 cho đến hết cả bài, đọc theo từng tổ, đọc nối tiếp, đọc theo cá nhân và khi đọc thì cô chú ý lắng nghe để sửa sai cho trẻ ở những từ như “chơi rong”, bay vội”. VD 2: Cô kể cho trẻ nghe câu chuyện “Đôi bạn tốt” + Cô hỏi trẻ: Cô vừa kể cho các con nghe câu chuyện có tên là gì. Trẻ trả lời, dạ thưa cô, cô vừa kể cho con nghe câu chuyện “Đôi bạn tốt” + Còn đối thơ : Cô dạy trẻ bài thơ “Giúp bà ” cô hỏi trẻ khi đi học về thì bé nhìn thấy gì ? Trẻ trả lời dạ thưa cô bé thấy một bà già chống gậy muốn tránh xe qua đường .Và bé đã làm gì để giúp bà ,dạ thưa cô bé nắm tay bà dắt bà qua đường ạ Thông qua việc dạy trẻ đọc thơ và kể chuyện thì sẽ giúp cho trẻ phát triển được vốn từ của mình. * Biện pháp 4: Dạy ở mọi lúc mọi nơi: - Ngoài những hoạt động chung của tiết học làm quen với văn học tôi luôn tạo điều kiện cho trẻ được tiếp xúc và củng cố tích lũy những biểu tượng mà cô đã cung cấp cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi như dạo chơi ngoài trời, xem tranh ảnh, cho trẻ quan sát các sự vật, hiện tượng thiên nhiên trong cuộc sống, trong các môn học khác, trong vui chơi đồng thời đặt nền móng cho giờ học sau đạt hiệu quả cao hơn. VD: Khi dạy bài thơ: “Bó hoa tặng cô” cô cho trẻ đến gần các chậu hoa hay ở vườn hoa ở sân trường và hỏi trẻ 1 số câu hỏi :Hoa có những màu gì ? Hoa có ích lợi gì ? Hoa có rất là nhiều lợi ích như hoa dùng để trang trí, làm đẹp, còn tặng nhân những ngày lễ vậy có một bài thơ rất haynói về hoa để tặng cô giáo đó là bài thơ “Bó hoa tặng cô”. Cứ mỗi chủ điểm tôi lên kế hoạch cụ thể cho phù hợp để bổ sung cho hoạt động có chủ đích như vậy đem lại hiệu quả cao. 4
4. VD: Ở giờ hoạt động có chủ đích tôi cho trẻ đọc thơ “Cô giáo của em” hoặc dạy các bài đồng giao “Con nít” khi cô tổ chức hoạt động góc, hoạt động chiều thìở góc phân vai cho trẻ chơi trò chơi đóng vai cô giáo dạy các bạn cô đọc các bàithơ, đồng dao, hoặc cô tham gia chơi với trẻ như kể chuyện cho trẻ nghe, một lần nữa và chỉ chọn những trẻ yếu tham gia đóng vai học sinh, bên cạnh đó chọn trẻ học tốt cùng học với trẻ yếu để trẻ tốt sẽ tiếp tục phát huy. Với các biện pháp trên thì phương pháp dạy học tích cực là một vấn đề cần phải quan tâm trong giờ hoạt động này. Một số trẻ mới đi học ở độ tuổi này trẻ chưa bao giờ tiếp xúc những bài thơ, bài ca dao, đồng dao, câu chuyện trong chương trình mẫu giáo nên trẻ không cảm nhận được cảm xúc, không phát triển được trí tưởng tượng trước những câu chuyện bài thơ nên khi đọc thơ hay kể chuyện trẻ cũng thể đọc diễn cảm không thể hiện được các tính cách nhân vật trong câu chuyện. VD: Khi cô dạy bài thơ “Ông mặt trời” của Ngô Thị Bích Hiền cô hỏi trẻ các con thấy bài thơ như thế nào. nếu trẻ không trả lời được cô có thể giúp trẻ để trẻ trả lời. - Ở câu chuyện cũng vậy. VD: Cô kể chuyện “Hai anh em” cô khơi gợi để dẫn dắt vào câu “Hai anh em” lần một cô cũng kể chuyện cho trẻ nghe bằng giọng của cô, các cháu nghe câu chuyện cô vừa kể thế nào trẻ trả lời? các cháu có thích cô kể nữa không? Câu chuyện 1 lần nữa thể hiện qua tranh hoặc cho trẻ nghe qua như vậy qua những lần như vậy trẻ sẽ dần dần cảm nhận được cái hay trong câu chuyện thích nghe cô kể chuyện, và cũng thuộc chuyện, khi hoạt động ngoài trời hay hoạt động góc thì cô tiếp tục kể cho trẻ nghe nữa như vậy trẻ dần dần sẽ nhớ được câu chuyện và thích nghe kể chuyện. Như vậy nhìn chung để bộ môn này đạt hiệu quả cao thì tôi đã sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, tạo hứng thú bất ngờ để thu hút trẻ. *Biện pháp 5: Biện pháp cho trẻ làm quen với góc văn học. - Để cho trẻ đến với văn học,có hứng thú với môn học này thì biện pháp cho trẻ làm quen với góc văn học cũng rất quan trọng ở lớp tôi bố trí một góc có đủ ánh sáng, có kê bàn để các loại truyện tranh, các tranh minh họa nội dung các câu truyện bài thơ có trong chương trình học. Ở những thời gian ngoài giờ học, tôi thường để các cháu tự lấy truyện tranh ra kể lại cho nhau nghe. Đối với những loại truyện tranh mới, tôi tổ chức kể truyện tranh cho từng nhóm nghe vào các thời điểm khác nhau. Lúc đầu tôi để cho trẻ tự tìm hiểu nội dung các hình ảnh trong truyện tranh sau đó tôi dùng câu hỏi để hướng dẫn sự chú ý của cháu vào hình ảnh chủ yếu vào bức tranh rồi đọc đoạn chữ ở dưới tranh. Đọc xong truyện lại cho các cháu xem tranh một lần nữa. VD: Khi cho trẻ đến với góc văn học cô nói các con nhìn xem lớp mình hôm nay có gì lạ, (có rất nhiều truyện các con có thích xem những quyển truyện đó không? (trẻ trả lời) các con lại lấy chuyện xem đi nào? Cô để cho trẻ xem và thảo luận cùng bạn, sau đó cô đến và trò chuyện cùng trẻ, các con xem quyển truyện gì đó? trẻ trả lời truyện có quả bầu. Thế các con có thể xem tranh trong 5
5. quyển truyện và kể cho cô nghe được không nào. Sau khi trẻ kể theo sự trí tưởng tượng của trẻ thì cô có thể kể lại. - Với những truyện tranh, trẻ đã được làm quen nhiều lần có thể đề nghị lần lượt các trẻ kể lại nội dung từng bức tranh trong truyện. VD: Câu chuyện “Ba cô bạn bướm” cô treo nội dung câu chuyện đó trẻ nhìn và kể thễo mau thuộc ba sưa có ba cô bạn bướm đỏ, trắng, vàng cô vẽ tranh có 3 cô bướm đó . Một hôm trời mưa 3 cô bướm bay đi trú mưa, tìm đến chỗ chị Huệ trắng, Huệ đỏ, Cúc vàng ông mặt trời nấp sau núi nghe được giúp 3 cô bướm xua đi các đám mây cứ mỗi nội dung như thế cô vẽ một tranh và dán lên trẻ nhìn và có thể kể lại được. *Biện pháp 6:Lấy trẻ làm trung tâm . Với chương trình đổi mới hiện nay ta thường lấy trẻ làm trung tâm với từng bài dạy, thể loại tôi đưa ra hệ thống câu hỏi đã chuẩn bị có tính lô gích, để đàm thoại với trẻ một cách sôi nổi, để phát huy trí tưởng tượng, cảm xúc của trẻ . Trẻ cần được thể hiện với những đồ dùng mà trẻ thích, với vai mà trẻ thích cô giáo không nên ép buộc, gò bó trẻ. VD1: Cô kể chuyện “Ông Gióng” sau khi cô kể xong cho trẻ thể hiện vai thì trẻ chọn vai nào để trẻ tự chọn nếu vai đó trẻ không thích thì cô có thể giải thích cho trẻ hiểu. Ở biện pháp này khi dạy trẻ ở các thể loại thơ, truyện, thì cô giáo cần hỏi nhiều môn tính tư duy đê khuyến khích trẻ suy nghĩ tìm cách trả lời. 3. Hiệu quả SKKN Qua quá trình giảng dạy và áp dụng các biện pháp trên tôi thấy kết quả đạt được thể hiện rõ nét trong hoạt động của trẻ. Đó là sự hứng thú trong giờ làm quen văn học cháu rất say sưa chú ý lắng nghe vì chính cháu đã thuộc những bài thơ câu chuyện được thể hiện bằng giọng đọc, giọng kể diễn cảm của mình, tôi đã nhận thẩy trẻ mạnh dạn, hồn nhiên, biết nói đủ câu, biết chào khách, người lớn, biết giúp đỡ cô giáo làm những việc nhẹ nhàng, thể hiện qua bảng khảo sát như sau: Kỹ năng phát âm Kỹ năng nói Kỹ năng kể chuyện Đúng Chưa đúng Mạch lạc Chưa mạch Kể được Chưa kể lạc được 21 -22 trẻ 2-3 trẻ 20-21trẻ 3-4 trẻ 20 – 21 trẻ 3-4 trẻ Bảng 2: Bảng khảo sát cuối năm – Tháng 5 So với bảng khảo sát đầu năm, cho ta thấy rằng kỹ năng phát âm, kỹ năng nói , kỹ năng kể chuyện của trẻ dã tiến bộ rõ rệt,đa số trẻ phát âm chuẩn, chính xác, nói rõ, nói mạch lạc, nói đủ câu và trả lời được câu hỏi theo yêu cầu . Nhìn chung khi áp dụng các biện pháp trên thì đa số cháu các lớp tôi đã tham gia học bộ môn này rất hứng thú, tích cực, sôi nổi và kết quả đạt được ở môn làm quen văn học đạt 95% III. KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 1.Kết luận : 6
6. Thông qua việc áp dụng ‘‘Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo bé học tốt môn văn học ” tôi thấy các cháu lớp tôi đã tiến bộ nên rất nhiều, mạnh dạn tự tin và hứng thú tham gia vào các hoạt động trên lớp nói chung và hoạt động làm quen văn học nói riêng. 2.Bài học kinh nghiệm : Qua việc học hỏi đồng nghiệp, tìm tòi sách vở, dự giờ ở trường bạn, bản thân tôi đã tìm cho mình một sô biện pháp để giúp trẻ học tốt môn văn học và từ những biện pháp đó và sự tìm tòi, học hỏi tôi đã rút ra cho mình một số kinh nghiệm sau: -Là giáo viên mầm non thì rất vất vả điều đầu tiên ở bản thân phải thật sự yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình trong công tác giảng dạy. Thực hiện theo đúng chương trình chăm sóc trẻ ở độ tuổi ( 3-4 tuổi) soạn giảng nghiên cứu có sự sáng tạo theo hình thức đổi mới. Lấy trẻ làm trung tâm. -Lời nói, cử chỉ của cô phải chuẩn xác, lượng kiến thức đưa ra phù hợp vừa sức trẻ. Sưu tầm và sáng tạo các câu đố, trò chơi, thăm quan hội thi đặc biệt là áp dụng đưa công nghệ thông vào tiết dạy một cách phù hợp, linh hoạt ngộ nghỉnh để gây tình huống bất ngời. Trong giờ học tôi luôn quan sát từng trẻ, uốn nắn sửa sai từng câu, từng lời và động viên khuyến khích trẻ tham gia để trẻ mạnh dạn, tổ chức đóng kịch theo nội dung tác phẩm để trẻ hóa thân vào các nhân vật để trẻ nắm bắt được nội dung và thuộc truyện, thuộc thơ. Bên cạnh đó việc kết hợp với phụ huynh là rất quan trong và cần thiết. Như vậy với kết quả trên chưa phải là kết quả cao nhưng đó là sự động viên cho tôi tiếp tục phấn đấu hơn nữa trong công việc chăm sóc giáo dục trẻ sau này đối với bản thân tôi. 3. Kiến nghị : Dựa trên những thuận lợi trong việc tổ chức cho trẻ hoạt động cũng như qua đề tài sáng kiến, tôi có một số kiến nghị sau : Ban giám hiệu tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất và đồ dùng dạy học hơn nữa để giúp trẻ học tốt môn làm quen văn học nói riêng và các bộ môn khác nói chung. Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi trong việc giúp trẻ lứa tuổi mẫu giáo bé 3-4 tuổi học tốt môn làm quen văn học. Rất mong được sự ủng hộ, góp ý của Ban thi đua xét duyệt nhà trường, phòng Giáo dục và Đào tạo Quận Long Biên, sở GD&ĐT Hà Nội và các bạn đồng nghiệp để tôi có thêm nhiều kinh nghiệm hơn nữa trong lĩnh vực hoạt động làm quen văn học đối với trẻ 3 -4 tuổi.. Tôi xin trân trọng cảm ơn! 7
7. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Chương trình giáo dục mầm non ( Bộ giáo dục) 2. Giáo trình Phát triển tính tích cực vận động cho trẻ mầm non ( T/g Đặng Hồng Phương) 3. Hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non – MGL 5-6 tuổi ( TS Trần T Ngọc Trâm, TS Lê Thu Hương,PGS.TS Lê Thị Ánh Tuyết). 8