Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp chỉ đạo công tác phụ đạo học sinh gặp khó khăn trong học tập ở trường Tiểu học

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp chỉ đạo công tác phụ đạo học sinh gặp khó khăn trong học tập ở trường Tiểu học

1. 3 III. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu - Thời gian: từ tháng 5/2023 đến tháng 4/2024 - Đối tượng: Học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 - Phạm vi nghiên cứu: Trường Tiểu học Cẩm Lĩnh
2. 4 PHẦN II. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN I. Hiện trạng vấn đề 1. Số liệu khảo sát ban đầu Đợt 1: Tháng 5/2023 thu thập kết quả giáo dục năm học 2022-2023 Số lượng học sinh chưa hoàn thành môn học là 18 em/tổng số 1094 em được đánh giá, cụ thể như sau: Chưa hoàn Chưa hoàn Khối lớp thành môn thành môn Ghi chú Tiếng Việt toán 1 8 8 Chưa thuộc hết bảng chữ cái 2 7 7 Chưa thuộc hết bảng chữ cái 3 0 0 4 3 3 Đọc ngắc ngứ, rất chậm 5 0 0 Tổng 18 18 Đợt 2: Tháng 9/2023 thu thập kết quả khảo sát đầu năm học 2023-2024 Số học sinh gặp khó khăn trong học tập (điểm khảo sát dưới 5)/tổng số học sinh toàn trường 1038 em được đánh giá. HS gặp khó HS gặp Khối lớp khăn môn khó khăn Ghi chú Tiếng Việt môn Toán 1 HS mới chuyển cấp từ Mầm non lên 2 19 19 3 2 9 4 17 15 5 22 13 Tổng 60 56 Đợt 3: Đầu tháng 3/2024 thu thập số lượng học sinh gặp khó khăn trong học tập sau khi các tổ khối họp rà soát, bàn thay đổi phương pháp phụ đạo Lớp Môn T. Việt Môn Toán Ghi chú 1 3 3 Chưa thuộc hết bảng chữ cái 2 6 5 Chưa thuộc hết bảng chữ cái 3 0 2 4 0 0 5 1 0 Đọc ngắc ngứ, nhiều âm vần chưa thuộc Tổng 10 10
3. 5 2. Tìm hiểu nguyên nhân gốc rễ của vấn đề * Về phía học sinh: - Học sinh chưa nhận thức được việc học là quan trọng, còn mải chơi, mải xem ti vi, điện thoại, chưa chăm học, thái độ học tập không đúng. Một bộ phận học sinh có sức khỏe yếu và điều kiện học tập khó khăn. - Một số học sinh bị hổng kiến thức từ lớp dưới nên việc tiếp cận nắm tri thức mới thật sự vất vả đối với các em. Đặc biệt có 02 học sinh lớp 5 chưa đọc thông, viết thạo nói gì đến việc tiếp thu bài mới. - Một số ít học sinh chưa mạnh dạn trong các hoạt động của lớp, không tham gia các hoạt động tập thể, rất ít nói không cùng học cùng chơi với bạn,... * Về phía nhà trường: - Công tác chỉ đạo phụ đạo học sinh gặp khó khăn trong học tập của Ban giám hiệu nhà trường có xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện nhưng chưa quan tâm sâu sát, chưa làm triệt để dẫn đến việc đánh giá, xếp loại học sinh của giáo viên chưa làm chặt chẽ, còn nới lỏng. - Tổ chuyên môn chưa có kế hoạch cụ thể trong việc phụ đạo học sinh gặp khó khăn trong học tập, thiếu sự kiểm tra đôn đốc. Chưa xây dựng được việc sinh hoạt tổ chuyên môn dưới dạng chuyên đề “Nâng cao chất lượng học sinh gặp khó khăn trong học tập”. - Giáo viên chủ nhiệm: Một số giáo viên sử dụng phương pháp giảng dạy, thường áp dụng theo kiểu “một cỡ vừa vặn”, không linh hoạt để phù hợp với nhu cầu học tập đa dạng của học sinh. Điều này dẫn đến một số học sinh gặp khó khăn không thể tiếp cận được với nội dung và phương pháp học tập phù hợp. Không những thế, còn một số ít giáo viên chưa nhận thức được việc phụ đạo học sinh gặp khó khăn là quan trọng nên còn thờ ơ. Từ đó dẫn theo việc tương tác hai chiều giữa nhà trường với phụ huynh có học sinh diện này cũng không thường xuyên, chặt chẽ. * Về phía phụ huynh học sinh: - Một số gia đình phụ huynh chưa theo dõi thường xuyên đến việc học tập của con, còn phó mặc việc giáo dục con cái cho nhà trường. - Một số gia đình do điều kiện kinh tế khó khăn mải đi làm ăn xa không dành thời gian cho con cái, phó mặc cho ông bà ở nhà chăm sóc, nuôi dạy. - Một số gia đình, bố mẹ trình độ thấp nên hạn chế trong việc hỗ trợ con học tập. - Một số gia đình không hòa thuận, ly tán, con cái phải ở với ông bà nên ảnh hưởng đến việc học tập của con. Bằng cách xác định rõ nguyên nhân gốc rễ của vấn đề, tôi đã tập trung
4. 6 vào việc xây dựng các biện pháp chỉ đạo công tác phụ đạo học sinh gặp khó khăn trong học tập tại trường bằng các biện pháp phụ đạo có hiệu quả, phù hợp nhất cho từng đối tượng học sinh. Điều này giúp tăng cơ hội thành công hơn trong việc giải quyết các thách thức học tập. II. Giải pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề: Để nâng cao hiệu quả công tác phụ đạo học sinh gặp khó khăn, một số giải pháp chỉ đạo mới, có tính sáng tạo đã được áp dụng: 1. Bồi dưỡng nhận thức nâng cao tinh thần tự giác tích cực cho đội ngũ giáo viên Xây dựng tinh thần trách nhiệm về đạo đức nghề nghiệp cho giáo viên, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là khâu then chốt để nâng cao chất lượng dạy và học vì thế đây là việc làm thường xuyên và liên tục. Để làm tốt công tác này, Ban giám hiệu nhà trường đánh giá đúng chất lượng đội ngũ giáo viên của mình. Chỉ ra được đội ngũ giáo viên của mình non về mặt nào, có những khả năng nào để từ đó có kế hoạch bồi dưỡng và phân công giáo viên cho phù hợp. Ngay từ đầu năm học, Ban giám hiệu đã triển khai đầy đủ các Công văn chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên và kế hoạch của nhà trường về thực hiện nhiệm vụ năm học. Từ đó giáo viên xác định rõ được phụ đạo học sinh gặp khó khăn trong học tập là nhiệm vụ trọng tâm và là trách nhiệm của bản thân. Xác định công tác phụ đạo học sinh gặp khó khăn trong học tập là cả một quá trình cực kì gian nan, không đơn thuần chỉ là trách nhiệm mà đòi hỏi người giáo viên phải có lòng nhiệt tình, tinh thần tự giác tích cực trong công tác, thể hiện đúng tinh thần thực hiện “Kỉ cương- Tình thương- Trách nhiệm”. Chính vì thế mà từ cán bộ quản lý phải thực sự gương mẫu trong công tác chỉ đạo của mình. Vì vậy Ban giám hiệu - bản thân tôi luôn gương mẫu đi đầu trong công tác phụ đạo học sinh. Trước khi lên làm quản lý tôi cũng đã từng là giáo viên trực tiếp giảng dạy và đặc biệt quan tâm đến việc phụ đạo học sinh gặp khó khăn trong học tập (học sinh yếu), luôn cưu mang học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Việc làm của tôi đã được lan tỏa đến đồng nghiệp. Và thật bất ngờ tôi đã được nhận giấy khen của Công đoàn ngành GD Hà Nội tặng “Nhà giáo Hà Nội đỡ đầu học sinh nghèo, học sinh có hoàn cảnh khó khăn đặc biệt” (2009- 2014); Giấy khen của Ban chấp hành Hội cứu trợ trẻ em tàn tật TP Hà Nội “Đã có thành tích trong hoạt động cứu trợ trẻ em khuyết tật và thực hiện nhiệm vụ của Hội cứu trợ trẻ em tàn tật Hà Nội” năm 2014. Để thấm nhuần tư tưởng và trách nhiệm của giáo viên trong việc nâng cao chất lượng đại trà, chúng tôi tổ chức họp chi bộ, ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn, họp Hội đồng sư phạm đả thông tư tưởng đến từng đồng chí.
5. 7 Trong các buổi sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề tìm phương pháp phụ đạo hiệu quả cho học sinh gặp khó khăn trong học tập, tôi thường trao đổi với đồng nghiệp của mình hãy lấy chữ “Tâm” làm gốc; “Hãy thử đặt học sinh vào vị trí như con mình thì mình sẽ làm được nhiều điều cho chúng” và tôi đã trực tiếp cùng đồng nghiệp thực hiện điều đó. (Hình ảnh họp Ban giám hiệu bàn nội dung xây dựng kế hoạch phụ đạo học sinh) Từ những việc làm trên, nhận thức của giáo viên đã được nâng lên rõ rệt. Nhiều giáo viên đã tích cực, tự giác, tình nguyện làm việc hết mình vì học sinh thân yêu. 2. Xây dựng kế hoạch phụ đạo và triển khai thực hiện * Công tác quản lý chỉ đạo của Ban giám hiệu - Xây dựng kế hoạch và triển khai kế hoạch bồi dưỡng, phụ đạo học sinh tới toàn thể cán bộ, giáo viên trong nhà trường để thực hiện. - Tổ chức họp phụ huynh học sinh gặp khó khăn trong học tập để trao đổi cách hỗ trợ giúp đỡ học sinh học kịp thời. - Lập danh sách theo dõi kết quả học sinh đạt được trong từng thời điểm. - Ghi nhận thành tích của giáo viên, học sinh, khen thưởng động viên khích lệ giáo viên kịp thời. - Tuyên truyền, vận động cán bộ giáo viên hiểu và tích cực tham gia công tác từ thiện dạy thêm giờ miễn phí cho học sinh “thầy cô cưu mang học sinh”.
6. 8 - Hỗ trợ về mặt vất chất và tinh thần cho giáo viên trực tiếp giảng dạy; cung cấp đầy đủ các tài liệu hiện có ở thư viện hoặc phô tô, mua sách tham khảo. - Ban giám hiệu chỉ đạo định hướng giáo viên: Dạy học sinh khó khăn trong học tập và rèn luyện cần theo phương pháp hệ thống, củng cố lại kiến thức, tăng cường việc luyện tập trên bảng, trên lớp. Tập trung cho học sinh được phát biểu, được trình bày, được trao đổi, thảo luận với bạn bè trong lớp. Hình thành và phát huy tối đa tính chủ động tích cực của học sinh trong các giờ học. - Phân loại học sinh ngay từ đầu năm học, tìm hiểu nguyên nhân dẫn tới tình trạng các học sinh này học gặp khó khăn trong học tập. - Giáo viên chủ nhiệm tiến hành phân loại học sinh gặp khó khăn trong học tập và rèn luyện theo phân môn như: học yếu Toán, học yếu Tiếng Việt, học yếu cả Toán và Tiếng Việt - Tổ chức họp phụ huynh học sinh thông báo kết quả học tập của từng em, đặc biệt là những học sinh gặp khó khăn trong học tập để phụ huynh học sinh nắm rõ và bàn cách phối hợp phụ đạo và nâng cao các em ở lớp cũng như ở nhà. - Sắp xếp chỗ ngồi phù hợp với đối tượng học sinh. Xây dựng đôi bạn cùng tiến, phân công bạn học khá, giỏi kèm bạn học gặp khó khăn trong học tập và rèn luyện. - Có kế hoạch phụ đạo học sinh gặp khó khăn trong học tập của HS lớp mình chủ nhiệm. - Có lời nhận xét ưu khuyết điểm rõ ràng, cụ thể. - Động viên, khen thưởng kịp thời đối với những em học gặp khó khăn trong học tập và rèn luyện có tiến bộ và những HS có thành tích vượt trội. - Tổ chức giờ học sinh động, hấp dẫn để các em thích thú học tập tích cực phát biểu. - Dạy học chú trọng đến từng đối tượng học sinh, giao bài tập phải phù hợp vừa sức với trình độ học sinh gặp khó khăn trong học tập. - Đăng kí số lượng HS dự kiến cần cưu mang giúp đỡ. - Phối kết hợp chặt chẽ với PHHS trong việc bồi dưỡng cho HS. * Tổ trưởng tổ chuyên môn - Tổ chức họp bàn biện pháp bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, phụ đạo học sinh còn hạn chế về năng lực phẩm chất của tổ. Chỉ đạo Gv tháo gỡ khó khăn, tìm nguyên nhân và đề xuất giải pháp khắc phục. - Theo dõi chất lượng bồi dưỡng, báo cáo, đề xuất Ban giám hiệu về hỗ trợ giáo viên bồi dưỡng. * Giáo viên bồi dưỡng - Nghiên cứu kế hoạch, tìm hiểu hoàn cảnh kỹ đối tượng, phân nhóm đối
7. 9 tượng, lập danh sách theo dõi và lên kế hoạch bồi dưỡng cho đối tượng. - Hỗ trợ PHHS phương pháp giáo dục, xây dựng thời gian biểu, trao đổi thông tin, động viên, khuyến khích các em học sinh tạo sự cố gắng thực sự trong học tập, rèn luyện ý thức đạo đức, nhằm kịp thời khắc hạn chế từng năng lực phẩm chất ở các em. - Chủ động trong thiết kế bài dạy phù hợp với phân loại đối tượng ở buổi 1 và 2. Chịu trách nhiệm về chất lượng phụ đạo của lớp mình. Báo cáo tình hình bồi dưỡng phụ đạo của lớp cho tổ trưởng. Chịu trách nhiệm rèn luyện lại, phối hợp với gia đình học sinh thường xuyên. * Đối với phụ huynh học sinh - Thường xuyên thông tin, trao đổi với cô giáo chủ nhiệm một các tế nhị về tình hình học tập của con. Dành nhiều thời gian quan tâm đến việc học tập của con. Tránh những hành động nóng nảy của gia đình đối với con khi dạy con học hoặc khi nghe thông tin trao đổi của giáo viên về hạn chế của con,... - Gia đình tạo mọi điều kiện tốt nhất để con mình học tập. Gia đình phải xem việc giáo dục con không phải là riêng nhà trường mà cần phải có một phần trách nhiệm rất lớn từ gia đình. (BGH triển khai kế hoạch phụ đạo HS gặp khó khăn trong học tập) 3. Tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội * Phối hợp với gia đình trong công tác phụ đạo Một trong những lực lượng góp phần thành công trong công tác phụ đạo học sinh gặp khó khăn trong học tập của nhà trường đó là phụ huynh. Chính vì thế mà ngay sau khi nhận được kết quả khảo sát số lượng học sinh gặp khó khăn trong học tập, chúng tôi tổ chức họp phụ huynh ngay để thông báo tình hình và
8. 1 0 bàn biện pháp phối hợp giúp đỡ học sinh vươn lên trong học tập. Thành phần của mỗi lần họp này gồm: Đại diện chính quyền địa phương; Ban đại diện cha mẹ học sinh; Ban giám hiệu nhà trường; Giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh học sinh có con gặp khó khăn trong học tập. Trong cuộc họp, tôi đại diện cho Ban giám hiệu nhà trường đã triển khai cuộc họp ngắn gọn gồm các nội dung: 1. Thông báo kết quả khảo sát số lượng học sinh gặp khó khăn ở mỗi khối lớp (có danh sách cụ thể). 2. Thông báo kế hoạch, biện pháp tổ chức phụ đạo để phụ huynh nắm rõ. 3. Bàn biện pháp phối hợp phụ đạo giữa gia đình và nhà trường. - Tư vấn, hướng dẫn phụ huynh những kiến thức, kỹ năng cơ bản về phụ đạo con em tại nhà. - Thường xuyên cập nhật tình hình học tập của học sinh để gia đình điều chỉnh kịp thời phương pháp phụ đạo. - Yêu cầu phụ huynh đóng góp ý kiến về nhu cầu, khó khăn để nhà trường điều chỉnh kế hoạch phụ đạo cho phù hợp. (Ảnh chụp cuộc họp phụ huynh học sinh gặp khó khăn trong học tập) * Huy động nguồn lực phụ đạo từ các thành viên trong nhà trường - Giai đoạn 1: Ngay sau khi kết thúc năm học 2022-2023, tôi đã nắm bắt kịp thời số lượng học sinh chưa hoàn thành chương trình môn học ở các khối lớp (Bảng khảo sát chất lượng đợt 1) môn Toán 18 em, Tiếng Việt 18 em. Số học sinh này phải kiểm tra lại để xét lên lớp sau rèn luyện trong hè. Tôi đã xây dựng và triển khai kế hoach, huy động Ban giám hiệu và toàn thể các đồng chí giáo viên chủ nhiệm có học sinh rèn luyện trong hè có trách nhiệm tham gia phụ đạo để học sinh có đủ khả năng làm bài kiểm tra đạt điều kiện hoàn thành chương trình môn học để xét lên lớp. Bản thân tôi trực tiếp cùng một số giáo viên tham gia phụ đạo học sinh trong suốt một tháng hè (tháng 7/2023) miễn phí hoàn toàn
9. 11 cho học sinh. (Ảnh chụp lớp học rèn luyện hè, tháng 7/2023) - Giai đoạn 2: Bước vào năm học 2023-2024, ngay đầu năm học (tháng 9/2023) tôi chỉ đạo khảo sát đầu năm với toàn thể học sinh từ khối lớp 2 đến khối lớp 5, rà soát số học sinh gặp khó khăn (Bảng số liệu khảo sát đợt 2) môn Tiếng Việt 60 em, môn toán 56 em. Nhìn vào số liệu này tôi rất bất ngờ. Tôi liền kiểm tra danh sách xem 17/18 học sinh được lên lớp sau rèn luyện trong hè có nằm trong số học sinh này không thì có 02 em. Tôi thật ngạc nhiên và tự hỏi sao số học sinh gặp khó khăn lại tăng đến mức con số báo động này? Tôi đặt ngay câu hỏi chẳng lẽ nào qua 3 tháng nghỉ hè học sinh lại mai một kiến thức đến như vậy? Tìm hiểu nguyên nhân và tôi bắt đầu xây dựng và triển khai kế hoạch phụ đạo năm học 2023-2024 sau khi đồng chí Hiệu trưởng phê duyệt, cụ thể như sau: + Thời gian thực hiện phụ đạo ngay sau khi rà soát, khảo sát chất lượng đầu năm (bắt đầu từ 20/9 đến hết năm học). Đối với môn Toán và Tiếng Việt, thầy cô dạy lớp nào phụ đạo luôn lớp đó. Cùng với đó, nhà trường phát động phong trào “Thầy cô cưu mang học sinh”, cưu mang dạy miễn phí với thời lượng bồi dưỡng 3tiết/tuần vào cuối các buổi chiều thứ Ba, thứ Tư và thứ Năm hàng tuần. Đồng thời kết hợp bồi dưỡng trong các tiết học luyện Toán, Tiếng Việt và tiết Hướng dẫn học ở buổi 2. Đối với các môn chuyên biệt, giáo viên bồi dưỡng kết hợp ngay trong mỗi tiết dạy hàng ngày. - Giai đoạn 3: Sang đầu tháng 3 của học kì II, tôi chỉ đạo tổ trưởng chuyên
10. 1 2 môn tiếp tục chỉ đạo giáo viên trong tổ rà soát, báo cáo số liệu học sinh gặp khó khăn trong học tập ở thời điểm hiện tại (Bảng số liệu khảo sát đợt 3) Đến thời điểm này số học sinh gặp khó khăn trong học tập ở các khối lớp đã giảm rất nhiều. Điều này khiến tôi rất mừng. Xong tôi cũng không khỏi băn khoăn suy nghĩ số học sinh còn lại 10 em là những học sinh rất đặc biệt về nhận thức, về sức khỏe, về hoàn cảnh,... Tôi giả thiết đặt những học sinh này là con của mình thì mình sẽ làm phải làm gì? Tôi tiếp tục điều chỉnh, bổ sung kế hoạch phụ đạo đa dạng, linh hoạt bằng cách: + Thành lập lớp học riêng cho 10 học sinh diện gặp khó khăn đặc biệt này và đặt cho cái tên rất trìu mến, gần gũi “Lớp học tình thương”. + Phân công 01 giáo viên chuyên trách. + Phân chia 10 em thành 3 nhóm theo 3 mức độ nhận thức khác nhau để có cách phụ đạo riêng phù hợp cho từng nhóm giúp học sinh gặp khó khăn dễ tiếp thu, hứng thú và đạt hiệu quả cao nhất. (Cô giáo Phùng Thị Thoa đang miệt mài cùng HS gặp khó khăn trong học tập) - Xây dựng hệ thống phụ đạo đa dạng, linh hoạt Biện pháp này nhằm đa dạng hóa các hình thức, phương thức phụ đạo, tạo nhiều lựa chọn phù hợp để đáp ứng tối đa nhu cầu của học sinh gặp khó khăn. Cụ thể: - Phụ đạo tại trường cá nhân hóa: Huy động nguồn lực trong Ban giám
11. 13 hiệu giáo viên phụ đạo trực tiếp cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Hình thức này giúp tạo môi trường phụ đạo thuận lợi, cá nhân hóa. - Linh hoạt về thời gian, địa điểm phụ đạo phù hợp điều kiện của học sinh Bản thân tôi cùng các đồng chí Ban giám hiệu lại tiếp tục vào cuộc, trực tiếp giúp đỡ các em mỗi khi có thể. (Phụ đạo ngoài giờ cho em Nguyễn Tài Đức- học sinh lớp 2A2) Một số hình ảnh lực lượng thầy cô tình nguyện phụ đạo theo nhóm khả năng nhận thức của học sinh (Hình ảnh lớp học thầy cô giúp đỡ các nhóm học sinh gặp khó khăn trong học tập)