Biện pháp Áp dụng hình thức kỉ luật tích cực trong công tác giáo dục học sinh

Nội dung tài liệu: Biện pháp Áp dụng hình thức kỉ luật tích cực trong công tác giáo dục học sinh

1. 3 Khi học sinh vi phạm kỉ luật, giáo viên cần bình tĩnh để có biện pháp phù hợp. Giáo viên cần xử lí học sinh mắc lỗi bằng kỉ luật tích cực và thực hiện qua các bước sau: Bước 1: Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến sai phạm của học sinh trước khi đưa ra hình thức xử lí. Giáo viên cần có sự bao dung, độ lượng khi nhìn nhận những sai phạm của các em. Bước 2: Để học sinh đánh giá hành động của mình bằng cách: - Trình bày lại sự việc - Phân tích tình huống, nhận xét thái độ của bản thân và người khác lúc đó (tại sao lại có thái độ như thế); - Nêu ra cách xử lí tình huống theo hướng khác Bước 3: Phân tích đúng/sai; phù hợp/không phù hợp để học sinh hiểu Bước 4: Để học sinh tự nhận hình thức kỉ luật Bước 5: Áp dụng linh hoạt hình thức xử lí kỉ luật đã được tập thể quy định. Đồng thời, không nhất thiết phải xử lí sự việc trong giờ sinh hoạt lớp, không biến giờ sinh hoạt lớp thành một “phiên tòa”. Những bài thuyết giảng đạo đức của giáo viên cũng sẽ không có nhiều tác dụng đối với học sinh hiện nay. Vì vậy, giáo viên có thể gặp riêng học sinh để trao đổi hoặc dùng hình thức viết thư tâm tình với học sinh. Bên cạnh đó, cần theo dõi sự chuyển biến của học sinh để kịp thời động viên, uốn nắn. Trong quá trình giảng dạy bộ môn tôi thường lồng ghép để kể cho các em những câu chuyện về những tấm gương sáng của các anh chị trong trường. Khi có học sinh mắc lỗi, tôi gặp riêng học sinh và thực hiện theo quy trình trên. Học sinh sẽ tự kiểm điểm và đưa ra định hướng khắc phục cho bản thân. Sau một học kì, tôi phát phiếu cho cá nhân học sinh, tổ nhóm tự đánh giá và tự đề ra giải pháp khắc phục những hạn chế, khuyết điểm còn mắc phải. 3.3. Xây dựng lớp học thân thiện, hạnh phúc, học sinh tích cực Giáo viên chủ nhiệm cho học sinh được tham gia vào việc xây dựng nội quy của lớp học, trong đó ghi rõ những “thỏa thuận” về việc thực hiện nội quy. Việc làm này giúp học sinh thấy mình được tôn trọng. Bản thân các em là người xây dựng nội quy thì cũng sẽ hạn chế được hành vi vi phạm nội quy vì nếu vi phạm là tự em đó không tôn trọng chính mình. Giáo viên hiểu và nắm bắt tâm lí học sinh, coi học sinh như một người bạn để học sinh có thể gần gũi và tâm sự với giáo viên, tạo cảm giác an toàn, thân thiện trong khi tiếp xúc với học sinh. Coi quan hệ thầy trò là quan hệ hợp tác, chia sẻ. Một biện pháp hay trong việc áp dụng kỉ luật tích cực là mở hộp thư: “Điều em muốn nói” để học sinh có thể giãi bày với thầy cô về điều mà các em mong muốn,
2. 4 điều các em muốn được làm, được thể hiện. Từ đó giáo viên đưa ra các giải pháp phù hợp. Luôn khích lệ những điểm tốt của học sinh, tạo điều kiện cho học sinh được bộc lộ khả năng, biến định hướng của giáo viên thành hành vi tự giác của học sinh chứ không phải bằng việc áp đặt phải thực hiện. Một cách giải quyết khác là cho chính học sinh hay vi phạm nội quy phụ trách một mảng công việc của lớp để gắn các em với trách nhiệm mới, vị thế mới. Giáo viên linh hoạt xử lí tình huống học sinh vi phạm nội quy, phối hợp với bộ phận phụ trách tham vấn, tư vấn học đường, các giáo viên bộ môn giàu kinh nghiệm và các tổ chức giáo dục khác để xây dựng môi trường lớp học thân thiện, không có bạo lực học đường. Hiện tại ở lớp tôi chủ nhiệm, nội quy đã được treo sẵn nên các em chủ yếu thảo luận để bổ sung thêm và cụ thể hóa bằng các tiêu chí để đánh giá thi đua. Tập trung thảo luận để thống nhất các hình thức xử lí vi phạm nội quy. Đây không phải là hình phạt, mà là hành động thể hiện sự “tự chịu trách nhiệm” của các em. Tôi cũng mở hộp thư “Điều em muốn nói” để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các em, có sự điều chỉnh tích cực nhất trong công tác giáo dục học sinh của mình. 3.4. Giáo viên chủ nhiệm là người chủ động thay đổi bản thân Đây là yếu tố quan trọng trong việc áp dụng kỉ luật tích cực trong giáo dục học sinh. Bởi quan niệm giáo dục bằng “kỉ luật sắt” và buộc con cái trong gia đình hay học trò phải răm rắp nghe theo, không được phép làm khác với mong muốn của cha mẹ, thầy cô. Phương pháp giáo dục đó hiện nay không còn phù hợp với môi trường giáo dục hiện đại. Với phương châm: Học sinh được tôn trọng, học sinh được hạnh phúc, chính giáo viên phải là người tự thay đổi bản thân. Trước hết, mỗi giáo viên cần có nhận thức đúng đắn về vấn đề giáo dục học sinh bằng kỉ luật tích cực. Từ việc hiểu bản chất của giáo dục tích cực, giáo viên sẽ có phương pháp phù hợp. Giáo viên chủ nhiệm là “linh hồn” của tập thể lớp, là người gần gũi học sinh, hiểu và nắm bắt được những tâm tư tình cảm của các em, trực tiếp uốn nắn, định hướng cho các em trong học tập cũng như rèn luyện. Do đó, giáo viên cần có sự “thay đổi góc nhìn” trong việc áp dụng kỉ luật tích cực. Trước mỗi một tình huống cần xử lí, giáo viên cần đặt mình vào vị trí của học sinh để có cách đánh giá khách quan, đúng đắn. Giáo viên không chỉ là người cha, người mẹ thứ hai mà còn là “người bạn lớn” của các em. Giáo viên chủ nhiệm cần thực hiện nguyên tắc tôn trọng và đối xử công bằng với học sinh theo quan điểm giáo dục hiện đại. “Tôn trọng” ở đây không chỉ dừng lại ở thái độ đánh giá đúng mức, coi trọng danh dự và phẩm giá của học sinh như trước đây mà là tôn trọng cá tính, sự khác biệt của các em, đề cao “cái tôi cá nhân” tích cực của học sinh. Bên cạnh đó, những chuyện thiên vị, cảm tính không thể để chi phối quá trình quản lí và giáo dục học sinh. Vì học sinh hiện nay có đủ khả năng để phản biện lại thầy cô. Việc đối xử thiếu công bằng sẽ dẫn đến sự phản đối, không phục
3. 5 thầy cô. Đặc biệt, đôi khi giáo viên cũng có những kết luận không phù hợp, giáo viên không nên ngần ngại việc nói lời xin lỗi trước học sinh. Giáo viên chủ nhiệm cần thay đổi nội dung và hình thức sinh hoạt lớp. Đây là điểm khác biệt khi chúng ta áp dụng biện pháp dùng kỉ luật tích cực. Đó là việc tổ chức giờ sinh hoạt lớp làm sao để gây được hứng thú cho học sinh, không làm cho giờ sinh hoạt bị căng thẳng hoặc nhàm chán. Thông qua các giờ sinh hoạt lớp, các em bày tỏ, chia sẻ tâm tư, tình cảm, tự đánh giá nhận xét nhau thẳng thắn, tích cực. Muốn vậy, cần có các hoạt động đa dạng về nội dung và hình thức tổ chức tiết sinh hoạt. Chúng ta có thể tổ chức các trò chơi, lồng ghép những vấn đề đang được xã hội quan tâm như môi trường sống; an toàn giao thông; tình bạn; quản lí tiền như thế nào cho hiệu quả khi chúng ta còn sống phụ thuộc vào cha mẹ; tự học như thế nào để có kết quả tốt; chia sẻ kinh nghiệm học giỏi bộ môn; cho học sinh xem video để nhận ra giá trị sống, sống có mục đích... Trong thực tế, có một điều mà dễ khiến giáo viên mất định hướng trong việc áp dụng kỉ luật tích cực đối với những học sinh vi phạm kỉ luật. Đó là việc giáo viên không kiểm soát được cảm xúc của bản thân. Trước những áp lực trong công tác và những học sinh “Nhất quỉ, nhì ma ...” nếu không kiểm soát được cảm xúc giáo viên dễ làm tổn thương học sinh. Khi đó, để giữ được bình tĩnh, giáo viên cần: Thả lỏng cơ thể, nét mặt chùng xuống, hít thở sâu, không nổi cáu, không lớn tiếng và giải quyết sự việc sau (nếu có thể). Đây cũng là cách để có thời gian nhìn nhận và đánh giá mọi việc một cách bình tĩnh, khách quan và tìm ra giải pháp tích cực. 4. Hiệu quả đạt được Như vậy, có thể thấy rằng: giáo dục học sinh bằng kỉ luật tích cực là phương pháp giáo dục tiến bộ. Phương pháp này chủ yếu hướng tới sự tự giác, tự nhận thức và tự điều chỉnh hành vi của mình. Đây là một trong những phương pháp vừa gắn với liệu pháp tâm lí, vừa thể hiện xu hướng hiện đại trong giáo dục. Tôi nghĩ rằng, tiếp cận với phương pháp giáo dục này chính là nhiệm vụ hàng đầu của người giáo viên trong môi trường giáo dục hiện nay. Qua việc áp dụng biện pháp trên, bản thân tôi nhận thấy lớp học đã đạt được những kết quả như sau: - Các em tự tin hơn trong giao tiếp, học tập, mạnh dạn trao đổi những khó khăn, vướng mắc với thầy cô. Quan hệ giữa giáo viên và học sinh gần gũi, thân thiện. Các em biết xử lí các tình huống thực tế một cách tích cực, có trách nhiệm. - Các em yêu trường, yêu lớp nhiều hơn. Nề nếp lớp học ngày một có quy củ. mức độ vi phạm nội quy đã giảm, rất nhiều tuần không có hiện tượng vi phạm. Tỉ lệ học sinh xếp hạnh kiểm loại Tốt tăng lên. Cụ thể: năm học 2021-2022, học kì 1 học sinh xếp loại Tốt 25 em, cuối năm học xếp loại Tốt tăng lên đạt 28 em. Học kì 1, năm học 2022 – 2023 đạt 29 em xếp hạnh kiểm Tốt. - Học sinh cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc khi đến lớp. Từ đó, các em tự tin, tích cực học tập, hăng hái phát biểu xây dựng bài, kết quả học tập của các em thay đổi theo từng kì của mỗi năm học. Cụ thể: năm học 2021-2022, học kì 1 đạt Tốt 03 em, học
4. 6 sinh Chưa đạt 02 em. Cuối năm học, số học sinh đạt Tốt tăng lên đạt 06 em, không có học sinh xếp loại Chưa đạt. Học kì 1, năm học 2022 – 2023 lớp có 08 em đạt loại Tốt, không có em nào xếp loại Chưa đạt. Tập thể lớp đoàn kết, thân thiện, gắn bó. Học sinh tự giác tham gia các hoạt động của nhà trường, Liên đội phát động với tinh thần rất hào hứng. Lớp luôn đạt thành tích cao trong các phong trào thi đua. Đạt danh hiệu Lớp tiên tiến năm học 2021- 2022. Sau đây là bảng so sánh, đối chiếu kết quả trước và sau khi áp dụng biện pháp ở những học sinh còn có mặt hạn chế: Đặc điểm học sinh có mặt hạn chế Thời điểm Học sinh Học sinh Học sinh Học sinh gây gỗ với bạn có suy nghĩ có thói quen thiếu tự tin, bè tiêu cực nói tục, chửi ngại giao tiếp thề Trước khi 05 02 02 06 áp dụng biện pháp Sau khi áp 01 0 0 01 dụng biện pháp Nói tóm lại, giáo dục học sinh bằng kỉ luật tích cực có vai trò rất quan trọng trong công tác chủ nhiệm lớp. Nó đã làm thay đổi từ nhận thức, hành vi, của học sinh không chỉ trong học tập mà còn trong cuộc sống, giúp học sinh trở thành những con người hữu ích cho xã hội. Mặt khác, giáo viên phải xác định rằng “Kỉ luật tích cực” không phải là chiếc chìa khóa vạn năng. Do vậy bên cạnh việc áp dụng kỉ luật tích cực thì còn phải linh hoạt, mềm dẻo kết hợp với các biện pháp khác đi kèm, sao cho việc kỉ luật học sinh vẫn phải diễn ra nghiêm túc và đúng luật. Trên đây, là một số những kinh nghiệm từ biện pháp mà tôi đã vận dụng trong năm học 2021-2022. Thực hiện biện pháp này, tôi nhận được nhiều phản hồi rất tốt từ đồng nghiệp, phụ huynh và học sinh. Tôi đã và đang tiếp tục triển khai thực hiện các biện pháp trên trong năm học 2022 -2023. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến và bổ sung thêm của Ban giám khảo, các đồng nghiệp. Xin chân thành cảm ơn! XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG NGƯỜI VIẾT BIỆN PHÁP Trần Anh Tuấn Trần Thị Phương Quý