Sáng kiến kinh nghiệm Các biện pháp nhằm phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ Mẫu giáo bé qua trò chơi Toán học

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Các biện pháp nhằm phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ Mẫu giáo bé qua trò chơi Toán học

1. PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lý luận Trò chơi toán học là một dạng của trò chơi học tập, do vậy nó là sự kết hợp của yếu tố dạy học và chơi. Trong trò chơi toán học các nhiệm vụ phát triển trí tuệ được thực hiện thông qua việc trẻ lĩnh hội những mối quan hệ về số lượng, không gian, thời gian và các biện pháp thao tác. Để thực hiện nhiệm vụ này ta thực hiện nhiều biện pháp khác nhau trong đó có biện pháp chơi. Trò chơi toán học là một trong những phương tiện dạy học nhằm thúc đẩy sự hình thành của biểu tượng toán học. Nó bao gồm những câu hỏi lý thú, những bài tập đố vui, trò chơi chắp ghép các hình hình học, những bài tập logic dưới hình thức trò chơi Trò chơi toán học lý thú được xây dựng trên cơ sở những hiểu biết về quy luật tư duy. Việc giải quyết chúng đòi hỏi phải có sự tìm hiểu kỹ lưỡng bài tập và phân tích các điều kiện của nó. - Vị trí của trò chơi toán học trong hoạt động dạy học: Trò chơi toán học như một biện pháp trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ: Ở vai trò này trò chơi phục vụ cho nội dung của hoạt động này hay hoạt động khác và là một bộ phận cơ bản trong các hình thức tổ chức hoạt động làm quen với toán. Việc đưa biện pháp chơi vào trong hoạt động làm quen với toán không phải luôn xuất phát từ nhiệm vụ củng cố nội dung của những kiến thức, mà đôi khi nó xuất phát từ sự cần thiết phải tăng tính tích cực qua quá trình tư duy. Sử dụng hứng thú và tính tích cực của trẻ đôi khi còn tạo điều kiện cho trẻ nghỉ ngơi. + Biện pháp chơi được sử dụng khi giáo viên đặt ra nhiệm vụ tìm hiểu những kiến thức của trẻ. + Khi giáo viên đặt ra nhiệm vụ luyện tập cho trẻ áp dụng những kiến thức mà trẻ thu được trong những hoạt động làm quen với toán. Trò chơi toán học rèn luyện các kỹ năng cho trẻ, sử dụng những kiến thức thu được trên các hoạt động làm quen với toán. Nếu chúng ta chỉ xem xét trò chơi toán học như là một biện pháp nhằm hoàn thiện, bổ xung sửa chữa những gì không đạt được trong hoạt động làm quen với toán là không đúng. Trò chơi toán học là thực hành của đứa trẻ, nó tạo điều kiện và tình huống để trẻ áp dụng những kiến thức thu được của mình, trẻ học cách nắm vững kiến thức và sử dụng chúng trong những tình huống khác nhau, vì vậy mà kiến thức của trẻ được củng cố. Trò chơi toán học như một hình thức dạy học đối với trẻ nhỏ: ở đây nó là một quá trình phức tạp: nó là một trong những hình thức dạy học nhưng đồng thời nó vẫn là hoạt động chơi. Điều này được thể hiện trong mối quan hệ giữa cô và trẻ và giữa trẻ với nhau. Trong trò chơi toán học, cô cùng chơi với trẻ, hướng dẫn trẻ các thao tác chơi và thực hiện chơi đúng luật. Những ấn tượng , hứng thú, cảm xúc trực tiếp tạo ra trong trò chơi làm cho cô và trẻ gần gũi nhau. Nghệ thuật của cô giáo thể hiện trong việc giữ được tính chất của trò chơi, thông qua vai của mình và
2. các thao tác trong trò chơi, sử dụng trò chơi như một hình thức dạy học. Trò chơi toán học như một trò chơi độc lập của trẻ. Nó như hoạt động đặc trưng nhằm hướng sự chú ý của trẻ với những hiện tượng riêng biệt, thông qua những yếu tố, hiện tượng thú vị, hấp dẫn, gần gũi và mang tính giải trí. Trong trò chơi toán học, đứa trẻ không chỉ phản ánh những gì trẻ lĩnh hội trên các hoạt động Làm quen với toán, mà cả những gì trẻ lĩnh hội trực tiếp từ kinh nghiệm của riêng mình, tức là những gì mà trẻ lĩnh hội trực tiếp từ cuộc sống, nhưng chúng không phải luôn luôn đúng và đòi hỏi nó phải có sự chính xác lại, hệ thống và khái quát. Trò chơi toán học được sử dụng như một hoạt động chơi của tập thể dưới sự hướng dẫn của giáo viên. - Vai trò của toán học đối với sự phát triển trí tuệ và nhân cách của trẻ mầm non nói chung Trò chơi toán học là một dạng của trò chơi học tập do vậy nó có một ý nghĩa to lớn trong giáo dục nhân cách nói chung và phát triển trí tuệ nói chung. Tính hấp dẫn của các hành động chơi trong trò chơi đã giúp trẻ tích cực hoạt động, kích thích ngôn ngữ của trẻ. Thông qua một số trò chơi toán học mà trẻ tiếp thu được một số tính chất của đồ vật( hình dạng, kích thước, màu sắc) định hướng được không gian, âm thanh cũng như nắm được một số đặc tính vật lý của đồ vật cũng như chất liệu. Khi giải quyết các nhiệm vụ của trò chơi trẻ phải biết quan sát, thí nghiệm, mò mẫm, dự đoán... các quá trình trí tuệ này hướng vào nhiệm vụ và luật chơi không gò bó. Luật chơi của nhiều trò chơi yêu cầu trẻ phải tập chung chú ý, kích thích trẻ sử dụng ngôn ngữ, có phản xạ nhanh hoặc có khả năng tự kìm chế, từ đó có tác dụng trong việc hình thành một số phẩm chất trí tuệ cần thiết trong việc hình thành những kỹ năng của trẻ. Việc cho trẻ chơi các trò chơi toán học phát triển tính tự lập của trẻ. Đứa trẻ chơi trên những cơ sở kiến thức, kỹ năng đã có. Thể hiện sự nhanh trí, thông minh, tự lập điều đó giúp trẻ tìm được câu trả lời đúng. Trò chơi toán học hình thành cho trẻ một số kỹ năng: sự tập chung chú ý nhất là chú ý có chủ định, kiên trì khắc phục khó khăn để đạt được mục đích. Ngoài ra nó còn phát triển ngôn ngữ của trẻ, tạo cho trẻ vốn từ phong phú mang tính chất toán học: như hình tròn, hình vuông, tam giác, chữ nhật, về con số, kích thước: dài ngắn, cao, thấp; về màu sắc, sự định hướng trong không gian; vốn từ về thời gian hôm nay, ngày mai... Khái niệm tính tích cực nhận thức theo quyển “ Bách khoa toàn thư” được định nghĩa là: Có thái độ tích cực với thế giới xung quanh của những hiện tượng. Có cố gắng vượt qua giới hạn của những điều đã biết. Tính tích cực trí tuệ còn còn thể hiện ở sự luôn cố gắng mở rộng sự hiểu biết và vận dụng nó một cách sáng tạo vào những mục đích mang tính lý luận và thực hành. Tính tích cực của hoạt động trí tuệ còn gắn liền với tính quan sát, khả năng phân tích trong các sự kiện và hiện tượng những khía cạnh cơ bản hơn và các mối quan hệ qua lại. Tính tích cực nhận thức của trẻ lứa tuổi trước đi học được xem như biểu hiện của độc lập, sáng tạo, nhanh trí trong quá trình hoạt động. Đó là những cố gắng
3. của hiểu biết, để đạt được kết quả, để tìm kiếm để độc lập giải quyết các nhiệm vụ được giao. Trên cơ sở những công trình tâm lý, giáo dục về “ khái niệm tính nhận thức” tôi nhận thấy rằng tính tích cực nhận thức của trẻ lứa tuổi mầm non có những biểu hiện sau: + Hứng thú bền vững trước nhiệm vụ nhận thức thể hiện ở sự tập chung chú ý vào nội dung nghiên cứu. + Có cố gắng thực hiện các nhiệm vụ khác nhau đặc biệt là những nhiệm vụ khó. + Thể hiện tính độc lập trong việc lựa chọn những phương tiện và các biện pháp hành động trong việc đạt được kết quả và kiểm tra kết quả. + Sử dụng kiến thức thu được vào những hoạt động độc lập (hoạt động chơi góc, hoạt động ngoài trời, hoạt động ôn luyện .). + Đặt những câu hỏi thể hiện hứng thú cho giáo viên. + Những kiến thức, kỹ năng thu được có chất lượng cao. Trong trò chơi toán học nó đòi hỏi trẻ phải tích cực hoạt động trong suốt quá trình trẻ tham gia chơi. Nếu biết sử dụng các biện pháp hợp lý thì chúng ta có thể phát huy được tính tích cực nhận thức cho trẻ. 2. Thực trạng vấn đề Ngọc Thụy là một trường thuộc quận Long Biên. Trường nằm trong phường Ngọc Thụy, dân trí đa dạng, một số phụ huynh trí thức, một số phụ huynh bán hàng ở chợ chưa có sự quan tâm con em mình trong học tập. Năm học 2023 - 2024, tôi được phân công lớp mẫu giáo bé C3. Tổng số trẻ 30 cháu, 2 giáo viên/ lớp. Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn như sau: - Thuận lợi + Sĩ số lớp đạt chuẩn. + Các trẻ đều ở cùng độ tuổi. Có nhiều trẻ ham học hỏi, khám phá. + Trẻ thích thú, thích cực tham gia các hoạt động. + Trang thiết bị của lớp đầy đủ, hiện đại và đảm bảo chất lượng. + Đồ dùng, đồ chơi của lớp đầy đủ và phù hợp với độ tuổi. + Lớp được sự giúp đỡ và hỗ trợ của Ban giám hiệu trường, Phòng giáo dục và phụ huynh học sinh. + Lớp có đội ngũ giáo viên có trình độ chuẩn, nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ. + Phụ huynh lớp có ý thức kết hợp với giáo viên trong việc dạy trẻ. + Các giáo viên đều được tham gia lớp tập huấn về “đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục lĩnh vực phát triển nhận thức” do phòng giáo dục và đào tạo tổ chức. - Khó khăn + Một số trẻ lần đầu đến lớp nên còn nhút nhát hay một số trẻ quá hiếu động nên thường không tập chung chú ý. + Một số trẻ được cha mẹ cưng chiều quá mức nên muốn gì được nấy.
4. + Một số trẻ cha mẹ đã không dành nhiều thời gian cho việc chăm sóc và dạy dỗ mà phó mặc cho người giúp việc. + Một số trẻ sống trong gia đình bị thiếu thốn tình cảm của cha hoặc mẹ. + Còn một số phụ huynh chưa được tiếp cận hướng giáo dục đổi mới nên còn nhiều hạn chế trong việc phối hợp giữa giáo viên và phụ huynh gặp nhiều khó khăn 3. Các biện pháp tiến hành: Việc tổ chức trò chơi toán học cho trẻ được diễn ra ở mọi lúc, mọi nơi và trong mọi hoạt động tự nhiên sinh động và đầy hứng thú. Trò chơi toán học được tổ chức trong hoạt động chung, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều.... Như vậy, hoạt động học tập của trẻ được hòa lẫn trong các hoạ t động tự nhiên đầy hứng thú của trẻ. Vai trò của người giáo viên có sự chuyển tiếp từ truyền thụ tri thức sang việc tổ chức hoạt động nhận thức và thực tiễn cho trẻ. Khi tiếp cận theo quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm, người giáo viên trở thành một nhà định hướng, nhà tổ chức, nhà điều khiển hoạt động cho trẻ, thay vì truyền thụ tri thức cho trẻ, người giáo viên lúc này có vai trò hướng dẫn, khích lệ trẻ tự khám phá, tìm tòi tri thức cho mình 3.1. Biện pháp 1: Các trò chơi thông qua hoạt động giờ học: Để trò chơi toán học được sử dụng trong các hoạt động học thì người giáo viên cần phải thiết kế trò chơi phù hợp với đặc điểm cá nhân của từng trẻ, thiết kế trò chơi toán học cần có sự phân hóa với từng trẻ ở cùng một giai đoạn lứa tuổi theo mức độ từ dễ đến khó, từ thấp tới cao, từ đơn giản tới phức tạp. Muốn làm được điều này, giáo viên mầm non cần nhanh nhẹn nắm bắt được những “cái riêng” trong sự phát triển của từng trẻ lớp mình phụ trách để có lựa c họn và sắp xếp các trò chơi toán học một cách hợp lý. Do đặc điểm tư duy trực quan chiếm ưu thế, đối với trẻ mầm non khi lĩnh hội tri thức chủ yếu thông qua hoạt động trực tiếp của chúng đối với các đối tượng, thông qua tác động trực tiếp đối với sự vật, hiện tượng. Trò chơi toán học vừa phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ, vừa kích thích được tính tò mò, óc khám phá và hứng thú nhận thức của trẻ. Khi trẻ có hứng thú thì trẻ sẽ tích cực khám phá sự vật hiện tượng từ chính nhu cầu của mình – nhu cầu mong muốn nhận thức đối tượng. Chính nhu cầu đó trở thành động lực bên trong thôi thúc trẻ tìm hiểu về muôn màu của thế giới xung quanh. Điều đó, được tôi thể hiện trên một số giờ học như sau: a. Trò chơi học tập nhằm hình thành biểu tượng về tập hợp số và phép đếm * Trò chơi 1: Tìm đồ vật theo yêu cầu của cô Rèn luyện cho trẻ kĩ năng tạo nhóm theo 1 dấu hiệu theo yêu cầu của cô. Giáo viên sẽ nói dấu hiệu để trẻ tìm đồ vật.Ví dụ: Con hãy tìm cho cô đồ dùng để nấu.
5. Giáo viên đưa đồ vật để trẻ nói ra dấu hiệu. * Trò chơi 2: Tìm bạn - Luyện cho trẻ nhận biết các dấu hiệu sẽ ghép đôi và yêu cầu trẻ ghép đối tượng nhóm I và nhóm II. - Có nhiều biện pháp ghép đôi khác nhau: + Xếp chồng mỗi đối tượng nhóm II lên nhóm I. + Xếp cạnh mỗi đối tượng nhóm II với nhóm I. + Dùng que nối mỗi đối tượng nhóm II với nhóm I. *Trò chơi 3: Ai tinh mắt hơn: Nhiệm vụ nhận thức: Rèn luyện về số lượng 2 nhóm,dạy trẻ nhận biết sự khác biệt rõ nét về số lượng 2 nhóm. Luật chơi: Trẻ dùng bút màu xanh khoanh tròn bình nhiều hoa nhất, dùng bút màu đỏ khoanh tròn bình ít hoa nhất. * Trò chơi 4: “Tìm đĩa đựng thức ăn” + Nhiệm vụ nhận thức: Rèn luyện cho trẻ khả năng nhận biết, phân biệt và so sánh ít – nhiều, to – nhỏ + Luật chơi: Dùng bút nối thức ăn có số lượng ít hơn vào cái đĩa nhỏ, nối thức ăn có số lượng nhiều hơn vào cái đĩa to. * Trò chơi 5: “Tìm quả cho cây” Mục đích: Củng cố khả năng nhận biết số lượng và luyện đếm cho trẻ. Phát triển khả năng quan sát Chuẩn bị: Một số cây nhựa hoặc cây bằng bìa cứng và một số quả rời. Các thẻ chấm (Chuẩn bị theo số lượng mà trẻ đã học) Cách tiến hành: - Cô chuẩn bị 3 cây, trên mỗi cây chia làm các tán nhỏ và gắn thẻ chấm lên các tán cây. Chia trẻ làm 3 đội, chơi theo hình thức “chạy tiếp sức”. Mỗi trẻ trong 3 đội có nhiệm vụ sẽ đi qua con đường hẹp lên trên bàn lấy quả và dán lên mỗi tán của đội mình. Bạn trước chạy về sẽ vỗ vào vai bạn tiếp theo để bạn tiếp tục lên chơi. Thời gian chơi là 1 bản nhạc. Đội nào gắn nhanh và đúng với số lượng quả trên các tán cây mà cô đã đặt thẻ chấm thì đội đó là đội chiến thắng. - Sau khi trẻ gắn xong, cô nhận xét: + Các con vừa làm gì? (Gắn quả lên cây) + Các con làm như thế nào? (Gắn quả lên các tán cây đúng với số lượng trong thẻ chấm). Cô cho trẻ kiểm tra kết quả và tìm ra đội thắng cuộc. * Trò chơi 6: Cắp cua bỏ giỏ. - Chuẩn bị: Rổ nhỏ, sỏi.
6. - Cách chơi: Cho trẻ chơi theo từng nhóm nhỏ. Trẻ đan hai bàn tay vào nhau, hai ngón trỏ duỗi ra tạo thành càng cua. Dùng hai ngón tay cắp từng viên sỏi sao cho hết sỏi, sau đó đếm số sỏi trẻ trẻ cắp được, ai được nhiều sỏi nhất thì thắng. b. Trò chơi học tập nhằm hình thành biểu tượng về kích thước * Trò chơi 1: “Làm theo lời cô” + Nhiệm vụ nhận thức: Rèn luyện cho trẻ khả năng nghe hiểu lời nói của cô, nhận biết, phân biệt dài - ngắn, cao – thấp + Luật chơi: Yêu cầu trẻ chú ý, lắng nghe cô nói và thực hiện theo lời nói của cô. Cô bảo “dài” thì trẻ duổi thẳng 2 tay về phía trước, cô bảo “ngắn” thì trẻ co 2 tay lại . * Trò chơi 2: “Chia đồ ăn” + Nhiệm vụ nhận thức: Rèn luyện cho trẻ khả năng nghe hiểu lời nói của cô, nhận biết, phân biệt to - nhỏ. Luật chơi: Phần nào to là cùa chị gái, phần nào nhỏ là của em trai.Yêu cầu trẻ tìm và đính những chiếc bánh, kẹo đúng theo yêu cầu của đề bài. * Trò chơi 3: “Trồng cây” + Nhiệm vụ nhận thức: Rèn luyện cho trẻ khả năng nhận biết, phân biệt dài cao – thấp, trẻ biết sắp xếp theo qui luật từ thấp đến cao. + Luật chơi: Yêu cầu trẻ chú ý, lắng nghe cô nói và thực hiện theo lời nói của cô.Các bạn cùng nhau trồng cây bằng cách dán những cây đã được ô cắt sẵn lên giấy theo một qui luật từ thấp đến cao. * Trò chơi 4: “gấu đi câu cá” + Nhiệm vụ nhận thức: Rèn luyện cho trẻ khả năng nhận biết, phân biệt dài - ngắn, to - nhỏ. + Luật chơi: Yêu cầu trẻ tìm và dán chú cá to nhất cho chú gấu có dây câu dài nhất, dán chú cá nhỏ nhất cho chú gấu có dây câu ngắn nhất c. Trò chơi học tập nhằm hình thành biểu tượng về hình dạng * Trò chơi 1: “Tìm đồ ăn cho bạn” + Nhiệm vụ nhận thức: Rèn luyện cho trẻ khả năng nhận biết, một vài hình đã biết. + Luật chơi: Cho trẻ thực nghiệm tại lớp. Chuẩn bị một bức tranh vẽ một bàn ăn có rất nhiều các loại bánh, yêu cầu trẻ tìm và khoanh tròn bánh có dạng hình theo yêu cầu của cô. 3.2. Biện pháp2: Hoạt động vui chơi Tư duy và sự tập trung ở trẻ mầm non còn rất hạn chế, trẻ không thể tiếp thu các kiến thức một cách bài bản và có hệ thống như trẻ ở phổ thông. Vì thế cần tạo cho trẻ môi trường để trẻ được hoạt động, trải nghiệm, vui chơi, từ đó trẻ có thể tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên hơn. Trẻ mầm non học mà chơi, chơi mà học, qua chơi việc học của trẻ trở nên nhẹ nhàng và đạt hiệu quả cao hơn. Đối với trẻ mầm non thì vui chơi có vai trò quan trọng nhất đối với sự phát triển của trẻ, cụ thể là:
7. Hoạt động vui chơi ảnh hưởng mạnh đến sự hình thành tính chủ định của các quá trình tâm lý ở trẻ. Trong trò chơi trẻ bắt đầu hình thành chú ý có chủ định và ghi nhớ có chủ định. Bản thân trò chơi buộc trẻ phải tập trung vào một số đối tượng được đưa vào trò chơi và nội dung của chủ đề chơi. Nếu trẻ nào không chú ý và không nhớ được những điều kiện của trò chơi thì nó sẽ hành động lung tung và không được bạn cùng chơi chấp nhận. Cho nên để trò chơi được thành công buộc trẻ phải tập trung chú ý và ghi nhớ có mục đích. Tình huống chơi và những hành động chơi ảnh hưởng thường xuyên đến sự phát triển của hoạt động trí tuệ đặc biệt là tư duy và trí tưởng tượng của trẻ. Trong hoạt động vui chơi đứa trẻ học thay thế đồ vật này bằng đồ vật khác hoặc hóa thân thành các nhân vật khác nhau. Đó chính là cơ sở để trẻ phát triển trí tưởng tượng. Vui chơi cũng ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ. Tình huống chơi đòi hỏi mọi đứa trẻ tham gia vào trò chơi phải có một trình độ giao tiếp bằng ngôn ngữ nhất định. Nếu đứa trẻ không diễn đạt được mạch lạc nguyện vọng, ý kiến của mình, không hiểu được lời chỉ dẫn hay bàn bạc của bạn cùng chơi thì sẽ không thể tham gia vào trò chơi được. Bên cạnh đó, vui chơi tác động rất mạnh đến đời sống tình cảm của trẻ. Đứa trẻ lao vào trò chơi với tất cả tinh thần say mê của nó. Trong khi chơi trẻ tỏ ra rất sung sướng và nhiệt tình. Khi phản ánh vào trò chơi những mối quan hệ giữa người với người và nhập vào những mối quan hệ đó thì những biểu hiện cảm xúc của con người sẽ được gợi lên ở trẻ. Trò chơi tác động mạnh đến trẻ em trước hết là vì nó thâm nhập một cách dễ dàng hơn cả vào thế giới tình cảm của chúng mà tình cảm đối với trẻ lại là động cơ hành động mạnh mẽ nhất. Hoạt động vui chơi không chỉ ảnh hưởng đến sự hình thành tính chủ định, phát triển tư duy, trí tưởng tượng, ngôn ngữ, tâm lý cũng như đời sống tình cảm mà thông qua trò chơi thì những phẩm chất ý chí của trẻ cũng được hình thành như: Tính mục đích, tính kỷ luật, tính dũng cảm Như vậy, hoạt động vui chơi ở trẻ mầm non thực sự đóng vai trò chủ đạo đối với sự phát triển của trẻ. Thông qua vui chơi, hành động chơi với những mối quan hệ bạn bè cùng chơi giúp trẻ tiếp thu những kinh nghiệm xã hội, và mở ra một chặng đường phát triển mới về chất. Đó là giai đoạn đầu tiên của quá trình hình thành nhân cách, là phương tiện để phát triển toàn diện nhân cách. Vì thế chúng ta cần thấy được việc tổ chức các trò chơi cho trẻ là cực kì quan trọng và có ý nghĩa giáo dục to lớn. Tổ chức trò chơi chính là tổ chức cuộc sống của trẻ, trò chơi là phương tiện để trẻ học làm người. Giáo viên mầm non cần tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dưới nhiều hình thức khác nhau để việc chăm sóc giáo dục trẻ ngày càng đạt kết quả tốt hơn. Khi thấy được giá trị của hoạt động vui chơi đối với trẻ mầm non cộng với sự hiểu biết của mình về việc áp dụng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, tôi luôn xác định cho mình các cách thức tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ thật thoải mái và lý thú. Tôi đặt mục tiêu đó là đặt đứa trẻ
8. làm trung tâm trong mọi hoạt động. Với một số hoạt động góc mà tôi tổ chức cho trẻ tại lớp cũng đã thể hiện rất rõ vấn đề trên: * VD: Giờ hoạt động vui chơi với chủ đề: “ Công viên mùa xuân” Với buổi chơi này, tôi cung cấp cho trẻ một số kỹ năng: - Góc tạo hình: Trẻ sử dụng kỹ năng: Dán, sắp xếp tranh về các loại cây, hoa(trang trí xen kẽ 1;1) - Góc sáng tạo: Trẻ sử dụng kỹ năng: Chọn tìm hình cho đúng - Góc xây dựng: Trẻ sử dụng kỹ năng lắp ráp, sắp xếp cây, hoa, chuồng các con vật theo số lượng từng khu, từng chuồng. - Góc kỹ năng sống: Trẻ có KN vặn nút chai: tìm nút chai có số tương ứng với số in trong chai. - Góc gia đình: Cắm hoa trang trí nhà: Trẻ biết cắm số lượng hoa tương ứng với số chấm tròn ngoài lọ hoa. - Góc bán hàng: Trẻ sử dụng kỹ năng đóng hoa quả vào túi cho đúng với số lượng chấm tròn ngoài bao bì. *Với hoạt động ngoài trời, tôi cho trẻ chơi các trò chơi: - Trò chơi: Thi xem ai nhanh: + Trẻ nhặt lá cây và đếm xem bạn nào nhặt được số lá cây đúng theo yêu cầu của cô. + Trẻ đếm số từng loại cây và nói kết quả. + So sánh cây cao - cây thấp. + Nhặt sỏi và so sánh to hơn - nhỏ hơn. 3.3. Biện pháp 3:Sử dụng trò chơi toán học trong phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo bé. a. Thông qua diễn đàn để các cô trao đổi kinh nghiệm * Ý nghĩa: Thông qua diễn đàn giúp giáo viên nắm được những nội dung tổ chức hoạt động sử dụng TCHT nhằm phát huy tính tích cực cho trẻ mẫu giáo bé. Và từ đó vận dụng một cách phù hợp những nội dung của trò chơi. Ngoài ra, diễn đàn còn là nơi các giáo viên có điều kiện trao đổi học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau nhằm nâng cao chất lượng trọng việc sử dụng trò chơi toán học trong việc phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo. * Nội dung và cách tiến hành: Việc áp dụng trò chơi toán học trong phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo bé. + Bước 1: Gửi và nhận thông tin cần biết, cần trao đổi trong việc áp dụng
9. + Bước 2: Tổ chức cuộc trao đổi, họp khối, họp tổ để chia sẻ kinh nghiệm và làm rõ những vấn đề còn vướng mắc. + Bước 3: Tổng kết những nội dung đạt được thông qua diễn đàn. + Bước 4: Áp dụng vào thực tế những kết quả nghiệm thu được thông qua diễn đàn. b. Tăng cường cung cấp tài liệu liên quan đến việc sử dụng trò chơi toán học trong phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo bé. * Ý nghĩa: Việc cung cấp tài liệu sử dụng trò chơi toán học sẽ tạo sự đồng bộ, thống nhất về nội dung, phương pháp ứng dụng trò chơi trong phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo bé. Các biện pháp, hình thức tổ chức, triển khai sử dụng trò chơi toán học sẽ tạo sự phong phú, đa dạng về tài liệu. * Nội dung và cách tiến hành + Bước 1: Thu thập nguồn tài liệu liên quan đến chương trình sử dụng TCHT nhằm phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo bé . + Bước 2: Khối trưởng, giáo viên cung cấp tài liệu về việc sử dụng TCHT nhằm phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo bé. + Bước 3: Kiểm tra, tổng kết các tài liệu, chọn lọc sao cho phù hợp với tình hình của từng lớp. + Bước 4: Vận dụng vào việc tổ chức dụng trò chơi toán học trong việc phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo bé. c. Tăng cường trang thiết bị về cơ sở vật chất, đồ dùng giảng dạy cho giáo viên, đồ dùng học tập và đồ chơi cho trẻ * Ý nghĩa: Việc trang bị thêm cơ sở vật chất còn giúp cho nội dung giáo dục thêm phong phú, môi trường hoạt động của trẻ được mở rộng, đồ dùng đồ chơi đa dạng... Giúp trẻ tích cực học tập, làm trẻ học sôi động hơn, trẻ tự tin và mạnh dạn, trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động. * Nội dung và cách tiến hành: + Bước 1: Trang bị cho giáo viên về vai trò và ý nghĩa của đồ dùng, đồ chơi trong và ngoài lớp đối với việc học tập và vui chơi của trẻ. + Bước 2: Khuyến khích giáo viên vận dụng nguồn nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để làm đồ dùng, đồ chơi. + Bước 3: Tổ chức kiểm tra và đánh giá những sản phẩm nghiệm thu được thông qua hoạt động. 4. Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm - Qua việc thử nghiệm một số trò chơi ở lớp, tôi nhận thấy:
10. - Đa số trẻ đều tích cực, thích thú tham gia trò hứng thú hơn trong giờ học. - Thông qua trò chơi có thể nhận biết được trình độ nhận thức của trẻ ở các hoạt động trước, ôn luyện cho trẻ những kiến thức đã được học tốt hơn, trẻ ghi nhớ nhanh và lâu hơn. - Trẻ suy luận, đưa ra kết luận, khả năng sử dụng những kiến thức, kỹ năng đã có vào các điều kiện, hoàn cảnh khác nhau tốt hơn. - Sự lôi cuốn, hấp dẫn của trò chơi phát triển khả năng chú ý có chủ định của trẻ, kích thích trẻ tích cực quan sát hơn, ghi nhớ nhanh và chính xác hơn. - Trẻ nói đúng tên đồ vật và mô tả nó một cách chính xác, nắm được ngữ pháp lời nói. - Trẻ định hướng thế giới xung quanh một cách đầy đủ và logic, tích cực, độc lập, sáng tạo và ham hiểu biết thế giới xung quanh. - Trẻ nhanh nhẹn, kỉ luật, biết hợp tác với các bạn trong các hoạt động hơn - Nhìn chung, hầu hết các trẻ đều thực hiện rất tốt những trò chơi mà tôi thử nghiệm. Sau đây là kết quả thực hiện trên trẻ được đánh giá –Phụ lục
11. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 1.Kết luận: Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và thực hiện đổi mới trong nền giáo dục Việt Nam, việc phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ là rất quan trọng Qua các trò chơi toán học, trẻ sẽ tích cực, chủ động tham gia các hoạt động, làm việc theo nhóm để được trải nghiệm, trao đổi, chia sẻ và trình bày ý kiến của mình; biết suy nghĩ và vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống, giải quyết các tình huống mà trẻ gặp phải Từ đó, trẻ mạnh dạn, tự tin, tích cực, chủ động, tư duy, sáng tạo, thích thú tìm tòi, khám phá trong quá trình tham gia các hoạt động giáo dục ở trường, ở lớp. Mỗi người giáo viên trong tương lai cần nhận thức sâu sắc trách nhiệm của mình đối với sự phát triển của trẻ thơ. Việc đồng hành cùng trẻ trong suốt cuộc đời và những năm đầu đời là rất quan trọng. Tuổi thơ của trẻ chỉ có một lần và người lớn cần quan tâm để tuổi ấu thơ đó được tỏa sáng. Xã hội cùng chung tay góp sức tạo cơ hội phát triển toàn diện cho trẻ, giúp trẻ trở thành những chủ nhân tương lai của đất nước luôn tự tin, năng động, sáng tạo với nhiều niềm vui, hạnh phúc và thành công trong cuộc sống. 2. Những bài học kinh nghiệm Trong quá trình nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm “Các biện pháp nhằm phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ mẫu giáo bé qua trò chơi toán học”, tôi rút ra một số bài học kinh nghiệm: - Cần sưu tầm, tham khảo, đọc nhiều sách về trò chơi trong dạy học để làm phong phú thêm kho tàng trò chơi cho bản thân và việc áp dụng các trò chơi toán học giúp trẻ phát huy được tính tích cực. - Thường xuyên học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn, nắm rõ đặc điểm tâm lí của lứa tuổi để có những biện pháp phù hợp khi sử dụng trò chơi toán học trong các hoạt động. - Giáo viên cần rèn khả năng sáng tạo hơn, am hiểu về trò chơi toán học trong các hoạt động và gần gũi với trẻ nhằm tạo mội trường thân thiện giữa cô với trẻ.