Sáng kiến kinh nghiệm Một số giải pháp nâng cao hiệu quả Hoạt động trải nghiệm – Hướng nghiệp cho học sinh THCS

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số giải pháp nâng cao hiệu quả Hoạt động trải nghiệm – Hướng nghiệp cho học sinh THCS

1. 3 1. Tổ chức tập huấn cho đội ngũ giáo viên phụ trách giảng dạy HĐTN- HN. Với yêu cầu tất cả học sinh tất cả học sinh tham gia đầy đủ khi tham gia Hoạt động trải nghiệm - Hướng nghiệp, nhưng đây môn học mới và đòi hỏi giáo viên giảng dạy phải có năng lực tổ chức các hoạt động. Thực tế, không phải giáo viên nào cũng có khả năng và sở trường để tổ chức các hoạt động mang tính trải nghiệm thực tế cao. Tỷ lệ giáo viên có môn thừa và môn thiếu, nên thường môn học này phải phân công cho giáo viên thiếu tiết, lãnh đạo nhà trường, Tổng phụ trách hoặc Bí thư chi đoàn giảng dạy. Do vậy, nhà trường tổ chức tập huấn để mỗi giáo viên nắm chắc mục đích, ý nghĩa, yêu cầu và các hình thức tổ chức hoạt động TNHN mà trường lựa chọn giảng dạy là rất cần thiết. Song song đó, tổ chức dự giờ, trao đổi chuyên môn giữa các giáo dạy HĐTN-HN, mở chuyên đề hội giảng cụm trường 2. Xây dựng các kỹ năng nền cho học sinh trong HĐTN-HN. Khi tham gia HĐTN-HN đòi hỏi học sinh phải có kiến thức, kỹ năng, các phẩm chất năng lực để giải quyết các nhiệm vụ thực tiển. Có nhiệm của cá nhân, có nhiệm vụ đòi hỏi phải cần đến sự hợp tác nhóm, các em phải bàn bạc trao đổi, thống nhất. Do vậy, điều quan trọng là giáo viên bộ môn phải hướng dẫn các em cụ thể các nhiệm vụ có phân công trách nhiệm các thành viên trong nhóm như: lắng nghe, phản hối, ghi chép, thu thập xử lý thông tin. Đồng thời, phải xây dựng niềm tin với học sinh, giáo viên chỉ tin tưởng các em thì mới có thể giao việc cho các em và ngược lại học sinh có sự yêu thích giáo viên, bạn bè thì các em mới tự tin chia sẻ và phối hợp thực hiện. Ví dụ: Loại hình Hoạt động trải nghiệm – Hướng nghiệp sinh hoạt dưới cờ với chủ đề “Tham gia xây dựng văn hoá trường học” ở lớp 6. Giáo viên hướng dẫn các em sắm vai đóng tiểu phẩm (thể hiện hành vi văn hoá hoặc thiếu văn hoá) tiết này thực hiện ngoài lớp học (sinh hoạt dưới cờ) để từ đó các em đưa ra thông điệp tuyên truyền xây dựng văn hoá trong trường học cho học sinh. Với chủ đề này đòi hỏi thực hiện nhóm. Nên giáo viên phân công cụ thể nhóm có bao nhiêu em, mỗi em đảm nhận vai trò gì trong tiểu phẩm, để các em phối hợp soạn nội dung, dẫn lời thoại và tập luyện. Giáo viên theo dõi nhận xét góp ý kiến. Ngoài diễn tiểu phẩm cũng có thể cho học sinh hát chủ đề về mái trường, thầy cô, bạn bè phù hợp với chủ đề của tháng. Với giải pháp này, giúp học sinh tự tin, mạnh dạn diễn xuất trước đám đông và biết phối hợp với tập thể khi thực một hoạt động nào đó được phân công. 3. Tổ chức phong phú các hình thức, phương pháp dạy học trên lớp. Hoạt động trải nghiệm – Hướng nghiệp có nội dung rất đa dạng, với nhiều chủ đề phong phú ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Vì thế, khi dạy học trên lớp, giáo viên tổ chức bằng nhiều hình thức và phương pháp như: hoạt động cá nhân, nhóm,
2. 4 trò chơi, ứng dụng công nghệ thông tin, các biện pháp dạy học tích cực tạo hứng thú, yêu thích cho học sinh qua môn học. Ví dụ: Với loại hình HĐTN-HN theo chủ đề “Tìm hiểu làng nghề truyền thống ở Việt Nam”. Ở chủ đề này, giáo viên yêu cầu học sinh kể tên một số ngành nghề mà em biết? Kể tên những làng nghề ở địa phương, của tỉnh và của cả nước? Muốn tạo hứng thú, sự tập trung của các em trong tiết học, giáo viên không thể chỉ áp dụng một hình thức và một phương pháp. Do không có điều kiện tổ chức tham quan du lịch thực tế các làng nghề truyền thống như: Nghề đan nón ở khóm 6 thị trấn Long Hồ, nghề làm gốm - tỉnh Vĩnh Long, nón lá làng Chuông - Hà Tây, trồng hoa ở Sa Đéc – Đồng Tháp, đan mây tre ở Hưng Yên . Ứng dụng công nghệ thông tin, giáo viên cho các em xem video du lịch qua màn ảnh nhỏ giới thiệu những làng nghề của các địa phương. Hoặc với chủ đề “Phòng tránh thiên tai và giảm thiểu biến đổi khí hậu” cho các em xem video về lũ lụt miền Trung, hạn hán ở một số tỉnh, xâm ngập mặn ảnh hưởng đến đời sống của người dân, những hình ảnh cứu trơ, giúp đỡ đồng bào bị thiên tai. Từ đó, giáo dục các em tình cảm yêu thương, chia sẻ giúp đỡ nhau khi gặp khó khăn hoạn nạn. Hay giáo viên cũng có thể cho học sinh vẽ tranh cổ động phòng tránh thiên tai, bảo vệ môi trường. Lớp 7: Chủ đề “Tìm hiểu phẩm chất và năng lực cần có của người lao động” cho các em tham gia trò chơi đoán nghề, toạ đàm về vẻ đẹp của người lao động. Chủ đề: “Mừng ngày thống nhất đất nước 30/4 và Quốc tế lao động 1/5”, giáo viên cho học sinh xem video những hình ảnh đẹp về lực lượng vũ trang Việt Nam tập luyện diễu binh, diễu hành. Qua đó, cũng giáo dục các em tình yêu quê hương đất nước, phải ra sức học tập bảo vệ Tổ quốc. Từ những hình ảnh đẹp đó, giúp các em yêu thích và ước muốn trở thành những người chiến sĩ, mà phấn đấu học tập tốt hơn. 4. Tạo cơ hội cho tất cả học sinh tham gia vào quá trình Trải nghiệm- Hướng nghiệp thực tế. Hoạt động trải nghiệm – Hướng nghiệp, về cơ bản mang tính chất của hoạt động tập thể và tính riêng của mỗi cá nhân. Thông qua HĐTN-HN hình thành kỹ năng sống, phẩm chất tốt đẹp của học sinh. Chính vì thế, để tổ chức HĐTN-HN giáo viên phải hỗ trơ, giúp đỡ các em thực hiện một số hoạt động. Ví dụ: Kết thúc hoạt động theo chủ đề tháng 10, chuẩn bị cho hoạt động tháng 11 giáo viên có thể gợi ý nhiều cách cho học sinh các hoạt động. Theo em, tháng 11 có ngày lễ nào lớn nhất? Vậy các em có suy nghĩ gì về ngày đó? Học sinh sẽ trả lời nhiều ý khác nhau. Trên cơ sở đó, giáo viên sẽ hướng dẫn cho học sinh thực hiện một số hoạt động ý nghĩa để chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11: Vẽ tranh, thiết kế thiệp chúc mừng, làm thơ, hát, nặn tò he những bông hoa tặng thầy cô để các em tự làm và có những trải nghiệm thực tế khi tạo ra sản phẩm.
3. 5 Ví dụ: Tổ chức tham quan trải nghiệm làng nghề Tàu hủ ky ấp Mỹ Khánh 1 của xã Mỹ Hoà; Giáo viên đặt câu hỏi cho học sinh tìm hiểu về làng nghề Tàu hủ ky: Làng nghề thuộc ấp nào của xã Mỹ Hoà? Được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào danh mục Di sản văn hóa gì? Vào ngày, tháng, năm nào theo Quyết định số mấy? Ngày, tháng, năm nào tại TX Bình Minh, UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức lễ công bố di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và tôn vinh ẩm thực tàu hũ ky Mỹ Hòa? Cho các em viết bài thu hoạch sau chuyến đi thực tế. Sau đó, nếu các em tìm hiểu chưa đúng, giáo viên cung cấp những thông tin cần thiết cho học sinh nắm. Ngày 4/8/2022, “Nghề làm tàu hũ ky, ấp Mỹ Khánh 1, xã Mỹ Hòa, thị xã Bình Minh” được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 1832/QĐ-BVHTTDL. Chiều ngày 3/4/2023, tại TX Bình Minh, UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức lễ công bố di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và tôn vinh ẩm thực tàu hũ ky Mỹ Hòa. Ngoài ra, giáo viên cũng tổ chức cho các em trải nghiệm vệ sinh môi trường xung quanh; trồng cây, trồng hoa bằng những chai nhựa đã bỏ như thùng nước rửa chén, thùng dầu ăn loại lớn cắt tạo hình ảnh đẹp bắt mắt 5. Làm tốt công tác tham mưu đề xuất, phối hợp. Để giúp các em tổ chức hoạt động trải nghiệm thì sự tham gia của các lực lượng trong nhà trường đặc biệt là cha mẹ học sinh vô cùng quan trọng. Nhà trường cũng như mỗi giáo viên cần chú trọng đề xuất, phối hợp với chính quyền địa phương, các ban ngành đoàn thề địa phương, nhân dân hoặc ở mỗi gia đình đều có thể là địa điểm lý tưởng để học sinh thực hành trải nghiệm, sáng tạo Trong tổ chức trải nghiệm tham quan làng nghề Tàu hủ ky ở ấp Mỹ Khánh 1, rất cần sự phối hợp giũa giáo viên giảng dạy bộ môn, Đoàn thanh niên, Tổng phụ trách, chính quyền địa phương, cha mẹ học sinh và nhân dân nơi làng nghề thì hoạt động trải nghiệm mới thành công. * Điểm mới của sáng kiến nêu trên là: Tăng cường tổ chức các hoạt động Trải nghiệm – Hướng nghiệp thực tế cho học sinh. Với hoạt động này học sinh trực tiếp được trải nghiệm thực tiễn trong nhà trường hoặc ngoài xã hội dưới sự hướng dẫn tổ chức của giáo viên bộ môn Qua đó, phát triển tình cảm, đạo đức, kỹ năng và tích luỹ kinh nghiệm riêng của bản thân. Bằng hoạt động trải nghiệm – hướng nghiệp thực tế của bản thân, mỗi học sinh vừa là người tham gia, vừa là người là người kiến thiết, tổ chức hoạt động cho chính mình nên học sinh không những biết tích cực hoá bản thân mà còn biết tổ chức hoạt động, biết làm việc có kế hoạch có trách nhiệm, qua tìm hiểu thực tế giúp các em có định hướng nghề nghiệp cho bản thân, có kế hoạch học tập phù hợp với ngành nghề sau này lựa chọn.
4. 6 2. Lợi ích kinh tế - xã hội có thể thu được do áp dụng sáng kiến: Qua thực hiện các giải pháp trên của bản thân, đã góp phần nâng cao kết quả giáo dục của nhà trường và của địa phương. Giúp học sinh có những trải nghiệm thực tế, có những kỹ năng sống phong phú hơn và rèn luyện được những phẩm chất và năng lực của học sinh qua quá trình học tập. Đồng thời, cũng giúp các em có kế hoạch học tập tốt hơn và có được những định hướng nghề nghiệp qua trải nghiệm thực tế đó sau khi các em hoàn thành chương trình bậc THCS . Kết quả tôi thu được sau khi áp dụng sáng kiến như sau: Tổng Hoạt Năng lực Phẩm chất Kết quả đánh giá số động cuối năm học học trải 2023-2024 sinh nghiệm Hợp tác Tự giải Tự tin, Trung Đạt Chưa quyết vấn trách thực, kỷ đạt đề nhiệm luật Lớp Thực 19 44,2% 25 58,1% 24 55,8% 43 100% 43 100% 00 00 6/1 hiện tốt 43 Hoàn 24 55,8% 18 41,9% 19 44,2% 00 00% thành Chưa 00 00% 00 00 00 00% 00 00% hoàn thành 2. Phạm vi ảnh hưởng: 2.1. Ứng dụng trong cơ quan, đơn vị , địa phương: Sáng kiến “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả Hoạt động trải nghiệm – Hướng nghiệp cho học sinh THCS” đã được áp dụng tại lớp 6/1 và 7/2 tại trường THCS Mỹ Hoà năm học 2023-2024. Với vai trò là phó Hiệu trưởng nhà trường – giáo viên dạy HĐTN-HN lớp 6 và 7, tôi đã triển khai giải pháp của mình trong phiên họp triển khai chuyên môn tháng 9 năm học 2023-2024, đến đồng nghiệp cùng giảng dạy và áp dụng ở các lớp còn lại. 2.2. Ứng dụng hoặc đã chuyển giao ứng dụng ngoài phạm vi cơ quan, đơn vị, địa phương trong tỉnh: Giải pháp đã chuyển giao ứng dụng tại Trường THCS Thành Phước thị xã Bình Minh và trường THCS Tân Long Hội, huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long. Qua trao đổi chuyên các trường THCS trong thị xã về việc giảng dạy Hoạt động trải nghiệm – Hướng nghiệp, chọn hình thức dạy cho ba loại hình đã nêu, tôi đã chia sẻ các giải pháp của mình và chuyển giao cho thầy Nguyễn Phú Lâm
5. 7 – phó Hiệu trưởng trường THCS Thành Phước, thầy tham gia dạy HĐTN-HN lớp 6/1, 6/8 và 6/9 của trường áp dụng các giải pháp của tôi đạt hiệu quả. Đồng thời, với các giải pháp đã nêu tôi đã xây dựng kế hoạch phối hợp với trường THCS Tân Long Hội huyện Mang Thít được lãnh đạo nhà trường ký duyệt và được trường bạn phối hợp và được triển khai áp dụng tại trường đạt kết quả cao. 2.3. Ứng dụng hoặc đã chuyển giao ứng dụng ngoài phạm vi cơ quan, đơn vị, địa phương ngoài tỉnh: chưa được triển khai C. Khả năng mở rộng phạm vi ảnh hưởng, tiềm năng khai thác hiệu quả của sáng kiến, đề tài Với sáng kiến kinh nghiệm “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả Hoạt động trải nghiệm – Hướng nghiệp cho học sinh THCS” tôi đã chia sẻ với đồng nghiệp trong trường các giải pháp mà mình thực hiện cũng như chỉ đạo giáo viên dạy Hoạt động trải nghiệm – Hướng nghiệp vận dụng các giải pháp trong khả năng có thể. Qua trao đổi chuyên các trường THCS trong thị xã về việc giảng dạy Hoạt động trải nghiệm – Hướng nghiệp, chọn hình thức dạy cho ba loại hình đã nêu , tôi đã chia sẻ các giải pháp của mình và chuyển giao cho thầy Nguyễn Phú Lâm – phó Hiệu trưởng trường THCS Thành Phước, thầy tham gia dạy HĐTN-HN lớp 6/1, 6/8 và 6/9 của trường đạt hiệu quả. Đồng thời, với các giải pháp đã nêu tôi đã xây dựng kế hoạch phối hợp với trường THCS Tân Long Hội huyện Mang Thít được lãnh đạo nhà trường ký duyệt và được trường bạn phối hợp và được triển khai áp dụng tại trường đạt kết quả cao. Giải pháp trên được đăng trên Website của trường THCS Mỹ Hoà và đăng trên một triệu sáng kiến của Công đoàn Việt Nam. Cho nên, tôi mong rằng với những giải pháp của mình đã áp dụng thành công được chia sẻ và áp dụng ở những đơn vị khác. Người báo cáo sáng kiến Phan Thị Út Hai Xác nhận của Hiệu trưởng Trường THCS Mỹ Hoà Nguyễn Quan Son