Báo cáo Biện pháp Xây dựng chuẩn mực văn hoá nhà trường ở Trường TH& THCS Phước Thành, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam

Nội dung tài liệu: Báo cáo Biện pháp Xây dựng chuẩn mực văn hoá nhà trường ở Trường TH& THCS Phước Thành, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam

1. - Thiết bị dạy học được trang bị tương đối đầy đủ theo danh mục thiết bị tối thiểu của Bộ Giáo dục và Đào tạo. c) Chất lượng giáo dục - Chất lượng hạnh kiểm: Học sinh đa số chăm ngoan, có tinh thần vượt khó vươn lên. Hằng năm, có trên 98% học sinh được xếp loại hạnh kiểm từ khá trở lên, trong đó có khoảng 90% xếp loại tốt. - Chất lượng học tập: Trường TH&THCS Phước Thành có nhiều nỗ lực trong nâng cao chất lượng giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá; chú trọng công tác phụ đạo học sinh yếu, hướng dẫn tự học cho học sinh bán trú. Chất lượng học tập của học sinh có chuyển biến rõ rệt và ngày càng tiến bộ. Hằng năm, có trên 98% học sinh được lên lớp; trên 20% học sinh xếp loại học lực khá, giỏi. Tỷ lệ học sinh được công nhận tốt nghiệp THCS đạt 100%, có 20 % học sinh vào các trường nghề. d) Những chế độ chính sách của Nhà nước đã thực hiện đối với cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh - Đối với giáo viên: Ngoài các chế độ chung, giáo viên, cán bộ quản lý được hưởng chế độ theo qui định tại Nghị định số 76/2019/NĐ-CP ngày 08/10/2019 của Chính phủ. - Đối với học sinh: Học sinh được học tập đầy đủ các môn học và các hoạt động giáo dục theo qui định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Học sinh hưởng chế độ học bổng, các chế độ khác theo quy định cho học sinh trường người dân tộc thiểu sô theo Nghị định 116/2016/NĐ-CP của Chính phủ ngày 18/7/2016 về quy định chính sách hỗ trợ học sinh và trường phổ thông ở xã, thôn, đặc biệt khó khăn; Nghị định 81/2021/NĐ-CP của Chính phủ ngày 27/8/2021 quy định về cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập, giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục; Nghị quyết số 27/NQ-HĐND ngày 22/7/2021 của UBND tỉnh Quảng Nam , Ban hành Quy định về chính sách hỗ trợ đối với trẻ em mầm non, học sinh, sinh viên là người dân tộc thiểu số, học sinh khuyết tật đang học tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2021-2026. Thông tư liên tịch số 42/2013/TTLT-BGD ĐT- BLĐTBXH-BTC ngày 31/12/2013 quy định chính sách đối với người khuyết tật. 1.2.3. Những khó khăn, hạn chế và nguyên nhân a) Những khó khăn, hạn chế * Về đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên: - Đội ngũ giáo viên nhìn chung đáp ứng yêu cầu, tuy nhiên còn thiếu giáo viên chuyên môn so với quy định. - Đa số giáo viên trẻ nên còn thiếu kinh nghiệm trong dạy học. Giáo viên có con nhỏ, thường hay đau ốm phải đi về chăm sóc ảnh hưởng đến việc dạy học. * Về học sinh: 2
2. - Chất lượng nguồn tuyển sinh nhìn chung còn hạn chế; chất lượng “đầu vào” còn thấp và không đồng đều. - Tỉ lệ học sinh bỏ học còn cao (trên 1%), nhiều em đi học giã gạo nên việc tiếp thu kiến thức hạn chế. * Về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học: - Phòng học, phòng ở học sinh bán trú xây dựng mới đảm bảo phục vụ học tập và ăn ở của học sinh bán trú. Các vật dụng thiết yếu như mùng, mền, tủ tư trang phục vụ cho học sinh bán trú tương đối đảm bảo.Tuy nhiên, khu phục vụ học tập, khu hiệu bộ, phòng chức năng, nhà đa năng, sân bãi tập luyện chưa có. Trang thiết bị dạy học chương trình phổ thông mới được trang bị, song còn thiếu nhiều Phương tiện, thiết bị dạy học, hoạt động giáo dục còn thiếu và không đồng bộ; một số thiết bị được trang bị từ 2003 nên đã xuống cấp, chưa đáp ứng cho việc dạy, học và nghiên cứu của giáo viên và học sinh. b) Nguyên nhân hạn chế - Điều kiện kinh tế - xã hội của xã Phước Thành nhiều khó khăn. 100% các em học sinh là người đồng bào dân tộc thiểu số. Trên 70% hộ nghèo, trải qua đợt thiên tai bão lũ năm 2020 thảm khốc. - Nhà trường chưa có đề án phát triển toàn diện; chưa thể tự chủ trong công tác tuyển dụng giáo viên. - Công tác xã hội hóa chưa hiệu quả, sự quan tâm của địa phương còn nhiều hạn chế. 1.3. Nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm hiện tại: Với vai trò là Hiệu trưởng của trường TH&THCS; tôi mạnh dạn đề ra một số kinh nghiệm biện pháp trong việc xây dựng văn hóa nhà trường, gồm những nội dung sau: 1.3.1 Tầm nhìn Đến năm 2025 trường TH&THCS Phước Thành là đơn vị dẫn đầu về chất lượng hai mặt giáo dục trong cụm các trường vùng cao của huyện; Phấn đấu đến năm 2025 trường đạt chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục mức độ 1. 1.3.2. Sứ mệnh Trường TH&THCS Phước Thành tổ chức giáo dục, chăm sóc học sinh có độ tuổi từ 06 đến 14 tuổi trên địa bàn xã Phước Thành, huyện Phước Sơn, là cơ sở giáo dục toàn diện gắn với việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa của các dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội miền núi thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. 1.3.3 Giá trị cốt lõi - Trung thực; 3
3. - Lòng nhân ái - Trách nhiệm với bản thân, cộng đồng; - Khát vọng vươn lên. 1.3.4 Mục tiêu Phát huy những thành tích đạt được, đầu tư xây dựng trường trên cơ sở thực hiện tốt “Quy chế tổ chức và hoạt động của trường PTDTBT và trường có học sinh bán trú” theo quy định của Bộ GD&ĐT”. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu và đạt mức cao của chuẩn nghề nghiệp; nâng tỉ lệ giáo viên, cán bộ quản lý có trình độ cao, thực chất về chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ, tin học, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục của trường chất lượng cao. Đến năm 2025, có ít nhất 80% cán bộ quản lý, giáo viên giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, đạt giáo viên dạy giỏi các cấp; 100% giáo viên sử dụng thành thạo công nghệ thông tin, thiết bị dạy học hiện đại trong dạy học, quản lý; 15% giáo viên người dân tộc thiểu số, 100% cán bộ quản lý có trình độ trung cấp chính trị trở lên. Tạo chuyển biến cơ bản về chất lượng giáo dục theo hướng từng bước tiếp cận trình độ của các trường có chất lượng cao trong nước; đảm bảo cho học sinh có kiến thức phổ thông toàn diện; có đạo đức, tri thức và sức khỏe; có kĩ năng hoạt động xã hội, có tinh thần đoàn kết, biết giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội miền núi. Xây dựng Trường TH& THCS Phước Thành trở thành điểm sáng văn hóa nhà trường để các trường bạn trong cụm vùng cao học tập và noi theo. 1.3.5 Nâng cao nhận thức về công tác xây dựng chuẩn mực văn hóa nhà trường 1.3.6. Đối với lãnh đạo, nhân dân địa phương Để xây dựng chuẩn mực văn hoá nhà trường, cần có chính quyền địa phương làm chỗ dựa để tạo lập môi trường giáo dục lành mạnh. Hiệu trưởng phải tham mưu để lãnh đạo Đảng uỷ, chính quyền địa phương nắm được tầm quan trọng của việc định hình văn hoá nhà trường. Thực tế cho thấy, khi nói đến nhà trường, mọi người nghĩ ngay đến trung tâm văn hoá cộng đồng, là một cơ quan đơn vị văn hoá như thường thấy. Bởi vậy, Hiệu trưởng cũng phải tuyên truyền cho lãnh đạo và nhân dân địa phương hiểu hết được các thang giá trị hình thành nên chuẩn mực văn hoá nhà trường, đó là các chuẩn mực, các hành vi, các giá trị nhân văn, các niềm tin và hành vi ứng xử của các thành viên trong nhà trường tạo ra sự khác biệt của trường nọ với trường kia. Xây dựng chuẩn mực văn hoá nhà trường vừa là mục tiêu vừa là giải pháp quan trọng để thực hiện mục tiêu đổi mới giáo dục. Bên cạnh đó, Hiệu trưởng phải tham mưu trong việc lập kế hoạch xây dựng một thương hiệu nhà trường xứng tầm với vị thế nhà trường trở thành nghị quyết của Đảng, chính quyền, đoàn thể. Từ đó nhà trường làm căn cứ để xây dựng kế hoạch 4
4. hành động, huy động được sức mạnh tổng hợp của các ngàn, đoàn thể, kêu gọi được sự đóng góp hỗ trợ của các nhà nhà hảo tâm, các đơn vị kinh tế đóng chân trên địa bàn, đặc biệt là sự đồng thuận, sự đóng góp của từng phụ huynh. Thông qua phương tiện thông tin đại chúng, Hiệu trưởng tranh thủ kêu gọi sự đóng góp của cộng đồng, phân tích các chủ trương huy động của nhà trường, nâng cao ý thức trách nhiệm của mỗi người dân và cộng đồng xã hội trong việc chăm lo phát triển giáo dục. 1.3.7. Đối với cán bộ giáo viên, nhân viên nhà trường Thông qua các buổi sinh hoạt hội đồng, chuyên môn nhà trường đặt ra tính cấp thiết của việc xây dựng văn hoá nhà trường. Thông qua nội dung cụ thể chi tiết cho giáo viên để các giáo viên triển khai tới từng phụ huynh, học sinh thông qua các buổi họp. Chỉ đạo các giáo viên lắng nghe phản hồi của phụ huynh, học sinh tổng hợp những ý kiến chung nhất để xây dựng kế hoạch thực hiện, sau đó thông báo lại cho ban đại diện các lớp để tạo được sự đồng thuận cao nhất. Công khai kịp thời các kế hoạch thực hiện nhiệm vụ giáo dục của nhà trường theo từng giai đoạn để tất cả tập thể sư phạm trong nhà trường để được tham gia, góp ý và hiến kế hay cho nhà trường. 1.3.8. Xây dựng hình ảnh nhà trường Như trên đã đề cập, Hiệu trưởng nhà trường gắn với một “triết lý” giáo dục. Mỗi “triết lý” giáo dục của Hiệu trưởng ảnh hưởng rất lớn đến hình thành chuẩn mực và niềm tin, tạo ra hệ thống giá trị “cốt lõi” của nhà trường, tạo ra sự khác biệt về bản sắc với các trường khác. Nhưng cũng phải hiểu rằng, nhà trường không phải là của riêng một Hiệu trưởng, mỗi nhà trường đều có rất nhiều thế hệ Hiệu trưởng luân phiên thay thế. Sự khác nhau về “triết lý” của mỗi Hiệu trưởng rất dễ dẫn đến việc xây dựng văn hoá nhà trường theo lối “tư tưởng cá nhân”. Như vậy, để hình thành văn hoá nhà trường, người Hiệu trưởng đương nhiệm phải đóng vai trò rất lớn từ định hình chiến lược, tầm nhìn và xác định các giá trị cốt lõi. Hiệu trưởng phải đóng vai một nhà lãnh đạo để lập ra một “sợi chỉ đỏ” cho các Hiệu trưởng kế cận có thể phát huy các giá trị trước đó. Trường TH&THCS Phước Thành mang trong mình hai giá trị cốt yếu: giá trị truyền thống với quá trình xã hội hoá mạnh mẽ và giá trị hiện đại với những con người năng động, sống có trách nhiệm. Do đầu vào của nhà trường là học sinh dân tộc thiểu số, nên văn hóa giao thoa các giá trị văn hóa của các dân tộc, đồng thời hình thành giá trị cốt lõi văn hóa chung cho các dân tộc là nhiệm vụ rất quan trọng, có tính đặc thù riêng của Trường TH& THCS Phước Thành. Muốn xây dựng “văn hoá nhà trường”, trước hết phải xây dựng “trường văn hoá”. Theo quy định của Ủy ban nhân dân tỉnh, nhà trường văn hoá có các tiêu chuẩn sau: “...Có đủ điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, có biện pháp giữ gìn, khai thác tốt tài sản, cơ sở vật chất phục vụ dạy và học. Cảnh quan sư phạm đảm bảo xanh, sạch, đẹp; môi trường giáo dục lành mạnh, văn hoá, an toàn. Các phòng học, phòng làm việc, phòng chức năng, thư viện, phòng thí nghiệm... bố trí khoa học, ngăn nắp, sạch đẹp, phục vụ hiệu quả cho các hoạt động của nhà trường...”. 5
5. Xây dựng khuôn viên nhà trường phải bám sát quy định xây dựng môi trường Xanh - Sạch - Đẹp, tuân thủ quy định môi trường giáo dục. Để xây dựng khuôn viên trường, chú ý các tiêu chí sau: - Có khung cảnh thoáng mát, an toàn: Để có khung cảnh thoáng mát phải có không gian đẹp, hài hoà, thân thiện. Không gian trường học không phải là những dãy nhà chạy dài theo kiểu hành chính mà phải là một không gian mở, được kết nối với nhau tạo nên một thể thống nhất. Nhà trường phải lấy thư viện làm trục chính, các vệ tinh là các lớp học; lớp ngoài là hàng rào bê tông tạo ra sự an toàn; lớp trong là hàng rào cây xanh tạo ra sự thân thiện, thẩm mỹ. - Cây bóng mát, chậu kiểng nhà trường phải được trồng một cách khoa học, có quy hoạch về không gian, mảng khối. Nhà trường phối hợp với các tổ chức đoàn thể, ban đại diện cha mẹ học sinh trồng thảm cỏ. Tham gia trồng phải được được trồng và chăm sóc đúng cách. Phân công cụ thể nhiệm vụ cho đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh nhà trường phụ trách chăm sóc và bảo dưỡng. - Tạo bồn hoa, phải có những bồn hoa làm điểm nhấn, có không gian, cây xanh, bồn hoa đẹp thì phải tính đến việc đặt các ghế đá xung quanh bồn hoa trung tâm để thầy trò có nơi thư giãn. - Bố trí khu vệ sinh phù hợp, sạch sẽ, văn minh. Bố trí lớp học không phải là các câu khẩu hiện khô khan mà tạo ra không gian lớp học vừa thân thiện vừa tạo ra không khí thi đua giữa các lớp. Muốn bài trí lớp học tốt, nhà trường tạo điều kiện cho các lớp thoả sức sáng tạo và tự ý thức góp phần xây dựng văn hóa nhà trường. 1.3.9. Biểu tượng, logo Biểu tượng là bất cứ cái gì mang một ý nghĩa cụ thể được các thành viên của một cộng đồng người nhận biết. Tuy vậy, trong cuộc sống hàng ngày, các thành viên thường không nhận thức được đầy đủ tầm quan trọng của biểu tượng đó. Biểu trượng kèm logo là hình ảnh dễ đi sâu vào lòng học sinh. Logo không phải là thương hiệu. Logo chỉ thể hiện về mặt thị giác. Việc xây dựng thương hiệu và tạo logo là hai quá trình hoàn toàn khác nhau. Logo của nhà trường không có gì khác hơn là một hình ảnh đại diện cho các dân tộc thiểu số. Nó cho phép phân biệt và nhận ra nhà trường này và trường kia. Một logo có ý tưởng tốt, dễ hiểu sẽ giúp nâng cao giá trị của một ngôi trường. Thiết kế logo và biểu tượng cho Trường TH& THCS Phước Thành huyện Phước Sơn là một vấn đề cần bàn nghiêm túc và cần phải theo quy trình sau: - Xác định “phần hồn”: Trườg TH& THCS Phước Thành là trường của con em dân tộc thiểu số của xã Phước Thành, có truyền thống dạy và học tốt là nơi gửi gắm niềm tin của nhân dân xã Phước Thành. - Nghiên cứu về kỹ thuật thiết kế: Dáng nào, nét nào, bố cục nào, màu nào, font chữ nào phù hợp với nhà trường. Đây là công việc cần mời các chuyên gia mỹ thuật hoặc giáo viên có khả năng mỹ thuật để thiết kế. 1.3.10. Đồng phục Cùng với logo là đồng phục. Học sinh học ở nhà trường là các em người dân tộc thiểu số . Do đó, đồng phục học sinh không đơn giản là các “bộ cánh giống 6
6. nhau của nhiều học sinh hay giáo viên. Đồng phục không phải là sự đồng nhất của quần áo, giày dép. Đồng phục ở đây chính là sự thể hiện hình ảnh một nhà trường. Như vậy, đồng phục phải có sự kế thừa và mang tính ổn định, không phải là sự chạy theo thời trang mà nó phải là sự sở hữu trí tuệ, thể hiện bản sắc của văn hoá nhà trường. Đồng phục kèm theo logo là niềm tự hào của chính ngôi trường đó. Đồng phục học sinh của trường phải mang phải trang nhã và phải hài hoà với logo. Ngoài đồng phục chung nêu trên, các em học sinh mặc trang phục đặc trưng của dân tộc mình được quy định vào buổi học cụ thể và vào các ngày lễ hội của trường. 1.3.11. Các quy tắc ứng xử a) Ứng xử giữa đồng nghiệp với đồng nghiệp Hiệu trưởng quản lý các ứng xử bằng cách tôn trọng bản thân, tôn trọng đồng nghiệp. Công bằng với giáo viên, nhân viên, học sinh và các mối quan hệ với xã hội. Điều này có nghĩa lãnh đạo trường luôn trân trọng và tin tưởng vào tài năng, phẩm chất, ý chí của tất cả giáo viên, nhân viên đã, đang và sẽ luôn phấn đấu cho mục tiêu phát triển nhà trường. Duy trì và phát huy những giá trị đó, nhà trường cam kết luôn đặt sự tôn trọng học sinh và giáo viên lên hàng đầu; đồng thời xác định học sinh là một tài sản quý giá. Nhà trường sẽ luôn cung cấp và duy trì một môi trường làm việc an ninh, an toàn, lành mạnh và thân thiện. Đó là một môi trường mà: Tất cả cán bộ đều có cơ hội khám phá và thể hiện các tiềm năng bản thân ở mức cao nhất cũng như đạt được đích đến của riêng mình để phát triển và đóng góp cho sự thành công chung; tất cả cán bộ đều có điều kiện làm việc tốt nhất trên cả khía cạnh vật chất lẫn tinh thần, được cung cấp không gian làm việc thuận lợi, các trang thiết bị phục vụ công việc cũng như luôn cảm thấy thoải mái để phát huy khả năng và đóng góp ý kiến cá nhân. Việc phát triển nhà trường sẽ có ý nghĩa khi bắt đầu bằng sự thay đổi văn hoá và thay đổi văn hoá bắt đầu từ đội ngũ giáo viên với người đứng đầu là người lãnh đạo. b) Ứng xử giữa giáo viên và học sinh Chấp nhận các nhu cầu và hoàn cảnh khác nhau của học sinh. Việc dạy học xuất phát từ nhu cầu người học và vì người học; dạy cái mà người học cần chứ không phải dạy cái mà người dạy có. Việc dạy và học không hề chịu một sức ép nào về chương trình hay thi đua- thành tích. Tất cả học sinh đều có cơ hội khám phá và thể hiện bản sắc, các tiềm năng bản thân ở mức cao nhất cũng như đạt được đích đến của riêng mình để phát triển và đóng góp cho sự thành công chung dù em đó có xuất phát điểm như thế nào. Khuyến khích học sinh phát biểu, bày tỏ quan điểm cá nhân. Trong hệ thống quan hệ nhà trường thì quan hệ thầy- trò là mối quan hệ đặc biệt. Mối quan hệ thầy - trò có ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành văn hoá nhà trường theo hướng cởi mở. “Văn hoá cởi mở” phải tạo ra được một bầu không khí ấm áp, tin cậy, trong đó mọi người cảm nhận điều tốt đẹp về nhau. Thực tế cho thấy còn có khoảng cách rất lớn giữa những gì giáo viên nói, những gì giáo viên đánh giá với những gì giáo viên 7
7. làm. Khó có thể nói đến “Văn hoá cộng tác”, khi mà trong các giờ học người giáo viên chỉ giảng giải, thông tin hoặc phát đi những lời cảnh báo tới học sinh. - Tôn trọng lẫn nhau giữa thầy và trò. Tương tự văn hoá cởi mở, “văn hoá tôn trọng” mà ở đó không tồn tại bởi bất cứ một mệnh lệnh, yêu cầu hay lời nói thô bạo nào của giáo viên đối với học sinh. Giáo viên cần dành thời gian để nghe và để hiểu học sinh của mình hơn. - Xúc cảm của học sinh với môi trường sẽ tạo ra một nét văn hoá nhà trường. Các nhà tâm lí học xã hội cho rằng, trạng thái cảm xúc chung, bề ngoài của nhóm thường được tập trung và lan toả mạnh nhất từ người có quyền lực nhiều nhất trong nhóm. Đối với học sinh, đó là người giáo viên. Vì thế, để tạo được một không khí xúc cảm tích cực, có thể tạo lập bầu không khí tâm lí tích cực trong trường học có khả năng tăng cường khả năng học tập của học sinh. c) Nề nếp và quy tắc ứng xử của học sinh Xây dựng nề nếp của học sinh là việc làm mang tính thường xuyên. Học sinh năng động không có nghĩa là học sinh ngỗ ngáo. Một học sinh năng động phải biết các nề nếp và quy tắc ứng xử. Hiệu trưởng cần chỉ đạo giáo viên tập cho học sinh thói quen sau đây: - Thói quen chào hỏi đúng lúc; - Thói quen bỏ rác vào thùng; - Thói quen đi vệ sinh đúng chỗ; - Thói quen xếp hàng; - Thói quen cảm ơn và xin lỗi; - Thói quen giữ trật tự nơi công cộng.... - Thói quen nề nếp, trật tự khi ăn uống. - Thói quen gấp mền, màn, dọn dẹp phòng vào sáng sớm. - Thói quen mắc màng trước khi đi ngủ. d) Chỉ đạo việc nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục Xây dựng văn hoá nhà trường nhằm mục tiêu nâng cao chất lượng dạy và học. Để có được hiệu quả về chất lượng giáo dục và giảng dạy trong nhà trường, ngay từ đầu năm học, Hiệu trưởng phải tìm hiểu và nắm vững tình hình đạo đức, hoàn cảnh của giáo viên, nhân viên, học sinh, môi trường xã hội. Tiếp đó Hiệu trưởng, Các Phó hiệu trưởng, Tổng phụ trách, tổ trưởng tiến hành phân tích, tổng hợp tình hình, nhận định, đánh giá tình hình của cả trường. Việc phân tích một cách sâu sắc, khách quan tình hình học tập và rèn luyện của học sinh là cơ sở để rút ra những kết luận trong việc lựa chọn những phương pháp, hình thức tiến hành các hoạt động giáo dục, định hướng các tác động sư phạm. Sau khi đánh giá tình hình, Hiệu trưởng xây dựng mạng lưới cốt cán từ Phó hiệu trưởng đến tổ trưởng, giáo viên. Chú trọng sử dụng các giáo viên giỏi, giáo viên có trình độ để cùng trao đổi những khó khăn, bàn về đổi mới phương pháp dạy học. 8
8. Đối với giáo viên, cần thực hiện một số biện pháp như: Coi trọng vai trò chủ động học tập của học sinh, hướng về học sinh; kích thích, tạo điều kiện cho học sinh học tập một cách tự giác, hứng thú, chủ động, tích cực và sáng tạo. Vận dụng các phương pháp dạy học một cách linh hoạt, sáng tạo. Giáo viên và học sinh phải luôn luôn đổi mới và hoàn thiện phương pháp dạy và học để học sinh học tập được sáng tạo, không bị rập khuôn, gò ép, thụ động. Cần tập trung chú ý đến số đông học sinh nhưng cũng phải đặc biệt quan tâm đến một số đối tượng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu, học sinh yếu kém, học sinh khuyết tật nhằm thu hút tất cả học sinh vào hoạt động, kết hợp mật thiết giữa học lý thuyết với thực hành trong các loại tình huống. Phải vận dụng phối hợp các hình thức hoạt động dạy học khác nhau trong quá trình dạy học và ưu tiên số một là phải đảm bảo chất lượng giáo dục, tránh chạy theo thành tích. e) Chỉ đạo xây dựng tập thể sư phạm vững mạnh Tập thể sư phạm vững mạnh là yếu tố không thể thiếu được trong xây dựng văn hoá nhà trường. Muốn xây dựng tập thể vững mạnh, người hiệu trưởng phải đặt một nền móng vững chắc về nguyên tắc quản lý (đó là qui chế nhà trường, kỉ cương và nền nếp dạy học), phải kết hợp pháp trị và đức trị. Cụ thể: * Xây dựng quy chế nhà trường: Có người nhận xét rằng để đánh giá năng lực của một hiệu trưởng hãy đến xem nhà trường khi hiệu trưởng trường đó đi vắng. Đảm bảo nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa là nguyên tắc cốt lõi tạo ra một tập thể có khuôn khổ và nề nếp sư phạm. Muốn vậy, người hiệu trưởng nhất thiết phải là những người nắm vững pháp luật, các văn bản qui phạm của ngành để quản lý đơn vị theo đúng pháp luật. Cùng với đó, người hiệu trưởng luôn gương mẫu, đi đầu trong các công việc, phải am hiểu thông thạo công việc, có tri thức đầy đủ về khoa học quản lý. Đảm bảo làm việc theo kế hoạch, có mục tiêu và phương pháp. Tuy nhiên, xây dựng quy chế không phải là công việc của riêng hiệu trưởng. Xây dựng quy chế phải đi kèm nguyên tắc tập trung dân chủ, tạo bầu không khí cởi mở, dân chủ, hợp tác, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau. Nguyên tắc này vừa đề cao trách nhiệm cá nhân, vừa đề cao quyền làm chủ của giáo viên, đảm bảo sự thống nhất ý chí và hành động, làm tăng sức mạnh của tập thể sư phạm, tạo ra tập thể tự giác. * Minh bạch trong quản lý: Nghị định Số: 16/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 2 năm 2015 quy định về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp. Cùng với nghị định này, quyền hạn của hiệu trưởng được tăng lên nhưng đồng thời đòi hỏi hiệu trưởng phải minh bạch trong quản lý bao gồm minh bạch về tài chính, minh bạch về thi đua khen thưởng, minh bạch về quy chế chi tiêu nội bộ, minh bạch về mục tiêu chiến lược, quy hoạch cán bộ... Trong quản lý nhân sự phải công tâm, khách quan, phân công công việc cụ thể, cổ vũ họ nổ lực hoàn thành công việc và công nhận sự thành công của mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên một cách công khai, kịp thời. Minh bạch trong quản lý tạo ra một tập thể tích cực, làm cho mỗi cán bộ, giáo viên đều biết rõ công việc 9
9. mình phải làm, hiểu rõ trách nhiệm, luôn có ý thức chia sẻ trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc ra quyết định dạy và học. * Giải quyết kịp thời mẫu thuẫn nội bộ: Giải quyết mẫu thuẫn nội bộ phải dựa trên pháp chế, tránh đổ lỗi và buộc tội lẫn nhau. Hiệu trưởng phối hợp ban thanh tra nhân dân giải quyết vụ việc ngay khi mới phát sinh, tránh để lâu sinh ra tiêu cực mới. Giải quyết mẫu thuẫn kịp thời đồng nghĩa với một tập thể đoàn kết. * Chú trọng các giá trị cốt lõi: Đề ra các giá trị cốt lõi phải đồng nghĩa với tôn trọng nó. Phối hợp với đoàn thanh niên, ban thanh tra nhân dân, tổ nữ công để phát huy và giữ các giá trị cốt lõi. Giữ nguyên các giá trị cốt lõi đồng nghĩa với một tập thể vững mạnh. Muốn vậy, người hiệu trưởng luôn lắng nghe, biết đối thoại, biết nuôi dưỡng bầu không khí cởi mở. Hiệu trưởng phải “hâm nóng” bầu không khí nhà trường bằng nụ cười và lời chào hỏi. g) Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá Kiểm tra là một trong bốn chức năng quản lý. Kiểm tra là chức năng thứ tư nhưng lại có vai trò khởi đầu, định hướng cho quá trình quản lý; là cơ sở huy động tối đa các nguồn lực; là căn cứ cho việc kiểm tra đánh giá quá trình thực hiện các mục tiêu. Như vậy, không có kiểm tra thì không có quản lý. Hoạt động xây dựng văn hoá nhà trường gồm nhiều nội dung, gồm nhiều mặt, nhiều tiêu chí, nhiều giá trị đan xen nhau. Hình thành được giá trị văn hoá đó là một quá trình lâu dài và phát triển liên tục. Hiệu trưởng có trách nhiệm kiểm tra toàn bộ công việc, hoạt động, mối quan hệ, kết quả của toàn bộ quá trình đó. h) Phối hợp nhà trường, gia đình và xã hội Gia đình có nhiều tiềm năng và là những tiềm năng cơ bản nhất cho việc giáo dục quy tắc ứng xử của con người. Gia đình chính là cái nôi của xã hội ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành nhân cách của học sinh tiểu học, cho nên xây dựng văn hoá nhà trường cần nhấn mạnh tiềm năng, phát huy vai trò trách nhiệm của gia đình trong việc giáo dục con cái, chăm lo và bồi dưỡng thế hệ trẻ, đóng góp xây dựng cơ sở vật chất. Nhà trường phải lấy việc giáo dục học sinh làm cầu nối giữa gia đình và nhà trường qua đó thiết lập mối quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm và cha mẹ học sinh, giữa Ban Giám hiệu nhà trường và Ban đại diện cha mẹ học sinh. Chiếc cầu ấy vững chắc sẽ thúc đẩy mối quan hệ gia đình và nhà trường trở nên tốt đẹp, chiếc cầu ấy lung lay thì việc xây dựng văn hoá nhà trường coi như gặp khó khăn từ ban đầu. Hiệu trưởng cần chỉ đạo, thiết lập các mối quan hệ dưới các hình thức phối hợp, liên kết bằng các biện pháp: - Xây dựng Ban đại diện cha mẹ học sinh vững mạnh bằng cách lựa chọn những cá nhân tiêu biểu, có trình độ kiến thức cao và hiểu biết, nhiệt tình với sự nghiệp về giáo dục. Cử ra được Ban thường trực hội gồm những người có hiểu biết, tích cực nhiệt tình trong công tác để bàn và cùng tham gia xây dựng kế hoạch hoạt động chặt chẽ và đồng bộ. Trưởng ban đại diện cha mẹ học sinh phải là người có uy 10
10. tín trong cộng đồng xã hội, tốt hơn nữa là đang tham gia công tác chính quyền địa phương. - Phối hợp với Hội phụ nữ địa phương, ban nữ công nhà trường để phát huy vai trò của người phụ nữ trong gia đình với việc chăm lo đủ sức khoẻ để học tập, tạo điều kiện thuận lợi cho các em về sách vở, giờ giấc học tập ở nhà... - Xây dựng cam kết giữa nhà trường và ban đại diện phụ huynh trong việc thống nhất nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh, trách nhiệm của gia đình trong việc giáo dục tình cảm đạo đức cho học sinh. - Nhà trường kết hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh có kế hoạch tuyên truyền, phổ biến rộng rãi, tổ chức khen thưởng cho giáo viên dạy giỏi, tạo động lực cho người dạy nâng cao chất lượng giáo dục. 1.4. Khả năng áp dụng của sáng kiến: Trong một tổ chức nói chung cũng như một nhà trường, văn hóa luôn tồn tại trong mọi hoạt động tổ chức đó. Bản thân văn hóa rất đa dạng và phức tạp. Do đó, khi có những tiếp cận nghiên cứu khác nhau sẽ dẫn đến có nhiều quan niệm về văn hóa, nhưng tựu chung lại, các nhà nghiên cứu đều có một nghĩa chung căn bản: Văn hóa là sự giáo hóa, vun trồng nhân cách con người, làm cho con người và cuộc sống con người trở nên tốt đẹp hơn. Văn hóa nhà trường là một tập hợp các giá trị, niềm tin, hiểu biết, chuẩn mực cơ bản được các thành viên trong nhà trường cùng chia sẻ và tạo nên bản sắc của nhà trường đó. Xây dựng chuẩn mực văn hoá nhà trường ở nhà Trường TH&THCS Phước Thành sẽ có ảnh hưởng tích cực đến chất lượng đào tạo nhà trường. Muốn chỉ đạo tốt, hiệu trưởng cần có nhận thức đúng đắn, hiểu rõ sâu sắc vai trò ý nghĩa, tầm quan trọng của việc xây dựng văn hoá nhà trường. Xây dựng văn hóa chuẩn mực nhà trường cần tập trung xây dựng nền văn hóa đạo đức xã hội chủ nghĩa trong trường học; tập trung giáo dục bồi dưỡng thế hệ trẻ để hình thành nhân cách con người Việt Nam theo nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức Mác-Lênin, đạo đức Hồ Chí Minh và đạo lý tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Tích cực thực hiện phong trào “Xây dựng trường học hạnh phúc”với những nội dung cụ thể, phù hợp để nhà trường thực sự là môi trường văn hóa, tạo điều kiện cho cán bộ giáo viên và học sinh phát triển với những đặc tính tốt đẹp. Vì thế khả năng áp dụng của đề tài vào trong nhà trường luôn được đông đảo phụ huynh, học sinh, thầy cô giáo và Ban giám hiệu tham gia và tâm huyết. Không riêng ở lĩnh vực trường học mà có thể áp dụng đề tài này vào trong các cơ quan công sở khác theo các cách khác nhau. 1.5. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Nhà trường phải nắm vững các Nghị định, Thông tư, Chỉ thị, Kế hoạch chỉ đạo của các cấp về xây dựng các chuẩn mực văn hóa nhà trường. Xây dựng trường học hạnh phúc ... để có cơ sở, nền tảng xây dựng văn hóa nhà trường. Tăng cường công tác tham mưu với chính quyền địa phương trong việc xây dựng, kiện toàn cơ sở vật chất để đảm bảo điều kiện cần thiết cho việc xây dựng các 11
11. chuẩn mực văn hóa trong nhà trường. Hiệu trưởng phải là người “ nhạc trưởng” trong việc xây dựng các chuẩn mực, tạo được bầu không khí tâm lý, thân thiện đối với phụ huynh, giáo viên, nhân viên, học sinh trong nhà trường. Xây dựng hệ giá trị cốt lõi là: Dân chủ, kỷ cương, tình thương, trách nhiệm, an toàn, đổi mới, nhân văn và bền vững trong việc xây dựng chuẩn mực văn hóa nhà trường. 1.6. Hiệu quả sáng kiến mang lại: Sau năm áp dụng sáng kiến (từ năm học 2020-2021) nhận thấy chuyển biến tích cực thể rõ nét văn hóa nhà trường. Trước tiên nhà trường xác định xây dựng hệ giá trị cốt lõi là: Đoàn kết, thân thiện, sáng tạo mục tiêu chất lượng giáo dục. Đây hệ giá trị nhà trường hướng tới để xây dựng nên trường học hạnh phúc cụ thể như sau: - Về sở vật chất, khuôn viên nhà trường bổ sung nâng cấp xanh - sạch- đẹp, phòng học trang trí theo mô hình “ Lớp học thân thiện “ Công trình vệ sinh giáo viên học sinh được cải tạo, xây dựng đảm bảo đạt tiêu chuẩn trong năm học. - Về chất lượng đội ngũ, năm học 2021-2022 đội ngũ giáo viên nhà trường đạt 100% chuẩn. Các đồng chí giáo viên tâm huyết với nghề, hết lòng vì học sinh thân yêu. - Về học sinh, đa số các em chăm ngoan có ý thức tự giác học tập rèn luyện. Chất lượng đại trà nâng lên, tỉ lệ học sinh hoàn thành chương trình lớp học đạt 98%. Các em tích cực tham gia hoạt động lên lớp giúp các em có thêm kĩ năng sống. Ngoài ra các em còn tham gia tích cực phát động: Ủng hộ bạn nghèo ăn Tết, Ủng hộ bạn bị bão lụt năm 2020, tham gia trồng cây xanh chống sạc lỡ tại trường. Đối với cán bộ, giáo viên, xây dựng văn hoá nhà trường tạo ra một bầu không khí thoải mái cho họ trình bày ý tưởng, chia sẻ kiến thức và hình thành kỹ năng mới. Xây dựng văn hoá nhà trường sẽ tạo ra một hình ảnh thân thiện của nhà giáo trước con mắt của học sinh, tạo ra một bầu không khí cởi mở, tin cậy, tôn trọng lẫn nhau, tạo động lực để giáo viên quan tâm cải tiến nâng cao chất lượng dạy và học. Từ đó, cải thiện thành tích giảng dạy của giáo viên và thành tích học tập của học sinh. Đối với học sinh, nhà trường văn hoá sẽ khuyến khích học sinh học tập và tìm hiểu, tích cực tham gia các chương trình với cộng đồng, liên tục trải nghiệm và tích cực tương tác với giáo viên, các em cảm thấy vui vẻ thoải mái, ham học; văn hoá nhà trường chấp nhận tất cả sự khác nhau của học sinh, các em được thừa nhận, tôn trọng và thấy mình có giá trị, thấy rõ trách nhiệm của mình và sẽ phấn đấu trong học tập, rèn luyện. 2. Những thông tin cần được bảo mật - nếu có: (Không có) 3. Danh sách những thành viên đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu - nếu có: TT Họ và tên Nơi công tác Nơi áp dụng sáng kiến Ghi chú 12