Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4 - 5 tuổi thông qua các hoạt động

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4 - 5 tuổi thông qua các hoạt động

1. - Một số phụ huynh thì chiều chuộng con cái, con thích gì đều được nấy, không muốn cho con mình làm việc gì khiến trẻ không có kỹ năng tự phục vụ như: tự xúc cơm ăn, đánh răng, rửa mặt.... III. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN Dựa vào đặc điểm khó khăn để khắc phục, những thuận lợi để phát huy cũng như trên cơ sở khoa học cùng với lòng yêu nghề mến trẻ và bằng tâm huyết của mình với quyết tâm giáo dục trẻ thành những chủ nhân tương lai của đất nước có tài, có đức để xứng đáng với lời dạy của Bác: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó". Chính vì vậy trong năm học vừa qua tôi đã mạnh dạn đưa và thực hiện đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4 - 5 tuổi thông qua các hoạt động” đạt hiệu quả: Biện pháp 1: Khảo sát kỹ năng sống của trẻ Để nắm được tình hình, khả năng của trẻ, từ đó lên kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, tôi đã tiến hành xây dựng các tiêu chí đánh giá kỹ năng sống phù hợp với trẻ 4 – 5 tuổi: Kỹ năng sống Tiêu chí đánh giá Trẻ biết mình là ai, cả về trong cá nhân và trong Sự tự tin mối quan hệ với người khác. Trẻ biết phân công công việc trong quá trình chơi với nhau, biết trao đổi ý kiến của mình với các bạn, Kỹ năng hợp tác biết tìm cách để giải quyết mâu thuẫn, biết cảm thông và giúp đỡ bạn trong quá trình làm việc. Trẻ biết diễn đạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu, biết sử dụng từ ngữ phù hợp với hoàn cảnh Kỹ năng giao tiếp giao tiếp, chăm chú lắng nghe người khác nói và chờ đến lượt trong giao tiếp, trò chuyện. Trẻ có những hành động ứng phó đúng với các tihf Kỹ năng xử lý tình huống huống xảy ra trong cuộc sống. Trẻ hứng thú học hỏi, khám phá, tìm tòi cái mới, Sự tò mò và khả năng sáng tạo hay đặt câu hỏi "Vì sao?" Kỹ năng giữ an toàn cá nhân Trẻ biết kêu cứu khi gặp nguy hiểm, biết đề nghik sự giúp đỡ của người khác khi cần thiết, biết tránh 3
2. xa những đồ vật và những nơi nguy hiểm. Tự lập là tự do làm mọi việc theo khả năng của riêng mình. Sự tự lập sẽ giúp trẻ là những thành Kỹ năng sống tự lập viên năng động, có khả năng tự bắt đầu các hoạt động học tập và sinh hoạt hàng ngày Dựa vào các tiêu chí đánh giá trên, tôi đã khảo sát trẻ đầu năm và thu được kết quả như sau: Kết quả khảo sát trẻ đầu năm TỔNG SỐ (45 trẻ) STT NỘI DUNG Đạt % Chưa đạt % 1 Sự tự tin 44 = 97% 1 = 2% 2 Kỹ năng hợp tác 45 = 100% 3 Kỹ năng giao tiếp 40 = 88% 5 = 11% 4 Kỹ năng xử lý tình huống 42 = 93% 3 = 6% 5 Sự tò mò và khả năng sáng tạo 40 = 88% 5 = 1% 6 Kỹ năng giữ an toàn cá nhân 45 = 100% 7 Kỹ năng sống tự lập 43 = 95% 2 = 4% Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch cụ thể Khi đã xác định được các kỹ năng sống cần thiết cho trẻ thì phải làm sao để trẻ phát triển được các kỹ năng sống đó là điều mà tôi suy nghĩ. Và tôi đặt ra các mục tiêu cũng như kết quả mà tôi muốn trẻ đạt được. Do vậy, thông qua quá trình khảo sát trẻ đầu năm, các tiêu chí mà mình đã đặt ra cũng như dựa vào kế học năm học của nhà trường, tôi đã xây dựng kế hoạch rèn kỹ năng sống cụ thể cho trẻ như sau: Thời gian Nội dung - Rèn kỹ năng cất balô, giày dép đúng nơi quy định - Rèn trẻ nhận đúng kí hiệu trên ca cốc, khăn mặt Tháng 8 + 9 + 10 - Rèn trẻ ngồi học đúng tổ, ngồi ngay ngắn + 11 - Rèn trẻ lau mặt, lau miệng đúng kỹ năng - Rèn trẻ rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ 4
3. sinh - Rèn lễ giáo cho trẻ - Rèn trẻ khi đến lớp biết tự lấy ảnh dán vào góc chơi mà mình chọn và trước khi về cất ảnh vào đúng nơi quy định - Rèn lễ giáo cho trẻ - Dạy trẻ biết gấp quần áo đúng cách, biết mặc quần áo sạch sẽ, phù hợp trước khi đến lớp - Rèn trẻ biết tự phục vụ như: Lấy, cất đồ dùng trước và sau khi học, lấy vở, cất vở vào túi hồ sơ của mình....Kê bàn ghế, lau Tháng 12 + 1 + 2 bàn sau khi ăn. - Rèn các bạn nữ biết tự soi gương chải tóc gọn gàng - Giáo dục trẻ khi chơi góc phải biết giữ trật tự, không làm ồn ào. Biết đoàn kết, cùng nhau chơi. - Giáo dục trẻ biết yêu lao động, chăm sóc góc thiên nhiên (nhổ cỏ, tưới nước, nhặt lá cây rụng......) qua các hoạt động lao động, lao động tập thể Tháng 3 + 4 + 5 - Dạy trẻ biết tiết kiệm nước, xà phòng (khi rửa tay), tiết kiệm màu, giấy màu.....khi hoạt động tạo hình. - Giáo dục trẻ biết giúp đỡ người khác khi cần sự giúp đỡ Biện pháp 3: Tạo cơ hội cho trẻ trải nghiệm có tính giáo dục và sự tương tác cao Phương pháp giáo dục trẻ mầm non phải tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh dưới nhiều hình thức đa dạng, đáp ứng nhu cầu của trẻ theo phương châm "chơi mà học, học bằng chơi". Chú trọng đổi mới tổ chức môi trường giáo dục nhằm kích thích tạo cơ hội cho trẻ tích cực khám phá, thử nghiệm và sáng tạo ở các khu vực hoạt động một cách vui vẻ. Trong năm học này, tôi tổ chức cho trẻ đi thăm quan một số khu vực trong trường và ở gần trường phù hợp với thời điểm và chủ đề đang học. Biện pháp 4: Phát triển kỹ năng sống cho trẻ thông qua việc tổ chức các hoạt động tập thể, lao động trong nhà trường 4.1/ Tổ chức cho trẻ hoạt động tập thể: tham gia giao lưu văn nghệ, chơi các trò chơi giữa các nhóm lớp trong khu Hoạt động tập thể là cùng nhau làm, cùng nhau chơi, mang tính chất tập thể, đoàn kết, giúp đỡ nhau. Thông qua hoạt động tập thể giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp, tạo cho trẻ cơ hội được quan tâm, giúp đỡ các bạn cùng lớp, cùng khối, các em lớp bé từ đó góp phần hình thành kỹ năng sống biết cảm thông, chia sẻ với mọi người xung quanh. Chính vì vậy chúng tôi đã thống nhất 5
4. giữa các lớp trong khu cứ vào các ngày thứ năm hàng tuần, tổ chức cho trẻ tham gia vào hoạt động tập thể để trẻ có cơ hội được giao lưu văn nghệ, được chơi các trò chơi với nhau. 4.2/ Tổ chức cho trẻ được tham gia hoạt động lao động “Lao động là vinh quang” Lao động sẽ giúp trẻ hình thành tính cần cù, chịu khó, biết yêu thiên nhiên, yêu mọi cảnh vật xung quanh mình. Chính vì vậy mà tôi muốn giáo dục cho trẻ lòng “yêu lao động” ngay ở lứa tuổi mẫu giáo thông qua các hoạt động như: Nhặt lá cây rụng xung quanh sân trường, nhổ cỏ, tưới cây ở góc thiên nhiên, khi nhìn thấy rác biết nhặt rác bỏ vào thùng .... Nhưng để làm thế nào thì mới trở thành những kỹ năng ở trẻ? Có thể hiểu ở đây hai vấn đề: hành động và kỹ năng: Khi tôi dạy trẻ rằng: con hãy nhặt rác trên sân trường và trong lớp, trẻ thực hiện yêu cầu của cô, đó là hành động. Hầu hết các trẻ lứa tuổi mầm non đều biết các hành động đơn giản: nhặt rác, chào hỏi người lớn, xin lỗi và cám ơn... Nhưng để những hành động đó trở thành kỹ năng thì lại cần một quá trình. Hành động của trẻ trở thành kỹ năng khi trẻ thấy một cộng rác, trẻ nhặt bỏ vào thùng mà không cần ai nhắc nhở, vì khi đó trẻ làm vì ý thức: thấy có rác là phải bỏ vào thùng, chứ không làm là vì người khác sai bảo. Biện pháp 5: Sử dụng các tình huống có vấn đề Một trong những kỹ năng cần hình thành cho trẻ, đó là giúp các bé có khả năng xử lý tình huống có vấn đề. Con đường cho trẻ đi tham quan là một “con đường màu mỡ” về các tình huống thực tế xảy ra trong cuộc sống cần con người giải quyết. Đó là nơi trẻ được cọ xát với rất nhiều tình huống thực tế giúp trẻ bồi dưỡng kỹ năng xử lý tình huống rất hiệu quả. Ngoài ra, tôi còn thiết kế một số tình huống để tập cho trẻ tự giải quyết vấn đề. Những tình huống này được sử dụng xuyên suốt trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ. Biện pháp 6: Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động trong ngày 6.1/ Giáo dục trẻ trong giờ hoạt động chung Giáo dục trẻ khi ngồi học không nói chuyện riêng, chú ý lắng nghe cô giáo giảng bài, hăng hái giơ tay phát biểu. Khi trẻ trả lời bài hoặc nói với người lớn phải nói cả câu. Dạy trẻ biết kính trọng, lễ phép với cô giáo, các cô chú nhân viên trong trường và những người lớn hơn mình. Biết yêu thương giúp đỡ bạn bè, quan tâm và sẵn lòng giúp đỡ những bạn yếu hơn mình. Biết nói “ạ” và cảm 6
5. ơn, biết xin lỗi khi mình mắc lỗi. Đó là những bài học cần được thường xuyên trau dồi, bởi chúng đóng vai trò cực kì quan trọng trong cuộc sống sau này của trẻ. 6.2/ Giáo dục trẻ trong giờ ăn Dạy trẻ học tập từ tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, Người luôn xem “gạo” chính là “ hạt ngọc” của trời ban. Do đó trong các giờ ăn của trẻ, tôi luôn giáo dục trẻ ăn hết suất, biết quý trọng hạt gạo, không lãng phí dù chỉ 1 hạt cơm, không làm rơi vãi cơm xuống đất hoặc trên bàn thông qua việc hình thành cho trẻ thói quen ăn uống có văn hóa như: - Rửa tay bằng xà phòng, lau mặt trước khi ăn. - Ăn uống gọn gàng, không rơi vãi, - Không nói chuyện trong khi ăn, ăn hết suất - Biết mời cô và các bạn trước khi ăn. - Ngồi ngay ngắn, không làm ảnh hưởng đến người xung quanh. - Khi ăn xong biết lau miệng, lau tay, xúc miệng nước muối - Lau dọn bàn ăn giúp cô IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC * Về phía trẻ: Hầu hết trẻ có kỹ năng tự nhận thức, trẻ có ý thức chơi theo nhóm và biết được sở thích của bạn trong cùng nhóm chơi. Các kỹ năng xã hội, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác, đoàn kết trong mọi hoạt động được phát triển ở trẻ rất rõ rệt. 100% trẻ có kĩ năng nề nếp, thói quen, lao động tự phục vụ như: Giờ ăn: Trẻ kê bàn ăn, lấy ghế, tự lấy khay, khăn ăn, thìa mang về bàn ăn. Ăn xong trẻ biết tự cất ghế, lau dọn bàn ăn, cất bàn giúp cô. Giờ ngủ trẻ biết giúp cô trải chiếu ... Kết quả cụ thể được thể hiện qua bảng khảo sát sau: Kết quả cụ thể trước và sau khi thực hiện sáng kiến ĐẦU NĂM CUỐI NĂM STT NỘI DUNG (45 trẻ) (45 trẻ) Đạt % CĐ % Đạt % CĐ % 1 Sự tự tin 44 = 97% 1 = 2% 44 = 97% 1 = 2% 2 Kỹ năng hợp tác 45 = 100% 45 = 100% 3 Kỹ năng giao tiếp 40 = 88% 5 = 11% 44 = 97% 1 = 2% 4 Kỹ năng xử lý tình huống 42 = 93% 3 = 69% 42 = 93% 3 = 69% 7
6. 5 Sự tò mò và khả năng sáng tạo 40 = 88% 5 = 1% 43 = 95% 2 = 4% 6 Kỹ năng giữ an toàn cá nhân 45 = 100% 45 = 100% 7 Kỹ năng sống tự lập 43 = 95% 2 = 4% 43 = 95% 1 = 2% *Về phía phụ huynh: Các bậc phụ huynh quan tâm hơn trong việc rèn luyện con các kỹ năng sống cơ bản, thường xuyên phối hợp chặt chẽ với cô giáo trong việc dạy trẻ các kỹ năng sống.Trao đổi với giáo viên bằng nhiều hình thức thông qua các giờ đón, trả trẻ, các buổi họp phụ huynh, thông qua vở bé chăm ngoan. * Về phía giáo viên: Khi tổ chức các hoạt động cô giáo đã chú ý đến hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm nhiều hơn. Cô đã chú ý quan sát các biểu hiện của trẻ. Mạnh dạn, trao đổi với các bậc phụ huynh cùng giáo dục các kỹ năng sống cơ bản cho trẻ. Cô luôn gần gũi, quan tâm trò chuyện với trẻ để hiểu được tính cách, sở thích của từng trẻ, từ đó có hướng giáo dục trẻ một cách phù hợp nhất. Năng động, sáng tạo trong việc tạo môi trường học tập cho trẻ để trẻ tích cực hoạt động, phát triển óc sáng tạo, tính mạnh dạn, tự tin một cách tốt nhất. V. KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 1.Kết luận : Kỹ năng sống là một yếu tố quan trọng điều khiển ý thức và hành vi của con người. Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non sẽ mang lại cho các cháu rất nhiều lợi ích về mặt sức khỏe, giáo dục và cả văn hóa xã hội, giúp các con sớm có một cơ thể cường tráng, lành mạnh về trí tuệ cũng như thể lực, sớm có ý thức và khả năng thích nghi với cuộc sống, làm chủ bản thân, sống tích cực và hướng đến những điều lành mạnh cho chính mình cũng như cho cộng đồng. Giáo dục những năm tháng đầu đời có ý nghĩa cho cả cuộc đời. Giáo dục mầm non là những viên gạch đầu tiên có ý nghĩa hết sức quan trọng cho những năm tiếp theo và cả cuộc đời của trẻ. 2.Bài học kinh nghiệm : Qua quá trình thực hiện đề tài bản thân tôi đã rút ra được những kinh nghiệm như sau: + Xác định, xây dựng nội dung, kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ lứa tuổi mẫu giáo 4-5 tuổi. + Lồng các kỹ năng sống vào các hoạt động hàng ngày để giáo dục trẻ 8
7. + Tạo môi trường giáo dục các kỹ năng sống cho trẻ. + Tổ chức nhiều hoạt động tạo mọi cơ hội để trẻ được hình thành các kỹ năng sống. + Nêu gương thưởng sao ngoan, bình chọn “ngôi sao của tuần” vào thứ sáu cuối tuần. + Phối hợp với giáo viên và phụ huynh giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 3. Kiến nghị : Qua tìm tòi nghiên cứu và thực hiện đề tài tôi nhận thấy nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở bậc học mầm non là rất phù hợp và cần thiết. Vì vậy đề nghị các cấp lãnh đạo tiếp tục triển khai thực hiện rộng rãi nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở các trường mầm non. Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi trong việc giúp trẻ lứa tuổi mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi thực hiện tốt một số kỹ năng sống thông qua các hoạt động. Vậy kính mong được sự ủng hộ, góp ý của ban giám hiệu và các bạn đồng nghiệp để tôi có thêm nhiều kinh nghiệm hơn nữa trong việc dạy trẻ thực hiện tốt một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi thông qua các hoạt động . Tôi xin chân thành cảm ơn 9