Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong Trường Mầm non

1. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non kinh tế nên giao hẳn việc chăm sóc giáo dục con cái cho người giúp việc. Có nhiều cháu mới đi học chưa biết chào hỏi, thưa gửi lễ phép, còn trả lời trống không với người lớn tuổi, bạn bè và cô giáo. Trước thực trạng đó là một giáo viên, tôi không thể không suy nghĩ và nhận thấy rằng giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo hiện nay là việc làm cần thiết có vai trò to lớn trong quá trình phát triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo. Chính vì thế, tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non ” để nghiên cứu. II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lí luận: Trong Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ VII, Đại hội Đảng lần thứ VIII và Nghị quyết Trung ương II, Đảng đã khẳng định: “Phát triển sự nghiệp giáo dục là sự nghiệp của toàn xã hội, của Nhà nước, của cộng đồng, của từng gia đình và của mọi công dân, kết hợp tốt giáo dục trường học và giáo dục gia đình, giáo dục xã hội, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, người lớn làm gương cho trẻ em noi theo”. Từ lâu, giáo dục lễ giáo cho trẻ đã cuốn hút sự quan tâm của các nhà giáo dục và các bậc phụ huynh, sự quan tâm trên không chỉ ngẫu nhiên, bởi để các nhà tâm lí học, giáo dục học đã quan tâm đến nhận thức lễ giáo của trẻ vì đây là khâu giao tiếp chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của trẻ, là nền văn hóa lâu đời và đặc biệt đối với trẻ. Giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo là sự hình thành, phát triển nhân cách cho trẻ, sự nhận thức qua cách giao tiếp và thông qua các bài thơ, câu chuyện, nhằm giáo dục đạo đức lối sống cho trẻ. Vì vậy, giao tiếp chiếm một vị trí quan trong trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của trẻ là nền văn hóa lâu đời và đặc biệt đối với trẻ. Giáo dục lễ giáo ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ. Nếu được giáo dục tốt, khi giao tiếp trẻ sẽ nói năng nhẹ nhàng, mạch lạc, có văn hóa trong các câu nói, cử chỉ, hành động của trẻ đối với mọi người. Các tác phẩm văn học, các hình ảnh có nội dung giáo dục lễ giáo và quá trình giao tiếp của trẻ với bạn bè với cô giáo là những phương tiện giáo dục lễ giáo tốt nhất cho trẻ. Điều đó nhằm hình thành ở trẻ những tình cảm yêu thương, gần gũi với mọi người xung quanh, kính trọng lễ phép người lớn tuổi. Ngày nay, khi đất nước đang trên đà phát triển tới hội nhập kinh tế, văn hóa, tham gia các diễn đàn Quốc tế mở ra cho nước nhà nói chung và giáo dục nói riêng những cơ hội cũng như nhiều thách thức mới. Sự giao lưu hội nhập các nền văn hóa 3/21
2. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non thế giới. Việc giữ gìn và phát huy nền văn hóa dân tộc càng được đề cao, việc chúng ta hội nhập chứ không thể hòa tan, biết học hỏi, tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại để làm giàu thêm nét bản sắc văn hóa riêng của dân tộc mình. Trước những cơ hội và thách thức đó đất nước đang cần có những con người mới, xã hội chủ nghĩa với những đức tính thông minh, năng động, sáng tạo, dám làm, dám chịu trách nhiệm, sống có nghĩa tình. Giáo dục lễ giáo cho trẻ là một phần quan trọng trong nội dung giáo dục trẻ, đó là khâu đầu tiên hình thành nhân cách cho trẻ đặc biệt là ở lứa tuổi mầm non. Vì vậy, trong mục tiêu đào tạo ghi rõ “Hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa: khỏe mạnh, nhanh nhẹnh, phát triển hài hòa, cân đối, giàu lòng yêu thương biết quan tâm, nhường nhịn giúp đỡ mọi người, biết yêu thích và giữ gìn cái đẹp, thông minh, ham hiểu biết, thích khám phá và tìm tòi một số kĩ năng cơ bản như: nhẹ nhàng, khéo léo, biết xin lỗi và nhận lỗi”. Muốn hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ ở tuổi mầm non, việc giáo dục lễ giáo cho trẻ đóng vai trò hết sức quan trọng, cần thiết và có ý nghĩa. Chính vì nhận ra được tầm quan trọng đó, Ban giám hiệu trường chúng tôi đã bổ sung thêm kiến thức, kỹ năng cho chúng tôi, những cô giáo mầm non hàng ngày trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ giúp chúng tôi cũng nhận thấy rằng việc giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi hiện nay đang là vấn đề bức xúc, là việc làm cần thiết có vai trò to lớn trong việc giáo dục trẻ, không riêng bậc học mầm non mà còn nhiều bậc học khác. Đây là vấn đề lớ của toàn xã hội, việc giáo dục lễ giáo nhằm tăng cường hiểu biết, mối quan hệ giao tiếp với cộng đồng nhằm đưa trẻ vào môi trường sư phạm thật lành mạnh và trong sáng Trăn trở với mục tiêu chung của giáo dục là người giáo viên mầm non tôi nguyện góp sức một phần nhỏ bé của mình vào việc giáo dục lễ giáo cho trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo nhằm góp phần hình thành nhân cách ban đầu cho trẻ. 2. Thực trạng của vấn đề: Trong quá trình thực hiện, tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau: 2.1: Thuận lợi - Trường mầm non của chúng tôi là một ngôi trường mới xây dựng với điều kiện cơ sở vật chất vô cùng hiện đại và khang trang, có đầy đủ các đồ dùng dạy học phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên, bên cạnh đó, trường mới đẹp, phòng học thoáng mát, lớp học sạch đẹp mang tính sư phạm nên trẻ rất thích đi học và thuận lợi cho việc tiếp thu kiến thức của trẻ. 4/21
3. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non - Mặt khác, BGH nhà trường cũng luôn quan tâm đến việc giáo dục lễ giáo cho trẻ nhằm mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách trẻ nên đã chỉ đạo tổ chuyên môn thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, đưa ra nội dung cũng như biện pháp đổi mới tích cực trong giáo dục lễ giáo cho trẻ. BGH nhà trường cũng chỉ đạo trang trí khung cảnh sư phạm với nhiều tranh ảnh, ba nô, bài thơ treo tường... với nội dung giáo dục lễ giáo cho trẻ để trẻ có thể học mọi lúc, mọi nơi, thông qua giáo viên và cả cha mẹ, người thân của trẻ. - Đa số giáo viên đều thấy được vai trò của giáo dục lễ giáo cho trẻ, đây chính là con đường nhanh nhất và ngắn nhất giáo dục nhân cách cho trẻ. Do đó giáo viên luôn tự mình học hỏi, tìm tòi qua đồng nghiệp, sách bào, các phương tiện thông tin đại chúng để có thêm kiến thức giáo dục lễ giáo cho trẻ thông qua các hành vi trong cuộc sống hay trong những câu chuyện, bài hát, bài thơ - Đặc biệt là sự ủng hộ quan tâm của đại đa số phụ huynh trong công tác chăm sóc giáo dục lễ giáo cho trẻ đã tạo động lực rất lớn về tinh thần cho giáo viên tiếp tục cố gắng. Đa số phụ huynh lớp rất nhiệt tình, luôn giúp đỡ và phối kết hợp với cô giáo trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ. 2.2: Khó khăn - Đa số các gia đình bây giờ ít con lại có điều kiện nên nuông chiều con quá mức, con thích gì được nấy, chưa chú trọng việc giáo dục lễ giáo cho con. Trẻ cũng bướng bỉnh, khó bảo hơn. - Bên cạnh những phụ huynh nhiệt tình trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ thì cũng không ít những phụ huynh nhận thức còn hạn chế, chưa hiểu tầm quan trọng của giáo dục lễ giáo cho con em ở lứa tuổi mầm non. Có một số phụ huynh cho rằng trẻ 3-4 tuổi đi học chỉ để đi chơi. - Nhận thức của trẻ chưa đồng đều nên việc truyền thụ kiến thức đến trẻ còn gặp rất nhiều khó khăn. Trẻ còn chưa mạnh dạn và tự tin tham gia các hoạt động của lớp. Sau một thời gian quan sát khi trẻ đến lớp, tôi nhận thấy trẻ có nhiều thói quen chưa tốt: Hay nói tự do, nói leo, trả lời có những câu cụt, câu què, đi lại, ra vào lớp tự nhiên. Nội dung khảo sát Trẻ biết chào hỏi Trẻ biết cảm ơn, xin lễ phép lỗi Đầu năm Số trẻ 29/40 27/40 học Tỷ lệ (%) 72,5 67,5 5/21
4. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non Đứng trước tình hình như vậy, tôi rất lo lắng phải dạy trẻ như thế nào và bằng những biện pháp gì để tất cả trẻ lớp tôi có những thói quen và hành vi đạo đức và phù hợp với chuẩn mực xã hội. Đầu tiên cô giáo cần giáo dục trẻ những hành vi văn hoá trong cuộc sống hằng ngày có thái độ đúng với cô giáo và người lớn, bạn bè, có tình yêu đối với mọi sự vật, hiện tượng xung quanh. Giáo dục lễ giáo nhằm hình thành cho trẻ cơ sở ban đầu về nhân cách của con người mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Vì thế mỗi cô giáo chúng ta có trách nhiệm góp phần đào tạo thế hệ trẻ những con người phát triển toàn diện về nhân cách - trí tuệ. 3. Các biện pháp thực hiện: Trong năm học này tôi quyết tâm thực hiện nhiệm vụ năm học của ngành phát động và luôn lấy mục tiêu giáo dục lễ giáo cho trẻ là nhiệm vụ hàng đầu trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. Từ đó tôi đã góp công sức nhỏ bé của mình vào quá trình hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ. 3.1. Biện pháp 1: Giáo dục lễ giáo thông qua hoạt động học: Với trẻ mầm non nói chung thời gian học ở trường mầm non chiếm rất nhiều thời gian trong ngày. Ở đó trẻ sẽ học hỏi lẫn nhau học cả cái tốt và cái chưa tốt. Vì thế tôi thấy giáo dục lễ giáo cho trẻ là rất cần thiết và phù hợp tại trường mầm non. Quá trình giáo dục lễ giáo cho trẻ được thực hiện chủ yếu thông qua tiết học. VD: Qua giờ KPXH "Trò chuyện về các thành viên trong gia đình bé" Cô cho trẻ kể về các thành viên trong gia đình mình: - Gia đình con có những ai? Bố (mẹ) con làm nghề gì? - Trong gia đình con yêu quý ai nhất? Vì sao? - Mọi người trong gia đình phải như thế nào với nhau? ->GD trẻ biết yêu quý và chào hỏi lễ phép mọi người trong gia đình 6/21
5. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non Ảnh: Cô và trẻ đang trò chuyện trong giờ Khám phá xã hội Hoặc như trong giờ làm quen văn học, âm nhạc, thế giới thơ ca có vô số các bài thơ, câu chuyện, bài hát nhằm giáo dục lễ giáo cho trẻ: VD: Xưng hô Cô giáo gọi bằng cô Khách thăm thưa chú bác Cùng tuổi gọi bằng bạn Không xưng hô tao, mày Ai nghe cũng mến ngay. Thưa gửi Là bé ngoan Nói phải thưa Gọi phải dạ Bảo thì vâng Với khách lạ Với người thân Đều như vậy. 7/21
6. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non Sau một thời gian thực hiện những thói quen về lễ giáo, chất lượng trẻ lớp tôi tăng lên rõ rệt, trẻ biết chào hỏi cô và khách đến lớp, biết nói lời cảm ơn, xin lỗi, trẻ đã biết muốn phát biểu phải giơ tay, muốn đi vệ sinh phải xin phép, trong giao tiếp với bạn cùng lớp trẻ biết nói nhẹ nhàng, khi chơi đồ chơi không được tranh giành đồ chơi của nhau 3.2. Biện pháp 2: Giáo dục lễ giáo ở mọi lúc mọi nơi: Đối với trẻ ở lứa tuổi này, hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo, trẻ học mà chơi, chơi mà học. Trong giờ vui chơi trẻ được thực hành trải nghiệm nhiều vai chơi khác nhau trong cuộc sống người lớn. Tôi tiến hành lồng ghép lễ giáo vào hoạt động vui chơi; qua đó, trẻ được đối thoại những câu chào hỏi lễ phép, câu cảm ơn, xin lỗi, trao nhận bằng hai tay, tôi luôn theo dõi quan sát trẻ trong các vai chơi để kịp thời uốn nắn sửa sai cho trẻ. Cùng với mục tiêu xã hội hóa giáo dục thì phụ huynh có vai trò vô cùng quan trọng trong việc giáo dục trẻ. Trong buổi họp mặt đầu năm tôi đã mạnh dạn trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của giáo dục lễ giáo đối với trẻ mẫu giáo để phụ huynh nhận thức được ý nghĩa của vấn đề để cùng nhà trường giáo dục trẻ. Tôi thường trao đổi trực tiếp với phụ huynh vào giờ đón trả trẻ, hoặc trao đổi theo từng học kỳ vào sổ bé chăm ngoan để phụ huynh nắm bắt kịp thời cùng kết hợp để có biện pháp giáo dục trẻ tốt nhất. VD: Giờ đón trả trẻ tôi rất ân cần và chuẩn mực trong xưng hô. Lúc đầu trẻ mới đi học tôi phải thường xuyên nhắc nhở các cháu khi tới lớp phải biết khoanh tay chào cô, chào bố mẹ và các bạn... khi bố mẹ đón về nhà thì trẻ cũng biết khoanh tay chào ông bà và mọi người xung quanh. Ngày nào tôi cũng nhắc trẻ như vậy và tôi đã hình thành cho trẻ được thói quen biết chào hỏi và lễ phép đối với mọi người. Không chỉ khi tới lớp và ra về trẻ biết chào hỏi mọi người, mà mỗi khi có BGH tới thăm lớp hay các cô đến chơi với lớp mình, trẻ cũng biết khoanh tay chào các cô. Giờ trả trẻ tôi đã trao đổi với phụ huynh những gì cần thiết để phụ huynh nắm được tình hình của con mình. Từ đó gia đình và cô giáo cùng có biện pháp giáo dục thích hợp với trẻ. Ngoài kết hợp với phụ huynh tôi còn giáo dục lễ giáo thông qua các hoạt động: Trong giờ hoạt động ngoài trời, giờ chơi tự do hay giờ hoạt động lao động. Cô giáo hỏi trẻ: - Nếu con làm bạn đau, ngã thì con nói như thế nào? - Khi cô đưa đồ dùng cho các con thì con phải cầm như thế nào? Trong giờ chơi, các con phải biết đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, không tranh 8/21
7. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non giành đồ chơi của nhau và khi chơi xong các con biết cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định. Ngoài giáo dục lễ giáo qua giờ học, giờ chơi, tôi còn giáo dục các cháu thông qua các hoạt động tổ chức lễ hội như ngày 20/11, 8/3, 30/4... Trẻ được biết ý nghĩa của những ngày lễ lớn: ngày 20/11 là ngày Nhà giáo Việt Nam, ngày 8/3 là ngày Quốc tế phụ nữ, ngày 30/4 là ngày giải phóng Miền Nam... Vào những ngày lễ, tôi đã cùng các cô trong trường tổ chức các tiết mục văn nghệ để chào mừng, đồng thời ôn lại truyền thống để giáo dục trẻ lòng tự hào dân tộc. Thông qua đó, khuyến khích trẻ học tập và phấn đấu để trở thành con người có ích cho xã hội. Ảnh: Các cháu trang trí bưu thiếp để tặng cho bà, mẹ VD: Trong giờ hoạt động góc: Qua trò chơi phân vai ở góc bác sỹ Cô cùng trẻ trò chuyện để trẻ nhận vai và thể hiện được vai chơi của mình: - Khi có bệnh nhân đến khám thì thái độ của bác sĩ như thế nào? - Khi phát thuốc, cô y tá phải dặn dò bệnh nhân như thế nào? - Sau khi khám và nhận thuốc xong thì bệnh nhân có thái độ như thế nào đối 9/21
8. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non với bác sĩ? Ảnh: Cô đang giáo dục lễ giáo cho trẻ ở góc bác sỹ Sau nhiều lần trẻ đóng vai ở góc bác sỹ, trẻ đã biết một số hành vi ứng xử như: Trẻ biết nói và trả lời đầy đủ câu, biết xưng hô chuẩn mực đối với cô và bạn. Trẻ đóng vai bác sỹ trẻ đã biết thăm hỏi bệnh nhân ân cần chào đón bệnh nhân, hỏi bệnh nhân là cháu bị làm sao? bệnh nhân trả lời: cháu bị ho ạ. Khi khám xong bác sỹ kê đơn thuốc, cô y tá phát thuốc cho bệnh nhân và dặn dò cẩn thận thì bệnh nhân cầm thuốc bằng 2 tay và nói lời cảm ơn đối với bác sỹ và cô y tá. VD: Trong trò chơi ở góc bán hàng: - Khi có người mua hàng, bác bán hàng có thái độ, nói với người bán hàng như thế nào? - Người mua hàng phải như thế nào? Khi chơi ở góc bán hàng trẻ đã biết xưng hô đúng mực trẻ đóng vai người bán hàng thì phải biết mời chào khách: Tôi chào bác! Bác mua gì đấy? Bác có mua gì nữa không?... khi khách trả tiền phải biết cảm ơn, người mua hàng thì phải biết cầm tiền bằng 2 tay đưa cho người bán hàng. Qua hoạt động này cháu mạnh dạn và thành thạo dần trong giao tiếp, ứng xử, 10/21
9. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non biết chào hỏi mọi người xung quanh mình. So với đầu năm lớp tôi đã giảm hẳn tình trạng trẻ nói trống không. Trẻ đã biết nói đầy đủ câu, biết cảm ơn, xin lỗi đúng lúc đúng chỗ. Ảnh: Trẻ cầm hộp bánh bằng 2 tay Đặc biệt vui chơi là hoạt động có ảnh hưởng quyết định đến sự hình thành và phát triển nhân cách trẻ. Một ngày ở lớp, trẻ ở bên nhau và nảy nở mối quan hệ với mọi người xung quanh. Trẻ thể hiện được những hành vi ứng xử về giao tiếpvà bộc lộ cá tính của mình. Qua đó giáo viên có thể phát hiện những mặt mạnh, mặt yếu của trẻ để kịp thời giáo dục trẻ hoặc phát huy những tính cách tốt ở trẻ. Vì vậy, việc giáo dục lễ giáo cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi là rất cần thiết. 3.3. Biện pháp 3: Xây dựng môi trường lớp học giáo dục lễ giáo cho trẻ: Cùng với toàn ngành thực hiện chủ đề năm học: xây dựng môi trường lớp học sáng- xanh- sạch- đẹp. Tôi luôn chú ý tạo môi trường lớp học phù hợp lứa tuổi trẻ, phù hợp với từng chủ đề, sự kiện, không gian lớp sạch sẽ, trồng nhiều cây xanh, đồ dùng đồ chơi được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp. 11/21
10. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non Ảnh: Các góc chơi của lớp được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp Tôi đã trồng rất nhiều cây xanh ở góc nhiên thiên, ở đó trẻ được tự tay mình chăm sóc cây xanh như: tưới nước, nhổ cỏ, lau lá cho cây... Tôi đã nhắc nhở các 12/21
11. Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non cháu rằng muốn có môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp thì chúng ta phải góp phần chăm sóc, bảo vệ cây ở lớp, ở nhà cũng như ở nơi công cộng. Ảnh: Các cháu đang chăm sóc cây ở góc thiên nhiên 13/21