Đơn công nhận SKKN Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24- 36 tháng thông qua các hoạt động trong ngày tại lớp Nhà trẻ 24- 36 tháng Chim Non 1- Trường Mầm non Tân Lợi

Nội dung tài liệu: Đơn công nhận SKKN Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24- 36 tháng thông qua các hoạt động trong ngày tại lớp Nhà trẻ 24- 36 tháng Chim Non 1- Trường Mầm non Tân Lợi

1. 3 cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và tự làm đồ dùng đồ chơi để phục vụ cho hoạt động học của mình thêm phong phú và đa dạng. Tôi chủ động, trực tiếp xây dựng kế hoạch chuyên môn do lớp mình phụ trách nên tôi nắm bắt được tình hình học tập, đặc điểm phát triển của từng trẻ để từ đó lên kế hoạch sao cho phù hợp nhất đối với sự phát triển của trẻ ở lớp mình. * Khó khăn: - 100% trẻ đều là tuyển mới, vì vậy trẻ chưa có nề nếp học tập cũng như giao tiếp của trẻ còn hạn chế. Nhiều trẻ phát âm còn ngọng, nói lắp, nói chưa rõ từ, khi nói còn chưa rành mạch, dứt khoát. - Là lứa tuổi mới bắt đầu đi học nên các cháu còn quấy khóc nhiều, chưa quen với các hoạt động của trường mầm non cũng như các thói quen học tập dẫn đến việc cung cấp ngôn ngữ cho trẻ còn gặp khó khăn. - Khả năng lĩnh hội thông tin của trẻ rất hạn chế, nếu cô truyền đạt một câu dài hoặc một sự việc có nội dung truyền tải nhiều trẻ sẽ không tiếp thu được nội dung mà cô cần truyền tải. - Một số phụ huynh đi làm công ty để trẻ ở nhà với ông bà nên việc giáo viên trao đổi với bố mẹ trẻ cũng không được thường xuyên. Mặt khác, trẻ không được trò chuyện cùng bố mẹ cũng khiến ngôn ngữ của trẻ hạn chế đi rất nhiều. Trước những thực trạng và khó khăn nêu trên, nên ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng một số tiêu chí khảo sát và đạt kết quả như sau: Mức độ đánh giá Thứ Số trẻ Số trẻ Tiêu chí Tỷ lệ tự đạt chưa đạt Tỷ lệ % % được được 1 Khả năng nghe, hiểu ngôn ngữ 14/30 47% 16/30 53% 2 Khả năng phát âm chuẩn 11/30 37% 19/30 67% 3 Khả năng nói mạch lạc 12/30 40% 18/30 60% 4 Khả năng nói đủ câu, đủ từ 12/30 40% 18/30 60%
2. 4 Với những thuận lợi và khó khăn của trẻ, của lớp tôi đã mạnh dạn nghiên cứu, tìm tòi, lựa chọn ra “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24- 36 tháng thông qua các hoạt động trong ngày tại lớp Nhà trẻ 24- 36 tháng Chim Non 1- Trường Mầm non Tân Lợi” nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách có hiệu quả nhất, mang lại cho trẻ sự gần gũi, thân thiện, thích trò chuyện, giao tiếp cùng cô và bạn. 4.1.3. Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24- 36 tháng thông qua các hoạt động trong ngày tại lớp Nhà trẻ 24- 36 tháng Chim Non 1- Trường Mầm non Tân Lợi”. * Biện pháp 1: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua giờ đón trẻ, trả trẻ. Trong quá trình đón, trả trẻ thời gian đầu đến lớp, tôi nhận thấy: khi ở nhà trẻ có những người thân của mình, trẻ được sống trong tình cảm thân thương, nơi mà trẻ đã rất quen thuộc, trẻ được cưng chiều từ bữa ăn cho đến giấc ngủ. Trẻ có thể ngồi chơi chán, đói lúc nào ăn lúc đó, buồn ngủ lúc nào thì ngủ lúc ấy không có quy định giờ giấc. Còn khi đến lớp, trẻ rất bỡ ngỡ, lạ lẫm với môi trường mới. Chính vì vậy, tôi xác định mình phải là người gần gũi, là người trẻ tin tưởng nhất để chia sẻ mọi chuyện. Tôi luôn có thái độ niềm nở, ân cần, tích cực trò chuyện với trẻ để trẻ nói nhiều, trả lời cô, qua đó cung cấp vốn từ và phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đặc biệt là ngôn ngữ nói mạch lạc, bởi qua trò chuyện cùng cô, trẻ được cung cấp vốn từ, trẻ sẽ khắc sâu hơn những kiến thức mà cô truyền đạt. Từ đó mà kinh nghiệm sống của trẻ sẽ tốt hơn. Khi đón trẻ, bố mẹ thường nhắc trẻ chào cô nhưng đối với nhiều trẻ nhút nhát sẽ không chào ngay, vậy nên tôi thường đón trẻ bằng thái độ ân cần, miệng cười tươi và cất lời chào trẻ bằng những câu dễ thương như: - Cô Duyên chào bạn Beo, bạn Beo mũm mĩm, đáng yêu quá! - Cô chào bạn Sâu xinh đẹp, bạn Sâu chào cô nào! - Bo ơi, cô chào Bo nhé! Bo ra đây cô Duyên yêu nào! Tôi còn trò chuyện thêm với trẻ để trẻ thấy gần gũi hơn. Ví dụ: Tôi hỏi trẻ: - Trong gia đình con có những ai? - Hôm nay ai đưa con đi? Đi bằng xe gì?
3. 5 - Ở nhà ai nấu cơm cho con ăn? Bố hay mẹ? - Ai hay tắm cho con? - Ai hay đưa con đi chơi? Khi được cô giáo quan tâm, trẻ sẽ cảm thấy tự tin, mạnh dạn hơn và muốn chia sẻ với cô những điều muốn nói. Cuối ngày, khi trả trẻ, tôi thường dạy các con nói lời chào các cô, các bạn như: Con chào cô con về ạ! Tớ chào các bạn tớ về nhé! Ngoài ra, tôi còn dạy trẻ những biểu cảm yêu thương, lễ phép như vẫy tay, khoanh tay Động viên, khen trẻ để hôm sau trẻ sẽ mong muốn được đến lớp cùng các cô, các bạn. Qua quá trình tiếp xúc với mọi người, với cô giáo, với bạn bè, vốn ngôn ngữ của trẻ được tăng lên, trẻ học được cách nói của người lớn, lúc đó trẻ mới nói được thành câu hoàn chỉnh. Trẻ sẽ mạnh dạn, tự tin hơn, ngôn ngữ của trẻ ngày càng mạch lạc hơn. Ảnh 1: Giờ đón trẻ
4. 6 Biện pháp 2: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong hoạt động chơi - tập có chủ định. Việc lựa chọn nội dung lồng ghép phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong hoạt động chơi - tập có chủ định rất quan trọng vì qua giờ học trẻ được tri giác các sự vật hiện tượng, được trao đổi với cô giáo, bạn bè theo một trình tự có hệ thống, sắp xếp từ dễ đến khó, từ chi tiết đến tổng thể, giúp trẻ củng cố, hệ thống hóa kiến thức một cách khoa học. Vì vậy mà tôi đã lựa chọn và lồng ghép phát triển ngôn ngữ trong từng hoạt động sao cho phù hợp, đem lại hiệu quả cao. * Phát triển ngôn ngữ qua giờ nhận biết tập nói: Thông qua giờ nhận biết tôi hướng dẫn trẻ xem xét sự vật, hiện tượng xung quanh gần gũi với trẻ, giúp trẻ nhận biết được sự vật, những đặc điểm, cấu tạo của sự vật, hành động với sự vật... trên cơ sở đó cung cấp những từ tương ứng, từ đó rèn luyện kỹ năng phát âm, rèn luyện câu theo cấu trúc ngữ pháp và đặc biệt là tăng nhanh vốn từ của trẻ. - Trẻ lứa tuổi 24- 36 tháng tuổi bắt đầu học nói, bộ máy phát âm chưa hoàn chỉnh, trẻ hay nói ngọng, nói lắp, không nói đủ câu. Vì vậy, để trẻ nói nhiều, khắc sâu được biểu tượng thì trước tiên đồ dùng cô chuẩn bị phải đẹp, hấp dẫn, thu hút trẻ, hệ thống câu hỏi cô đưa ra phải ngắn gọn, dễ hiểu, giúp trẻ nói đúng, nói đủ câu. Ví dụ: Cho trẻ nhận biết: “Màu đỏ- Màu xanh" Để cung cấp các từ mới tôi cần xây dựng hệ thống câu hỏi: - Đây là quả gì? (Đây là quả bóng) - Quả bóng có màu gì vậy các con? (Màu xanh) - Cho trẻ nói đủ câu: Quả bóng màu xanh. Cho trẻ nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Có thể cho một số trẻ nói tăng thêm tiếng như: Quả bóng của con màu xanh, Quả bóng màu xanh hình tròn. Khuyến khích nhiều trẻ nói, những trẻ nói ít hay phát âm kém hơn sẽ nói cùng cô và các bạn. Như vậy, thông qua giờ nhận biết tập nói, trẻ được cô hướng dẫn, gợi ý nói, phát âm những từ đơn, từ ghép khác nhau tạo cho trẻ sự hứng thú muốn được tìm hiểu, khám phá. Qua đó, càng kích thích ngôn ngữ của trẻ phát triển.
5. 7 Ảnh 2: Giờ nhận biết phân biệt: Màu xanh- màu đỏ Như vậy qua giờ nhận biết tập nói đã rèn luyện kỹ năng phát âm của trẻ, rèn luyện cho trẻ nói đúng, đủ câu và đặc biệt là vốn từ của trẻ đã tăng nhanh. * Thông qua giờ thơ, truyện. Giờ thơ, truyện là giờ cung cấp vốn từ cho trẻ nhiều nhất. Trẻ được trả lời cô, được đọc thơ, được cô sửa lỗi phát âm. Cô khuyến khích trẻ đọc nhiều, kết hợp sửa sai, cô nhắc lại và yêu cầu trẻ phát âm từ đó. Đối với những trẻ cá biệt, cô gây sự chú ý cho trẻ bằng ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ. Khi trẻ có biểu hiện không nghe lời, cô đặt câu hỏi, nêu tình huống và yêu cầu trẻ đó trả lời, nhằm chuyển sự chú ý của trẻ theo mục đích của cô. Ví dụ: Trong giờ kể chuyện: “Thỏ ngoan”, để phát triển ngôn ngữ cho trẻ, trong quá trình trích dẫn, giảng giải, tôi chú trọng cung cấp từ mới cho trẻ và cho trẻ đọc từ mới, từ khó. Tiếp theo tôi dùng hệ thống câu hỏi đàm thoại theo hướng mở để kích thích trẻ trả lời những câu dài. Cụ thể: - Cô vừa kể chuyện gì? Trong truyện có những ai?
6. 8 - Bác Gấu gặp trời mưa nên bị ướt, bác đã đến nhà những bạn nào? - Ai đã đã mời bác Gấu vào nhà? - Con thích nhân vật nào hơn? Vì sao? Giáo dục trẻ ngoan ngoãn, biết giúp đỡ người khác khi gặp khó khăn. Ảnh 3: Trẻ tham gia giờ kể chuyện Tôi phải luôn thay đổi hình thức dạy để trẻ thực sự có hứng thú, trẻ được trực tiếp tham gia vào các hoạt động một cách chủ động, tích cực, sáng tạo như trẻ có thể kể cùng cô giáo hoặc cho một nhóm nói lời thoại của nhân vật. Ví dụ: Trong câu chuyện “Thỏ con không vâng lời” tôi cho trẻ nói lời của các nhân vật như bạn Bươm Bướm “Thỏ con ơi, ra ngoài kia chơi đi. Ở đấy có cỏ này, hoa này. Thích lắm!” hay như lời của bác Gấu “Cháu Thỏ ơi, tại sao cháu khóc thế?... Như vậy qua giờ thơ truyện có tác dụng làm giàu vốn từ, phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ, giúp trẻ tự tin hơn, đồng thời bồi dưỡng năng lực cảm thụ tác phẩm nghệ thuật và diễn đạt bằng ngôn ngữ văn học. *Thông qua giờ hoạt động âm nhạc. Khi nói và hát, trẻ cùng sử dụng một bộ máy phát âm. Vì thế, dạy hát cho trẻ cũng là luyện âm thanh ngôn ngữ, bởi trẻ phải lắng nghe rất cẩn thận để cảm nhận
7. 9 giai điệu, nhịp điệu của bài hát thì trẻ mới hát được. Dạy trẻ hát tức là rèn luyện cho trẻ khả năng điều khiển bộ máy phát âm của mình và khi trẻ hát các bài hát, trẻ phải làm chủ việc điều khiển bộ máy phát âm để hát vừa đúng nhạc, vừa biểu cảm sao cho bài hát được chuyển tải đến người nghe một cách nhẹ nhàng, lôi cuốn nhất. Vì vậy, để thu hút trẻ vào giờ học và giúp trẻ phát triển ngôn ngữ được tốt hơn, tôi đã lựa chọn những bài hát phù hợp, thay đổi hình thức tổ chức hoạt động để thu hút được trẻ tham gia. Qua giờ âm nhạc các kỹ năng của âm nhạc sẽ giúp trẻ thu nhận và sử dụng ngôn ngữ để miêu tả học các từ ngữ và cách phát âm. Từ đó trẻ được phát triển ngôn ngữ, nhất là ngôn ngữ âm nhạc, ngôn ngữ có vần, có nhịp, trẻ mạnh dạn hơn, tự tin hơn, ngôn ngữ lưu loát hơn, vốn từ tăng lên. Ảnh 4: Trẻ tham gia giờ hoạt động âm nhạc *Biện pháp 3: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động chơi ở các góc. Hoạt động chơi với đồ chơi ở các góc giúp trẻ được khám phá rất nhiều thứ từ môi trường xung quanh, phát triển các giác quan, tìm hiểu sở thích của trẻ.
8. 10 Qua các hoạt động ở các góc, trẻ được hóa thân vào các vai mẹ, vai chị bế em, bón bột cho em. Trẻ tự chơi và nói tự nhiên với các nhân vật chơi, cũng qua đó trẻ học và tích lũy được nhiều kinh nghiệm và vốn sống cho mình. Trẻ được chơi và giao tiếp cùng bạn bè, phối hợp chơi cùng nhau. Chính vì vậy, ngôn ngữ nói của trẻ được tăng lên. Qua chơi ở các góc cô có thể cung cấp thêm cho trẻ từ mới và nắm bắt được khả năng về ngôn ngữ của trẻ. Ví dụ: Cô đến góc chơi: “Thao tác vai” Cô có thể đặt các câu hỏi như: Con đang làm gì đấy? Con ru em búp bê ngủ như thế nào? Đây là em búp bê trai hay gái? Ảnh 5: Trẻ chơi bế em Cô đến góc xếp hình: Cô có thể tạo tình huống - Con xếp gì vậy? - Con xếp nhà như thế nào? - Con có thích được chơi xếp nhà cùng các bạn không? - Nhà của con có những màu gì? Tôi khuyến khích trẻ nói nhiều, mạnh dạn trao đổi cùng cô. Đối với những trẻ nhút nhát, tôi gợi mở để trẻ vừa chơi vui vừa trả lời được câu hỏi của cô.
9. 11 Ảnh 6: Trẻ chơi xếp hình Tôi đưa trẻ đến góc kể chuyện để trẻ làm quen với một số nhân vật được làm bằng rối. Tôi kể những câu chuyện, dạy trẻ đọc những bài thơ có các nhân vật ngộ nghĩnh như: thỏ, lợn, gấu giúp trẻ thích thú. Trẻ có thể nói được những câu đơn giản như: thỏ con, bác gấu, con lợn. Đến thời điểm cuối năm trẻ đã có thể nói được những câu dài như: Thỏ mẹ dặn Thỏ con ở nhà, Thỏ ơi, đi chơi với tớ đi .Như vậy, khi được nghe cô kể chuyện, đọc thơ, trẻ đã học được rất nhiều từ, nhiều câu khác nhau. Ảnh 7: Trẻ chơi ở góc kể chuyên
10. 12 Từ những tình huống trên kích thích trẻ trò chuyện, trao đổi cùng nhau, qua đó ngôn ngữ của trẻ được tăng lên. Như vậy, qua việc tổ chức cho trẻ chơi ở các góc, các biểu tượng mà trẻ thu nhận được trước đây được chính xác hóa bằng ngôn ngữ. Qua các trò chơi đã giúp trẻ nhớ ngôn ngữ, được sử dụng ngôn ngữ nhiều hơn để trao đổi với bạn, với cô, đồng thời tạo ra các tình huống để trẻ sử dụng vốn từ đã tích lũy được. * Biện pháp 4: Phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động dạo chơi ngoài trời Hoạt động dạo chơi ngoài trời cũng là một hoạt động không thể thiếu trong chế độ sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Thông qua hoạt động ngoài trời, trẻ được tiếp xúc gần gũi với thiên nhiên, được khám phá, thỏa mãn trí tò mò. Chính vì vậy, tôi lựa chọn những nội dung trò chuyện với trẻ thật nhẹ nhàng, thường xuyên đặt câu hỏi để trẻ gọi tên các đồ chơi ngoài trời như: đu quay, xích đu Ngoài ra tôi còn cho trẻ quan sát các loại cây cảnh, cây hoa trong vườn trường để trẻ biết tên gọi, màu sắc của hoa, lá, cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên. Khi được dạo chơi ngoài trời trẻ sẽ có nhiều niềm vui, có nhu cầu tìm hiểu, trẻ được cung cấp vốn từ, phát triển ngôn ngữ mạch lạc. Trẻ nhận thức, khám phá thế giới xung quanh bằng cách tiếp xúc trực tiếp với các sự vật, hiện tượng. Trẻ được tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ trong cuộc sống và quan tâm đến những gì xảy ra trong cuộc sống xung quanh mình. Qua quá trình được hoạt động dạo chơi, tham quan sẽ có tác dụng rất lớn đối với việc mở rộng tầm hiểu biết của trẻ. Thiên nhiên không chỉ mang đến cho trẻ những thứ cần thiết, mà còn hấp dẫn trẻ bởi những điều kỳ diệu mà không có gì thay thế nổi. Đồng thời trong quá trình dạo chơi trẻ được đặt nhiều câu hỏi về tên gọi, tác dụng của sự vật mà trẻ được tiếp xúc. Vì vậy, dạo chơi, tham quan có tác dụng lớn trong việc phát triển vốn từ cho trẻ.
11. 13 Ảnh 8: Cô cho trẻ quan sát cái Cầu trượt Sau khi trẻ được dạo chơi ngoài trời, cô cho trẻ chơi các trò chơi vận động, trò chơi dân gian giúp trẻ sảng khoái, vui vẻ hơn. Tôi tổ chức một số trò chơi như “Bóng tròn to”, “Ô tô và chim sẻ”, “Chi chi chành chành”, “Trời nắng trời mưa” . Ví dụ: Cô và trẻ cùng chơi trò chơi “Bóng tròn to”. Cô và trẻ cùng nắm tay nhau thành vòng tròn và hát bài “Bóng tròn”. Cô và trẻ đi nhẹ nhàng và làm theo lời bài bài hát. Việc kết hợp vừa hát, vừa làm động tác giúp trẻ hứng thú và phát triển tốt ngôn ngữ. Ảnh 9: Cô và trẻ chơi trò chơi “Bóng tròn to”