SKKN Đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động khởi động trong dạy học môn Vật lí Lớp 10 theo chương trình mới nhằm tạo hứng thú và phát triển năng lực học sinh

Nội dung tài liệu: SKKN Đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động khởi động trong dạy học môn Vật lí Lớp 10 theo chương trình mới nhằm tạo hứng thú và phát triển năng lực học sinh

1. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ HS Học sinh GV Giáo viên HĐKĐ Hoạt động khởi động GV Giáo viên CT PP Phương pháp dạy học Sách giáo khoa STT Số thứ tự
2. BÁO CÁO SÁNG KIẾN I. ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN. 1.Lý do chọn đề tài Mục tiêu của GDPT ở nước ta trong giai đoạn hiện nay là: “Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, cách vận dụng kiến thức, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, rèn luyện kĩ năng, phát triển năng lực”. Để thực hiện mục tiêu đó, việc sử dụng những phương pháp, kỹ thuật tổ chức hoạt động dạy học tích cực là con đường, là hướng đi phù hợp nhất. Việc vận dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích, thiết kế tiến trình dạy học các bài học hoặc chủ đề dạy học đảm bảo các yêu cầu về phương pháp dạy học, cách xây dựng, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá chuỗi các hoạt động học theo sự định hướng phát triển năng lực người học là rất cần thiết đối với GV trong giai đoạn hiện nay. Những năm gần đây, chúng ta đã thực hiện thành công bước đầu việc đổi mới PPDH, kiểm tra đánh giá. Tuy nhiên, từ thực tế giảng dạy của bản thân, cũng như các đồng nghiệp trên địa bàn, tôi nhận thấy rằng sự sáng tạo trong việc đổi mới PPDH phát huy tính tích cực, chủ động tiếp cận và phát triển các năng lực của HS còn nhiều chuyện tiếp tục phải suy nghĩ, trăn trở, ... Vì thế, để có giờ dạy Vật lí tốt theo tinh thần đổi mới PPDH, người GV phải vất vả hơn nhiều trong việc thiết kế và tổ chức giờ dạy. Chính GV phải thực sự chủ động, sáng tạo thì mới có thể khơi dậy được sự hoạt động tích cực, sáng tạo của mọi HS trong lớp. Bởi vì mỗi bài học được lựa chọn đưa vào CT học đều thể hiện mục tiêu chung của bộ môn, thể hiện được ý đồ của người biên soạn. Mỗi các nhân HS lại là một chủ thể tiếp nhận cá biệt, nên sự áp đặt cách hiểu, cách cảm nhận của GV với HS là chưa đúng với bản chất dạy và học theo tinh thần phát triển năng lực và phẩmchất người học mà phải hướng đến sự phát triển toàn diện của HS. Đổi mới lớn nhất của nền giáo dục Việt Nam những năm gần đây là việc tập trung phát triển năng lực cho người học. Thay vì việc đặt trọng tâm vào việc “HS sẽ học những gì”, cần đặt trọng tâm vào việc “HS sẽ làm được những gì”.
3. 2 Theo xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, nền giáo dục nước ta cũng đang trong tiến trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Nếu như trước đây giáo dục chú trọng mục tiêu giáo dục toàn diện cho HS và giúp người học hình thành hệ thống kiến thức, kỹ năng, thái độ thì ngày nay, điều đó vẫn còn đúng, còn cần nhưng chưa đủ. Thật vậy, trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với những tác động tích cực của nền kinh tế tri thức và tiến bộ của thông tin, truyền thông, giáo dục cần phải giúp người học hình thành một hệ thống phẩm chất, năng lực đáp ứng được với yêu cầu mới. Hệ thống phẩm chất, năng lực đó được cụ thể hóa phù hợp với sự phát triển tâm lý, sinh lý của người học, phù hợp với đặc điểm môn học và cấp học, lớp học. Theo đó, những phát triển của phẩmchất, năng lực người học trong quá trình giáo dục cũng sẽ là quá trình hình thành, phát triển, hoàn thiện nhân cách con người. Dạy học theo hướng phát triển năng lực là mô hình tập trung vào việc phát triển tối đa khả năng của người học. Trong đó, năng lực là tổng hòa của 3 yếu tố: Kiến thức, kỹ năng, thái độ. Qua đó, việc thiết kế hoạt động dạy và học có sự đan xen, liên quan, nhằm mục đích giúp người học chứng minh khả năng học tập thực sự của mình. Từ đây, các bạn có thể phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động và tinh thần tự học để không ngừng nâng cao năng lực học tập. Thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, hiện nay dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của HS được đặt ra như một yêu cầu cần thiết. Nghị quyết khẳng định: Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạyvà học theo hướng hiện đại; pháthuytính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc (Ban Chấp hành Trung ương, 2013). Vì vậy, trong dạy học, GV cần quan tâm đổi mới PPDH để người học có cơ hội tự cập nhật tri thức và phát triển năng lực bản thân. Trước tình hình đó, mỗi GV khi lên lớp cần nghiên cứu kỹ chương trình, nội dung tài liệu học tập, trên cơ sở đó để thu thập, lựa chọn tài liệu cho từng tiết học, phương pháp, phương tiện dạy học và những
4. 3 hình thức dạy học thích hợp. GV có thể tạo một kế hoạch cụ thể để quản lý lớp học của mình như: làm thế nào để tương tác, hay trao đổi với HS về cách dạy học. Tạo một kế hoạch giảng dạy tốt và phù hợp sẽ giúp bản thân GV cân bằng được việc học của các HS, dẫn dắt HS đi theo kế hoạch đã được đưa ra trước đó mà không gặp nhiều khó khăn. GV có thể soạn bài với thời lượng vừa phải, có tính thực tế cao. Đồng thời, GV cũng phải chuẩn bị những phương pháp giảng dạy phù hợp, linh hoạt và sinh động. Những phương pháp giúp HS hứng thú hơn, thoải mái hơn sau một ngày làm việc vất vả, và cũng giúp các em tiếp thu hiệu quả hơn, nhớ lâu hơn. Thông thường, mỗi bài học được thiết kế thành các hoạt động nối tiếp nhau, đó là: Hoạt động khởi động; Hoạt động hình thành kiến thức; Hoạt động luyện tập; Hoạt động vận dụng/tìm tòi, mở rộng. Trước yêu cầu đổi mới PPDH hiện nay, tất yếu GV cần coi trọng HĐKĐ sao cho tạo được ấn tượng đầu tiên tốt đẹp nhất giúp HS chủ động, tự tin khám phá kiến thức. HĐKĐ có vai trò tạo hứng thú, tạo năng lượng tích cực học tập cho HS. Không phải bất cứ HS nào đều có sẵn niềm say mê, yêu thích đối với môn học. Vì vậy, nhiệm vụ của HĐKĐ là khơi gợi hứng thú để vào bài học và hơn thế nữa, còn khơi dậy niềm đam mê, bồi đắp tình yêu đối với môn học. Một HĐKĐ hiệu quả sẽ có tác dụng tích cực trong việc kích thích trí tò mò, khơi dậy hứng thú của HS, tạo tâm thế và định hướng nội dung học tập cho các em. Từ đó các em yêu thích môn học hơn, đồng thời chất lượng bộ môn được nâng cao hơn. “Vạn sự khởi đầu nan”, “Đầu xuôi đuôi lọt”, là những câu nói dân gian của ông cha ta khi nói về thành công của bất kì việc gì đều ít nhiều phụ thuộc vào việc mở đầu như thế nào. Trong giảng dạy cũng vậy, khi bạn khởi động thành công một bài giảng có nghĩa là bạn đã thắng lợi một nửa. Ấn tượng đầu tiên là rất quan trọng. Mỗi bài học đều cần có phần khởi động hấp dẫn, lôi cuốn, có hiệu quả vì những phút mở đầu sẽ dẫn dắt cả bài học. Trong HĐKĐ GV vừa kiểm tra được những kiến thức cũ, kiến thức thực tế của HS cũng vừa dẫn dắt HS đến với những kiến thức mới mà chính HS cần giải quyết nó. Từ những lí do trên cùng với kinh nghiệm mà tôi đã đúc kết được qua nhiều năm giảng dạy tại Trường THPT Đỗ Huy Liêu. Tôi xin mạnh dạn đưa ra
5. 4 một số kinh nghiệm mà mình đã tích lũy được trong quá trình giảng dạy và tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động khởi động trong dạy học môn Vật lí lớp 10 theo chương trình mới nhằm tạo hứng thú và phát triển năng lực học sinh” Trong thực tế giảng dạy phân môn Vật lí tại trường THPT Đỗ Huy Liêu nói chung và lớp 10 nói riêng, tôi nhận thấy phần lớn HS học khó khăn, thiếu hứng thú với tiết học nên dẫn đến nhiều em còn có thái độ chưa quan tâm, chưa chú ý vào bài học. Điều này đã gây ra ảnh hưởng không nhỏ đến việc nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn. Thực tế nhiều GV trong quá trình dạy học thường không tổ chức HĐKĐ vì nhiều lí do: lo lắng vì thời gian không đủ cho kiến thức bài dạy; không biết tổ chức như thế nào; sợ hoạt động gây ồn ảnh hưởng lớp học khác... Một số GV có tổ chức HĐKĐ nhưng chưa hiệu quả (tổ chức trò chơi ít gắn với nội dung bài học, lựa chọn tình huống, vấn đề khởi động chưa sâu sắc,..). Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải đổi mới PPDH, nâng cao chất lượng dạy học môn Vật lý lớp 10 đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện nói chung. 2.Mục đích của đề tài Mục đích thực hiện đề tài nghiên cứu của tôi là nhằm: - Tìm hiểu ý nghĩa của HĐKĐ: đây là hoạt động đầu tiên, hoạt động này nhằm giúp HS huy động những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân về các vấn đề có nội dung liên quan đến bài học mới. HĐKĐ sẽ kích thích tính tò mò, sự hứng thú, tâm thế của HS ngay từ đầu tiết học. - Đề xuất một số biện pháp pháp tổ chức HĐKĐ tạo hứng thú cho học sinh trong dạy phân môn Vật lý lớp 10 theo hướng phát huy phẩm chất và năng lực HS từ đó nâng cao chất lượng dạy học bộ môn. 3. Nhiệm vụ của đề tài - Trong phạm vi của sáng kiến này, đề tài của tôi chỉ giới hạn ở một số biện pháp tổ chức HĐKĐ giờ học môn Vật lý lớp 10 tại trường THPT Đỗ Huy Liêu (sách Kết nối tri thức và cuộc sống).
6. 5 - Tôi mong muốn đề tài thể hiện rõ một số hình thức tổ chức HĐKĐ trong giờ dạy Vật Lí có hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy bộ môn Vật Lí trong nhà trường THPT Đỗ Huy Liêu nói riêng và các trường THPT khác nói chung. Cũng qua đề tài này, tôi muốn cụ thể hoá một số hình thức tổ chức khởi động cho từng bài học cụ thể. 4. Phương pháp nghiên cứu của đề tài Để nghiên cứu đề tài tôi đã sử dụng một số phương pháp như: quan sát, điều tra, khảo sát thực tế; phân tích, nghiên cứu tài liệu; tổng hợp, so sánh và thống kê kết quả. 5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: HS lớp 10 cụ thể là 2 lớp 10A5 và 10A6 năm học 2022 - 2023 trường THPT Đỗ Huy Liêu. - Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu, khảo sát một số hình thức tổ chức HĐKĐ môn Vật lí lớp 10 theo CT mới nhằm phát huy phẩm chất, năng lực HS. - Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9/2022 đến tháng 5/2023. 6. Đóng góp mới của đề tài - Giải pháp được áp dụng từ đầu năm học 2022 – 2023 đến nay tại lớp 10 trường THPT Đỗ Huy Liêu cụ thể là lớp 10A5. Trong năm học này - SGK Vật lý lớp 10 mới được áp dụng, cả GV và HS có nhiều thuận lợi trong việc thực hiện bài học nhưng vì sách mới nên còn nhiều bỡ ngỡ. Việc xây dựng giải pháp tổ chức HĐKĐ giờ học trong dạy học Vật lý lớp 10 sách Kết nối tri thức và cuộc sống đã góp phần giúp GV có những biện pháp mới trong tổ chức khởi động giờ học hấp dẫn, hiệu quả. - Việc sử dụng những biện pháp này đã thực sự tạo nên tính hấp dẫn trong khởi động giờ học, góp phần đổi mới PHDH, nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn. - Các biện pháp trong đề tài nghiên cứu này đã giúp cho GV tránh được lối mòn trong tư duy giảng dạy 1 chiều; giúp HS định hướng được tốt hơn trong việc tiếp cận bài học. Luôn có ý thức tự làm mới mình, làm chủ nội dung, phương pháp, cách thức tổ chức dạy học giúp HS chủ động, tích cực, sáng tạo
7. 6 trong tiếp cận nội dung bài học từ đó có ý thức giải quyết vấn đề bằng nhiều hình thức khác nhau. II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP 1. Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến 1.1 Cơ sở lý luận về hoạt động khởi động 1.1.1 Khởi động và một số đặc điểm về khởi động 1.1.1.a. Khái niệm khởi động Theo từ điển tiếng Việt, Khởi động được hiểu là “thực hiện những động tác nhẹ trước khi bắt đầu”. Như vậy HĐKĐ được hiểu là một hoạt động nhằm thực hiện những thao tác cơ bản, nhẹ nhàng trước khi bắt đầu thực hiện một công việc cụ thể nào đó. 1.1.1.b. Một số đặc điểm của HĐKĐ trước giờ dạy Yêu cầu của HĐKĐ trước giờ dạy - Để thực hiện một HĐKĐ cả GV và HS thực hiện cần có sự đầu tư về trí tuệ, công sức, thời gian. - HĐKĐ chỉ được diễn ra trong thời gian ngắn từ 2 đến 5 phút. - Khi thực hiện HĐKĐ phải tạo được không khí vui vẻ, thoải mái trong lớp học; tạo sự thân thiện giữa thầy và trò. - HĐKĐ cần có tính hấp dẫn, gây được sự sôi nổi, hào hứng, kích thích được sự hứng thú, tò mò hay tâm lý thi đua, thích khen thưởng của HS. - HĐKĐ phải khơi gợi được vấn đề của bài học. - Khi tham gia vào HĐKĐ sẽ đưa HS vào tình huống có vấn đề và kích thích khả năng muốn tìm tòi kiến thức mới. HS chỉ có thể phán đoán một phần mà chưa thể dùng tri thức hoặc vấn đề cũ để tìm hiểu kiến thức mới, buộc HS phải chú ý vào bài học mới có thể khám phá điều muốn biết. Đặc điểm của HĐKĐ - HĐKĐ là một hoạt động đầu tiên nằm trong chuỗi hoạt động học tập bởi vậy: HĐKĐ chính là hoạt động tạo nền móng, bàn đạp để các hoạt động sau được diễn ra hiệu quả.
8. 7 - Trong HĐKĐ nhiệm vụ học tập cần đảm bảo để HS chưa thể giải quyết trọn vẹn với kiến thức - kỹ năng cũ mà cần phải học thêm kiến thức mới trong các hoạt động hình thành kiến thức và luyện tập. - HĐKĐ cần được diễn ra nhanh chóng trong thời gian chỉ tối đa là 5 phút sau khi ổn định tổ chức và trước khi vào bài, nếu lâu hơn sẽ ảnh hưởng đến nội dung kiến thức bài mới. Phân loại HĐKĐ Có rất nhiều cách phân loại HĐKĐ, trên cơ sở đề tài này tôi phân loại HĐKĐ trên các tiêu chí như sau: - Xét về hình thức: có hoạt động động và hoạt động tĩnh. Hoạt động động là những hoạt động thiên về vận động thể chất, các nhóm cơ. Ví dụ các trò chơi trí tuệ kết hợp tay chân, tác động vào các giác quan: hát, vẽ tranh, ghép tranh, ngâm thơ, kể chuyện, Hoạt động tĩnh thiên về vận động trí não như: thảo luận theo giải ô chữ, hùng biện, phân tích sơ đồ tư duy, câu hỏi nêu vấn đề, - Xét về đối tượng thực hiện: HĐKĐ có thể được thực hiện bởi giáo viên: lời dẫn gián tiếp, trích dẫn ý kiến hay danh ngôn, câu hỏi gợi liên hệ thực tế, Bên cạnh đó là những hoạt động được thực hiện bởi HS: các trò chơi, các phần thi nhỏ, vẽ tranh minh họa, Sự phân loại trên có tính chất tương đối. Trên thực tế giảng dạy không có hoạt động nào dành riêng biệt cho từng đối tượng. Hoạt động của người dạy và người học có tính chất luân phiên. GV đưa ra ý tưởng, yêu cầu và HS thực hiện, sau đó GV nhận xét, đánh giá, chốt vấn đề. Quy trình thiết kế HĐKĐ HĐKĐ thường được thiết kế theo các bước như sau: - Bước 1: Nghiên cứu kỹ bài học, đặc biệt là tư tưởng cốt lõi của kiến thức để tìm ra nội dung của hoạt động cho phù hợp. - Bước 2: Xác định đối tượng thực hiện chủ đạo: GV hay HS. - Bước 3: Xác định hình thức hoạt động: tĩnh hay động. - Bước 4: Xác định các phương tiện hỗ trợ (tranh ảnh, mô hình, máy chiếu, thí nghiệm ).
9. 8 Nếu do HS thực hiện thì phải có nhận xét, đánh giá. Đối với mỗi kiểu bài, mỗi bài học cụ thể, HĐKĐ sẽ khác nhau. Không có kiểu khởi động nào là tối ưu nhất, phải khởi động lồng ghép nhiều hình thức để hỗ trợ nhau trong các bài dạy. Bí quyết thành công là sự tìm tòi, sáng tạo và đa dạng hóa của GV. Mục đích của hoạt động khởi động HĐKĐ nhằm hước tới mục đích là HS tích cực, chủ động, sáng tạo trong việc chiếm lĩnh tri thức. Để làm được điều này, khi xây dựng một HĐKĐ chúng ta cần chú ý các điểm sau: - Cần phải thu hút sự chú ý của HS ngay từ đầu giờ học, tránh sự mất tập trung, sao nhãng, mất thời gian. - Phải khơi gợi được mạch nguồn cảm xúc cho người học, đánh thức được các giác quan thị giác và thính giác. - Cần dẫn dắt HS vào “bầu không khí khoa học”. HĐKĐ là cây cầu đưa người học vào bầu không khí đó. - HĐKĐ cần tạo “thử thách”, tạo “tình huống” để HS buộc phải bị “vấp” tư duy. Từ đó kích thích nhu cầu tò mò, kích thích khả năng chinh phục tri thức của các em. Đây là mục đích quan trọng nhất. Tư duy vận động tri thức mới có lối vào. HĐKĐ không tạo được tình huống vấn đề chưa phải là một hoạt động thuyết phục và có tính khoa học. 1.1.2. Hứng thú và vai trò của hứng thú trong học tập 1.1.2.a. Khái niệm hứng thú Hứng thú là một thuộc tính tâm lý của nhân cách, là một hiện tượng tâm lý phức tạp được thể hiện phổ biến trong cuộc sống của mỗi cá nhân. Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân con người với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả năng mang lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động. Khi con người có hứng thú về điều gì đó, thì cái đó bao giờ cũng được con người ý thức, ta hiểu ý nghĩa của nó đối với cuộc sống của ta. Khi đó xuất hiện ở bản thân mình một tình cảm đặc biệt đối với nó, do đó hứng thú lôi cuốn hấp dẫn chúng ta về phía đối tượng và cũng tạo ra tâm lý khát khao tiếp xúc đi sâu
10. 9 vào nó. Hứng thú là một thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng, thể hiện ở sự chú ý tới đối tượng, khao khát đi sâu nhận thức đối tượng trong sự thích thú được thỏa mãn với đối tượng. 1.1.2.b. Vai trò của hứng thú trong học tập môn Vật lí Hứng thú học tập Hứng thú học tập là một phần của hứng thú nhận thức. Hứng thú nhận thức là một hiện tượng tâm lý diễn ra trong quá trình con người diễn ra hoạt động nhận thức. Hứng thú nhận thức là khuynh hướng lựa chọn của cá nhân nhằm vào việc nhận thức một đối tượng về mặt nội dung, quá trình hoạt động của nó. Hứng thú nhận thức làm cho cá nhân con người không chỉ dừng lại ở những đặc điểm bên ngoài của đối tượng mà còn muốn đi sâu vào cái bản chất bên trong của đối tượng. Hứng thú học tập quan hệ chặt chẽ với tính thích tìm tòi khám phá, ham học hỏi của cá nhân. Hứng thú là nguồn kích thích có tác động mạnh mẽ tính tích cực của mỗi cá nhân nên khi HS có hứng thú học tập thì trong quá trình học tập HS sẽ tích cực học hơn và hoạt động học diễn ra hiệu quả hơn. Thái độ học tập tích cực được thể hiện ở việc HS sẽ tiến hành nhiều các hình thức học tập để lĩnh hội tri thức và học tập với niềm say mê mà quên đi mệt mỏi. Vai trò của hứng thú trong học tập môn Vật lí Hứng thú làm con người đam mê hành động, làm tăng sự tích cực và tính hiệu quả của hoạt động nhận thức, làm tăng sức mạnh của hành động. Vì thế cùng với nhu cầu, hứng thú là một trong những hệ thống động lực của nhân cách. Trong bất kỳ hoạt động nào của cuộc sống, tạo được hứng thú là điều cực kỳ quan trọng, nó là động lực cho các em say sưa với hoạt động của mình, đặc biệt là học tập. Cũng như các môn học khác thì đối với môn Vật lí cũng vậy, có hứng thú các em sẽ có tinh thần hăng hái học bài, tìm tòi, khám phá môn học, không cảm thấy môn học khô khan, khó hiểu, xa rời thực tế và học tập một cách gượng ép, đối phó nữa. Từ đó tạo niềm say mê hào hứng học tập, làm cho các em nhận thức đúng đắn vai trò của môn Vật lí trong cuộc sống. Hứng thú học tập môn Vật lí còn tạo ra những tình cảm tích cực ở HS trong quá trình học tập.
11. 10 Nó tạo ra sự đam mê khi tiếp nhận tri thức trong quá trình học tập. Đây chính là động lực thúc đẩy các em tìm tòi, sáng tạo trong học tập Vật lí. Vì vậy, hứng thú học tập Vật lí tác động đến hiệu quả của quá trình dạy học môn Vật lí. Hứng thú học tập môn Vật lí tác động đến HS cả trong và ngoài giờ lên lớp, kích thích họ tìm kiếm tri thức từ nhiều nguồn tài liệu tham khảo để thỏa mãn nhu cầu nhận thức, đồng thời suy nghĩ tìm ra nhiều hình thức học tập phù hợp, hiệu quả với bản thân hơn. Chính vì vậy, hình thành và phát triển hứng thú học tập cho HS trong quá trình dạy học là mục tiêu quan trọng mà mỗi GV nhằm hướng tới nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường. 1.2. Cơ sở thực tiễn 1.2.1. Thực trạng chung Trong thực tế giảng dạy phân môn Vật lý cấp THPT nói chung, lớp 10 tại trường THPT Đỗ Huy Liêu nói riêng, tôi nhận thấy phần lớn HS chưa có hứng thú với giờ học. Chất lượng dạy học bộ môn chưa cao. Cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, phòng học bộ môn còn thiếu. Một số dụng cụ, thiết bị thí nghiệm còn thiếu hoặc chưa có. Nhiều thí nghiệm biểu diễn chưa được GV chủ động thêm vào bài học và thí nghiệm thực hành của HS chưa thực hiện đầy đủ, do đó phải chiếu video cho HS quan sát. Việc nghiên cứu kỹ từng bài dạy, đặc điểm môn học và đối tượng người học để có PPDH phù hợp và đem lại hiệu quả nhất là việc cần làm ngay của mỗi GV để nâng cao chất lượng giáo dục hiện nay. Điều quan trọng là đổi mới được hình thức, PPDH để hướng tới hoạt động học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động, tạo hứng thú học tập cho HS. Với tư cách là chủ thể của hoạt động dạy học, GV phải vượt qua các trở ngại tâm lý cơ bản đã nêu, chỉ khi nào đổi mới phương pháp dạy - học trở thành nhu cầu tự thân trong mỗi GV thì hoạt động dạy - học nhằm tạo được hứng thú học tập cho HS trong mỗi bài học khi ấy mới thật sự khởi sắc. Một trong những cách để khắc phục các nhược điểm trên và để nâng cao khả năng vận dụng lý thuyết vào thực tiễn, để tạo hứng thú trong việc học môn học là cần thiết để khởi động bài dạy gây được hứng thú cho HS.