Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp đổi mới nội dung, hình thức tổ chức tiết sinh hoạt lớp

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp đổi mới nội dung, hình thức tổ chức tiết sinh hoạt lớp

1. 3 I. Đặt vấn đề. 1. Tính cấp thiết của sáng kiến Trong suốt những năm qua, Đảng và Nhà nước đã luôn quan tâm, chỉ đạo nhằm cải cách toàn diện hệ thống giáo dục. Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam đã thông qua Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4/1//2013 về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Quốc hội cũng đã ban hành Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Xuất phát từ quan điểm chỉ đạo của Đảng, nhà nước về GDĐT, thực hiện chiến lược phát triển giáo dục năm 2001 đến 2010 và tầm nhìn năm 2030, với việc triển khai thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, ngành giáo dục đang từng bước đổi mới nội dung chương trình, đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, hoàn thành mục tiêu: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”cho đất nước trong thời đại mới. Với mục tiêu đảm bảo phát triển phẩm chất và năng lực người học, nội dung chương trình giáo dục Phổ thông 2018 bên cạnh việc giáo dục những kiến thức lý thuyết cơ bản, thiết thực, hiện đại còn phải hình thành cho người học những phẩm chất chủ yếu: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm và cùng với các năng lực chung như tự chủ- tự học, giao tiếp- hợp tác , giải quyết vấn đề- sáng tạo và các năng lực chuyên biệt theo từng môn học. Thông qua các hoạt động giáo dục do nhà trường và thầy cô tổ chức, học sinh được tương tác, được hỗ trợ và học tập lẫn nhau, cùng nhau phát triển. Quá trình tương tác giữa các cá nhân học sinh, giữa học sinh với thầy cô được thể hiện rõ rệt nhất, sinh động nhất trong môi trường tập thể lớp học. Do vậy, có thể nói, vai trò của người giáo viên là vô cùng quan trọng . Có thể ví người giáo viên chủ nhiệm như thuyền trưởng định hướng, dẫn dắt, cổ vũ các thuyền viên cùng nhau đưa con tàu đến bến bờ tri thức vinh quang. Hơn ai hết, giáo viên chủ nhiệm cần là người đi tiên phong trong việc đổi mới cách tiếp cận, giáo dục học sinh, đổi mới trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục đối với học sinh ở lớp do mình chủ nhiệm. Trong đó, việc đổi mới nội dung và hình thức tổ chức các tiết sinh hoạt lớp là một trong những yêu cầu quan trọng và cấp thiết. Các tiết sinh hoạt lớp truyền thống trước đây chủ yếu thường tập trung vào việc phổ biến các quy định, nội quy lớp học, giáo dục đạo đức cơ bản và đôi khi còn thiên về đánh giá, phê bình lỗi lầm của học sinh. Điều đó dẫn đến tình trạng MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG, HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP
2. 4 học sinh cảm thấy nhàm chán, không có hứng thú thậm chí còn thấy nặng nề trong các tiết sinh hoạt. Bản thân tôi trong những năm trước đây khi làm giáo viên chủ nhiệm cũng đã từng để xảy ra tình trạng đó. Tuy nhiên, trong quá trình tiếp cận, thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông mới, thông qua học hỏi từ các đồng nghiệp, đã giúp tôi thay đổi tư duy. Tôi nhận thấy rằng các tiết sinh hoạt lớp cần phải mang đến cho học sinh những trải nghiệm thú vị, vui tươi, bổ ích. Đây là dịp để giáo viên và học sinh cùng nhau thảo luận, trao đổi về các vấn đề xã hội, những tình huống thực tế giúp học sinh rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống, thông qua đó các em được phát triển năng lực tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề .cũng như những giá trị về đạo đức, tình yêu quê hương đất nước, con người. Giờ sinh hoạt lớp giống như một buổi tiệc liên hoan nhỏ để khép lại một tuần học tập căng thẳng và mở ra một tuần học mới đầy hăng say, tích cực. Năm học 2024-2025, tôi được Ban Giám Hiệu nhà trường giao nhiệm vụ làm công tác chủ nhiệm đối với học sinh lớp 8. Qua quan sát tìm hiểu tôi nhận thấy rằng đây là một tập thể giàu tiềm năng nhưng lại thiếu tính kết nối. Các em thông minh, nhanh nhẹn nhưng cá tính, có mong muốn được khẳng định bản thân nhưng cách thể hiện đôi khi lại chưa tích cực. Thực tế đó đã thôi thúc tôi học hỏi, tìm tòi giải pháp để giúp các em khẳng định, phát huy những năng lực cá nhân nhằm xây dựng tập thể lớp vững mạnh. Vì vậy, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp đổi mới nội dung, hình thức tổ chức tiết sinh hoạt lớp” để nghiên cứu, tìm ra những biện pháp phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng các hoạt động giáo dục học sinh trong nhà trường. 2. Mục tiêu của sáng kiến. Trước thực tế là trong những năm học qua, tiết sinh hoạt lớp chưa được đầu tư tâm sức một cách xứng đáng, nội dung nghèo nàn, hình thức đơn điệu nên không thu hút được học sinh dẫn đến không đạt được hiệu quả giáo dục như mong muốn. Việc nghiên cứu đề tài này nhằm tìm ra những giải pháp để đổi mới nội dung, hình thức tổ chức các tiết sinh hoạt lớp, tạo sự lôi cuốn đối với học sinh, thông qua đó góp phần quan trọng vào việc hình thành , phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh, nâng cao hiệu quả, chất lượng giáo dục trong nhà trường. 3. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu. 3.1. Thời gian nghiên cứu. Đề tài này được thực hiện ở trường THCS – nơi tôi công tác trong năm học 2024-2025 MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG, HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP
3. 5 3.2. Đối tượng nghiên cứu. - Giáo viên chủ nhiệm, học sinh ở trường THCS – nơi tôi công tác. 3.3. Phạm vi nghiên cứu. Tại trường THCS thuộc huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội II. Nội dung sáng kiến. 1. Hiện trạng vấn đề. a. Vai trò của tiết sinh hoạt lớp: Tiết sinh hoạt lớp có vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh và đóng góp tích cực vào công tác giáo dục. Đầu tiên, tiết sinh hoạt lớp là cơ hội để giáo viên chủ nhiệm nắm bắt tình hình học tập, rèn luyện đạo đức và các vấn đề tâm lý của học sinh trong suốt thời gian học tập. Thông qua các buổi sinh hoạt, giáo viên có thể theo dõi sự tiến bộ của học sinh, giúp đỡ kịp thời những học sinh gặp khó khăn, đồng thời động viên và khuyến khích những học sinh có tiến bộ trong học tập cũng như các hoạt động khác. Tiết sinh hoạt lớp còn là thời gian để học sinh giao lưu, trao đổi, bày tỏ ý kiến và quan điểm cá nhân trong một không gian tự do, cởi mở. Điều này giúp các em học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp, tư duy phản biện và học hỏi từ bạn bè, từ đó tạo nên một môi trường học tập thân thiện và hòa đồng. Qua các buổi sinh hoạt lớp, học sinh cũng được rèn luyện các kỹ năng mềm như kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng tổ chức công việc. Bên cạnh đó, tiết sinh hoạt lớp còn đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục phẩm chất đạo đức, hình thành thái độ sống tích cực và có trách nhiệm với cộng đồng. Các chủ đề đạo đức, các vấn đề về văn hóa, xã hội hay các hoạt động tình nguyện đều có thể được đưa vào tiết sinh hoạt lớp, giúp học sinh nhận thức rõ hơn về các giá trị xã hội và biết cách ứng xử phù hợp trong các tình huống khác nhau. Đây cũng là dịp để giáo viên chủ nhiệm rèn luyện cho học sinh những thói quen tốt, đồng thời tạo sự đoàn kết, tương trợ trong lớp học. Cuối cùng, tiết sinh hoạt lớp còn là công cụ hiệu quả trong việc gắn kết mối quan hệ giữa học sinh, giáo viên và phụ huynh. Thông qua các buổi sinh hoạt, giáo viên có thể thông báo về các vấn đề của lớp học, đồng thời nhận được sự hợp tác và hỗ trợ từ phụ huynh trong quá trình giáo dục con em họ. Việc kết hợp giữa nhà trường và gia đình trong các buổi sinh hoạt lớp sẽ tạo ra một môi trường học tập và phát triển bền vững cho học sinh. b. Thực trạng việc tiến hành các tiết sinh hoạt lớp hiện nay MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG, HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP
4. 6 Hiện nay, các tiết sinh hoạt lớp trong nhiều trường học vẫn tồn tại một số vấn đề cần khắc phục, mặc dù đã có những nỗ lực trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy. Một trong những hạn chế rõ ràng nhất là sự thiếu tính sáng tạo và đa dạng trong các hoạt động sinh hoạt lớp. Các tiết sinh hoạt chủ yếu vẫn chỉ xoay quanh các hoạt động quen thuộc như điểm danh, thông báo công việc, hoặc nhắc nhở học sinh về quy định của trường lớp. Những hoạt động này thường thiếu hấp dẫn, không khơi dậy được sự tham gia chủ động từ phía học sinh, khiến các em cảm thấy nhàm chán và không có động lực tham gia tích cực. Ngoài ra, việc tổ chức các tiết sinh hoạt lớp chưa thực sự linh hoạt và phù hợp với nhu cầu, đặc điểm tâm lý của từng nhóm học sinh. Trong nhiều trường hợp, giáo viên còn ít chú trọng đến việc kết hợp giữa học tập và rèn luyện các kỹ năng sống, khả năng giao tiếp hay làm việc nhóm. Các tiết sinh hoạt lớp hiện nay thường chưa tạo không khí vui tươi, hào hứng hoặc không gian để học sinh thể hiện sự sáng tạo, khám phá và học hỏi lẫn nhau, do đó, khó có thể phát huy tối đa tiềm năng của mỗi em. Bên cạnh đó, một yếu tố quan trọng khác là sự thiếu đồng bộ và phối hợp chặt chẽ giữa các giáo viên và ban giám hiệu trong việc tổ chức và quản lý các tiết sinh hoạt lớp. Trong nhiều trường hợp, các giáo viên tổ chức sinh hoạt lớp theo cách riêng của mình mà không có sự chỉ đạo rõ ràng hoặc chia sẻ kinh nghiệm, dẫn đến sự thiếu thống nhất trong cách thức và mục tiêu tổ chức. Một số giáo viên vẫn còn e ngại việc đổi mới phương pháp, chưa mạnh dạn áp dụng những hình thức sinh hoạt lớp mới mẻ và hấp dẫn, khiến các em học sinh không được khuyến khích phát huy sự sáng tạo và khả năng lãnh đạo. Trường THCS nơi tôi công tác là một trường nhỏ trong huyện với khoảng hơn 300 học sinh, biên chế vào 9 lớp học. Hầu hết các em học sinh đều ngoan, có ý thức học tập và rèn luyện tương đối tốt. Tập thể giáo viên- cán bộ nhân viên nhà trường đều đoàn kết, nhiệt tình, có tinh thần trách nhiệm cao và có niềm say mê với nghề, đặc biệt là đội ngũ giáo viên chủ nhiệm. Ban giám hiệu Nhà trường luôn có sự chỉ đạo sát sao, quyết liệt theo tinh thần đổi mới nhằm không ngừng nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục của Nhà trường. Tuy nhiên, nhiều giáo viên chủ nhiệm còn trẻ, kinh nghiệm nghề nghiệp chưa nhiều, quỹ thời gian bị hạn chế do phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Đối tượng học sinh đang ở lứa tuổi tâm lí có nhiều biến động, một số em muốn khẳng định bản thân theo cách “nổi loạn”, “ khác biệt theo cách cá biệt”. Hơn thế, các em lại chịu sự tác động mạnh mẽ từ mạng xã hội với rất nhiều thông tin trái chiều, tiêu cực khiến các em dễ “bắt chước, học theo”. Nhiều em nhút nhát hoặc có tư duy ỷ lại, thiếu tính chủ động tự giác, chưa xác định được mục tiêu, động cơ học tập và phấn MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG, HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP
5. 7 đấu .Một số học sinh có hoàn cảnh gia đình đặc biệt : bố mẹ đi làm xa hoặc bố mẹ li hôn khiến các em có tâm lí chán nản, khó hòa đồng .Do vậy, giáo viên chủ nhiệm cần có biện pháp để lôi cuốn học sinh tham gia vào các hoạt động của lớp một cách tự nhiên, gần gũi nhất, tạo môi trường thuận lợi để các em có cơ hội được khẳng định bản thân, được thầy cô và bạn bè công nhận. Các tiết sinh hoạt lớp chính là điều kiện, môi trường thuận lợi để giáo viên chủ nhiệm thực hiện điều đó. 2. Các biện pháp thực hiện. 2.1. Điều tra khảo sát. Đây là bước khởi đầu có ý nghĩa hết sức quan trọng. Bước này sẽ giúp giáo viên có được những định hướng ban đầu, nắm bắt được những thông tin của học sinh về khả năng học tập, về ưu-nhược điểm của học sinh Từ đó có được định hướng về phương pháp bồi dưỡng, phát huy khả năng của học sinh. Ngay từ đầu năm học, tôi đã cho học sinh làm khảo sát trên phiếu điều tra ( mẫu phiếu điều tra: Phụ lục 1). Căn cứ vào kết quả thống kê số liệu khảo sát để phân loại thành các nhóm học sinh theo các mức thái độ: tích cực hợp tác, chưa tích cực và chưa hợp tác.Từ đó giáo viên có cơ sở để phân công nhiệm vụ phù hợp. 2.2. Lập kế hoạch từ đầu năm: Theo hướng dẫn mới hiện nay, tiết sinh hoạt lớp cùng với sinh hoạt dưới cờ được xếp vào nội dung Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp. Do vậy nội dung sinh hoạt lớp mỗi tuần cần bám sát nội dung chương trình môn Hoạt động trải nghiệm đối với từng khối lớp. Trên cơ sở đó giáo viên chủ nhiệm lập kế hoạch cụ thể theo từng tuần cho đến hết năm học. Tuy nhiên, giáo viên cũng cần linh hoạt, sáng tạo lồng ghép các vấn đề thời sự, xã hội nổi bật hoặc các vấn đề phát sinh đột xuất ở trường, lớp ở mỗi thời điểm cụ thể sao cho nội dung sinh hoạt lớp không bị cứng nhắc, tách rời với thực tiễn cuộc sống, học tập của học sinh. Ví dụ: trong các tuần đầu năm học, tôi xây dựng kế hoạch các tiết sinh hoạt lớp theo chủ điểm “xây dựng truyền thống Nhà trường” với mục tiêu là ổn định tổ chức lớp, xây dựng đội ngũ cán bộ lớp, tìm hiểu truyền thống của Nhà trường Tuy nhiên, vào tuần đầu tiên của năm học 2024-2025 thì miền Bắc đã phải hứng chịu một đợt thiên tai ít thấy trong lịch sử- đó là cơn bão Yan- gi với sức tàn phá khủng khiếp và gây ra bao cảnh tang thương cho đồng bào miền núi phía Bắc nước ta. Trước tình hình đó, tôi đã lồng ghép nội dung phòng chống thiên tai bằng cách tổ chức học sinh thảo luận tìm những giải pháp phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, đồng thời phát động học sinh quyên góp ủng hộ giúp đồng bào các vùng chịu ảnh hưởng nặng nề của bão sớm khắc phục được MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG, HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP
6. 8 hậu quả thiên tai, qua đó bồi dưỡng lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm cho các em. 2.3. Phát huy tính tự chủ, tự giác và sáng tạo của học sinh trong các tiết sinh hoạt lớp Trong các tiết sinh hoạt lớp, việc phát huy tính tự chủ và tự giác của học sinh đóng vai trò rất quan trọng, góp phần tạo nên một môi trường học tập chủ động và hiệu quả. Thay vì giáo viên phê bình thì giáo viên để cho học sinh tự chỉ ra những lỗi sai mà mình đã mắc phải đồng thời chủ động đưa ra các biện pháp khắc phục. Giáo viên sẽ kiên nhẫn theo dõi những tiến bộ dù rất nhỏ của học sinh để động viên khích lệ, giúp các em có động lực để tiếp tục cố gắng. Việc tự nhận lỗi và sửa lỗi là bước đầu tiên trong quá trình rèn luyện phẩm chất trung thực và tinh thần trách nhiệm, giúp tạo dựng niềm tin trong tập thể và khuyến khích các em luôn tìm kiếm sự hoàn thiện bản thân trong mọi tình huống. Bên cạnh đó, giáo viên cũng trao quyền cho học sinh được tự tổ chức các hoạt động sinh hoạt theo chủ đề. Lần lượt mỗi tuần sẽ có 1 tổ thực hiện nhiệm vụ điều khiển giờ sinh hoạt lớp, giáo viên thông báo kế hoạch, nội dung sinh hoạt trước 1 tuần, các thành viên trong tổ sẽ thảo luận cùng nhau thiết kế và thực hiện các hoạt động trong tiết sinh hoạt đó, ví dụ : tuyên truyền theo hình thức sân khấu hóa, tạo bài trình chiếu, tổ chức trò chơi hoặc sinh hoạt văn nghệ... Khi được giao quyền chủ động trong việc lên ý tưởng và thực hiện các hoạt động, học sinh không chỉ phát huy khả năng sáng tạo mà còn rèn luyện được kỹ năng lãnh đạo, làm việc nhóm và tổ chức sự kiện. Các hoạt động như thảo luận nhóm, tổ chức các trò chơi mang tính giáo dục, hay các buổi chia sẻ ý tưởng sẽ là cơ hội để các em thể hiện quan điểm, khám phá kiến thức và kỹ năng mới, từ đó phát triển sự tự tin và khả năng giải quyết vấn đề. Tính tự chủ trong tổ chức các hoạt động này cũng giúp học sinh học cách làm việc độc lập, quản lý thời gian hiệu quả và có trách nhiệm hơn với những nhiệm vụ được giao, góp phần hình thành nên những cá nhân có năng lực, tự tin và sáng tạo. 2.4. Tổ chức trò chơi hoặc các hoạt động văn nghệ trong các tiết sinh hoạt lớp. Việc tổ chức trò chơi hoặc hoạt động văn nghệ trong các tiết sinh hoạt lớp không chỉ tạo ra không khí vui tươi, sôi nổi mà còn đóng góp quan trọng vào việc phát triển toàn diện văn thể mĩ cho các em. Thông qua việc tham gia chơi trò chơi, các em dần dần phá bỏ được sự tự ti, nhút nhát và hòa đồng hơn với tập thể. Có những học sinh học không nổi trội nhưng lại hát hay, nhảy đẹp hoặc chơi trò chơi rất khéo léo thì đây chính là cơ hội để các em được thể hiện năng lực của mình, được cô giáo và bạn bè ghi nhận, nhờ đó mà các em thấy tự tin hơn. MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG, HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP
7. 9 Tôi thường kết hợp các trò chơi trí tuệ và trò chơi vận động để tất cả các đối tượng học sinh đều có thể tham gia. Một số trò chơi trí tuệ: giải ô chữ, giải mật thư, chiếc nón kì diệu . các trò chơi vận động như kiến tha mồi, bịt mắt tìm người, chuyền bóng bằng vai Nên lựa chọn các trò chơi mang tính tập thể, nhiều người cùng tham gia, tránh cho học sinh cảm giác e ngại, thiếu tự tin. Đối với hoạt động văn nghệ, trên cơ sở đảm bảo nguyên tắc lành mạnh, vui tươi, phù hợp lứa tuổi, học sinh có thể lựa chọn đa dạng các loại hình văn nghệ: nhảy dân vũ, múa, hát tốp ca, hát tập thể, hát đối đáp hoặc hát karraoke với nhiều dòng nhạc khác nhau. Giáo viên cũng có thể trực tiếp tham gia học 1 vài điệu nhảy cùng các em, thông qua đó rút ngắn khoảng cách giữa giáo viên và học sinh, các em sẽ cảm thấy thầy cô gần gũi nên dễ dàng chia sẻ với thầy cô hơn. Các hoạt động văn nghệ giúp học sinh phát triển khả năng sáng tạo, tự tin thể hiện bản thân trước đám đông và khơi gợi niềm đam mê nghệ thuật, từ đó thúc đẩy sự phát triển toàn diện của các em trong cả học tập lẫn đời sống xã hội. 2.5. Tổ chức các cuộc thi nhỏ dành cho học sinh trong lớp Đây là một phương pháp giáo dục hiệu quả giúp khơi dậy sự hứng thú, sáng tạo và tinh thần cạnh tranh lành mạnh trong học sinh. Các cuộc thi không chỉ tạo ra một môi trường học tập thú vị, mà còn là cơ hội để học sinh thể hiện khả năng, tài năng của bản thân trong nhiều lĩnh vực như học thuật, thể thao, nghệ thuật, hay kỹ năng sống. Đây cũng là cơ sở để giáo viên lựa chọn thành viên tham gia các cuộc thi phong trào ở trường. Tham gia vào các cuộc thi giúp học sinh phát triển phẩm chất tự giác, sự kiên trì và tinh thần cầu tiến. Hơn nữa, các cuộc thi thúc đẩy năng lực làm việc nhóm, khả năng giải quyết vấn đề và ra quyết định, vì nhiều cuộc thi yêu cầu học sinh phải hợp tác và đưa ra các giải pháp sáng tạo. Điều này không chỉ nâng cao các kỹ năng xã hội mà còn giúp học sinh tự tin hơn khi đối diện với thử thách. Bên cạnh đó, các cuộc thi còn tạo động lực mạnh mẽ để học sinh phấn đấu đạt thành tích cao, qua đó thúc đẩy sự phát triển toàn diện cả về trí tuệ và phẩm chất đạo đức. Trong học kì I, tôi đã tổ chức cho các em thi viết về người thầy/ người cô mà em yêu quý để chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam. Học kì II, tôi tổ chức cuộc thi “món quà tặng mẹ”- các em tự làm một món quà thật ý nghĩa để tặng mẹ/ bà/ chị / em gái nhân dịp 8 tháng 3. Kết quả khiến tôi thực sự bất ngờ: các em thiết kế những tấm thiệp vô cùng kì công, sáng tạo kèm theo những lời chúc, lời tâm sự đầy tình yêu thương dành cho mẹ/ bà/ chị em gái của mình. 2.6. Duy trì đều đặn các hoạt động bảo vệ môi trường, chăm sóc không gian học tập trong mỗi tiết sinh hoạt. MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG, HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP
8. 10 Việc duy trì đều đặn các hoạt động bảo vệ môi trường, chăm sóc không gian học tập trong mỗi tiết sinh hoạt lớp có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Trước hết, điều này giúp học sinh nhận thức rõ ràng hơn về tầm quan trọng của môi trường xung quanh, từ đó hình thành thói quen và hành động bảo vệ thiên nhiên ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Các hoạt động như thu gom rác thải, phân loại rác, chăm cây xanh trong khuôn viên trường hay vệ sinh lớp học sạch sẽ giúp các em hiểu rõ về tác động của con người đối với môi trường và khơi dậy ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Bên cạnh đó, hoạt động này cũng rèn luyện tính ngăn nắp, gọn gàng, kỉ luật cho học sinh, nâng cao trách nhiệm đối với cộng đồng và xã hội. Tôi thường dành ra khoảng 10 phút cuối của các tiết sinh hoạt để học sinh tham gia chăm sóc công trình măng non, vệ sinh lớp học. Trong những tuần đầu tiên của năm học, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng tổ đồng thời hướng dẫn các tổ trưởng phân công nhiệm vụ, giám sát các thành viên trong tổ của mình. Các tổ sẽ luân phiên thực hiện các nhiệm vụ để đảm bảo công bằng, tránh việc tị nạnh giữa tổ này và tổ kia. 2.7. Những phần thưởng nhỏ nhưng có sức động viên lớn. Hầu hết các em đều có tâm lí thích được nhận quà, thích được khen thưởng. Nắm được tâm lí đó, tôi có nhiều hình thức khen thưởng khác nhau dành cho nhiều đối tượng học sinh: học sinh đạt giải trong các cuộc thi do giáo viên chủ nhiệm tổ chức ( như đã nói ở mục 2.5), phần thưởng cho học sinh có nhiều tiến bộ trong tuần, trong tháng Phần thưởng có thể là cộng điểm ưu tiên để xét kết quả rèn luyện theo tuần, theo tháng hoặc những hiện vật nhỏ nhưng phù hợp với tâm lí lứa tuổi của học sinh. Những phần thưởng không nhất thiết phải có giá trị lớn nhưng phải đáp ứng được sở thích, mong muốn của các em, có như vậy các em mới hào hứng thi đua cố gắng. 3. Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến. Sau một thời gian áp dụng giải pháp sáng kiến, tôi quan sát thấy tập thể lớp do mình chủ nhiệm đã có những chuyển biến tích cực. Các thành viên trong lớp đều có ý thức tự giác, trách nhiệm hơn đối với tập thể lớp. Nhiều học sinh đã đóng góp những ý tưởng sáng tạo thú vị trong quá trình tham gia tổ chức các tiết sinh hoạt lớp. Một số học sinh rất nhút nhát , trước kia chưa từng tự đứng lên trước đám đông thì nay đã mạnh dạn hơn khi tham gia các hoạt động học tập, giáo dục. Thứ hạng thi đua của lớp cũng từng bước được cải thiện, tuy chưa được xếp vào Top nhất, nhì, ba nhưng đó cũng là dấu hiệu của sự chuyển biến tích cực. Đặc biệt, lớp đã giành được những giải cao trong các cuộc thi do Nhà trường tổ chức: Giải Đặc biệt trong cuộc thi văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam, Giải Nhì, ba cuộc thi đá cầu, nhảy dây trong đợt Ngoại khóa trong MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG, HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP
9. 11 nhà trường cuối học kì I Để thấy rõ hơn và khách quan hơn những hiệu quả đạt được, cuối học kì I tôi lại tiếp tục cho học sinh làm phiếu khảo sát về mức độ hứng thú với tiết sinh hoạt lớp. Kết quả thu được như sau: SỐ LIỆU TRƯỚC KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI Mức độ hứng thú với tiết Đóng góp ý kiến cho việc tổ chức sinh hoạt lớp tiết sinh hoạt lớp Số HS Hứng Bình Không Có mong Có mong Không tham thú/ rất thường có hứng muốn muốn đóng mong gia hứng thú đóng góp góp ý muốn/ khảo thú ý tưởng/ tưởng không có sát đã nêu ý nhưng ý kiến tưởng chưa nêu ý đóng góp kiến 39/39 0 em 24hs 15 2 8 29 (0%) (35,9%) (38,5%) (5,1%) (20,5%) (74,4%) SỐ LIỆU SAU KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI Mức độ hứng thú với tiết Đóng góp ý kiến cho việc tổ chức Số HS sinh hoạt lớp tiết sinh hoạt lớp tham Hứng Bình Không Có mong Có mong Không gia thú/ rất thường có muốn muốn đóng mong khảo hứng hứng đóng góp góp ý tưởng muốn/ sát thú thú ý tưởng/ nhưng chưa không có đã nêu ý nêu ý kiến ý kiến tưởng đóng góp 39/39 25 em 14hs 0 14 16 9 (64,1%) (35,9%) (0%) (35,9%) (41,0%) (20,1%) Kết quả khảo sát cho thấy số lượng, tỉ lệ học sinh có hứng thú với tiết sinh hoạt lớp đã tăng lên rõ rệt, việc có nhiều em tham gia đóng góp ý kiến hoặc có mong muốn tham gia đóng góp ý kiến xây dựng nội dung cho tiết sinh hoạt lớp cho thấy tinh thần trách nhiệm, sự gắn kết giữa các thành viên với tập thể lớp đang ngày càng được cải thiện. Tuy nhiên, còn 1 số lượng không nhỏ học sinh thể hiện thái độ chưa quan tâm thông qua việc không có mong muốn hoặc không có ý kiến đóng góp gì, điều này đòi hỏi giáo viên cần có sự kiên trì, tích cực tìm MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG, HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP
10. 12 tòi hơn nữa để tìm ra giải pháp lôi cuốn các em hòa nhập vào các hoạt động chung của lớp. 4. Hiệu quả của sáng kiến. Có thể nói, những giải pháp của sáng kiến không trực tiếp mang lại hiệu quả về kinh tế, về tiền bạc nhưng sáng kiến đã góp phần giải quyết những khó khăn, tồn tại trong công tác chủ nhiệm lớp tại nhà trường chúng tôi. Sáng kiến được áp dụng đã góp phần tạo ra môi trường học tập hạnh phúc, góp phần hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh. Học sinh thêm yêu trường yêu lớp, giáo viên khi chứng kiến sự tiến bộ của học sinh cũng thêm yêu nghề, phát huy sức sáng tạo cho nghề nghiệp của bản thân. Mặt khác, sáng kiến cũng góp phần thực hiện hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” tại đơn vị. Để thực hiện việc đổi mới nội dung, hình thức tổ chức các tiết sinh hoạt lớp đòi hỏi lòng nhiệt tình, sự nỗ lực sáng tạo không nhỏ từ người giáo viên . Từ việc xây dựng kế hoạch chung đến việc thiết kế các kế hoạch cụ thể hàng tuần, việc tổ chức các hoạt động cho từng tiết đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm cần có sự nghiêm túc đầu tư về thời gian, công sức. Các tiết sinh hoạt lớp phải được xây dựng với hình thức phong phú, sinh động, phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của học sinh, sao cho không chỉ giúp học sinh rèn luyện kỹ năng sống, mà còn khơi gợi niềm đam mê học tập, thúc đẩy tinh thần tự học và sự tự tin trong giao tiếp. Giáo viên cần chủ động lắng nghe và tiếp nhận ý kiến từ học sinh, tạo ra một không gian giao tiếp mở để học sinh có thể thoải mái chia sẻ, trao đổi ý tưởng, từ đó nâng cao tính tương tác và sự tham gia của học sinh trong các hoạt động lớp. Quá trình thay đổi nhận thức, thái độ, hành vi của học sinh không thể diễn ra trong một vài ngày hoặc một vài tuần mà có thể diễn ra trong thời gian rất dài, điều đó đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm cần có lòng kiên trì, tin tưởng, luôn đồng hành, khích lệ từng tiến bộ nhỏ để các em có động lực phấn đấu mỗi ngày. Giống như Jacques Bazun đã từng nói “Với nghề dạy học không thể nhìn thấy kết quả của một ngày làm việc. Kết quả ấy vô hình và có lẽ vẫn còn đó đến 20 năm sau” Là người thực hiện đề tài, tôi thấy rằng sự chỉ đạo, hỗ trợ kịp thời từ phía Ban giám hiệu và các cấp quản lí cũng có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc tạo ra một môi trường học tập thuận lợi và khuyến khích sự sáng tạo của giáo viên. Các chính sách hỗ trợ giáo viên, tổ chức các chương trình đào tạo, bồi MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG, HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP
11. 13 dưỡng chuyên môn, cũng như đánh giá và động viên kịp thời sẽ góp phần thúc đẩy sự đổi mới trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh. 5. Tính khả thi. Sáng kiến đã đưa ra các giải pháp mang tính khoa học, phù hợp với tình hình, thực trạng của đơn vị cũng như mục tiêu của chương trình giáo dục. Các giải pháp khi thực hiện không làm ảnh hưởng tới các hoạt động khác của nhà trường. Mặt khác mục tiêu của sáng kiến cũng là mục tiêu, yêu cầu của kế hoạch giáo dục, góp phần hoàn thành kế hoạch của nhà trường, nâng cao kết quả giáo dục. Các biện pháp phù hợp với thực trạng, tình hình thực tế; khơi dậy, phát huy tinh thần trách nhiệm của người dạy và người học; phù hợp với nguyện vọng của GV, HS, PHHS Vì vậy mà có thể khẳng định sáng kiến có tính khả thi cao, mang lại hiệu quả trong công tác giáo dục phẩm chất, năng lực cho học sinh trong các nhà trường. 6. Thời gian thực hiện đề tài, sáng kiến Với tính thực tiễn, khả thi cao, sáng kiến kinh nghiệm có thể áp dụng thực hiện trong suốt năm học và trong nhiều năm học tiếp theo. Quá trình giáo dục là một quá trình sáng tạo, tôi tin rằng mỗi thầy cô, bằng sự sáng tạo và nhiệt huyết của mình, trong quá trình áp dụng sáng kiến sẽ tìm thấy những giải pháp mới mẻ, hiệu quả hơn nữa. 7. Kinh phí thực hiện Như đã nói ở trên, để tăng tính khích lệ, động viên cho học sinh thì giáo viên chủ nhiệm cần có những món quà nhỏ làm phần thưởng. Kinh phí này sẽ được trích từ quỹ lớp theo quy định. Số lượng kinh phí hàng năm không nhiều, khoảng không quá 1.000.000 đ cho cả năm học. Thành công của sáng kiến là giúp giáo viên chủ nhiệm khơi dậy được tiềm năng, tinh thần trách nhiệm của cả giáo viên và học sinh, tạo ra môi trường học tập và rèn luyện tích cực, thân thiện, hiệu quả, góp phần không nhỏ vào phong trào thi đua “ dạy tốt- học tốt”, phong trào “xây dựng trường học hạnh phúc” trong Nhà trường và toàn ngành Giáo dục. III. Kiến nghị, đề xuất. Để thực hiện được sáng kiến này tôi đã nhận được sự hỗ trợ không nhỏ từ Ban Giám hiệu nhà trường và các đồng nghiệp thông qua việc hướng dẫn, tư vấn, trao đổi kinh nghiệm. Sự thành công của sáng kiến cũng chính là minh chứng cho tinh thần đoàn kết, sáng tạo, cùng nhau chung sức của cả tập thể nhà trường. Chúng tôi cũng mong muốn nhận được những ý kiến phản hồi, góp ý, trao đổi kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm ở các trường bạn và các cấp lãnh đạo để bản thân tôi tiếp tục tích luỹ và học hỏi thêm kinh nghiệm, góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng trong công tác chủ nhiệm nói riêng và giảng dạy, giáo dục nói chung. MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG, HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP