Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM vào hoạt động học cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM vào hoạt động học cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường Mầm non

1. “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Với sự phát triển của công nghệ kỹ thuật trên thế giới hiện nay thì nhu cầu học tập ngày càng lớn, đòi hỏi ngành giáo dục cũng phải có những sự thay đổi để đáp ứng nhu cầu của xã hội. Giáo dục STEAM có thể tạo ra những con người có khả năng đáp ứng được nhu cầu của thế kỷ. Phương pháp giáo dục STEAM hiện đã được áp dụng rất nhiều trong nền giáo dục ở các quốc gia phát triển như Mỹ, Nhật và các quốc gia khác với mục tiêu xây dựng thế hệ nhân lực mới có kiến thức lẫn kỹ năng phong phú, thực tế. Mô hình STEAM còn khá mới mẻ ở Việt Nam nhưng đã là “kim chỉ nam” rất thịnh hành trong lĩnh vực giáo dục ở các quốc gia phát triển hàng đầu trên thế giới. Có thể nói STEAM giống như là khởi đầu cho một sự thay đổi và tương lai của cả một nền giáo dục đổi mới và sáng tạo. Từ năm học 2019 - 2020, được sự quan tâm của Bộ giáo dục, giáo viên mầm non ở các trường trong huyện được tiếp cận với phương pháp giáo dục STEAM, là một giáo viên may mắn được tham gia khoá học, tôi thấy đây là một phương pháp giáo dục thú vị, phát huy được nhiều tiềm năng, khơi dậy sự sáng tạo trong mỗi bản thân trẻ. Giáo dục STEAM tập trung vào những yếu tố quan trọng như: Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật), Math (Toán học). Theo đó, Mô hình giáo dục STEAM là quá trình tích hợp kiến thức giữa các môn khoa học, kỹ thuật, toán học, công nghệ, qua đó xây dựng cho học sinh các kỹ năng được kết hợp hài hòa từ kiến thức của các bộ môn nói trên để sử dụng khi làm việc trong thế giới công nghệ ngày nay. Đồng thời STEAM trang bị cho người học những kỹ năng về tư duy phản biện và giải quyết vấn đề; kỹ năng làm việc theo nhóm; khả năng tư duy chiến lược và định hướng mục tiêu; kỹ năng quản lý thời gian, nhằm chuẩn bị cho học sinh những tri thức thiết yếu nhất của thế kỉ 21, những kỹ năng có thể giúp tăng đáng kể ưu thế cạnh tranh của lao động ở mỗi quốc gia. Tuy nhiên, để áp dụng phương pháp hiện đại này đối với trẻ, đặc biệt là trẻ mầm non thì đây thực sự không phải là nhiệm vụ dễ dàng nhưng những lợi ích mà STEAM mang lại cho trẻ nhỏ và trường học thì rất lớn. Trường học sẽ không chỉ là nơi để giảng dạy lý thuyết mà ở đó những đứa trẻ được trải nghiệm những kiến thức thực tiễn vừa lớn khôn, trưởng thành, “chơi thông minh và học vui vẻ”. Con đường tới STEAM là vô cùng thú vị. Khi quan sát một đứa trẻ khi được trải nghiệm thực làm cùng STEAM sẽ thấy chúng tập trung, say sưa, trí 1/18
2. “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” tưởng tượng được sáng tỏ, trí tò mò được thỏa mãn và hơn hết tình yêu, niềm đam mê với khoa học và công nghệ được nảy sinh. Đến đầu năm học 2021 - 2022, phòng Giáo dục và Đào Tạo huyện Gia Lâm phối hợp với viện IRETD đã mở lớp bồi dưỡng với 100 học viên là cán bộ quản lý và giáo viên tham dự tập huấn bồi dưỡng kiến thức ứng dụng phương pháp giáo dục STEAM vào trong chương trình chăm sóc, giáo dục trẻ. Bản thân tôi cũng được nhà trường tạo điều kiện hỗ trợ tham gia khóa học này và được tiếp cận với phương pháp giáo dục STEAM. Nhưng do dịch covid tôi chưa đưa được nhiều ứng dụng STEAM đến với trẻ.Và khi vào năm học 2022 - 2023, trẻ được quay lại trường học thì bản thân tôi là một giáo viên đứng lớp 4-5 tuổi, hàng ngày được tiếp xúc gần gũi với trẻ, hiểu được mức độ nhận thức của trẻ, tôi luôn mong muốn được áp dụng phương pháp học tập này cho học sinh của mình giúp trẻ sáng tạo hơn, chủ động hơn để các con tìm ra nguyên lý khoa học ngay trong những hoạt động đơn giản. Với mong muốn trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM vào hoạt động học cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” xin chia sẻ cùng các bạn đồng nghiệp. 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU. Đề xuất “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM vào hoạt động học cho trẻ 4 - 5 tuổi” trong trường mầm non” nhằm giúp trẻ có kỹ năng tự tin đưa ra các câu hỏi nhằm giải đáp những thắc mắc, từ đó tìm ra hướng giải quyết tốt nhất khi được trải nghiệm. 3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: Trẻ 4-5 tuổi lớp mẫu giáo nhỡ B3 trường mầm non Phú Thị 4. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU: Đề tài này được nghiên cứu thời gian bắt đầu từ tháng 8/2022 đến tháng 3/2023. 5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU: Nghiên cứu cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn để đưa ra một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi lớp mẫu trường Mầm non Phú Thị. 6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Phương pháp nghiên cứu lý luận: đọc sách, báo, các tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý luận. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp quan sát. Phương pháp điều tra. Phương pháp thực nghiệm. Phương pháp xử lý số liệu. 2/18
3. “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. CƠ SỞ LÍ LUẬN: STEAM là phương pháp giáo dục chủ yếu dựa trên thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Thay cho các phương pháp giáo dục truyền thống tại Việt Nam hiện nay, trẻ chỉ được học lý thuyết mà rất ít khi được sử dụng các lý thuyết đã học vào thực tế. Kiến thức trẻ học được rất nhiều nhưng trẻ lại không nhớ được lâu. Điều này vô hình gây ra khó khăn cho trẻ trong việc áp dụng kiến thức vào các ứng dụng trong cuộc sống. STEAM xem giáo viên là người hỗ trợ về học tập, không chỉ là người cung cấp kiến thức. Phương pháp này mang lại sự hứng khởi trong học tập nhưng vẫn đảm bảo việc nắm bắt kiến thức, giúp các em thật sự tương tác với môn học và học vì yêu thích, đồng thời kích thích sự tìm tòi khám phá. Mặt khác, việc đặt trẻ làm trung tâm sẽ giúp các em hình thành tố chất trở thành những nhà lãnh đạo mạnh mẽ, những nhà cải tiến đầy sáng tạo. Điểm mới lạ của STEAM là các môn khoa học, nghệ thuật quen thuộc được giảng dạy một cách sinh động, gắn liền với thực tiễn, liên hệ thông tin giữa các lĩnh vực phát triển giáo dục vào trong thực tế, cung cấp kiến thức toàn diện về năm lĩnh vực: Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học. “Ứng dụng phương pháp giáo dục STEAM vào hoạt động học” là mang khoa học, công nghệ, kĩ thuật, nghệ thuật và toán học đến với các con một cách đơn giản, nhẹ nhàng, gần gũi với những đồ dùng, vật liệu gần gũi, mang đến cho trẻ những điều thú vị trong hoạt động. Tôn trọng sự khác biệt và trí tưởng tượng phong phú của trẻ: Phương pháp STEAM cho phép trẻ được tự do lựa chọn đề tài và nội dung bài học phù hợp với sở thích và năng lực của bản thân. Như vậy vừa tạo cho trẻ cảm giác được tôn trọng, vừa giúp trẻ có hứng thú hoạt động hơn. Mặt khác, những bài học thực hành trong lớp học STEAM sẽ cho trẻ cơ hội được vận dụng lý thuyết từ nhiều lĩnh vực khác nhau vào trong thực tế, từ đó phát huy trí tưởng tượng phong phú và rèn luyện kĩ năng giải quyết vấn đề theo tư duy của trẻ. Mang tính thực tiễn: Phương pháp STEAM không chỉ là những kiến thức hàn lâm mà nó gắn liền việc học tập của trẻ với đời sống thực tiễn. Thông qua các hoạt động trẻ được rèn luyện và nâng cao các kĩ năng sống vốn có của mình, đồng thời tiếp nhận các kĩ năng mới một cách tự nhiên nhờ vào hoạt động trải nghiệm. 3/18
4. “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” Phát triển kĩ năng làm việc theo nhóm: Môi trường học tập theo mô hình STEAM là một môi trường thoải mái và năng động dành cho trẻ. Dưới sự hướng dẫn và quan sát của giáo viên, trẻ tự tổ chức các hoạt động theo chủ đề sự kiện, tự làm bài tập và thảo luận theo nhóm để tạo tính tự lập cũng như kĩ năng tương tác. Như vậy, giáo dục theo mô hình STEAM sẽ tạo điều kiện cho các bé được trải nghiệm, khám phá, biết giải quyết vấn đề bằng những kĩ năng, kiến thức gần gũi với cuộc sống của mình. Mỗi dự án mà các con được thực hành sẽ tạo ra một sản phẩm hữu dụng, giúp trẻ có thêm hứng khởi và niềm yêu thích các môn học, yêu thích việc nghiên cứu, tìm hiểu mọi vấn đề trong cuộc sống xung quanh. II. CƠ SỞ THỰC TIỄN: 1. Đặc điểm tình hình: - Trường tôi là một trường mầm non thuộc huyện ngoại thành, thành phố Hà Nội. Trường đạt chuẩn quốc gia mức độ I năm học 2021-2022. - Trường nhiều năm liên tục đạt tập thể lao động tiên tiến, các lớp học rộng rãi, sạch đẹp đã được trang bị nhiều đồ dùng đồ chơi hiện đại. - Trường được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi phục vụ công tác giảng dạy. - Năm học 2022 – 2023 tôi được Ban giám hiệu phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo nhỡ B3, tổng số 30 cháu, trong đó có 16 cháu nam, 14 cháu nữ. - Với tình hình thực trạng như trên trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn như sau: 2. Thuận lợi: a. Về cơ sở vật chất: - Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và ban giám hiệu nhà trường đầu tư đầy đủ đồ dùng dạy học, trang thiết bị hiện đại như tivi, máy tính, mạng internet . - Nhà trường có phòng STEAM riêng biệt trang bị nhiều đồ dùng b. Về giáo viên: - Giáo viên trong lớp có trình độ trên chuẩn, đều tâm huyết với nghề, nhiệt tình trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ. - Năm 2022-2023, tôi được phân công phụ trách chăm sóc, giảng dạy lớp 4-5 tuổi B3 trường mầm non Phú Thị, với tình yêu nghề, yêu trẻ, tìm hiểu những kiến thức mới, bổ ích, luôn sáng tạo trong công tác giảng dạy, làm đồ dùng đồ chơi ở các góc theo chương trình chăm sóc giáo dục trẻ. - Bản thân tôi được tham gia lớp tập huấn ứng dụng phương pháp giáo dục steam vào dạy trẻ do phòng giáo dục đào tạo tổ chức. 4/18
5. “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” c. Về học sinh: - 100% trẻ học qua lớp mẫu giáo nhỡ, trẻ thích đi học và thích được tham gia các hoạt động trải nghiệm, tiếp xúc với khoa học công nghệ. 3. Khó khăn: a. Về cơ sở vật chất: - Đồ dùng đồ chơi phục vụ môi trường dạy học STEAM còn hạn chế; b. Về giáo viên: - Tài liệu về phương pháp giáo dục STEAM cho giáo viên tham khảo không nhiều và chưa phong phú. Đồ dùng, trang thiết bị phục vụ cho trẻ học tập theo phương pháp giáo dục STEAM còn hạn chế. - Giáo viên chưa có nhiều trải nghiệm thực tế thực hành phương pháp steam để dạy trẻ. Giáo viên tham gia tập huấn về ứng dụng phương pháp Steam thời gian ngắn, chưa được đào tạo tìm hiểu chuyên sâu bài bản. - Chỉ một số giáo viên trong nhà trường được tham gia lớp học bồi dưỡng phương pháp ứng dụng steam trong giáo dục trẻ do phòng giáo dục tổ chức. - Giáo dục STEAM là một hoạt động mới và khó đòi hỏi phải có thực hành và tính ứng dụng cao. Điều đó đòi hỏi người giáo viên phải có thời gian và quá trình tìm hiểu kiến thức kĩ lưỡng. c. Về học sinh: - Trẻ chưa quen với việc sử dụng và ứng dụng các công nghệ trong hoạt động nhận thức của trẻ không đồng đều, nhiều trẻ chưa có khả năng ứng dụng lý thuyết với thực tiễn để áp dụng thực tế cuộc sống. - Lớp có một số trẻ còn nhút nhát, rụt rè, thiếu tự tin, không giao tiếp với bạn bè. Kỹ năng của trẻ còn hạn chế: Kỹ năng thực hành, trải nghiệm, hoạt động nhóm (hợp tác, thỏa thuận, chia sẻ), kỹ năng giao tiếp. - Phụ huynh và giáo viên chưa có sự phối hợp, trao đổi thường xuyên do hầu như ông bà, chú, bác đưa đón trẻ. Một số phụ huynh chưa nhiệt tình phối kết hợp cùng các cô trong việc áp dụng phương pháp giáo dục steam cho trẻ. 5/18
6. “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” III. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN: 1. Biện pháp 1: Khảo sát trẻ về khả năng nhận thức của trẻ về STEAM: - Để đưa phương pháp giáo dục STEAM vào dạy trẻ đạt kết quả cao tôi đã tiến hành khảo sát nhằm hiểu rõ và nắm được tình hình thực tế của trẻ: Bảng khảo sát thực trạng đầu năm Tổng số trẻ: 30/30 (Phiếu điều tra trước khi thực hiện giải pháp, sáng kiến - có phụ lục 1 kèm theo) Đầu năm Tiêu chí đánh giá Đạt Tỷ lệ Chưa Tỷ lệ % đạt % 1. Khả năng sáng tạo 5/30 17% 25/30 83% 2. Tự tin thể hiện bản thân trong hoạt động 3/30 10% 27/30 90% 3. Kỹ năng giải quyết vấn đề 2/30 7% 28/30 93% 4. Khả năng khám phá, tìm tòi 3/30 10% 27/30 90% 5. Khả năng xây dựng bản thiết kế 5/30 17% 25/30 83% 6. Khả năng hợp tác nhóm cùng các bạn 4/30 13% 26/30 88% 7. Kỹ năng truy vấn, đặt câu hỏi 0/30 0% 30/30 100% 8. Cơ sở vật chất lớp 4 tuổi B3 Trang thiết bị dạy học đủ theo Thông tư 01 Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho vận phương pháp giáo dục STEAM còn ít Qua điều tra khảo sát, tôi thấy khả năng sáng tạo, tự tin thể hiện bản thân khả năng giải quyết vấn đề, khám phá tìm tòi và khả năng hợp tác của trẻ chưa tốt, thể hiện sự hiểu biết của trẻ về hình ảnh bằng cử chỉ, lời nói còn lúng túng và thực hiện nhiệm vụ đơn giản còn thiếu tự tin. Sau khi khảo sát, tôi đã lên kế hoạch cho mình muốn áp dụng tốt thì bản thân phải có chuyên môn nghiệp vụ cá nhân về phương pháp giáo dục STEAM 2. Biện pháp 2: Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cá nhân về phương pháp giáo dục STEAM Tháng 10 năm 2021 tôi cùng một số đồng chí giáo viên trong nhà trường được cử đi tham gia lớp bồi dưỡng “Ứng dụng phương pháp STEAM vào chăm sóc giáo dục trẻ ” do Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Gia Lâm 6/18
7. “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” phối hợp cùng viện IRETD. Sau khóa học, tôi cũng đã phần nào hiểu rõ được những đặc điểm nổi trội của phương pháp. Đó chính là phát triển tư duy, phát huy tính tự do sáng tạo của trẻ, cũng như trang bị đầy đủ cho trẻ kiến thức, kỹ năng của con người thế kỷ 21. Qua đó tôi nhận thấy việc vận dụng phương pháp giáo dục STEAM vào hoạt động học là cực kỳ cần thiết cho giáo dục mầm non. ( Hình ảnh: Chứng nhận và thực tập tại lớp học STEAM) Ngoài việc tham gia lớp bồi dưỡng, tôi còn tìm hiểu thêm các tài liệu trên các kênh thông tin, báo mạng và các tài liệu, qua trang face book của các trường bạn để tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về phương pháp giáo dục này. Tham khảo lời khuyên từ các chuyên gia và giáo viên giảng dạy bằng cách vào các nhóm ứng dụng phương pháp giáo dục STEAM mầm non. Nhóm thường xuyên có những trao đổi về những hoạt động vận dụng phương pháp giáo dục STEAM trong giảng dạy ở những cơ sở mầm non khác nhau, qua đó tôi có thể cập nhật và nắm bắt thông tin, kiến thức. Giúp tôi được hỗ trợ rất nhiều về các kỹ năng lưu loát trong lời nói, logic khi truyền tải kiến thức cho trẻ. Tôi luôn luôn học hỏi, tiếp cận với các tài liệu giáo dục chất lượng cao vừa cung cấp đủ kiến thức, vừa “thân thiện” và dễ hiểu đối với cả giáo viên và đối với cả trẻ. ( Hình ảnh: Nhóm ứng dụng phương pháp giáo dục STEAM) 3. Biện pháp 3: Xác định những nội dung phù hợp với trẻ của lớp và xây dựng kế hoạch vận dụng các bài học 5E. Là năm học đầu tiên tiếp cận với phương pháp giáo dục STEAM và với thực tế tình hình của nhà trường, của lớp tôi nhận thấy việc triển khai các dự án trải dài trong nhiều tuần, theo tháng là chưa khả thi vì các kỹ năng của trẻ như kỹ năng Khoa học, kỹ năng Công nghệ, kỹ năng Kỹ thuật và kỹ năng Toán học còn rất hạn chế. Công tác bồi dưỡng chuyên môn của giáo viên cũng chưa đi sâu vào việc dạy học dự án trong giáo dục STEAM. Do vậy, tôi lựa chọn thực hiện các bài học 5E vào các tháng. Mỗi tháng áp dụng 1 đến 2 bài học 5E. Sau khi hoàn thành bồi dưỡng, tôi đã tiến hành xây dựng kế hoạch để thực hiện ngay từ tháng 11. Kế hoạch giáo dục của lớp đã được lên dự kiến từ đầu năm học với 35 tuần và bám theo chương trình Khung của Bộ Giáo dục và Đào tạo về yêu cầu kiến thức, kỹ năng cần đạt của từng lứa tuổi. Do đó, để xây dựng được các bài học 5E lồng ghép vào kế hoạch đã được xây dựng, tôi cũng gặp không ít khó khăn khi lựa chọn các bài học 5E để vận dụng mà vẫn tạo được sự liên kết với phiên chế năm học, không gây nên sự xáo trộn lớn trong phiên chế giảng dạy. 7/18
8. “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” Từ các chủ đề - sự kiện đã được xây dựng thành phiên chế và được Ban giám hiệu phê duyệt, tôi suy nghĩ tìm tòi ra các bài học gắn liền với sự kiện đó. Ví dụ như tháng 11 có sự kiện ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, tôi lựa chọn bài học 5 E làm giỏ cắm hoa. Trẻ tạo ra sản phẩm là những giỏ hoa xinh xắn, tặng các cô giáo của mình. Hay như tháng 2 có sự kiện lớn là ngày tết Nguyên đán, tôi cho trẻ thực hiện bài học 5E làm hộp đựng bánh kẹo ngày tết. Như vậy, trẻ rât hào hứng tham gia bài học và thỏa sức sáng tạo ra sản phẩm của nhóm mình và chào đón ngày tết cổ truyền của dân tộc với tâm thế háo hức, vui mừng. Tôi đã lựa chọn những bài học 5E phù hợp để lồng ghép vào trong các tuần của tháng một cách hiệu quả nhất, mỗi tuần lồng ghép một bài học 5E phù hợp. Các bài học 5E này được lồng ghép vào tất cả các hoạt động xoay quanh tuần đó. Dự kiến các bài học 5E được lựa chọn vận dụng tại lớp 4 - 5 tuổi B3 Năm học 2022 - 2023. Tháng thực Nội dung tổ chức hoạt động học ứng dụng phương pháp hiện giáo dục STEAM - Thiết kế giỏ cắm hoa Tháng 11 - Làm thuyền có thể chạy được - Thiết kế nhà nổi Tháng 12 - Bộ bàn ghế mới - Thiết kế ống đựng bút Tháng 1 - In hình lá - Bức tranh sắc màu Tháng 2 - Làm hộp đựng bánh kẹo ngày tết - Làm lọ cắm hoa. Làm khẩu trang Tháng 3 - Xây gara ô tô - Làm ghế ngồi mini Tháng 4 - Máy làm kem - Làm khung ảnh Tháng 5 - Thùng rác thông minh 4. Biện pháp 4: Xây dựng môi trường hoạt động để vận dụng phương pháp giáo dục STEAM trong lớp học. 8/18
9. “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” Môi trường hoạt động STEAM phải được xây dựng gắn liền với sự kiện để trẻ khám phá về sự kiện, có nội dung cho giáo viên đưa ra thử thách cho trẻ và có phần cho giáo viên trưng bày dự án đang làm dở hay đã hoàn thành. Tương tự như xây dựng môi trường giáo dục trẻ được học qua chơi, góc chơi hoạt động STEAM phải chú ý đảm bảo 2 yếu tố: không gian và đồ dùng. Trong góc chơi cách sắp xếp bày đồ chơi phải đảm bảo khi trẻ chơi xong trẻ cũng biết tự cất đi và lúc lấy ra dễ dàng. Trẻ được lựa chọn góc chơi. Đồ dùng cho góc STEAM mầm non bao gồm các vật liệu rời, đồ xây dựng, blocks, đất nặn giấy, bút chì, giấy màu, đồ tái chế, đồ dùng toán, dụng cụ đo lường, kính lúp,đồ khoa học. Đồ dùng STEAM cũng có thể là các đồ hiện đại như: Robotics , Robot Dash, Lego Wedo.... nhưng áp dụng thực tế điều kiện địa phương, trong trường mầm non hoàn toàn có thể sử dụng các nguyên vật liệu đơn giản và gần gũi hơn như: Các đoạn gỗ, bìa cattong, ống hút, các loại giấy màu, lá cây, túi bóng, que kem, dây vải.... mà các nguyên vật liệu này có thể sưu tầm không mất tiền mua. ( Hình ảnh: Môi trường lớp STEAM) Ngoài việc sưu tầm các đồ dùng, dụng cụ nguyên vật liệu thiên nhiên thì cũng cần có những dụng cụ mang tính kỹ thuật như: Bộ dụng cụ kỹ thuật, bảng Bush board, máy tính tiền, bánh sinh nhật gỗ, chuông lò xo, keo nến nhỏ, súng bắn keo... Vì vậy tôi mạnh dạn đề xuất với tổ chuyên môn và ban giám hiệu nhà trường bổ sung thêm đồ dùng dụng cụ phục vụ STEAM và đã được sự đồng tình của tổ chuyên môn, sự ủng hộ của ban giám hiệu và đồng chí hiệu trưởng đã nhất trí trang bị cho lớp một số đồ dùng dụng cụ STEAM ( Hình ảnh: Các đồ dùng dụng cụ nhà trường đầu tư cho lớp) 5. Biện pháp 5: Vận dụng các bài học 5E STEAM vào dạy trẻ thông qua các bài học cụ thể như hoạt động học và hoạt động khác. a. Hoạt động học: Với giáo dục Steam, phương pháp này có thể áp dụng cho rất nhiều các môn học như Tạo hình, Khám phá, Toán, Âm nhạc... mục đích chính là trẻ được tiếp thu kiến thức thông qua các hoạt động chơi mà học, học mà chơi, từ đó phát huy tối đa những khả năng tư duy, sáng tạo và những kỹ năng của con người thế thế kỷ 21. Khi đã lựa chọn được các bài học 5 E phù hợp với các tháng, tôi sẽ tiến hành lựa chọn các hoạt động phù hợp để thực hiện và lồng ghép các bước từ E1 đến E5 vào để tổ chức. Trong từng hoạt động cụ thể cần linh hoạt vận dụng 9/18
10. “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” phương pháp giáo dục STEAM để đạt được hiệu quả cao nhất. Tùy theo những đề tài khác nhau thì cách thức tiếp cận và tổ chức cho trẻ là hoàn toàn khác nhau. Điều quan trọng là làm sao để trẻ cảm thấy hứng thú với đề tài đang được học. Điều này sẽ kích thích sự khám phá, tìm tòi xuất phát từ nhu cầu của bản thân trẻ và hứng thú hơn nữa khi trẻ được khám phá bằng chính những trải nghiệm trực tiếp của mình, khiến cho bé nhớ lâu hơn và cảm thấy yêu thích việc học tập. Ví dụ, với bài học 5E về làm khay bánh kẹo ngày tết với hoạt động khám phá: trẻ sẽ được khám phá các chất liệu có thể hoặc không thể làm được khay bánh kẹo đạt được các tiêu chí và yêu cầu mà cô và trẻ đã đề ra. Hoạt động Toán: trẻ sẽ được đo, đếm, nhận biết màu sắc, hình dạng.... các thông số liên quan đến khay bánh kẹo mà trẻ đã thiết kế. Họat động tạo hình, trẻ sẽ được thiết kế sản phẩm bằng bản vẽ, được thực hiện các thao tác, kỹ năng để tạo nên khay bánh kẹo như bản thiết kế.... Trong từng hoạt động cụ thể cần linh hoạt vận dụng phương pháp giáo dục STEAM để đạt được hiệu quả cao nhất.Tùy theo những đề tài khác nhau thì cách thức tiếp cận và tổ chức cho trẻ là hoàn toàn khác nhau. Sau đây là một ví du cụ thể tôi đã tiến hành. a.1. Hoạt động khám phá: - Các tiết học khám phá thông thường thì: + Trẻ khám phá được trên định hướng của cô + Chưa thể hiện được sự chủ động + Giáo viên đặt câu hỏi + Trẻ luôn đóng vai trò là người trả lời. - Còn về phương pháp giáo dục STEAM là sự tích hợp: + Trong hoạt động khám phá trẻ chủ động hơn + Trẻ được thoải mái không bị gò bó + Trẻ tự đặt câu hỏi truy vấn với nhau để giải đáp vấn đề. Chính vì vậy khi được hoạt động STEAM thì trẻ đạt được hiểu quả học tập rất cao. VD: “ Thiết kế nhà nổi ” Mục đích: Trẻ được khám phá nguyên vật liệu và được vẽ thiết kế Trẻ biết nhà nổi được trở được người do nguyên liệu mình lựa chọn phải nổi được trên nước, không tan trong nước và do cách thiết kế kỹ thuật ngôi nhà phải chắc chắn và do cách để người lên phải cân đối không được để lệch sẽ bị nghiêng sang một bên sẽ bị lật nhà. 10/18
11. “Một số biện pháp vận dụng phương pháp giáo dục STEAM cho trẻ 4 - 5 tuổi ở trường mầm non” Trẻ tạo nhóm, thiết kế, cho nhà vào nước và cho thêm người vào xem chứa được bao nhiêu người trong ngôi nhà. Trẻ giải thích được nhà nổi, nổi được trên nước là do nguyên vật liệu tạo ra nhà có thể nổi được trên nước. Cách làm ra ngôi nhà càng chắc chắn và càng to thì có thể chịu đựng được nước lâu hơn và chứa được nhiều người hơn. Trẻ còn được tự mình phát huy tính sáng tạo. a.2. Hoạt động tạo hình: Đây là bước cuối cùng trong bài học STEAM (5E). Hoàn thiện sản phẩm theo bản thiết kế của bài học trước, sản phẩm tạo ra trong tiết học tạo hình có tính ứng dụng trong thực tế. Ví dụ: “Thiết kế nhà nổi vùng lũ” cô giao nhiệm vụ cho từng nhóm trẻ bằng cách cho trẻ được xem những video về các ngôi nhà ở các vùng miền quê thường xuyên có bão lũ. Song nếu các con ở trong những ngôi nhà như này ở các miền quê có bão lũ, các con cảm thấy như nào? các sẽ mong muốn điều gì khi ở trong ngôi nhà đó? Hoạt động tạo hình là quá trình trẻ chơi sáng tạo với các màu nước và vô vàn nguyên liệu, điều này tạo cơ hội cho trẻ biết sử dụng phối hợp với các nguyên liệu khi tạo ra sản phẩm, đây là tiền đề của trẻ biết cách kết hợp các nguyên liệu bất kỳ mà trẻ thu lượm được khi tham gia các hoạt động của tiết trước. a.3. Hoạt động làm quen với văn học: Tất cả những câu chuyện trong chương trình giáo dục cho trẻ 4 tuổi đều được chọn lọc và mang ý nghĩa giáo dục cho trẻ. Ở mỗi câu chuyện đều có thể giáo dục cho trẻ tình yêu thiên nhiên, yêu gia đình và đây là cơ hội để cô khơi gợi lên cảm xúc của trẻ, cho trẻ mong muốn được thể hiện tình cảm của mình thông qua việc tạo ra những sản phẩm phù hợp theo nội dung của từng đề tài mà cô giáo mong muốn. Những câu chuyện mang tính giải thích hiện tượng khoa học mang lại cho trẻ những trải nghiệm, sự tò mò thú vị và cơ hội để trẻ mang những kiến thức đó vào các hoạt động khác để trải nghiệm. a.4. Hoạt động làm quen với toán: Hoạt động cho trẻ làm quen với toán với việc hình thành kĩ năng toán sơ đẳng góp phần đáng kể để trẻ tham gia hoạt động STEAM. Trong mỗi bài học với các khái niệm khác nhau trẻ lại được tham gia các hoạt động vui chơi khác nhau. Cô giáo chọn lựa những nội dung ôn luyện sau tiết học mang tính ứng 11/18